ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.54.1
मम पुत्रसमादिष्टः कलिङ्गोः वाहिनीपतिः ।
कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.५४.१ ॥
ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦିଷ୍ଟ କଳିଙ୍ଗ ସେନାପତି ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ମହାବଳ ଭୀମସେନଙ୍କ ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲା?
6.54.2
चरन्तं गदया वीर दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया ॥ ६.५४.२ ॥
ହେ ବୀର, ଗଦା ଧରି ଦଣ୍ଡହସ୍ତ ଯମ ସମାନ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କ ସହ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
6.54.3
पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः ।
महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति ॥ ६.५४.३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଆଦିଷ୍ଟ ସେ ମହାବଳ ବୃହତ୍ ସେନାଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଭୀମରଥ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
6.54.4
तामापतन्तीं महतीं कलिङ्गानां महाचमूम् ।
रथाश्वनागकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम् ॥ ६.५४.४ ॥
କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସେ ବୃହତ୍ ମହାସେନା, ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହା ଆୟୁଧ ଉଠାଇ ଧାଇଁ ଆସୁଥିଲା।
6.54.5
भीमसेनः कलिङ्गानामार्च्छद्भारत वाहिनीम् ।
केतुमन्तं च नैषादिमायान्तं सह चेदिभिः ॥ ६.५४.५ ॥
ହେ ଭାରତ, ଭୀମସେନ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କେତୁମାନ ଓ ନୈଷାଦି ଚେଦିମାନଙ୍କ ସହ ଆସୁଥିଲେ।
6.54.6
ततः श्रुतायुः संक्रुद्धो राज्ञा केतुमता सह ।
आससाद रणे भीमं व्यूढानीकेषु चेदिषु ॥ ६.५४.६ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଶ୍ରୁତାୟୁ ରାଜା କେତୁମାନଙ୍କ ସହ, ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ ଚେଦି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କ ନିକଟ ପହଞ୍ଚିଲେ।
6.54.7
रथैरनेकसाहस्रैः कलिङ्गानां नराधिप ।
अयुतेन गजानां च निषादैःक सह केतुमान् ॥ ६.५४.७ ॥
ହେ ନରାଧିପ! କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଅନେକ ହଜାର ରଥ, ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ଓ ନିଷାଦମାନଙ୍କ ସହିତ କେତୁମାନ (ଅଗ୍ରସର ହେଲା).
6.54.8
भिमसेनं रणे राजन्समन्तात्पर्यवारयत् ।
चेदिमत्स्यकरूषाश्च भीमसेनपदानुगाः ॥ ६.५४.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କରୂଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଲେ।
6.54.9
अभ्यधावन्त समरे निषादान्सह राजभिः ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५४.९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଷାଦମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡିଲେ। ତା'ପରେ ଭୟଙ୍କର, ଭୟାବହ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.54.10
न प्राजानन्त योधाः स्वान्परस्परजिघांसया ।
घोरमासीत्ततो युद्धं भीमस्य सहसा परैः ॥ ६.५४.१० ॥
ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଜର ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଭୀମଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
6.54.11
यथेन्द्रस्य महाराज महत्या दैत्यसेनया ।
तस्य सैन्यस्य संग्रामे युध्यमानस्य भारत ॥ ६.५४.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶାଳ ଦୈତ୍ୟସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପରି, ହେ ଭାରତ! ସେ ସୈନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ ସେପରି (ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା)।
6.54.12
बभूव सुमहाञ्शब्दः सागरस्येव गर्जतः ।
अन्योन्यं स्म तदा योधा विकर्षन्तो विशांपते ॥ ६.५४.१२ ॥
ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନ ପରି ଅତି ମହାନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ହେ ପ୍ରଜାପତି! ସେତେବେଳେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଟାଣି ଟାଣି (ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ)।
6.54.13
महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशलोहितसन्निभाम् ।
योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया ॥ ६.५४.१३ ॥
ସେମାନେ ଖରଗୋଶର ରକ୍ତ ପରି ଲାଲ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଶବରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; ବଧର ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନି ପାରୁ ନଥିଲେ।
6.54.14
स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः परमदुर्जयाः ।
विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह ॥ ६.५४.१४ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ବୀରମାନେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅଳ୍ପ ଓ ବହୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ସଂଘର୍ଷ ହେଲା।
6.54.15
कलिङ्गैः सह चैदीनां निषादैश्च विशांपते ।
कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः ॥ ६.५४.१५ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି! କଳିଙ୍ଗ, ଚେଦି ଓ ନିଷାଦମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ସେହି ମହାବଳୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଲେ।
6.54.16
भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तनक्त चेदयः ।
सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः सन्निवृत्तेषु चेदिषु ॥ ६.५४.१६ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚେଦିମାନେ ଫେରିଗଲେ; ଚେଦିମାନେ ଫେରିବାରୁ ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ନିକଟକୁ ଆସି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.54.17
स्वबाहुबलमस्थाय अभ्यवर्षन्त पाण्डवम् ।
न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१७ ॥
ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷା କଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ ରଥାସନରୁ ଟିକେ ମଧ୍ୟ ଟଳିଲେ ନାହିଁ।
6.54.18
शितैरवाकिरद्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम् ।
कालिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः ॥ ६.५४.१८ ॥
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କଳିଙ୍ଗ ସେନାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; କିନ୍ତୁ କଳିଙ୍ଗର ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାରଥୀ...
6.54.19
शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः ।
ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः ॥ ६.५४.१९ ॥
ଶକ୍ରଦେବ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ସେ ପାଣ୍ଡବ (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା। ତା'ପରେ ମହାବାହୁ ଭୀମ ନିଜ ସୁନ୍ଦର ଧନୁ ହଲାଇଲେ।
6.54.20
योधयामास कालिङ्गं स्वबाहुबलमाश्रितः ।
शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ६.५४.२० ॥
ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ସେ କଳିଙ୍ଗ ଯୋଦ୍ଧା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ଶକ୍ରଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
6.54.21
अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः ।
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.५४.२१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଘୋଡାଙ୍କୁ ବାଣରେ ବଧ କଲା। ସେଠାରେ ରଥହୀନ ଶତ୍ରୁଦମନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି—
6.54.22
शक्रदेवोऽभिदुद्राव शरैरवकिरञ्सितैः ।
भीमस्योपरि राजेन्द्र शक्रदेवो महाबलः ॥ ६.५४.२२ ॥
ଶକ୍ରଦେବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି ଭୀମଙ୍କ ଉପରକୁ ଧାଇଁଲା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମହାବଳ ଶକ୍ରଦେବ ଭୀମଙ୍କ ଉପରେ।
6.54.23
ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा ।
हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.२३ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ଯେପରି ବର୍ଷେ, ସେପରି ସେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲା। ଘୋଡା ହତ ହେବାରୁ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମହାବଳ ଭୀମସେନ—
6.54.24
शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
स तया निहतो राजन्कालिङ्गतनयो रथात् ॥ ६.५४.२४ ॥
ସେ ଶକ୍ରଦେବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୌହ ଗଦା ନିକ୍ଷେପ କଲା। ହେ ରାଜନ୍! ସେହି ଗଦାରେ କଳିଙ୍ଗ ପୁତ୍ର ରଥରୁ ନିହତ ହେଲା।
6.54.25
विरथः सह सूतेन जगाम धरणीतलम् ।
कहतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥ ६.५४.२५ ॥
ରଥ ବିନା ସାରଥି ସହିତ ସେ ଭୂମିରେ ଓହ୍ଲାଇଲା। ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ହତ ଦେଖି କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ରାଜା।
6.54.26
रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः ।
अयुतेन गजानां च निषादैः परिवारितः।
ततो भीमो महावेगां त्यक्त्वा गुर्वी महागदां ॥ ६.५४.२६ ॥
ଶହ ଶହ ହଜାର ରଥ ଭୀମଙ୍କ ଦିଗସବୁ ରୋକିଲେ। ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ଓ ମାହୁତ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲେ। ତହିଁ ଭୀମ ନିଜର ଭାରୀ ଓ ବେଗବାନ ମହାଗଦା ତ୍ୟାଗ କଲେ।
6.54.27
निस्त्रिंशमाददे घोरं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् ।
चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ ॥ ६.५४.२७ ॥
ଭୟଙ୍କର ଖଡ୍ଗ ଧରିଲେ, ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି। ହେ ରାଜନ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତୁଳନୀୟ ବୃଷଚର୍ମ ଢାଲ ମଧ୍ୟ ନେଲେ।
6.54.28
नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम् ।
कालिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य च ॥ ६.५४.२८ ॥
ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରରେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ସେ ଢାଲ। ତହିଁ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁର ଦୋରି ପୋଛି।
6.54.29
प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः ॥ ६.५४.२९ ॥
ସର୍ପ ବିଷ ପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶର ଧରି, ବଧ ଇଚ୍ଛାରେ ସେହି ଜନେଶ୍ୱର ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.30
तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम् ।
भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना ॥ ६.५४.३० ॥
ବେଗରେ ଆସୁଥିବା ସେହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରକୁ, ହେ ରାଜନ, ଭୀମସେନ ବିଶାଳ ଖଡ୍ଗରେ ଦୁଇଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
6.54.31
उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् ।
कालिङ्गोऽथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे ॥ ६.५४.३१ ॥
ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ସୈନ୍ୟଦଳକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲା। ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କଳିଙ୍ଗରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲା।
6.54.32
तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान् ।
तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः ॥ ६.५४.३२ ॥
ସେ ଶୀଘ୍ର ପଥରରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଚଉଦଟି ବର୍ଚ୍ଛା ନିକ୍ଷେପ କଲା। କିନ୍ତୁ ମହାବାହୁ ପାଣ୍ଡବ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଆକାଶରେ ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲେ।
6.54.33
चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना ।
नित्यत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.५४.३३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଭୀମ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ନିଜ ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଚଉଦଟି ବର୍ଚ୍ଛା ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
6.54.34
भानुमन्तं ततो भीमः प्राद्रवत्पुरुषर्षभः ।
भानुमांस्तु ततो भीमं शरवर्षेण च्छादयन् ॥ ६.५४.३४ ॥
ତା'ପରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ଭାନୁମାନ୍ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ। ସେତେବେଳେ ଭାନୁମାନ୍ ଭୀମଙ୍କୁ ବାଣବର୍ଷାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
6.54.35
ननाद बलवन्नादं नादयानो नभस्तलम् ।
न च तं ममृषे भीमः सिंहनादं महाहवे ॥ ६.५४.३५ ॥
ଭୀମ ପ୍ରବଳ ଗର୍ଜ୍ଜନ କରି ଆକାଶକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମ ସେହି ସିଂହନାଦ ସହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ।
6.54.36
ततः शब्देन महता विननाद महास्वनः ।
तेन नादेन वित्रस्ता कलिङ्गानां वरूथिनी ॥ ६.५४.३६ ॥
ତା'ପରେ ମହାଶବ୍ଦରେ ଭୀମ ମହାସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜ୍ଜନ କଲେ। ସେହି ଗର୍ଜ୍ଜନରେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲା।
6.54.37
न भीमं समरे मेने मानुषं भरतर्षभ ।
ततो भीमो महाबाहुर्नर्दित्वा विपुलं स्वनम् ॥ ६.५४.३७ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ମହାବାହୁ ଭୀମ ପ୍ରବଳ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.54.38
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् ।
आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष ॥ ६.५४.३८ ॥
ଖଡ୍ଗ ଧରି ବେଗରେ ଡେଇଁ ଦାନ୍ତ ଧରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ହେ ମାରିଷ, ତା'ପରେ ସେ ଗଜରାଜର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
6.54.39
ततो मुमोच कालिङ्गः शक्तिं तामकरोद्द्वीधा ।
खङ्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत् ॥ ६.५४.३९ ॥
ତାପରେ କଳିଙ୍ଗ ବୀର ଏକ ଶକ୍ତି (ବର୍ଚ୍ଛା) ନିକ୍ଷେପ କଲା; ଭୀମ ତାହାକୁ ଖଡ୍ଗରେ ମଝିରୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କଲେ, ତା'ପରେ ଭାନୁମାନ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ କାଟିଦେଲେ।
6.54.40
सोऽन्तरायुधिनं हत्वा राजपुत्रमरिन्दमः ।
गुरुभारसहे स्कन्धे नागस्यासिमपातयत् ॥ ६.५४.४० ॥
ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସେ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ବଧ କରି, ହାତୀର ଭାରୀ ଭାର ବହୁଥିବା କାନ୍ଧ ଉପରେ ଖଡ୍ଗ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.54.41
छिन्नस्कन्धः स विनदन्पपात गजयूथपः ।
आरुगणः सिन्धुवेगन सानुमानिव पर्वतः ॥ ६.५४.४१ ॥
କାନ୍ଧ କଟା ସେହି ଗଜଯୂଥପତି ଗର୍ଜନ କରି ପଡ଼ିଗଲା—ଯେପରି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ବେଗରେ ଶିଖର ସହିତ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ।
6.54.42
ततस्तस्मादप्लुत्य गजाद्भारत भारतः ।
खङ्गपाणिरदीनात्मा तस्थौ भूमौ सुदंशितः ॥ ६.५४.४२ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ, ତାପରେ ସେହି ହାତୀରୁ ଡେଇଁ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ନିର୍ଭୟ ମନ ଥିବା, ଭଲ ଭାବେ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାରତ (ଭୀମ) ଭୂମିରେ ଠିଆ ହେଲେ।
6.54.43
स चचार बहून्मार्गानभितः पातयन्गजान् ।
अग्निचक्रमिवाविद्धं सर्वतः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४३ ॥
ସେ ଅନେକ ପଥରେ ବିଚରଣ କଲେ, ଚାରିପଟେ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ପକାଇ; ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଅଗ୍ନିଚକ୍ର ପରି ସର୍ବତ୍ର ଦେଖାଗଲେ।
6.54.44
अश्वबृन्देषु नागेषु रथानीकेषु चाभिभूः ।
पदातीनां च सङ्घेषु विनिघ्नञ्शोणितोक्षितः। ॥ ६.५४.४४ ॥
ଅଶ୍ୱ ଦଳରେ, ହାତୀମାନଙ୍କରେ, ରଥସେନାରେ ଓ ପଦାତିକ ସମୂହରେ ସେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ।
6.54.45
श्येनवद्व्यचरद्भीमो रणेऽरिषु बलोत्कटः ।
छिन्दंस्तेषाकं शरीराणि शिरांसि च महाबलः ॥ ६.५४.४५ ॥
ଭୀମ ରଣରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୟେନ ପରି ବିଚରଣ କଲେ; ବଳରେ ଉଗ୍ର, ମହାବଳୀ, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛେଦନ କରି।
6.54.46
खङघ्गेकन शितधारेण संयुगे गजयोधिनाम् ।
पदातिरेकः संक्रुद्धः शत्रूणां भयवर्धनः ॥ ६.५४.४६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଖଡ୍ଗ ଧରି ଏକାକୀ ପଦାତିକ ଯୋଦ୍ଧା, ହାତୀ-ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟ ବଢ଼ାଉଥିଲେ।
6.54.47
संमाहयामास स तान्कालान्तकयमोपमः ।
मूढाश्च ते तमेवाजौ विनदन्तः समाद्रवन् ॥ ६.५४.४७ ॥
ସେ କାଳ ଓ ଯମଙ୍କ ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କଲେ; ମୂଢ଼ ହୋଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗର୍ଜି ଧାଇଁଲେ।
6.54.48
सासिमुत्तमवेगेन विचरन्तं महारणे ।
निकृत्य रथिनां चाजौ रथेषाश्च युगानि च ॥ ६.५४.४८ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ ବେଗରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି ବିଚରଣ କରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥୀମାନଙ୍କ ରଥର ଦଣ୍ଡ ଓ ଯୁଆଳି ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
6.54.49
जघान रथिनश्चापि बलवान्रिपुमर्दनः ।
भीमसेनश्चरन्मार्गान्सुबहून्प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४९ ॥
ବଳବାନ ଓ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ଭୀମସେନ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ; ସେ ବହୁ ପଥରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
6.54.50
भ्रान्तमाविद्धमुद्भ्रान्तमाप्लुतं प्रसृतं प्लुतम् ।
संपातं समुदीर्णं च दर्शयामास पाण्डवः ॥ ६.५४.५० ॥
ପାଣ୍ଡବ ଘୂରିବା, ପ୍ରହାର, ଚକ୍ରାକାର ଗତି, ଡେଇଁବା, ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା, ଉଛୁଳିବା, ଝାସିବା ଓ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖାଇଲେ।
6.54.51
केचिदग्रासिना छिन्नाः पाण्डवेन महात्मना ।
विनेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ॥ ६.५४.५१ ॥
କେତେକେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗରେ ଛିନ୍ନ ହେଲେ; ମର୍ମସ୍ଥଳ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.54.52
छइन्नदन्ताग्रहस्ताश्च भिन्नकुम्भास्तथाऽपरे ।
वियोधाः स्वान्यनीकानि जघ्नुर्भारत वारणाः । ॥ ६.५४.५२ ॥
ହେ ଭାରତ! ଦାନ୍ତର ଅଗ୍ରଭାଗ ଓ ଶୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି, କୁମ୍ଭ ଫାଟି ଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ସବାରବିହୀନ ହୋଇ ନିଜ ସେନାକୁ ହିଁ ଦଳିଲେ।
6.54.53
निपेतुरुर्व्यां च तथा विनदन्तो महारवान् ।
छिन्नांश्च तोमरान्राजन्महामात्रशिरांसि च ॥ ६.५४.५३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ମହା ଗର୍ଜନ କରି ହାତୀମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଭଙ୍ଗା ତୋମର ଓ ମହାମାତ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଲା।
6.54.54
परिस्तोमान्विचित्रांश्च कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
ग्रैवेयाण्यथ शक्तीश्च पताकाः कणपांस्तथा ॥ ६.५४.५४ ॥
ବିଚିତ୍ର ପରିସ୍ତୋମ, ସୁନା ପରି ଝଳମଳ କକ୍ଷ୍ୟା, ଗଳା ଅଳଙ୍କାର, ଶକ୍ତି, ପତାକା ଓ ଶବ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
6.54.55
तूणीरानथ यन्त्राणि धनूंषि च ।
भिन्दिपालानि शुभ्राणि तोत्राणि चाङ्कुशैः सह ॥ ६.५४.५५ ॥
ତୂଣୀର, ଯନ୍ତ୍ର, ଧନୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭିନ୍ଦିପାଳ ଏବଂ ଅଙ୍କୁଶ ସହିତ ତୋତ୍ର।
6.54.56
घण्टाश्च विविधा राजन्हेमगर्भान्त्सरूनपि ।
पततः पातितांश्चैव पश्यामः सह सादिभिः ॥ ६.५४.५६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବିବିଧ ଘଣ୍ଟା ଓ ଭିତରେ ସୁନା ଥିବା ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ୟ; ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ପଡ଼ାଯାଇଥିବା ହାତୀ ସେମାନଙ୍କ ସୱାର ସହିତ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
6.54.57
छिन्नगात्रावरकरैर्निहतैश्चाप वारणैः ।
आसीद्भूमिःक समास्तीर्णा पतितैर्भूधरैरिव ॥ ६.५४.५७ ॥
କଟା ଅଙ୍ଗ ଓ ଆବରଣ ଥିବା, ହତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ପଡ଼ିଥିବା ପର୍ବତ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।
6.54.58
विमृद्यैवं महानागान्ममर्दाश्वान्महाबलः ।
अश्वारोहवरांश्चैव पातयामास संयुगे ॥ ६.५४.५८ ॥
ଏହିପରି ମହାବଳ ବୃହତ୍ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାତିତ କଲେ।
6.54.59
तद्धोरमभवद्युद्धं तस्य तेषां च भारत ।
खलीनान्यथ योक्राणि कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.५४.५९ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହେଲା; ଲଗାମ, ଯୁଆଳି ଓ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କକ୍ଷ୍ୟା।
6.54.60
परिस्तोमाश्च प्रासाश्च ऋष्टयश्च महाधनाः ।
कवचान्यथ चर्माणि चित्राण्यास्तरणानि च ॥ ६.५४.६० ॥
ପରିସ୍ତୋମ, ପ୍ରାସ, ମହାମୂଲ୍ୟ ଋଷ୍ଟି, କବଚ, ଢାଲ ଓ ବିଚିତ୍ର ଆସ୍ତରଣ।
6.54.61
तत्रतत्रापविद्धआनि व्यदृश्यन्त महाहवे ।
प्रासैर्यन्त्रैर्विचित्रैश्च शस्त्रैश्च विमलैस्तथा ॥ ६.५४.६१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବର୍ଚ୍ଛା, ବିଚିତ୍ର ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
6.54.62
स चक्रे वसुधां कीर्णां शबलैः कुसुमैरिव ।
आप्लुत्य रथिनः काश्चित्परामृश्य महाबलः ॥ ६.५४.६२ ॥
ସେ ମହାବଳ ରଥୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଡେଇଁ କେତେକଙ୍କୁ ଧରିଲା; ପୃଥିବୀ ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଗଲା ଭଳି ଲାଗିଲା।
6.54.63
पातयामास खङ्गेन सध्वजानपि पाण्डवः ।
मुहुरुत्पततो दिक्षु धावतश्च यशस्विनःक ॥ ६.५४.६३ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଖଡ୍ଗରେ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲା; ଦିଗରେ ବାରମ୍ବାର ଡେଇଁ ପଳାଉଥିବା ସେହି ଯଶସ୍ୱୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
6.54.64
मार्गांश्च चरतश्चित्रं व्यस्मयन्त रणे जनाः ।
स जघान पदा कांश्चिद्व्याक्षिप्यान्यानपोथयत् ॥ ६.५४.६४ ॥
ରଣରେ ତାଙ୍କର ବିଚିତ୍ର ଗତି ଦେଖି ଲୋକେ ଚକିତ ହେଲେ। ସେ କେତେକଙ୍କୁ ପାଦରେ ମାରିଲା; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଫିଙ୍ଗି ଦଳିଲା।
6.54.65
खह्गेनान्यांश्च चिच्छेद नादेनान्यांश्च भीषयन् ।
ऊरुवेगेन चाप्यन्यान्पातयामास भूतले ॥ ६.५४.६५ ॥
ସେ ଖଡ୍ଗରେ କେତେକଙ୍କୁ କାଟିଲା; ଗର୍ଜନରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା; ଊରୁର ବେଗରେ ଆଉ କେତେକଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଲା।
6.54.66
अपरे चैनमालोक्य भयात्पञ्चत्वमागताः ।
एवं सा बहुला सेना कलिङ्गानां तरस्विनाम् ॥ ६.५४.६६ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ବୀର କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସେହି ବିପୁଳ ସେନା (ବିନଷ୍ଟ ହେଲା)।
6.54.67
परिवार्य रणे भीष्मं भीमसेनमुपाद्रवत् ।
ततः कालिङ्गयैन्यानां प्रमुखे भरतर्षभ ॥ ६.५४.६७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ। ତା'ପରେ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, କଳିଙ୍ଗ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ…
6.54.68
श्रुतायुषमभिप्रेक्ष्य भीमसेनः समभ्ययात् ।
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कालिङ्गो नवभिः शरैः । ॥ ६.५४.६८ ॥
ଶ୍ରୁତାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି କଳିଙ୍ଗ ନଅଟି ବାଣରେ…
6.54.69
भीमसेनममेयात्मा प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कलिङ्गबाणाभिहतस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ६.५४.६९ ॥
ଅମେୟ ଆତ୍ମା ଥିବା ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ପ୍ରହାର କଲା। କଳିଙ୍ଗର ବାଣରେ ଆହତ ଭୀମସେନ ଅଙ୍କୁଶ ପୀଡ଼ିତ ହସ୍ତୀ ପରି ହେଲେ।
6.54.70
भीमसेनः प्रजज्वाल क्रोदेनाग्निरिवैधितः ।
अथाशोकः समादाय रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.७० ॥
ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳି ଉଠିଲେ। ତା'ପରେ ଅଶୋକ ସୁନାରେ ସଜାଇ ହୋଇଥିବା ରଥ ନେଇ…
6.54.71
भीमं संपादयामास रथेन रथसारथिः ।
तामरुह्य रथं तूर्णं कौन्तेयः शत्रुसूदनः ॥ ६.५४.७१ ॥
ରଥସାରଥି ଭୀମଙ୍କୁ ରଥରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଲେ। ସେହି ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼ି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁସଂହାରକ…
6.54.72
कलिङ्गमभिदुद्राव तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ततः श्रुतायुर्बलावान्भीमाय निशिताञ्शरान् ॥ ६.५४.७२ ॥
ସେ କଳିଙ୍ଗ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ କହିଲେ, "ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!" ତା'ପରେ ବଳବାନ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଭୀମଙ୍କ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.73
प्रेषयामास संक्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स कार्मुकवरोत्सृष्टैर्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५४.७३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିଜ ହାତର ଚତୁରତା ଦେଖାଇ ଉତ୍ତମ ଧନୁରୁ ଛୁଟାଯାଇଥିବା ନଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ସେ ପଠାଇଲେ।
6.54.74
समाहतो महाराज कलिङ्गेन महात्मना ।
संचुक्रुशे भृशं भीमो दण्डाहत इवोरगः ॥ ६.५४.७४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ମହାତ୍ମା କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ଭୀମ ଦଣ୍ଡାହତ ସାପ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍କାର କଲେ।
6.54.75
क्रुद्धश्च चापमायम्य बलवद्बलिनां वरः ।
कलिङ्गमवधीत्पार्थो भीमः सप्तभिरायसैः ॥ ६.५४.७५ ॥
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଥ ଭୀମ ଧନୁକୁ ଜୋରରେ ଟାଣି ସାତଟି ଲୌହ ବାଣରେ କଳିଙ୍ଗଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.54.76
क्षुराभ्यां चक्ररक्षौ च कलिङ्गस्य महाबलौ ।
सत्यदेवं च सत्यं च प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७६ ॥
କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ସେ କଳିଙ୍ଗଙ୍କର ଦୁଇ ମହାବଳୀ ରଥରକ୍ଷକ ସତ୍ୟଦେବ ଓ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଲେ।
6.54.77
ततः पुनमेयात्मा नासचैर्निशितैस्त्रिभिः ।
केतुमन्तं रणे भीमोऽगमयद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७७ ॥
ତା'ପରେ ସଂଯତାତ୍ମା ଭୀମ ରଣରେ ତିନୋଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାସିକ ବାଣରେ କେତୁମନ୍ତଙ୍କୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଲେ।
6.54.78
ततः कलिङ्गाः सन्नद्धा भीमसेनममर्षणम् ।
अनीकैर्बहुसाहस्रैः क्षत्रियाः समवारयन् ॥ ६.५४.७८ ॥
ତା'ପରେ ସଜ୍ଜିତ କଳିଙ୍ଗ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ସୈନ୍ୟଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରୋକିଲେ।
6.54.79
ततः शक्तिगदाखङ्गतोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
कलिङ्गाश्च ततो राजन्भीमसेनमवाकिरन् ॥ ६.५४.७९ ॥
ଏଥର କଳିଙ୍ଗମାନେ ଶକ୍ତି, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ତୋମର, ଋଷ୍ଟି ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜନ୍, ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷଣ କଲେ।
6.54.80
संनिवार्य स तां घोरां शरवृष्टिं समुत्थिताम् ।
गदामादाय तरसा संनिपत्य महाबलः ॥ ६.५४.८० ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଶରବର୍ଷଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ସେହି ମହାବଳ ଶୀଘ୍ର ଗଦା ଧରି ଆଗକୁ ଝାସ ଦେଲେ।
6.54.81
भीमः सप्तशतान्वीराननयद्यमसादनम् ।
पुनश्चैव द्विसाहस्रान्कलिङ्गानरिमर्दनः ॥ ६.५४.८१ ॥
ଭୀମ ସାତ ଶହ ବୀରଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ପୁଣି ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ଦୁଇ ହଜାର କଳିଙ୍ଗଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
6.54.82
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय तदद्भुतमिवाभवत् ।
एवं स तान्यनीकानि कलिङ्गानां पुनःपुनः ॥ ६.५४.८२ ॥
ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା। ଏହିପରି ସେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସେହି ସେନାଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର...
6.54.83
बिभेद समरे तूर्णं प्रेक्ष्य भीष्मं महारथम् ।
हतारोहाश्च मातङ्गाः पाण्डवेन कृता रणे ॥ ६.५४.८३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଶୀଘ୍ର ଭେଦ କଲେ; ରଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରୋହୀମାନେ ହତ ହୋଇଥିବା ହାତୀଗୁଡ଼ିକ କରାଗଲା।
6.54.84
विप्रजग्मुरनीकेषु मेघा वातहता इव ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि विनदन्तः शरातुराः ॥ ६.५४.८४ ॥
ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ବାୟୁ ଆହତ ମେଘ ପରି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ; ଶରପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି ନିଜ ସେନାମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରି...
6.54.85
ततो भीमो महाबाहुः खङ्गहस्तो महाभुजःक ।
संप्रहृष्टो महाघोषं शङ्खं प्राध्मापयद्बली ॥ ६.५४.८५ ॥
ଅନନ୍ତର ମହାବାହୁ ଭୀମ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ମହାଘୋଷ ଶଙ୍ଖ ବଳପୂର୍ବକ ବଜାଇଲେ।
6.54.86
सर्वकालिङ्गसैन्यानां मनांसि समकम्पयत् ।
मोहश्चापि कलिङ्गानामाविवेश परंतप ॥ ६.५४.८६ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ! ତାହା ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନକୁ ଏକାବେଳେ କମ୍ପାଇ ଦେଲା; କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.54.87
प्राकम्पन्त च सैन्यानि वाहनानि च सर्वशः ।
भीमेन समरे राजन्गजेन्द्रेणेव सर्वशः ॥ ६.५४.८७ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୈନ୍ୟ ଓ ବାହନମାନେ ଗଜରାଜଙ୍କ ପରି ସର୍ବତ୍ର କମ୍ପି ଉଠିଲେ।
6.54.88
मार्गान्बहून्विचरता धावता च ततस्ततः ।
मुहुरुत्पतता चैव संमोहः समपद्यत ॥ ६.५४.८८ ॥
ବହୁ ପଥରେ ବୁଲି, ଏଠି-ସେଠି ଦୌଡ଼ି, ବାରମ୍ବାର ଡେଇଁ ଉଠିବା ସମୟରେ ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
6.54.89
भीमसेनभयत्रस्तं सैन्यं च समकम्पत ।
क्षोभ्यमाणमसंबाधं ग्राहेणेव महत्सरः ॥ ६.५४.८९ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟ କମ୍ପି ଉଠିଲା, ଯେପରି କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ମହାସରୋବର।
6.54.90
त्रासितेषु च सर्वेषु भीमेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरावर्तमानेषु विद्रवत्सु च सङ्घशः ॥ ६.५४.९० ॥
ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ତ୍ରାସିତ ହେବା ପରେ, ଫେରି ଆସୁଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ପଳାଇଲେ।
6.54.91
सर्वकालिङ्गयोधेषु पाण्डूनां ध्वजिनीपतिः ।
अब्रवीत्स्वान्यनीकानि युध्यध्वमिति पार्षतः ॥ ६.५४.९१ ॥
ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାପତି ପାର୍ଷତ ନିଜର ଅନ୍ୟ ସେନାଦଳଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯୁଦ୍ଧ କର।"
6.54.92
सेनापतिवचः श्रुत्वा शिखण्डिप्रमुखा गणाः ।
भीममेवाभ्यवर्तन्त रथानीकैः प्रहारिभिः ॥ ६.५४.९२ ॥
ସେନାପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଳସମୂହ ଆଘାତକାରୀ ରଥସେନା ସହିତ ଭୀମଙ୍କ ଦିଗରେ ହିଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.54.93
धर्मराजश्च तान्सर्वानुपजग्राह पाण्डवः ।
महता मेघवर्णेन नागानीकेन पृष्ठतः ॥ ६.५४.९३ ॥
ଧର୍ମରାଜ ପାଣ୍ଡବ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପଛରୁ ମେଘବର୍ଣ୍ଣ ବିଶାଳ ହସ୍ତୀସେନା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କଲେ।
6.54.94
एवं संनोद्य सर्वामि स्वान्यनीकानि पार्षतः ।
भीमसेनस्य जग्राह पार्ष्णि सत्पुरुषैर्वृतः ॥ ६.५४.९४ ॥
ଏହିପରି ନିଜ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସେନାଦଳଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ପାର୍ଷତ ଭୀମସେନଙ୍କ ପଛପଟ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
6.54.95
न हि पञ्चालराजस्य लोके कश्चन विद्यते ।
भीमसात्यकयोरन्यः प्राणेभ्यः प्रियकृत्तमः ॥ ६.५४.९५ ॥
ପ୍ରକୃତରେ ଜଗତରେ ପାଞ୍ଚାଳରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଭୀମ ଓ ସାତ୍ୟକି ଠାରୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
6.54.96
सोऽपश्यच्च कलिङ्गेषु चरन्तमरिसूदनः ।
भीमसेनं महाबाहुं पार्षतः परवीरहा ॥ ६.५४.९६ ॥
ଶତ୍ରୁସୂଦନ, ଶତ୍ରୁବୀରହା ପାର୍ଷତ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ମହାବାହୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.54.97
ननर्द बहुधा राजन्हृष्टश्चासीत्परंतपः ।
शङ्खं दध्मौ च समरे सिंहनादं ननाद च ॥ ६.५४.९७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁତାପନ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଗର୍ଜ୍ଜନ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇ ସିଂହନାଦ କଲେ।
6.54.98
स च पारावताश्वस्य रथे हेमपरिष्कृते ।
कोविदारध्वजं दृष्ट्वा भीमसेनः समाश्वसत् । ॥ ६.५४.९८ ॥
ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ, ପାରାବତ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ସେହି ରଥରେ କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜ ଦେଖି ଭୀମସେନ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
6.54.99
धृष्टद्युम्नस्तु तं दृष्ट्वा कलिङ्गैः समभिद्रुतम् ।
भीमसेनममेयात्मा त्राणायाजौ समभ्ययात् ॥ ६.५४.९९ ॥
କିନ୍ତୁ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅମେୟାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.54.100
तौ दूरात्सात्यकिं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
कलिङ्गान्समरे वीरौ योधयेतां मनस्विनौ । ॥ ६.५४.१०० ॥
ସେହି ଦୁଇଜଣ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୃକୋଦର, ଦୂରରୁ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧରେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଝିଲେ; ସେହି ମନସ୍ବୀ ବୀରମାନେ।
6.54.101
स तत्र गत्वा शैनेयो जवेन जयतां वरः ।
पार्थपार्षतयोः पार्षिं जग्राह पुरुषर्षभः ॥ ६.५४.१०१ ॥
ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶୈନେୟ, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁରୁଷ-ବୃଷଭ, ପାର୍ଥ ଓ ପାର୍ଷତଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧରିଲେ।
6.54.102
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आस्थितो रौद्रमात्मानं कलिङ्गानन्ववैक्षत ॥ ६.५४.१०२ ॥
ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରି, ଧନୁ ଧରି, ରୌଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
6.54.103
कलिङ्गप्रभवां चैव मांसशोणितकर्दमाम् ।
रुधिरस्यन्दिनीं तत्र भीमः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ६.५४.१०३ ॥
କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ବହାଉଥିବା ଏକ ନଦୀ ସେଠାରେ ଭୀମ ପ୍ରବାହିତ କଲେ।
6.54.104
अन्तरेण कलिङ्गानां पाण्डवानां च वाहिनीम् ।
तां संततार दुस्तारां भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१०४ ॥
କଳିଙ୍ଗ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗର ସେହି ଦୁସ୍ତର ପ୍ରବାହ ମହାବଳ ଭୀମସେନ ପାର ହେଲେ।
6.54.105
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा प्राक्रोशंस्तावका नृप ।
कालोऽयं भीमरूपेण कलिङ्गैः कसह युध्यते ॥ ६.५४.१०५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସେପରି ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ଲୋକେ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ଏ ତ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ କାଳ, କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି!"
6.54.106
ततः शान्तनवो भीष्मः श्रुत्वा तं निनदं रणे ।
अभ्ययात्त्वरितो भीमं व्यूढानीकः समंततः ॥ ६.५४.१०६ ॥
ତା'ପରେ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ରଣରେ ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ସେନାକୁ ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇ, ଶୀଘ୍ର ଭୀମ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ଗଲେ।
6.54.107
तं सात्यकिर्भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अभ्यद्रवन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.१०७ ॥
ସାତ୍ୟକି, ଭୀମସେନ ଓ ପୃଷତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ରଥ ଉପରେ ଝାଁପି ପଡ଼ିଲେ।
6.54.108
परिवार्य तु ते सर्वे गाङ्गेयं तरसा रणे ।
त्रिभिस्त्रिभिः शरैर्घोरैर्भीष्ममानर्च्छुरोजसा ॥ ६.५४.१०८ ॥
ସମସ୍ତେ ରଣରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ବେଗରେ ଘେରି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତିନି ତିନି ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଘାତ କଲେ।
6.54.109
प्रत्यविध्यत तान्सर्वान्पिता देवव्रतस्तव ।
यतमानान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ६.५४.१०९ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ତିନି ତିନି ଥର ପ୍ରତିଆଘାତ କଲେ।
6.54.110
ततः शरसहस्रेण सन्निवार्य महारथान् ।
हयान्काञ्चनसन्नाहान्भीमस्य न्यहनच्छरैः ॥ ६.५४.११० ॥
ତା'ପରେ ହଜାରେ ବାଣରେ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଭୀମଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସାଜରେ ସଜ୍ଜିତ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ମାରି ପକାଇଲେ।
6.54.111
हताश्वे स रथे तिष्ठन्भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप तरसा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.५४.१११ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତାପୀ ଭୀମସେନ ବେଗରେ ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଶକ୍ତି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.112
अप्राप्तामथ तां शक्तिं पिता देवव्रतस्तव ।
त्रिधा चिच्छेद समरे सा पृथिव्यामशीर्यत ॥ ६.५४.११२ ॥
ସେ ଶକ୍ତି ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ତିନି ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲେ; ତାହା ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।
6.54.113
ततः शैक्यायसीं गुर्वी प्रगृह्य बलवान्गदाम् ।
भीमसेनस्ततस्तूर्णं पुप्लुवे मनुजर्षभ ॥ ६.५४.११३ ॥
ହେ ମନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତା'ପରେ ବଳବାନ ଭୀମସେନ ଇସ୍ପାତ ନିର୍ମିତ ଭାରୀ ଗଦା ଧରି ତୁରନ୍ତ ଡେଇଁପଡ଼ିଲେ।
6.54.114
सात्यकोऽपि ततस्तूर्णं भीमस्य प्रियकाम्यया ।
गाङ्गेयसारथिं तूर्णं पातयामास सायकैः ॥ ६.५४.११४ ॥
ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ ଭୀମଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କ ସାରଥିକୁ ବାଣରେ ଶୀଘ୍ର ପାତିତ କଲେ।
6.54.115
भीष्मस्तु निहते तस्मिन्सारथौ रथिनां वरः ।
वातायमानैस्तैरश्वैरपनीतो रणाजिरात् ॥ ६.५४.११५ ॥
ସେହି ସାରଥି ନିହତ ହେବାରୁ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପବନ ସମାନ ବେଗୀ ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଣଭୂମିରୁ ନେଇଗଲେ।
6.54.116
भीमसेनस्ततो राजन्नपयाते महाव्रते ।
प्रजज्वाल यथा वह्निर्दहन्कक्षमिवैधितः ॥ ६.५४.११६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ମହାବ୍ରତୀ ଭୀଷ୍ମ ଚାଲିଯିବାରୁ ଭୀମସେନ ଶୁଖିଲା ଘାସ ଜାଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳି ଉଠିଲେ।
6.54.117
स हत्वा सर्वकालिङ्गान्सेनामध्ये व्यतिष्ठत ।
नैनमभ्युत्सहन्केचित्तावका भरतर्षभ ॥ ६.५४.११७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ କଳିଙ୍ଗଙ୍କୁ ବଧ କରି ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଠିଆ ହେଲେ; ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସାହସ କଲେ ନାହିଁ।
6.54.118
धृष्टद्युम्नस्तमारोप्य स्वरथे रथिनां वरः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानामपोवाहक यशस्विनम् ॥ ६.५४.११८ ॥
ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେହି ଯଶସ୍ବୀ ବୀରଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, ସମସ୍ତ ସେନାଙ୍କ ଆଖି ସାମନାରେ ସେଠାରୁ ନେଇଗଲେ।
6.54.119
संपूज्यमानः पाञ्चाल्यैर्मत्स्यैश्च भरतर्षभ ।
धृष्टद्युम्नं परिष्वज्य समेयादथ सात्यकिम् ॥ ६.५४.११९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ।
6.54.120
अथाब्रवीद्भीमसेनं सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
प्रहर्षयन्यदुव्याघ्रो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ६.५४.१२० ॥
ତା'ପରେ ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ସାତ୍ୟକି, ଯଦୁବଂଶର ବ୍ୟାଘ୍ର, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି କହିଲେ।
6.54.121
दिष्ट्या कालिङ्गराजश्च राजपुत्रश्च केतुमान ।
शक्रदेवश्च कालिङ्गः कलिङ्गाश्च मृधे हताः ॥ ६.५४.१२१ ॥
ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ କଳିଙ୍ଗରାଜ, ରାଜପୁତ୍ର କେତୁମାନ, ଶକ୍ରଦେବ, କଳିଙ୍ଗ ଓ କଳିଙ୍ଗଗଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ।
6.54.122
स्वबाहुबलवीर्येण नागाश्वरथसंकुलः ।
महापुरुषभूयिष्ठो धीरयोधनिषेवितः ॥ ६.५४.१२२ ॥
ନିଜ ବାହୁବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଧୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
6.54.123
महाव्यूहः कलिङ्गानामेकेन मृदितस्त्वया ।
एवमुक्त्वा शिनेर्नप्ता दीर्घबाहुररिन्दम।
रथाद्रथमभिद्रुत्य पर्यष्वजत पाण्डवम् ॥ ६.५४.१२३ ॥
କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ମହାବ୍ୟୂହକୁ ତୁମେ ଏକାକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ। ଏହା କହି ଶିନିଙ୍କ ପୌତ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଶତ୍ରୁଦମନ ନିଜ ରଥରୁ ଅନ୍ୟ ରଥକୁ ଦୌଡ଼ି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
6.54.124
ततः स्वरथमास्थाय पुनरेव महारथः ।
तावकानवधीत्क्रुद्धो भीमस्य बलमादधत् ॥ ६.५४.१२४ ॥
ତାପରେ ନିଜ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସେହି ମହାରଥୀ ପୁଣି କ୍ରୋଧରେ ତୁମର ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।