มหาภารตะ · อัธยายะ 6.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.53.1
कथं द्रोणो महेष्वासः पाञ्चाल्यश्चापि पार्षतः ।
उभौ समीयतुर्यत्तौ तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.५३.१ ॥
ทรงโปรดเล่าให้ข้าพเจ้าฟังด้วยเถิด สัญชัย ว่าท้าวโทรณะผู้เป็นนักธนูยอดเยี่ยม และโอรสแห่งปฤษตะแห่งปาญจาละ ต่างปรารถนาจะรบกัน ได้พบกันอย่างไร
6.53.2
दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषादिति मे मतिः ।
यत्र शान्तनवो भीष्मो नातरद्युधि पाण्डवम् ॥ ६.५३.२ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าชะตาลิขิตอยู่เหนือความเพียรของมนุษย์ ความคิดนี้ของข้าพเจ้าจึงมั่นคง เพราะในสนามรบ ภีษมะบุตรแห่งศันตนุไม่อาจเอาชนะปาณฑพได้
6.53.3
भीष्मो हि समरे क्रुद्धो हन्याल्लोकांश्चराचरान् ।
स कथं पाण्डवं युद्धे नातरत्सञ्जयौजसा ॥ ६.५३.३ ॥
เมื่อภีษมะโกรธในการรบ ท่านอาจทำลายโลกทั้งสิ้น ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว สัญชัย เหตุใดท่านจึงไม่อาจเอาชนะปาณฑพในการรบด้วยพลังของท่านได้เล่า
6.53.4
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा युद्धमेतत्सुदारुणम् ।
न शक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.५३.४ ॥
ขอพระองค์ทรงฟังเถิด มหาราช และทรงตั้งพระทัยให้มั่นคง การรบครั้งนี้น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก ปาณฑพไม่อาจถูกเอาชนะได้ แม้แต่โดยเทวดาทั้งหลายพร้อมด้วยท้าววาสวะ
6.53.5
द्रोणस्तु निशितैर्बाणैर्धृष्टद्युम्नमविध्यत ।
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ॥ ६.५३.५ ॥
ส่วนท้าวโทรณะได้ยิงธฤษฏทยุมนะด้วยลูกศรคม และด้วยลูกศรหัวกว้าง ท่านได้ทำให้นายสารถีของเขาตกลงจากที่นั่งบนรถศึก
6.53.6
तथाऽस्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ।
पीडयामास संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ॥ ६.५३.६ ॥
ท่านผู้เป็นที่เคารพ ท่านโกรธยิ่งนัก จึงใช้ลูกศรชั้นเลิศสี่ดอกทำร้ายม้าสี่ตัวของธฤษฏทยุมนะ
6.53.7
धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणं नवत्या निशितैः शरैः ।
विव्याध प्रहसन्वीरस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.५३.७ ॥
จากนั้น วีรบุรุษธฤษฏทยุมนะหัวเราะ แล้วยิงท้าวโทรณะด้วยลูกศรคมเก้าสิบดอก และกล่าวว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!"
6.53.8
ततः पुनरमेयात्मा भारद्वाजः प्रतापवान् ।
शरैः प्रच्छादयामास धृष्टद्युम्नममर्षणम् ॥ ६.५३.८ ॥
จากนั้น ภารทวาชะผู้มีพระองค์ประมาณมิได้และมีอานุภาพ ได้ใช้ลูกศรปกคลุมธฤษฏทยุมนะผู้โกรธเคือง
6.53.9
आददे च शरं घोरं पार्षतान्तचिकीर्षकया ।
शक्राशनिसमस्पर्शं कालदण्डमिवापरम् ॥ ६.५३.९ ॥
ท้าวโทรณะจับลูกศรอันน่าสะพรึงกลัว มีสัมผัสดุจวัชระของพระอินทร์ ดุจคทาแห่งยมอีกอันหนึ่ง ด้วยปรารถนาจะปลิดชีวิตโอรสแห่งปฤษตะ
6.53.10
हाहाकारो महानासीत्सर्वसैन्येषु भारत ।
तमिषुं संधितं दृष्ट्वा भारद्वाजेन संयुगे ॥ ६.५३.१० ॥
ดูก่อนเชื้อสายภรตะ เมื่อทุกคนในกองทัพเห็นลูกศรที่โอรสแห่งภารทวาชะง้างไว้ในการรบ ก็เกิดเสียงโอดครวญดังลั่นไปทั่วกองทัพ
6.53.11
तत्राद्भुतमपश्याम धृष्टद्युम्नस्य पौरुषम् ।
यदेकः समरे वीरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ६.५३.११ ॥
ที่นั่น เราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ของธฤษฏทยุมนะ วีรบุรุษผู้ยืนอยู่ลำพังในการรบ มั่นคงดุจภูเขา
6.53.12
तं च दीप्तं शरं घोरमायान्तं मृत्युमात्मनः ।
चिच्छेद शरवृष्टिं च भारद्वाजे मुमोच ह ॥ ६.५३.१२ ॥
เขาได้ตัดลูกศรลุกโชนอันน่าสะพรึงกลัวนั้น ซึ่งพุ่งเข้าหาเขาดุจความตายของตน แล้วปล่อยห่าลูกศรไปยังโอรสแห่งภารทวาชะ
6.53.13
तत उच्चुक्रुशुः सर्वे पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
धृष्टद्युम्नेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम् ॥ ६.५३.१३ ॥
จากนั้น ชาวปาญจาละทั้งปวงพร้อมด้วยปาณฑพต่างโห่ร้องก้องกึกขึ้น เมื่อได้เห็นการกระทำอันยากยิ่งที่ธฤษฏทยุมนะได้ทำ
6.53.14
ततः शक्तिं महावेगां स्वर्णवैडूर्यभूषिताम् ।
द्रोणस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेप स पराक्रमी ॥ ६.५३.१४ ॥
จากนั้น ผู้กล้าหาญนั้นผู้ปรารถนาความตายของท้าวโทรณะ ได้ขว้างหอกที่มีความเร็วยิ่งใหญ่ ประดับด้วยทองและไพฑูรย์
6.53.15
तामापतन्तीं सहसा शक्तिं कनकभूषिताम् ।
त्रिधा चिच्छेद समरे भारद्वाजो हसन्निव ॥ ६.५३.१५ ॥
หอกอันประดับทองนั้นพุ่งเข้าใส่โดยฉับพลัน โอรสแห่งภารทวาชะได้ตัดเป็นสามท่อนในการรบ ราวกับหัวเราะ
6.53.16
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः प्रतपवान् ।
ववर्ष शरवर्षाणि द्रोणं प्रति जनेश्वरः ॥ ६.५३.१६ ॥
เมื่อเห็นหอกถูกทำลาย ธฤษฏทยุมนะผู้มีอานุภาพและรุ่งโรจน์ ดูก่อนจอมชน ได้ระดมห่าลูกศรใส่ท้าวโทรณะ
6.53.17
शरवर्षं ततस्तत्तु सन्निवार्य महायशाः ।
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य मध्ये चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ६.५३.१७ ॥
ท้าวโทรณะผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ได้ป้องกันห่าลูกศรนั้นจนหมดสิ้น แล้วตัดคันธนูของโอรสแห่งทรุปทะตรงกลาง
6.53.18
स च्छिन्नधन्वा समरे गदां गुर्वी महायशाः ।
द्रोणाय प्रेषयामास गिरिसारमयीं बली ॥ ६.५३.१८ ॥
วีรบุรุษผู้มีกำลังและเกียรติยศอันยิ่งใหญ่นั้น เมื่อคันธนูถูกตัดขาดในการรบ ได้ขว้างคทาหนักที่ทำด้วยเหล็กภูเขาไปยังท้าวโทรณะ
6.53.19
सा गदा वेगवन्मुक्ता प्रायाद्द्रोणजिघांसया ।
तत्राद्भुतमपश्याम भारद्वाजस्य पौरुषम् ॥ ६.५३.१९ ॥
คทานั้นถูกขว้างไปด้วยความเร็วยิ่ง พุ่งไปด้วยความปรารถนาจะสังหารท้าวโทรณะ ที่นั่นเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ของภารทวาชะ
6.53.20
लाघवाद्व्यंसयामास गदां हेमविभूषिताम् ।
व्यंसयित्वा गदां तां च प्रेषयामास पार्षतम् ॥ ६.५३.२० ॥
ท้าวโทรณะปัดคทาประดับทองนั้นออกไปด้วยความชำนาญ และเมื่อปัดคทาไปแล้ว ท่านก็ส่งคทานั้นกลับไปยังโอรสแห่งปฤษตะ
6.53.21
भल्लान्सुनिशितान्पीतातान्रुक्मपुङ्खान्सुदारुणान् ।
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ॥ ६.५३.२१ ॥
ลูกศรเหล่านั้นคมยิ่งนัก สีเหลือง ปลายขนนกทองคำ น่ากลัวยิ่ง มันทะลุเกราะของเขา และดื่มเลือดของเขาในการรบ
6.53.22
अथान्यद्धनुरादाय धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रोणं युधि पराक्रम्य शरैर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ६.५३.२२ ॥
จากนั้นธฤษฏทยุมนะ รถีผู้ยิ่งใหญ่ หยิบธนูอีกคันหนึ่งขึ้นมา และเข้าต่อสู้อย่างกล้าหาญ ยิงโทรณะด้วยลูกศรห้าดอกในการรบ
6.53.23
रुधिराक्तौ ततस्तौ तु शुशुभाते नरर्षभौ ।
वसन्तसमये राजन्पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.५३.२३ ॥
พระราชา ทั้งสองผู้เป็นดั่งวัวจ่าฝูงในหมู่มนุษย์ เปื้อนเลือดแล้วก็เปล่งรัศมี ดั่งต้นกิงศุกะสองต้นที่ผลิดอกในฤดูวสันต์
6.53.24
अमर्षितस्ततो राजन्पराक्रम्य चमूमुखे ।
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य पुनश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ६.५३.२४ ॥
ครั้งนั้น พระราชา โทรณะผู้โกรธเคือง เข้าต่อสู้อย่างกล้าหาญที่แนวหน้าของกองทัพ และตัดธนูของบุตรแห่งทรุปทะอีกครั้ง
6.53.25
अथैनं छिन्नधन्वानं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अभ्यवर्षदमेयात्मा वृष्ट्या मेघ इवाचलम् ॥ ६.५३.२५ ॥
แล้วโทรณะผู้มีจิตใจที่ประมาณมิได้ ได้ซัดห่าฝนลูกศรที่มีข้อปลายโค้งงอใส่ธฤษฏทยุมนะผู้ธนูขาดแล้ว ดั่งเมฆที่หลั่งฝนลงบนภูเขา
6.53.26
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीजादपातयत् ।
अथास्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५३.२६ ॥
เขายังยิงรถีของเขาตกจากอาสนะรถด้วยลูกศรภัลละ แล้วด้วยลูกศรคมสี่ดอก ก็ปลิดม้าสี่ตัวของเขา
6.53.27
पातयामास समरे सिंहनादं ननाद च ।
ततोऽपरेण भल्लेन हस्ताच्चापमथाच्छिनत् ॥ ६.५३.२७ ॥
เขาทำให้ฝ่ายนั้นล้มลงในการรบ และคำรามดั่งราชสีห์ จากนั้นด้วยลูกศรภัลละอีกดอกหนึ่ง เขาตัดธนูออกจากมือ
6.53.28
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
गदापाणिरवारोहत्स्व्यापयन्पौरुषं महत् ॥ ६.५३.२८ ॥
ธนูของเขาขาด รถศึกหายไป ม้าและรถีถูกฆ่าแล้ว เขาจึงลงจากรถพร้อมกระบองในมือ แสดงความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ของตน
6.53.29
तामस्य विशिस्वैस्तूर्णं पातयामास भारत ।
रथादनवरूढस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५३.२९ ॥
ข้าแต่ภารตะ โทรณะรีบปลิดกระบองนั้นของเขาด้วยลูกศรคม เมื่อเขายังไม่ลงจากรถ เหตุการณ์นั้นดูน่าพิศวงยิ่งนัก
6.53.30
ततः स विपुलं चर्म शतचन्द्रं च भानुमत् ।
खङ्गं च विपुलं दिव्यं प्रगृह्य सुभुजो बली ॥ ६.५३.३० ॥
จากนั้น ผู้มีแขนงดงามและแข็งแกร่งผู้นั้น ได้หยิบโล่กว้างที่มีรัศมีประดับด้วยจันทร์ร้อยดวง และดาบทิพย์อันกว้างใหญ่
6.53.31
अभिदुद्राव वेगेन द्रोणस्य वधाकाङ्क्षया ।
आमिषार्थी यथा सिंहो वने मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.५३.३१ ॥
ด้วยความปรารถนาจะให้โทรณะตาย เขาพุ่งเข้าใส่ด้วยความเร็ว ดั่งราชสีห์ที่แสวงหาเนื้อในป่า โผเข้าใส่ช้างที่คลั่ง
6.53.32
तत्राद्भुतमपश्याम भारद्वाजस्य पौरुषम् ।
लाघवं चास्त्रयोगं च बलं बाह्वोश्च भारत ॥ ६.५३.३२ ॥
ที่นั่นเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าพิศวงของภารทวาชะ ทั้งความว่องไว ความชำนาญในการใช้อาวุธ และกำลังแขนของเขา ข้าแต่ภารตะ
6.53.33
यदेनं शरवर्षेण वारयामास पार्षतम् ।
न शशाक ततो गन्तुं बलवानपि संयुगे ॥ ६.५३.३३ ॥
เพราะเขาได้ยับยั้งบุตรแห่งปฤษตะด้วยห่าฝนลูกศร แม้ผู้มีกำลังอย่างเขาก็ไม่อาจรุดหน้าไปได้ในการรบ
6.53.34
निवारितस्तु द्रोणेन धृष्टद्युम्नो महारथः ।
न्यावारयच्छरौघांस्तांश्चर्मणा कृतहस्तवत् ॥ ६.५३.३४ ॥
แม้ถูกโทรณะยับยั้ง รถีผู้ยิ่งใหญ่ธฤษฏทยุมนะ ก็ป้องกันห่าลูกศรเหล่านั้นด้วยโล่ของตน ดั่งนักรบผู้ชำนาญในศาสตร์
6.53.35
ततो भीमो महाबाहुः सहसाऽभ्यपतद्बली ।
साहाय्यकारी समरे पार्षतस्य महात्मनः ॥ ६.५३.३५ ॥
ครั้นแล้ว ภีมะผู้มีแขนใหญ่และมีกำลัง ก็พุ่งเข้ามาโดยฉับพลัน เพื่อช่วยเหลือบุตรแห่งปฤษตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในการรบ
6.53.36
स द्रोमं निशितैर्बाणै राजन्विव्याध सप्तभिः ।
पार्षतं च रथं तूर्णं स्वकमारोहयत्तदा ॥ ६.५३.३६ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีมะยิงโทรณะด้วยลูกศรคมเจ็ดดอก แล้วรีบยกบุตรแห่งปฤษตะขึ้นสู่รถของตนเองในทันที
6.53.37
ततो दुर्योधनो राजन्कलिङ्गं समचोदयत् ।
सैन्येन महता युक्तं भारद्वाजस्य रक्षणे ॥ ६.५३.३७ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา ทุรโยธน์ส่งกลิงคะให้รุดไปข้างหน้า พร้อมกองทัพอันยิ่งใหญ่ เพื่อคุ้มกันบุตรแห่งภารทวาชะ (โทรณะ)
6.53.38
ततः सा महती सेन कलिङ्गानां जनेश्वर ।
भीममभ्युद्ययौ तूर्णं तव पुत्रस्य शासनात् ॥ ६.५३.३८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ จากนั้นกองทัพอันยิ่งใหญ่ของกลิงคะ ตามคำสั่งของบุตรของท่าน ก็รุดเข้าหาภีมะโดยเร็ว
6.53.39
पाञ्चाल्यमथ संत्यज्य द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
विराटद्रुपदौ वृद्धौ वारयामास संयुगे ॥ ६.५३.३९ ॥
จากนั้น โทรณะผู้เป็นเลิศในหมู่รถีละทิ้งกองทัพปัญจาละ แล้วยับยั้งท้าววิราฏและท้าวทรุปทะผู้ชราในการรบ
6.53.40
धृष्टद्युम्नोऽपि समरे धर्मराजानमभ्ययात् ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.५३.४० ॥
ธฤษฏทยุมนะก็เข้าไปหาพระธรรมราชาในการรบเช่นกัน จากนั้นการรบอันดุเดือดน่าขนพองสยองเกล้าก็เริ่มขึ้น
6.53.41
कलिङ्गानां च समरे भीष्मस्य च महात्मनः ।
जगतः प्रक्षयकरं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५३.४१ ॥
การรบนั้นระหว่างชาวกลิงคะกับภีษมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เป็นศึกที่มีรูปลักษณ์อันน่าสะพรึงกลัว ก่อให้เกิดความหายนะแก่โลกและนำความหวาดกลัวมาให้