മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.54.1
मम पुत्रसमादिष्टः कलिङ्गोः वाहिनीपतिः ।
कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.५४.१ ॥
എന്റെ പുത്രൻ നിയോഗിച്ച കലിംഗ സേനാപതി, അദ്ഭുതകർമ്മിയും മഹാബലനുമായ ഭീമസേനനെ എങ്ങനെ എതിർത്തു?
6.54.2
चरन्तं गदया वीर दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया ॥ ६.५४.२ ॥
വീരാ, ഗദയേന്തി ദണ്ഡപാണിയായ യമനെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ച ഭീമസേനനോടു കലിംഗൻ സേനയോടുകൂടി യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതി.
6.54.3
पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः ।
महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति ॥ ६.५४.३ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ പുത്രൻ അങ്ങനെ നിയോഗിച്ച ആ മഹാബലൻ, വലിയ സേനയാൽ സംരക്ഷിതനായി ഭീമരഥത്തിന്റെ നേരെ പുറപ്പെട്ടു.
6.54.4
तामापतन्तीं महतीं कलिङ्गानां महाचमूम् ।
रथाश्वनागकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम् ॥ ६.५४.४ ॥
കലിംഗന്മാരുടെ ആ വലിയ മഹാസേന, രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ്, വലിയ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി പാഞ്ഞടുത്തു.
6.54.5
भीमसेनः कलिङ्गानामार्च्छद्भारत वाहिनीम् ।
केतुमन्तं च नैषादिमायान्तं सह चेदिभिः ॥ ६.५४.५ ॥
ഭാരതാ, ഭീമസേനൻ കലിംഗ സേനയെ ആക്രമിച്ചു; കേതുമാനും നൈഷാദിയും ചേദിയരോടൊപ്പം വരുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
6.54.6
ततः श्रुतायुः संक्रुद्धो राज्ञा केतुमता सह ।
आससाद रणे भीमं व्यूढानीकेषु चेदिषु ॥ ६.५४.६ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച ശ്രുതായു, രാജാവ് കേതുമാനോടൊപ്പം, വ്യൂഹം ചമച്ച ചേദിസേനകൾക്കിടയിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനെ സമീപിച്ചു.
6.54.7
रथैरनेकसाहस्रैः कलिङ्गानां नराधिप ।
अयुतेन गजानां च निषादैःक सह केतुमान् ॥ ६.५४.७ ॥
ഹേ നരാധിപാ! കലിംഗരുടെ അനേകായിരം രഥങ്ങളോടും പതിനായിരം ആനകളോടും നിഷാദരോടുമൊപ്പം കേതുമാൻ (മുന്നേറി).
6.54.8
भिमसेनं रणे राजन्समन्तात्पर्यवारयत् ।
चेदिमत्स्यकरूषाश्च भीमसेनपदानुगाः ॥ ६.५४.८ ॥
രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ പിന്നാലെ നടന്ന ചേദികളും മത്സ്യരും കരൂഷരും അവനെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു.
6.54.9
अभ्यधावन्त समरे निषादान्सह राजभिः ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५४.९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവർ രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം നിഷാദരുടെ മേൽ പാഞ്ഞടുത്തു. അപ്പോൾ ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
6.54.10
न प्राजानन्त योधाः स्वान्परस्परजिघांसया ।
घोरमासीत्ततो युद्धं भीमस्य सहसा परैः ॥ ६.५४.१० ॥
പരസ്പരം കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ യോദ്ധാക്കൾ സ്വന്തക്കാരെപ്പോലും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ഭീമനെതിരെ ശത്രുക്കളുമായി പെട്ടെന്ന് ഭയങ്കര യുദ്ധം നടന്നു.
6.54.11
यथेन्द्रस्य महाराज महत्या दैत्यसेनया ।
तस्य सैन्यस्य संग्रामे युध्यमानस्य भारत ॥ ६.५४.११ ॥
മഹാരാജാവേ! ഇന്ദ്രന്റെ വലിയ ദൈത്യസൈന്യത്തോടുള്ള യുദ്ധം പോലെ, ഭാരതാ! ആ സൈന്യം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ അങ്ങനെ (ഭയങ്കര യുദ്ധം നടന്നു).
6.54.12
बभूव सुमहाञ्शब्दः सागरस्येव गर्जतः ।
अन्योन्यं स्म तदा योधा विकर्षन्तो विशांपते ॥ ६.५४.१२ ॥
സമുദ്രം ഗർജിക്കുന്നതുപോലെ വലിയ ശബ്ദമുണ്ടായി. ജനങ്ങളുടെ നാഥാ! അപ്പോൾ യോദ്ധാക്കൾ പരസ്പരം വലിച്ചിഴച്ചുകൊണ്ട് (പോരാടി).
6.54.13
महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशलोहितसन्निभाम् ।
योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया ॥ ६.५४.१३ ॥
മുയലിന്റെ രക്തംപോലെ ചുവന്ന ആ മുഴുവൻ ഭൂമിയെയും അവർ ശവങ്ങൾകൊണ്ട് മൂടി; കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ സ്വന്തക്കാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
6.54.14
स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः परमदुर्जयाः ।
विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह ॥ ६.५४.१४ ॥
അതിദുർജയരായ വീരന്മാർ സ്വന്തക്കാരെയും പിടിച്ചു; കുറച്ചുപേരും ഏറെപ്പേരും തമ്മിൽ വലിയ ഏറ്റുമുട്ടലുണ്ടായി.
6.54.15
कलिङ्गैः सह चैदीनां निषादैश्च विशांपते ।
कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः ॥ ६.५४.१५ ॥
ഹേ പ്രജാപതേ! കലിംഗരോടും ചേദികളോടും നിഷാദരോടും ചേർന്ന് ആ മഹാബലന്മാർ ശക്തിക്കൊത്ത് പരാക്രമം കാട്ടി.
6.54.16
भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तनक्त चेदयः ।
सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः सन्निवृत्तेषु चेदिषु ॥ ६.५४.१६ ॥
ഭീമസേനനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ചേദികൾ പിന്തിരിഞ്ഞു; ചേദികൾ പിന്തിരിഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാ കലിംഗരും അടുത്തെത്തി ആക്രമിച്ചു.
6.54.17
स्वबाहुबलमस्थाय अभ्यवर्षन्त पाण्डवम् ।
न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१७ ॥
സ്വന്തം ഭുജബലത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് അവർ പാണ്ഡവന്റെ മേൽ അമ്പുമഴ ചൊരിഞ്ഞു; എന്നാൽ മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ രഥാസനത്തിൽനിന്ന് അൽപംപോലും ഇളകിയില്ല.
6.54.18
शितैरवाकिरद्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम् ।
कालिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः ॥ ६.५४.१८ ॥
അവൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കലിംഗസേനയെ മൂടി; എന്നാൽ കലിംഗരാജാവും മഹാധനുർധരനായ അവന്റെ പുത്രനായ മഹാരഥനും...
6.54.19
शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः ।
ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः ॥ ६.५४.१९ ॥
ശക്രദേവൻ എന്ന് പ്രസിദ്ധനായവൻ പാണ്ഡവനെ (ഭീമനെ) അമ്പുകൾകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു. അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ തന്റെ മനോഹരമായ വില്ല് ഇളക്കി.
6.54.20
योधयामास कालिङ्गं स्वबाहुबलमाश्रितः ।
शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ६.५४.२० ॥
തന്റെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവൻ കാലിംഗനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. ശക്രദേവനാകട്ടെ യുദ്ധത്തിൽ പല അമ്പുകൾ തൊടുത്തു.
6.54.21
अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः ।
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.५४.२१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ഭീമസേനന്റെ കുതിരകളെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊന്നു. രഥമില്ലാതായ, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന ഭീമസേനനെ കണ്ടപ്പോൾ—
6.54.22
शक्रदेवोऽभिदुद्राव शरैरवकिरञ्सितैः ।
भीमस्योपरि राजेन्द्र शक्रदेवो महाबलः ॥ ६.५४.२२ ॥
ശക്രദേവൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട് ഭീമന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു. ഓ രാജേന്ദ്രാ! മഹാബലനായ ശക്രദേവൻ ഭീമന്റെ മേൽ.
6.54.23
ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा ।
हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.२३ ॥
വേനലിന്റെ അവസാനത്തിൽ മേഘം പെയ്യുന്നതുപോലെ അവൻ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു. കുതിരകൾ ചത്തതിനാൽ രഥത്തിൽ നിന്ന മഹാബലൻ ഭീമസേനൻ—
6.54.24
शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
स तया निहतो राजन्कालिङ्गतनयो रथात् ॥ ६.५४.२४ ॥
അവൻ ശക്രദേവന്റെ നേരെ പൂർണമായും ഉരുക്കുകൊണ്ടുള്ള ഗദ എറിഞ്ഞു. ഓ രാജാവേ! ആ ഗദകൊണ്ട് കാലിംഗന്റെ പുത്രൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
6.54.25
विरथः सह सूतेन जगाम धरणीतलम् ।
कहतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥ ६.५४.२५ ॥
തേരില്ലാതെ സാരഥിയോടൊപ്പം അവൻ ഭൂമിയിലിറങ്ങി. സ്വന്തം പുത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട കലിംഗരുടെ അധിപൻ.
6.54.26
रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः ।
अयुतेन गजानां च निषादैः परिवारितः।
ततो भीमो महावेगां त्यक्त्वा गुर्वी महागदां ॥ ६.५४.२६ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് തേരുകൾ ഭീമന്റെ ദിക്കുകൾ തടഞ്ഞു. പതിനായിരം ആനകളും പാപ്പാന്മാരും അവനെ ചുറ്റി. അപ്പോൾ ഭീമൻ തന്റെ ഭാരമേറിയ, വേഗമുള്ള മഹാഗദ ഉപേക്ഷിച്ചു.
6.54.27
निस्त्रिंशमाददे घोरं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् ।
चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ ॥ ६.५४.२७ ॥
ഭയങ്കരമായ വാൾ എടുത്തു, ദാരുണമായ കർമ്മം ചെയ്യാനാഗ്രഹിച്ച്. ഓ രാജാവേ, ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, അതുല്യമായ കാളത്തോൽ പരിച അവനെടുത്തു.
6.54.28
नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम् ।
कालिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य च ॥ ६.५४.२८ ॥
നക്ഷത്രങ്ങളാലും അർധചന്ദ്രങ്ങളാലും സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായ അലങ്കാരങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച ആ പരിച. അപ്പോൾ കലിംഗരാജാവ് കോപിച്ച്, വില്ലിന്റെ ഞാൺ തുടച്ച്.
6.54.29
प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः ॥ ६.५४.२९ ॥
സർപ്പവിഷം പോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര ശരം എടുത്ത്, വധിക്കാനാഗ്രഹിച്ച ആ ജനാധിപൻ ഭീമസേനന്റെ നേരെ തൊടുത്തു.
6.54.30
तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम् ।
भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना ॥ ६.५४.३० ॥
വേഗത്തിൽ വന്ന ആ മൂർച്ചയുള്ള ശരത്തെ, ഓ രാജാവേ, ഭീമസേനൻ വിശാലമായ വാളുകൊണ്ട് രണ്ടായി മുറിച്ചു.
6.54.31
उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् ।
कालिङ्गोऽथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे ॥ ६.५४.३१ ॥
സന്തോഷിച്ച അവൻ സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഉച്ചത്തിൽ അലറി. പിന്നെ കോപിച്ച കലിംഗരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനെതിരെ മുന്നേറി.
6.54.32
तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान् ।
तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः ॥ ६.५४.३२ ॥
അവൻ വേഗത്തിൽ കല്ലിൽ മൂർച്ചകൂട്ടിയ പതിന്നാലു കുന്തങ്ങൾ എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡവൻ അവ എത്തുംമുൻപ് ആകാശത്തുവെച്ചുതന്നെ അവയെ തടഞ്ഞു.
6.54.33
चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना ।
नित्यत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.५४.३३ ॥
ഓ രാജാവേ, ഭീമൻ പതറാതെ തന്റെ ഉത്തമമായ വാൾകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ പതിന്നാലു കുന്തങ്ങളും ഉടൻ മുറിച്ചുവീഴ്ത്തി.
6.54.34
भानुमन्तं ततो भीमः प्राद्रवत्पुरुषर्षभः ।
भानुमांस्तु ततो भीमं शरवर्षेण च्छादयन् ॥ ६.५४.३४ ॥
പിന്നെ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ ഭാനുമാനു നേരെ പാഞ്ഞു. അപ്പോൾ ഭാനുമാൻ ഭീമനെ അമ്പുമഴകൊണ്ട് മൂടി.
6.54.35
ननाद बलवन्नादं नादयानो नभस्तलम् ।
न च तं ममृषे भीमः सिंहनादं महाहवे ॥ ६.५४.३५ ॥
ഭീമൻ ശക്തിയോടെ അലറി ആകാശത്തെ മുഴക്കി. എന്നാൽ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ ആ സിംഹഗർജ്ജനം സഹിച്ചില്ല.
6.54.36
ततः शब्देन महता विननाद महास्वनः ।
तेन नादेन वित्रस्ता कलिङ्गानां वरूथिनी ॥ ६.५४.३६ ॥
പിന്നെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഭീമൻ മഹാധ്വനിയിൽ അലറി. ആ ഗർജ്ജനത്താൽ കലിംഗരുടെ സൈന്യം ഭയന്നുവിറച്ചു.
6.54.37
न भीमं समरे मेने मानुषं भरतर्षभ ।
ततो भीमो महाबाहुर्नर्दित्वा विपुलं स्वनम् ॥ ६.५४.३७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ അവർ ഭീമനെ സാധാരണ മനുഷ്യനായി കരുതിയില്ല. അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ വലിയ ഗർജ്ജനം മുഴക്കി.
6.54.38
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् ।
आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष ॥ ६.५४.३८ ॥
വാളുമായി വേഗത്തിൽ കുതിച്ചുചാടി, കൊമ്പുകളിൽ പിടിച്ച് ആ ശ്രേഷ്ഠ ഗജത്തിൽ കയറി. മാരിഷാ, ആ ഗജരാജന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് അവൻ കയറിനിന്നു.
6.54.39
ततो मुमोच कालिङ्गः शक्तिं तामकरोद्द्वीधा ।
खङ्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत् ॥ ६.५४.३९ ॥
അപ്പോൾ കലിംഗ വീരൻ ഒരു ശക്തി (കുന്തം) എറിഞ്ഞു; ഭീമൻ അതിനെ വാൾകൊണ്ട് മധ്യത്തിൽ രണ്ടായി മുറിച്ചു, പിന്നെ ഭാനുമാനെയും മധ്യത്തിൽ വെട്ടി.
6.54.40
सोऽन्तरायुधिनं हत्वा राजपुत्रमरिन्दमः ।
गुरुभारसहे स्कन्धे नागस्यासिमपातयत् ॥ ६.५४.४० ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനായ അവൻ, മറ്റൊരു ആയുധം ഏന്തിയ രാജകുമാരനെ കൊന്ന്, ഗജത്തിന്റെ കനത്ത ഭാരം താങ്ങുന്ന തോളിൽ വാൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
6.54.41
छिन्नस्कन्धः स विनदन्पपात गजयूथपः ।
आरुगणः सिन्धुवेगन सानुमानिव पर्वतः ॥ ६.५४.४१ ॥
തോൾ മുറിഞ്ഞ ആ ഗജയൂഥപതി ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് വീണു—സിന്ധുനദിയുടെ വേഗത്താൽ ശിഖരത്തോടുകൂടിയ പർവതം ഇടിഞ്ഞുവീഴുന്നതുപോലെ.
6.54.42
ततस्तस्मादप्लुत्य गजाद्भारत भारतः ।
खङ्गपाणिरदीनात्मा तस्थौ भूमौ सुदंशितः ॥ ६.५४.४२ ॥
ഭാരതവംശജനേ, അപ്പോൾ ആ ഗജത്തിൽനിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി, കയ്യിൽ വാളുമായി, നിർഭയ മനസ്സോടെ, നന്നായി കവചം ധരിച്ച ഭാരതൻ (ഭീമൻ) നിലത്ത് നിന്നു.
6.54.43
स चचार बहून्मार्गानभितः पातयन्गजान् ।
अग्निचक्रमिवाविद्धं सर्वतः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४३ ॥
അവൻ പല വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു, എല്ലാ ഭാഗത്തും ആനകളെ വീഴ്ത്തിക്കൊണ്ട്; ചുഴറ്റപ്പെട്ട അഗ്നിചക്രംപോലെ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെട്ടു.
6.54.44
अश्वबृन्देषु नागेषु रथानीकेषु चाभिभूः ।
पदातीनां च सङ्घेषु विनिघ्नञ्शोणितोक्षितः। ॥ ६.५४.४४ ॥
കുതിരക്കൂട്ടങ്ങളിലും ആനകളിലും രഥസേനകളിലും കാലാളുകളുടെ സംഘങ്ങളിലും അവൻ ജയിച്ച് പ്രഹരിച്ചു, രക്തം പുരണ്ടവനായി.
6.54.45
श्येनवद्व्यचरद्भीमो रणेऽरिषु बलोत्कटः ।
छिन्दंस्तेषाकं शरीराणि शिरांसि च महाबलः ॥ ६.५४.४५ ॥
ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്കിടയിൽ പരുന്തുപോലെ സഞ്ചരിച്ചു; ബലംകൊണ്ട് ഉഗ്രനായി, മഹാബലനായി, അവരുടെ ശരീരങ്ങളും തലകളും വെട്ടിമുറിച്ചുകൊണ്ട്.
6.54.46
खङघ्गेकन शितधारेण संयुगे गजयोधिनाम् ।
पदातिरेकः संक्रुद्धः शत्रूणां भयवर्धनः ॥ ६.५४.४६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള വാളുമായി തനിച്ചൊരു കാലാൾ യോദ്ധാവ്, ആനപ്പോരാളികൾക്കിടയിൽ കോപിച്ച്, ശത്രുക്കളുടെ ഭയം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
6.54.47
संमाहयामास स तान्कालान्तकयमोपमः ।
मूढाश्च ते तमेवाजौ विनदन्तः समाद्रवन् ॥ ६.५४.४७ ॥
അവൻ കാലനെയും യമനെയും പോലെ അവരെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു; മൂഢരായ അവർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെത്തന്നെ ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് പാഞ്ഞടുത്തു.
6.54.48
सासिमुत्तमवेगेन विचरन्तं महारणे ।
निकृत्य रथिनां चाजौ रथेषाश्च युगानि च ॥ ६.५४.४८ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ഉത്തമവേഗത്തോടെ വാളുമായി സഞ്ചരിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ രഥികളുടെ രഥദണ്ഡങ്ങളും നുകങ്ങളും അവൻ വെട്ടിമുറിച്ചു.
6.54.49
जघान रथिनश्चापि बलवान्रिपुमर्दनः ।
भीमसेनश्चरन्मार्गान्सुबहून्प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४९ ॥
ബലവാനും ശത്രുമർദ്ദനനുമായ ഭീമസേനൻ രഥികളെയും വധിച്ചു; പല വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി അവൻ കാണപ്പെട്ടു.
6.54.50
भ्रान्तमाविद्धमुद्भ्रान्तमाप्लुतं प्रसृतं प्लुतम् ।
संपातं समुदीर्णं च दर्शयामास पाण्डवः ॥ ६.५४.५० ॥
പാണ്ഡവൻ ചുറ്റിത്തിരിയൽ, കുത്തൽ, വട്ടംചുറ്റൽ, ചാട്ടം, മുന്നേറ്റം, തുള്ളൽ, പാഞ്ഞടുക്കൽ, കടന്നാക്രമണം എന്നിവ കാണിച്ചു.
6.54.51
केचिदग्रासिना छिन्नाः पाण्डवेन महात्मना ।
विनेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ॥ ६.५४.५१ ॥
ചിലർ മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാളാൽ മുറിഞ്ഞു; മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ തകർന്ന് അലറി നിർജ്ജീവരായി വീണു.
6.54.52
छइन्नदन्ताग्रहस्ताश्च भिन्नकुम्भास्तथाऽपरे ।
वियोधाः स्वान्यनीकानि जघ्नुर्भारत वारणाः । ॥ ६.५४.५२ ॥
ഭാരതാ! കൊമ്പിന്റെ മുനകളും തുമ്പിക്കൈകളും ഒടിഞ്ഞ്, മസ്തകകുംഭങ്ങൾ പിളർന്ന മറ്റു ആനകൾ സവാരിക്കാരെ നഷ്ടപ്പെട്ട് സ്വന്തം സൈന്യത്തെത്തന്നെ ചവിട്ടിമെതിച്ചു.
6.54.53
निपेतुरुर्व्यां च तथा विनदन्तो महारवान् ।
छिन्नांश्च तोमरान्राजन्महामात्रशिरांसि च ॥ ६.५४.५३ ॥
ഓ രാജാവേ! മഹാനാദം മുഴക്കിക്കൊണ്ട് ആനകൾ ഭൂമിയിൽ വീണു; മുറിഞ്ഞ തോമരങ്ങളും മഹാമാത്രന്മാരുടെ തലകളും വീണു.
6.54.54
परिस्तोमान्विचित्रांश्च कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
ग्रैवेयाण्यथ शक्तीश्च पताकाः कणपांस्तथा ॥ ६.५४.५४ ॥
വിചിത്രമായ ആനപ്പുതപ്പുകളും സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന കക്ഷ്യകളും കഴുത്താഭരണങ്ങളും ശക്തികളും പതാകകളും ശവങ്ങളും അവിടെ കിടന്നു.
6.54.55
तूणीरानथ यन्त्राणि धनूंषि च ।
भिन्दिपालानि शुभ्राणि तोत्राणि चाङ्कुशैः सह ॥ ६.५४.५५ ॥
ആവനാഴികൾ, യന്ത്രങ്ങൾ, വില്ലുകൾ, തിളങ്ങുന്ന ഭിന്ദിപാലങ്ങൾ, അങ്കുശങ്ങളോടുകൂടിയ തോട്ടികൾ.
6.54.56
घण्टाश्च विविधा राजन्हेमगर्भान्त्सरूनपि ।
पततः पातितांश्चैव पश्यामः सह सादिभिः ॥ ६.५४.५६ ॥
രാജാവേ, പലവിധ മണികളും ഉള്ളിൽ സ്വർണ്ണമുള്ള തൂണുകളും; വീഴുന്നതും വീഴ്ത്തപ്പെട്ടതുമായ ആനകളെ അവയുടെ സവാരിക്കാരോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
6.54.57
छिन्नगात्रावरकरैर्निहतैश्चाप वारणैः ।
आसीद्भूमिःक समास्तीर्णा पतितैर्भूधरैरिव ॥ ६.५४.५७ ॥
മുറിഞ്ഞ അവയവങ്ങളും പുറംപൊതിയും ഉള്ള, കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളാൽ ഭൂമി വീണ പർവതങ്ങൾ പോലെ നിരന്നുകിടന്നു.
6.54.58
विमृद्यैवं महानागान्ममर्दाश्वान्महाबलः ।
अश्वारोहवरांश्चैव पातयामास संयुगे ॥ ६.५४.५८ ॥
ഇങ്ങനെ മഹാബലൻ വലിയ ആനകളെ ഞെരിച്ചു, കുതിരകളെ മർദ്ദിച്ചു, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ കുതിരസവാരിക്കാരെയും വീഴ്ത്തി.
6.54.59
तद्धोरमभवद्युद्धं तस्य तेषां च भारत ।
खलीनान्यथ योक्राणि कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.५४.५९ ॥
ഭരതാ, അവന്റെയും അവരുടെയും ആ യുദ്ധം ഭയങ്കരമായി; കടിഞ്ഞാണുകളും നുകങ്ങളും സ്വർണ്ണത്തിളക്കമുള്ള കച്ചകളും.
6.54.60
परिस्तोमाश्च प्रासाश्च ऋष्टयश्च महाधनाः ।
कवचान्यथ चर्माणि चित्राण्यास्तरणानि च ॥ ६.५४.६० ॥
ആനപ്പുറ അലങ്കാരങ്ങളും കുന്തങ്ങളും വിലയേറിയ ഋഷ്ടികളും കവചങ്ങളും പരിചകളും വർണ്ണചിത്രമായ വിരികളും.
6.54.61
तत्रतत्रापविद्धआनि व्यदृश्यन्त महाहवे ।
प्रासैर्यन्त्रैर्विचित्रैश्च शस्त्रैश्च विमलैस्तथा ॥ ६.५४.६१ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ അവിടെയിവിടെ എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞ കുന്തങ്ങളും വിചിത്രയന്ത്രങ്ങളും തിളങ്ങുന്ന ആയുധങ്ങളും കാണപ്പെട്ടു.
6.54.62
स चक्रे वसुधां कीर्णां शबलैः कुसुमैरिव ।
आप्लुत्य रथिनः काश्चित्परामृश्य महाबलः ॥ ६.५४.६२ ॥
ആ മഹാബലൻ രഥികളുടെ മേൽ ചാടി ചിലരെ പിടികൂടി, ഭൂമി നാനാവർണ്ണപ്പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെയാക്കി.
6.54.63
पातयामास खङ्गेन सध्वजानपि पाण्डवः ।
मुहुरुत्पततो दिक्षु धावतश्च यशस्विनःक ॥ ६.५४.६३ ॥
പാണ്ഡവൻ വാളുകൊണ്ട് കൊടികളോടെ അവരെ വീഴ്ത്തി; ദിക്കുകളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചാടിയോടിയ ആ യശസ്വികളെയും.
6.54.64
मार्गांश्च चरतश्चित्रं व्यस्मयन्त रणे जनाः ।
स जघान पदा कांश्चिद्व्याक्षिप्यान्यानपोथयत् ॥ ६.५४.६४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ വിചിത്രമായ ചലനങ്ങൾ കണ്ട് ജനങ്ങൾ വിസ്മയിച്ചു. അവൻ ചിലരെ കാലുകൊണ്ട് തൊഴിച്ചു; മറ്റുള്ളവരെ എറിഞ്ഞു ചതച്ചു.
6.54.65
खह्गेनान्यांश्च चिच्छेद नादेनान्यांश्च भीषयन् ।
ऊरुवेगेन चाप्यन्यान्पातयामास भूतले ॥ ६.५४.६५ ॥
വാളുകൊണ്ട് അവൻ ചിലരെ വെട്ടി; ഗർജ്ജനത്താൽ മറ്റുള്ളവരെ ഭയപ്പെടുത്തി; തുടകളുടെ വേഗത്താൽ വേറെ ചിലരെ നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
6.54.66
अपरे चैनमालोक्य भयात्पञ्चत्वमागताः ।
एवं सा बहुला सेना कलिङ्गानां तरस्विनाम् ॥ ६.५४.६६ ॥
മറ്റുള്ളവർ അവനെ കണ്ട് ഭയത്താൽ മരണം പ്രാപിച്ചു. ഇപ്രകാരം വേഗവും വീര്യവുമുള്ള കലിംഗരുടെ ആ വലിയ സേന (നശിച്ചു).
6.54.67
परिवार्य रणे भीष्मं भीमसेनमुपाद्रवत् ।
ततः कालिङ्गयैन्यानां प्रमुखे भरतर्षभ ॥ ६.५४.६७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരെ വളഞ്ഞ് അവർ ഭീമസേനനെ ആക്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കലിംഗസേനയുടെ മുന്നിൽ…
6.54.68
श्रुतायुषमभिप्रेक्ष्य भीमसेनः समभ्ययात् ।
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कालिङ्गो नवभिः शरैः । ॥ ६.५४.६८ ॥
ശ്രുതായുസ്സിനെ കണ്ട് ഭീമസേനൻ അവന്റെ നേരെ മുന്നേറി. അവൻ വരുന്നത് കണ്ട കലിംഗൻ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ…
6.54.69
भीमसेनममेयात्मा प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कलिङ्गबाणाभिहतस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ६.५४.६९ ॥
അളവറ്റ ആത്മാവുള്ള അവൻ ഭീമസേനന്റെ മാറിൽ പ്രഹരിച്ചു. കലിംഗന്റെ അമ്പുകളേറ്റ ഭീമസേനൻ അങ്കുശത്താൽ വേദനിക്കുന്ന ആനയെപ്പോലെയായി.
6.54.70
भीमसेनः प्रजज्वाल क्रोदेनाग्निरिवैधितः ।
अथाशोकः समादाय रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.७० ॥
ഭീമസേനൻ ക്രോധത്താൽ അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു. അപ്പോൾ അശോകൻ സ്വർണ്ണം പൂശിയ തേര് എടുത്ത്…
6.54.71
भीमं संपादयामास रथेन रथसारथिः ।
तामरुह्य रथं तूर्णं कौन्तेयः शत्रुसूदनः ॥ ६.५४.७१ ॥
രഥസാരഥി ഭീമനെ തേരിൽ അവിടെ എത്തിച്ചു. ആ തേരിൽ വേഗം കയറിയ കുന്തീപുത്രൻ, ശത്രുസംഹാരകൻ…
6.54.72
कलिङ्गमभिदुद्राव तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ततः श्रुतायुर्बलावान्भीमाय निशिताञ्शरान् ॥ ६.५४.७२ ॥
അവൻ കലിംഗന്റെ നേരെ പാഞ്ഞ് "നില്ക്ക്, നില്ക്ക്!" എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ബലവാനായ ശ്രുതായുസ്സ് ഭീമന്റെ നേരെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ തൊടുത്തു.
6.54.73
प्रेषयामास संक्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स कार्मुकवरोत्सृष्टैर्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५४.७३ ॥
കോപംപൂണ്ട് തന്റെ കൈവേഗം കാണിച്ചുകൊണ്ട്, ഉത്തമമായ വില്ലിൽനിന്ന് തൊടുത്ത ഒമ്പത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ അവൻ അയച്ചു.
6.54.74
समाहतो महाराज कलिङ्गेन महात्मना ।
संचुक्रुशे भृशं भीमो दण्डाहत इवोरगः ॥ ६.५४.७४ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ മഹാത്മാവായ കലിംഗന്റെ പ്രഹരമേറ്റ ഭീമൻ ദണ്ഡംകൊണ്ടടിയേറ്റ സർപ്പത്തെപ്പോലെ അത്യധികം അലറി.
6.54.75
क्रुद्धश्च चापमायम्य बलवद्बलिनां वरः ।
कलिङ्गमवधीत्पार्थो भीमः सप्तभिरायसैः ॥ ६.५४.७५ ॥
ക്രോധിച്ച്, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാർത്ഥൻ ഭീമൻ വില്ല് ശക്തമായി വലിച്ച് ഏഴ് ഇരുമ്പമ്പുകൾകൊണ്ട് കലിംഗനെ വധിച്ചു.
6.54.76
क्षुराभ्यां चक्ररक्षौ च कलिङ्गस्य महाबलौ ।
सत्यदेवं च सत्यं च प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७६ ॥
ക്ഷുരപ്രാസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് കലിംഗന്റെ മഹാബലരായ രഥരക്ഷകരായ സത്യദേവനെയും സത്യനെയും യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.54.77
ततः पुनमेयात्मा नासचैर्निशितैस्त्रिभिः ।
केतुमन्तं रणे भीमोऽगमयद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७७ ॥
പിന്നെ സംയതചിത്തനായ ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ മൂന്ന് മൂർച്ചയുള്ള നാസികാസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് കേതുമാനെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.54.78
ततः कलिङ्गाः सन्नद्धा भीमसेनममर्षणम् ।
अनीकैर्बहुसाहस्रैः क्षत्रियाः समवारयन् ॥ ६.५४.७८ ॥
പിന്നെ സന്നദ്ധരായ കലിംഗ ക്ഷത്രിയർ അസഹിഷ്ണുവായ ഭീമസേനനെ ആയിരക്കണക്കിന് സേനാവിഭാഗങ്ങളാൽ വളഞ്ഞ് തടഞ്ഞു.
6.54.79
ततः शक्तिगदाखङ्गतोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
कलिङ्गाश्च ततो राजन्भीमसेनमवाकिरन् ॥ ६.५४.७९ ॥
പിന്നീട് കലിംഗർ ശക്തി, ഗദ, വാൾ, തോമരം, ഋഷ്ടി, പരശു എന്നിവകൊണ്ട്, ഓ രാജാവേ, ഭീമസേനന്റെ മേൽ വർഷിച്ചു.
6.54.80
संनिवार्य स तां घोरां शरवृष्टिं समुत्थिताम् ।
गदामादाय तरसा संनिपत्य महाबलः ॥ ६.५४.८० ॥
ആ ഭയങ്കരമായ ശരവർഷം തടുത്ത്, ആ മഹാബലൻ ഗദയെടുത്ത് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ടുചാടി.
6.54.81
भीमः सप्तशतान्वीराननयद्यमसादनम् ।
पुनश्चैव द्विसाहस्रान्कलिङ्गानरिमर्दनः ॥ ६.५४.८१ ॥
ഭീമൻ എഴുനൂറ് വീരന്മാരെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; വീണ്ടും ശത്രുമർദ്ദകൻ രണ്ടായിരം കലിംഗരെയും അയച്ചു.
6.54.82
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय तदद्भुतमिवाभवत् ।
एवं स तान्यनीकानि कलिङ्गानां पुनःपुनः ॥ ६.५४.८२ ॥
അവൻ അവരെ മൃത്യുലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; അത് അത്ഭുതം പോലെയായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ അവൻ കലിംഗരുടെ ആ സേനകളെ ആവർത്തിച്ച്...
6.54.83
बिभेद समरे तूर्णं प्रेक्ष्य भीष्मं महारथम् ।
हतारोहाश्च मातङ्गाः पाण्डवेन कृता रणे ॥ ६.५४.८३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മഹാരഥനായ ഭീഷ്മനെ കണ്ട് അവൻ വേഗത്തിൽ ഭേദിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവൻ സവാരിക്കാരെ കൊന്ന ആനകളാക്കപ്പെട്ടു.
6.54.84
विप्रजग्मुरनीकेषु मेघा वातहता इव ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि विनदन्तः शरातुराः ॥ ६.५४.८४ ॥
സേനകൾക്കിടയിൽ അവർ കാറ്റേറ്റ മേഘങ്ങൾ പോലെ ചിതറിപ്പോയി; അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായി അലറിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം സേനകളെ ചവിട്ടിമെതിച്ച്...
6.54.85
ततो भीमो महाबाहुः खङ्गहस्तो महाभुजःक ।
संप्रहृष्टो महाघोषं शङ्खं प्राध्मापयद्बली ॥ ६.५४.८५ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ, കയ്യിൽ വാളുമായി, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, മഹാഘോഷമുള്ള ശംഖ് ശക്തിയോടെ ഊതി.
6.54.86
सर्वकालिङ्गसैन्यानां मनांसि समकम्पयत् ।
मोहश्चापि कलिङ्गानामाविवेश परंतप ॥ ६.५४.८६ ॥
ശത്രുതാപനാ! അത് കലിംഗ സൈന്യങ്ങളുടെ എല്ലാവരുടെയും മനസ്സുകളെ ഒരുമിച്ച് വിറപ്പിച്ചു; കലിംഗരിൽ മോഹവും പ്രവേശിച്ചു.
6.54.87
प्राकम्पन्त च सैन्यानि वाहनानि च सर्वशः ।
भीमेन समरे राजन्गजेन्द्रेणेव सर्वशः ॥ ६.५४.८७ ॥
രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ ഭീമനാൽ സൈന്യങ്ങളും വാഹനങ്ങളും ഗജേന്ദ്രനാൽ എന്നപോലെ എല്ലായിടത്തും വിറച്ചു.
6.54.88
मार्गान्बहून्विचरता धावता च ततस्ततः ।
मुहुरुत्पतता चैव संमोहः समपद्यत ॥ ६.५४.८८ ॥
പല വഴികളിൽ അലഞ്ഞും, ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിയും, പലവട്ടം കുതിച്ചുചാടിയും പോകുന്നവരിൽ മോഹം ഉണ്ടായി.
6.54.89
भीमसेनभयत्रस्तं सैन्यं च समकम्पत ।
क्षोभ्यमाणमसंबाधं ग्राहेणेव महत्सरः ॥ ६.५४.८९ ॥
ഭീമസേനന്റെ ഭയത്താൽ വിറച്ച സൈന്യവും വിറച്ചു; മുതല ഇളക്കുന്ന വലിയ തടാകം പോലെ.
6.54.90
त्रासितेषु च सर्वेषु भीमेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरावर्तमानेषु विद्रवत्सु च सङ्घशः ॥ ६.५४.९० ॥
അദ്ഭുതകർമ്മിയായ ഭീമനാൽ എല്ലാവരും ഭയപ്പെട്ടപ്പോൾ, തിരിച്ചുവരുന്നവരും കൂട്ടംകൂട്ടമായി ഓടി.
6.54.91
सर्वकालिङ्गयोधेषु पाण्डूनां ध्वजिनीपतिः ।
अब्रवीत्स्वान्यनीकानि युध्यध्वमिति पार्षतः ॥ ६.५४.९१ ॥
എല്ലാ കലിംഗ യോദ്ധാക്കളുടെയും ഇടയിൽ പാണ്ഡവരുടെ സേനാപതിയായ പാർഷതൻ തന്റെ മറ്റ് സേനാവിഭാഗങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: "യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ."
6.54.92
सेनापतिवचः श्रुत्वा शिखण्डिप्रमुखा गणाः ।
भीममेवाभ्यवर्तन्त रथानीकैः प्रहारिभिः ॥ ६.५४.९२ ॥
സേനാപതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശിഖണ്ഡി നയിക്കുന്ന സംഘങ്ങൾ പ്രഹരിക്കുന്ന രഥസേനകളോടൊപ്പം ഭീമനു നേരെത്തന്നെ മുന്നേറി.
6.54.93
धर्मराजश्च तान्सर्वानुपजग्राह पाण्डवः ।
महता मेघवर्णेन नागानीकेन पृष्ठतः ॥ ६.५४.९३ ॥
ധർമ്മരാജനായ പാണ്ഡവൻ അവരെയെല്ലാം സ്വീകരിച്ചു; പിന്നിൽനിന്ന് മേഘവർണ്ണമുള്ള വലിയ ആനപ്പടയോടെ അവരെ താങ്ങി.
6.54.94
एवं संनोद्य सर्वामि स्वान्यनीकानि पार्षतः ।
भीमसेनस्य जग्राह पार्ष्णि सत्पुरुषैर्वृतः ॥ ६.५४.९४ ॥
ഇങ്ങനെ തന്റെ മറ്റെല്ലാ സേനാവിഭാഗങ്ങളെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ച്, സത്പുരുഷന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പാർഷതൻ ഭീമസേനന്റെ പിൻഭാഗം താങ്ങി.
6.54.95
न हि पञ्चालराजस्य लोके कश्चन विद्यते ।
भीमसात्यकयोरन्यः प्राणेभ्यः प्रियकृत्तमः ॥ ६.५४.९५ ॥
ലോകത്തിൽ പാഞ്ചാലരാജാവിന് ഭീമനെയും സാത്യകിയെയും അല്ലാതെ പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട മറ്റൊരാളില്ല.
6.54.96
सोऽपश्यच्च कलिङ्गेषु चरन्तमरिसूदनः ।
भीमसेनं महाबाहुं पार्षतः परवीरहा ॥ ६.५४.९६ ॥
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും ശത്രുവീരന്മാരെ കൊല്ലുന്നവനുമായ പാർഷതൻ കലിംഗരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മഹാബാഹുവായ ഭീമസേനനെ കണ്ടു.
6.54.97
ननर्द बहुधा राजन्हृष्टश्चासीत्परंतपः ।
शङ्खं दध्मौ च समरे सिंहनादं ननाद च ॥ ६.५४.९७ ॥
രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ സന്തോഷത്തോടെ പല വിധത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ശംഖൂതി സിംഹനാദം മുഴക്കി.
6.54.98
स च पारावताश्वस्य रथे हेमपरिष्कृते ।
कोविदारध्वजं दृष्ट्वा भीमसेनः समाश्वसत् । ॥ ६.५४.९८ ॥
സ്വർണ്ണം കൊണ്ടലങ്കരിച്ച, പ്രാവിൻനിറ കുതിരകളുള്ള രഥത്തിലെ കോവിദാരധ്വജം കണ്ട് ഭീമസേനന് ആശ്വാസം ലഭിച്ചു.
6.54.99
धृष्टद्युम्नस्तु तं दृष्ट्वा कलिङ्गैः समभिद्रुतम् ।
भीमसेनममेयात्मा त्राणायाजौ समभ्ययात् ॥ ६.५४.९९ ॥
എന്നാൽ കലിംഗരാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട ഭീമസേനനെ കണ്ട അപരിമിതാത്മാവായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അവനെ രക്ഷിക്കാൻ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
6.54.100
तौ दूरात्सात्यकिं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
कलिङ्गान्समरे वीरौ योधयेतां मनस्विनौ । ॥ ६.५४.१०० ॥
ആ രണ്ടുപേരായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വൃകോദരനും ദൂരെ നിന്ന് സാത്യകിയെ കണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ കലിംഗരോട് പോരാടി; ആ മനസ്വികളായ വീരന്മാർ.
6.54.101
स तत्र गत्वा शैनेयो जवेन जयतां वरः ।
पार्थपार्षतयोः पार्षिं जग्राह पुरुषर्षभः ॥ ६.५४.१०१ ॥
അവിടെ വേഗത്തിൽ ചെന്ന ശൈനേയൻ, ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മനുഷ്യരിൽ വൃഷഭനുമായവൻ, പാർത്ഥന്റെയും പാർഷതന്റെയും പാർശ്വം പിടിച്ചു.
6.54.102
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आस्थितो रौद्रमात्मानं कलिङ्गानन्ववैक्षत ॥ ६.५४.१०२ ॥
ഭയങ്കര കർമ്മം ചെയ്ത്, വില്ല് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്, രൗദ്രരൂപം ധരിച്ച് അവൻ കലിംഗരെ നോക്കി.
6.54.103
कलिङ्गप्रभवां चैव मांसशोणितकर्दमाम् ।
रुधिरस्यन्दिनीं तत्र भीमः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ६.५४.१०३ ॥
കലിംഗന്മാരിൽ നിന്നുണ്ടായ, മാംസവും രക്തവും ചേർന്ന ചെളിനിറഞ്ഞ, രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയെ അവിടെ ഭീമൻ ഒഴുക്കി.
6.54.104
अन्तरेण कलिङ्गानां पाण्डवानां च वाहिनीम् ।
तां संततार दुस्तारां भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१०४ ॥
കലിംഗരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ആ കടക്കാനാകാത്ത പ്രവാഹത്തെ മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ കടന്നു.
6.54.105
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा प्राक्रोशंस्तावका नृप ।
कालोऽयं भीमरूपेण कलिङ्गैः कसह युध्यते ॥ ६.५४.१०५ ॥
രാജാവേ, ഭീമസേനനെ അങ്ങനെ കണ്ട് നിന്റെ ആളുകൾ നിലവിളിച്ചു: "ഭയങ്കര രൂപത്തിൽ ഇതാ കാലൻ തന്നെ, കലിംഗരോട് പൊരുതുന്നു!"
6.54.106
ततः शान्तनवो भीष्मः श्रुत्वा तं निनदं रणे ।
अभ्ययात्त्वरितो भीमं व्यूढानीकः समंततः ॥ ६.५४.१०६ ॥
അപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ ആ ഗർജനം കേട്ട്, സേനയെ ചുറ്റും വ്യൂഹമാക്കി നിർത്തി, വേഗത്തിൽ ഭീമന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.
6.54.107
तं सात्यकिर्भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अभ्यद्रवन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.१०७ ॥
സാത്യകിയും ഭീമസേനനും പൃഷതന്റെ പുത്രൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ആ ഭീഷ്മന്റെ നേർക്ക് ഓടി, സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ഭീഷ്മരഥത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞു.
6.54.108
परिवार्य तु ते सर्वे गाङ्गेयं तरसा रणे ।
त्रिभिस्त्रिभिः शरैर्घोरैर्भीष्ममानर्च्छुरोजसा ॥ ६.५४.१०८ ॥
എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ഗാംഗേയനെ വേഗത്തിൽ വളഞ്ഞ്, ഓരോരുത്തരും മൂന്നുവീതം ഭയങ്കര അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ ശക്തിയോടെ അടിച്ചു.
6.54.109
प्रत्यविध्यत तान्सर्वान्पिता देवव्रतस्तव ।
यतमानान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ६.५४.१०९ ॥
നിങ്ങളുടെ പിതാവ് ദേവവ്രതൻ, ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാധനുർധരന്മാരെയെല്ലാം നേരെ പായുന്ന അമ്പുകൾ മൂന്നു വീതം കൊണ്ട് തിരിച്ചടിച്ചു.
6.54.110
ततः शरसहस्रेण सन्निवार्य महारथान् ।
हयान्काञ्चनसन्नाहान्भीमस्य न्यहनच्छरैः ॥ ६.५४.११० ॥
പിന്നീട് ആയിരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാരെ തടഞ്ഞ്, ഭീമന്റെ സ്വർണ്ണകവചമണിഞ്ഞ കുതിരകളെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
6.54.111
हताश्वे स रथे तिष्ठन्भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप तरसा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.५४.१११ ॥
കുതിരകൾ ചത്തുവീണ രഥത്തിൽ നിന്ന പ്രതാപശാലിയായ ഭീമസേനൻ ഗാംഗേയന്റെ രഥത്തിനുനേരെ ശക്തി വേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു.
6.54.112
अप्राप्तामथ तां शक्तिं पिता देवव्रतस्तव ।
त्रिधा चिच्छेद समरे सा पृथिव्यामशीर्यत ॥ ६.५४.११२ ॥
ആ ശക്തി എത്തുന്നതിനുമുമ്പ് നിങ്ങളുടെ പിതാവ് ദേവവ്രതൻ അത് യുദ്ധത്തിൽ മൂന്നു കഷണമായി മുറിച്ചു; അത് ഭൂമിയിൽ ചിതറിവീണു.
6.54.113
ततः शैक्यायसीं गुर्वी प्रगृह्य बलवान्गदाम् ।
भीमसेनस्ततस्तूर्णं पुप्लुवे मनुजर्षभ ॥ ६.५४.११३ ॥
മനുജശ്രേഷ്ഠാ, പിന്നീട് ബലവാനായ ഭീമസേനൻ ഉരുക്കുകൊണ്ടുള്ള ഭാരമേറിയ ഗദ എടുത്ത് ഉടൻ ചാടി.
6.54.114
सात्यकोऽपि ततस्तूर्णं भीमस्य प्रियकाम्यया ।
गाङ्गेयसारथिं तूर्णं पातयामास सायकैः ॥ ६.५४.११४ ॥
പിന്നീട് സാത്യകിയും ഭീമന് പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഗാംഗേയന്റെ സാരഥിയെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേഗം വീഴ്ത്തി.
6.54.115
भीष्मस्तु निहते तस्मिन्सारथौ रथिनां वरः ।
वातायमानैस्तैरश्वैरपनीतो रणाजिरात् ॥ ६.५४.११५ ॥
ആ സാരഥി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മരെ കാറ്റുപോലെ പായുന്ന ആ കുതിരകൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
6.54.116
भीमसेनस्ततो राजन्नपयाते महाव्रते ।
प्रजज्वाल यथा वह्निर्दहन्कक्षमिवैधितः ॥ ६.५४.११६ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ മഹാവ്രതനായ ഭീഷ്മൻ പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ ഭീമസേനൻ ഉണങ്ങിയ പുല്ലിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന തീപോലെ ജ്വലിച്ചു.
6.54.117
स हत्वा सर्वकालिङ्गान्सेनामध्ये व्यतिष्ठत ।
नैनमभ्युत्सहन्केचित्तावका भरतर्षभ ॥ ६.५४.११७ ॥
അവൻ എല്ലാ കലിംഗരെയും വധിച്ച് സേനയുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്നു; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ആളുകളിൽ ആരും അവനെ നേരിടാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
6.54.118
धृष्टद्युम्नस्तमारोप्य स्वरथे रथिनां वरः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानामपोवाहक यशस्विनम् ॥ ६.५४.११८ ॥
രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ആ യശസ്വിയെ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, എല്ലാ സേനകളും നോക്കിനിൽക്കെ അവിടെനിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
6.54.119
संपूज्यमानः पाञ्चाल्यैर्मत्स्यैश्च भरतर्षभ ।
धृष्टद्युम्नं परिष्वज्य समेयादथ सात्यकिम् ॥ ६.५४.११९ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പാഞ്ചാലരും മത്സ്യരും ആദരിക്കുമ്പോൾ അവൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത ശേഷം സാത്യകിയുടെ അടുത്തെത്തി.
6.54.120
अथाब्रवीद्भीमसेनं सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
प्रहर्षयन्यदुव्याघ्रो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ६.५४.१२० ॥
അപ്പോൾ സത്യവിക്രമനായ സാത്യകി, യദുവംശത്തിലെ വ്യാഘ്രം, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ നോക്കിനിൽക്കെ ഭീമസേനനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
6.54.121
दिष्ट्या कालिङ्गराजश्च राजपुत्रश्च केतुमान ।
शक्रदेवश्च कालिङ्गः कलिङ्गाश्च मृधे हताः ॥ ६.५४.१२१ ॥
ഭാഗ്യവശാൽ കലിംഗരാജാവും രാജപുത്രനായ കേതുമാനും ശക്രദേവനും കലിംഗനും കലിംഗന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
6.54.122
स्वबाहुबलवीर्येण नागाश्वरथसंकुलः ।
महापुरुषभूयिष्ठो धीरयोधनिषेवितः ॥ ६.५४.१२२ ॥
സ്വന്തം ബാഹുബലവും വീര്യവും കൊണ്ട്, ആനകളാലും കുതിരകളാലും രഥങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ്, മഹാപുരുഷന്മാർ ഏറെയുള്ള, ധീരയോദ്ധാക്കൾ സേവിച്ച സൈന്യം.
6.54.123
महाव्यूहः कलिङ्गानामेकेन मृदितस्त्वया ।
एवमुक्त्वा शिनेर्नप्ता दीर्घबाहुररिन्दम।
रथाद्रथमभिद्रुत्य पर्यष्वजत पाण्डवम् ॥ ६.५४.१२३ ॥
കലിംഗന്മാരുടെ മഹാവ്യൂഹത്തെ നീ ഒരുവൻ തന്നെ തകർത്തു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശിനിയുടെ പൗത്രനും ദീർഘബാഹുവും ശത്രുസംഹാരകനുമായവൻ തന്റെ രഥത്തിൽനിന്ന് മറ്റൊരു രഥത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്ന് പാണ്ഡവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
6.54.124
ततः स्वरथमास्थाय पुनरेव महारथः ।
तावकानवधीत्क्रुद्धो भीमस्य बलमादधत् ॥ ६.५४.१२४ ॥
പിന്നെ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, ആ മഹാരഥൻ വീണ്ടും കോപത്തോടെ നിന്റെ സൈനികരെ വധിച്ച്, ഭീമന്റെ സേനയെ ആക്രമിച്ചു.