มหาภารตะ · อัธยายะ 6.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.54.1
मम पुत्रसमादिष्टः कलिङ्गोः वाहिनीपतिः ।
कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.५४.१ ॥
ธฤตราษฎร์ตรัสว่า กษัตริย์ผู้เป็นจอมทัพแห่งกลิงคะ ซึ่งบุตรของข้าพเจ้าสั่งให้ออกรบ ได้ต่อสู้กับภีมเสนผู้มีการกระทำอันน่าอัศจรรย์และมีกำลังมหาศาลอย่างไร
6.54.2
चरन्तं गदया वीर दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया ॥ ६.५४.२ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ กลิงคะได้ต่อสู้ในสงครามพร้อมกับกองทัพของตน กับภีมเสนผู้เคลื่อนไหวอยู่ด้วยกระบอง เปรียบดั่งยมราชที่ถือไม้เท้าในมือ
6.54.3
पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः ।
महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति ॥ ६.५४.३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อได้รับคำสั่งจากบุตรของท่าน ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นได้คุ้มกันด้วยกองทัพอันยิ่งใหญ่ แล้วเดินทางไปยังรถศึกของภีมะ
6.54.4
तामापतन्तीं महतीं कलिङ्गानां महाचमूम् ।
रथाश्वनागकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम् ॥ ६.५४.४ ॥
กองทัพใหญ่ของแคว้นกลิงคะอันมหึมานั้น เต็มไปด้วยรถศึก ม้า และช้าง ถือศัสตราอาวุธอันยิ่งใหญ่ยกขึ้นพร้อม กำลังโถมเข้ามาอย่างรวดเร็ว
6.54.5
भीमसेनः कलिङ्गानामार्च्छद्भारत वाहिनीम् ।
केतुमन्तं च नैषादिमायान्तं सह चेदिभिः ॥ ६.५४.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ภีมเสนได้เข้าโจมตีกองทัพของกลิงคะ และพระเกตุมันกับพวกนิษาทที่รุกเข้ามาพร้อมกับพวกเจทิ
6.54.6
ततः श्रुतायुः संक्रुद्धो राज्ञा केतुमता सह ।
आससाद रणे भीमं व्यूढानीकेषु चेदिषु ॥ ६.५४.६ ॥
ครั้งนั้น ศรุตายุผู้โกรธจัดได้เข้าปะทะภีมะในสงคราม พร้อมด้วยพระเจ้าเกตุมัน ท่ามกลางกองทัพเจทิที่จัดเป็นกระบวนรบ
6.54.7
रथैरनेकसाहस्रैः कलिङ्गानां नराधिप ।
अयुतेन गजानां च निषादैःक सह केतुमान् ॥ ६.५४.७ ॥
ข้าแต่จอมคน พระเกตุมานเคลื่อนพลเข้ามาพร้อมรถศึกของกลิงคะนับหมื่นคัน ช้างหมื่นเชือก และพวกนิษาท
6.54.8
भिमसेनं रणे राजन्समन्तात्पर्यवारयत् ।
चेदिमत्स्यकरूषाश्च भीमसेनपदानुगाः ॥ ६.५४.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ในสงคราม พวกเจทิ มัตสยะ และกรูษะ ตามรอยเท้าของภีมเสนมาล้อมภีมเสนไว้รอบด้าน
6.54.9
अभ्यधावन्त समरे निषादान्सह राजभिः ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५४.९ ॥
ในสงคราม พวกเขาพุ่งเข้าใส่พวกนิษาทพร้อมกับบรรดากษัตริย์ จากนั้นการต่อสู้อันดุเดือดและน่าหวาดกลัวก็เริ่มขึ้น
6.54.10
न प्राजानन्त योधाः स्वान्परस्परजिघांसया ।
घोरमासीत्ततो युद्धं भीमस्य सहसा परैः ॥ ६.५४.१० ॥
ด้วยความปรารถนาจะฆ่ากันและกัน นักรบเหล่านั้นจึงแม้แต่จำพวกของตนเองไม่ได้ จากนั้นการรบอันน่าสะพรึงกลัวก็อุบัติขึ้นระหว่างภีมะกับฝ่ายศัตรูโดยฉับพลัน
6.54.11
यथेन्द्रस्य महाराज महत्या दैत्यसेनया ।
तस्य सैन्यस्य संग्रामे युध्यमानस्य भारत ॥ ६.५४.११ ॥
ข้าแต่มหาราช เปรียบเหมือนการต่อสู้ระหว่างพระอินทร์กับกองทัพอสูรอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่ภารตะ การรบของกองทัพนั้นในขณะที่กำลังต่อสู้กันก็เป็นเช่นนั้น
6.54.12
बभूव सुमहाञ्शब्दः सागरस्येव गर्जतः ।
अन्योन्यं स्म तदा योधा विकर्षन्तो विशांपते ॥ ६.५४.१२ ॥
เสียงอันดังมหึมาได้เกิดขึ้น ดุจเสียงคำรามของมหาสมุทร ครั้งนั้น ข้าแต่จอมประชาชน นักรบต่างดึงรั้งกันและกันเข้าสู้รบ
6.54.13
महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशलोहितसन्निभाम् ।
योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया ॥ ६.५४.१३ ॥
พวกเขาทำให้พื้นดินทั้งผืนปกคลุมด้วยกองซากศพ แดงดุจโลหิตของกระต่าย ด้วยความปรารถนาจะฆ่า พวกเขาไม่รู้จักแม้นักรบของตนเองหรือของฝ่ายอื่น
6.54.14
स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः परमदुर्जयाः ।
विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह ॥ ६.५४.१४ ॥
แม้แต่ญาติของตนเอง วีรบุรุษผู้เอาชนะได้ยากยิ่งก็ยังจับกุม การปะทะบดขยี้กันอย่างยิ่งใหญ่ได้เกิดขึ้นระหว่างฝ่ายน้อยกับฝ่ายมาก
6.54.15
कलिङ्गैः सह चैदीनां निषादैश्च विशांपते ।
कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः ॥ ६.५४.१५ ॥
ข้าแต่จอมคน นักรบผู้มีกำลังมหาศาลเหล่านั้น ร่วมกับพวกกลิงคะ เจทิ และนิษาท ได้แสดงความกล้าหาญของบุรุษออกมาเต็มกำลังตามความสามารถ
6.54.16
भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तनक्त चेदयः ।
सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः सन्निवृत्तेषु चेदिषु ॥ ६.५४.१६ ॥
พวกเจทิละทิ้งภีมเสนแล้วหันหลังกลับ และเมื่อพวกเจทิหันกลับไปแล้ว พวกกลิงคะทั้งหมดก็เข้ามาประชิดและโจมตี
6.54.17
स्वबाहुबलमस्थाय अभ्यवर्षन्त पाण्डवम् ।
न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१७ ॥
อาศัยกำลังแขนของตน พวกเขาระดมศรลงใส่ปาณฑพ แต่ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลมิได้ขยับแม้แต่น้อยจากที่นั่งบนรถศึก
6.54.18
शितैरवाकिरद्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम् ।
कालिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः ॥ ६.५४.१८ ॥
ด้วยลูกศรคมกล้า เขาได้ปกคลุมกองทัพของกลิงคะ ส่วนกาลิงคะผู้เป็นนักธนูยอดเยี่ยม และบุตรของเขาซึ่งเป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ...
6.54.19
शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः ।
ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः ॥ ६.५४.१९ ॥
ผู้ที่รู้จักในนามศักรเทวะ ได้ยิงศรใส่ปาณฑพ ภีมะผู้มีแขนทรงพลังจึงสั่นคันธนูอันงดงามของตน
6.54.20
योधयामास कालिङ्गं स्वबाहुबलमाश्रितः ।
शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ६.५४.२० ॥
อาศัยกำลังแขนของตน เขาต่อสู้กับนักรบกาลิงคะ ส่วนศักรเทวะในสงครามก็ระดมลูกศรมากมาย
6.54.21
अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः ।
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.५४.२१ ॥
ท่านยิงม้าของภีมเสนด้วยลูกศรในการรบ เมื่อเห็นภีมเสน ผู้ปราบศัตรู ไร้รถศึกอยู่ตรงนั้น
6.54.22
शक्रदेवोऽभिदुद्राव शरैरवकिरञ्सितैः ।
भीमस्योपरि राजेन्द्र शक्रदेवो महाबलः ॥ ६.५४.२२ ॥
ศักรเทวะพุ่งเข้าหาภีมะ ระดมลูกศรคมกล้าใส่ ข้าแต่จอมกษัตริย์ ศักรเทวะผู้ทรงพลังมหาศาลอยู่เหนือภีมะ
6.54.23
ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा ।
हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.२३ ॥
เขาโปรยลูกศรดุจเมฆฝนที่หลั่งลงเมื่อสิ้นฤดูร้อน แต่ภีมเสนผู้ทรงพลังยืนอยู่บนรถศึกที่ม้าถูกฆ่าตายแล้ว
6.54.24
शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
स तया निहतो राजन्कालिङ्गतनयो रथात् ॥ ६.५४.२४ ॥
เขาขว้างคทาเหล็กทั้งอันใส่ศักรเทวะ ข้าแต่พระราชา ด้วยคทานั้น โอรสของกษัตริย์แห่งกลิงคะถูกสังหารให้ตกจากรถศึก
6.54.25
विरथः सह सूतेन जगाम धरणीतलम् ।
कहतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥ ६.५४.२५ ॥
ไร้รถศึก พร้อมกับสารถี เขาทรุดลงสู่พื้นพิภพ เมื่อกษัตริย์แห่งกลิงคะเห็นโอรสของตนถูกฆ่าตาย
6.54.26
रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः ।
अयुतेन गजानां च निषादैः परिवारितः।
ततो भीमो महावेगां त्यक्त्वा गुर्वी महागदां ॥ ६.५४.२६ ॥
รถศึกนับพันคันปิดกั้นทิศรอบภีมะ ล้อมรอบด้วยช้างหมื่นเชือกพร้อมควาญช้าง แล้วภีมะก็ทิ้งคทาใหญ่หนักที่พุ่งเร็วนั้นไป
6.54.27
निस्त्रिंशमाददे घोरं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् ।
चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ ॥ ६.५४.२७ ॥
เขาหยิบดาบอันน่าสะพรึงกลัว ปรารถนาจะกระทำการอันโหดร้าย ข้าแต่พระราชา ข้าแต่บุรุษผู้ดุจวัวผู้ประเสริฐ และโล่หนังวัวอันไม่มีผู้ใดเทียบได้
6.54.28
नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम् ।
कालिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य च ॥ ६.५४.२८ ॥
โล่นั้นประดับด้วยลวดลายดาวและพระจันทร์ครึ่งดวงทำด้วยทองคำ ครั้นแล้วกษัตริย์แห่งกลิงคะผู้โกรธเคือง เช็ดสายธนูให้สะอาด
6.54.29
प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः ॥ ६.५४.२९ ॥
แล้วหยิบลูกศรดอกหนึ่งอันน่าสะพรึงกลัว ดุจพิษงู เจ้าผู้ปกครองประชาชนปรารถนาความตาย จึงยิงใส่ภีมเสน
6.54.30
तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम् ।
भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना ॥ ६.५४.३० ॥
ข้าแต่พระราชา ภีมเสนใช้ดาบกว้างฟันลูกศรคมกล้าที่พุ่งมาด้วยความเร็วนั้นขาดออกเป็นสองท่อน
6.54.31
उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् ।
कालिङ्गोऽथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे ॥ ६.५४.३१ ॥
ด้วยความปีติยินดี เขาร้องคำรามดังลั่น ทำให้กองทัพหวาดหวั่น กษัตริย์แห่งกลิงคะผู้โกรธเคืองจึงรุกเข้าหาภีมเสนในการรบ
6.54.32
तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान् ।
तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः ॥ ६.५४.३२ ॥
เขาขว้างหอกสิบสี่เล่มที่ลับบนหินอย่างรวดเร็ว แต่บุตรแห่งปาณฑุผู้มีแขนทรงพลังสกัดไว้กลางอากาศก่อนที่จะถึงตัวเขา
6.54.33
चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना ।
नित्यत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.५४.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีมะ ผู้ไม่หวั่นไหว ฟันหอกทั้งสิบสี่เล่มขาดในการรบทันทีด้วยดาบอันวิเศษของตน
6.54.34
भानुमन्तं ततो भीमः प्राद्रवत्पुरुषर्षभः ।
भानुमांस्तु ततो भीमं शरवर्षेण च्छादयन् ॥ ६.५४.३४ ॥
จากนั้นภีมะ วัวผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ พุ่งเข้าหาภานุมันต์ ภานุมันต์จึงระดมลูกศรปกคลุมภีมะ
6.54.35
ननाद बलवन्नादं नादयानो नभस्तलम् ।
न च तं ममृषे भीमः सिंहनादं महाहवे ॥ ६.५४.३५ ॥
เขาคำรามเสียงดังสนั่น ทำให้ท้องฟ้าก้องกังวาน แต่ภีมะไม่อาจทนฟังเสียงคำรามอย่างสิงห์นั้นในการรบใหญ่ได้
6.54.36
ततः शब्देन महता विननाद महास्वनः ।
तेन नादेन वित्रस्ता कलिङ्गानां वरूथिनी ॥ ६.५४.३६ ॥
จากนั้นภีมะก็คำรามเสียงดังลั่นด้วยเสียงอันกึกก้อง และด้วยเสียงคำรามนั้น กองทัพของชาวกลิงคะก็หวาดกลัวไปทั้งสิ้น
6.54.37
न भीमं समरे मेने मानुषं भरतर्षभ ।
ततो भीमो महाबाहुर्नर्दित्वा विपुलं स्वनम् ॥ ६.५४.३७ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ในการรบ พวกเขามิได้ถือว่าภีมะเป็นเพียงมนุษย์ธรรมดา จากนั้นภีมะผู้มีแขนทรงพลังก็คำรามเสียงดังกึกก้อง
6.54.38
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् ।
आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष ॥ ६.५४.३८ ॥
เขาโผนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วพร้อมดาบ เกาะงาช้างขึ้นขี่บนหลังช้างประเสริฐเชือกนั้น ข้าแต่ท่านผู้ควรเคารพ เขาปีนขึ้นกลางหลังของราชาแห่งช้างนั้น
6.54.39
ततो मुमोच कालिङ्गः शक्तिं तामकरोद्द्वीधा ।
खङ्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत् ॥ ६.५४.३९ ॥
ครั้นแล้วกษัตริย์แห่งกลิงคะขว้างหอกเล่มหนึ่ง แต่ภีมะใช้ดาบกว้างฟันหอกนั้นขาดเป็นสองท่อนกลางลำ แล้วฟันภานุมันต์ขาดตรงกลางลำตัว
6.54.40
सोऽन्तरायुधिनं हत्वा राजपुत्रमरिन्दमः ।
गुरुभारसहे स्कन्धे नागस्यासिमपातयत् ॥ ६.५४.४० ॥
ผู้ปราบศัตรูนั้น หลังจากสังหารราชโอรสผู้ต่อสู้ด้วยอาวุธอื่น ก็ฟันดาบลงบนบ่าของช้างซึ่งทนแรกดของน้ำหนักมหาศาลได้
6.54.41
छिन्नस्कन्धः स विनदन्पपात गजयूथपः ।
आरुगणः सिन्धुवेगन सानुमानिव पर्वतः ॥ ६.५४.४१ ॥
ช้างหัวหน้าฝูงนั้นไหล่ขาด ร้องคำรามแล้วล้มลง ดุจภูเขาที่ยอดพังทลายด้วยแรงของแม่น้ำสินธุ
6.54.42
ततस्तस्मादप्लुत्य गजाद्भारत भारतः ।
खङ्गपाणिरदीनात्मा तस्थौ भूमौ सुदंशितः ॥ ६.५४.४२ ॥
ดูก่อน ผู้สืบเชื้อสายภรตะ ภีมะกระโดดลงจากช้างเช่นนั้น ถือดาบในมือ มีจิตใจไม่หวั่นไหวและสวมเกราะมั่นคง ยืนอยู่บนพื้นดิน
6.54.43
स चचार बहून्मार्गानभितः पातयन्गजान् ।
अग्निचक्रमिवाविद्धं सर्वतः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४३ ॥
ภีมะเคลื่อนไปตามทางมากมาย ฟันช้างให้ล้มลงทุกด้าน และปรากฏอยู่ทุกที่ ดุจวงล้อเพลิงที่ถูกหมุนไป
6.54.44
अश्वबृन्देषु नागेषु रथानीकेषु चाभिभूः ।
पदातीनां च सङ्घेषु विनिघ्नञ्शोणितोक्षितः। ॥ ६.५४.४४ ॥
ภีมะครอบงำกองทหารม้า ช้าง กองรถ และกลุ่มทหารเดินเท้า ฟันไม่หยุด ร่างเปรอะเปื้อนด้วยโลหิต
6.54.45
श्येनवद्व्यचरद्भीमो रणेऽरिषु बलोत्कटः ।
छिन्दंस्तेषाकं शरीराणि शिरांसि च महाबलः ॥ ६.५४.४५ ॥
ภีมะผู้ดุร้ายด้วยกำลัง เคลื่อนไปในหมู่ศัตรูในสงครามดุจนกเหยี่ยว ตัดร่างและศีรษะของพวกเขา ผู้มีพลังมหาศาล
6.54.46
खङघ्गेकन शितधारेण संयुगे गजयोधिनाम् ।
पदातिरेकः संक्रुद्धः शत्रूणां भयवर्धनः ॥ ६.५४.४६ ॥
ในสงคราม ทหารเดินเท้าเพียงผู้เดียวถือดาบคมกริบ ผู้โกรธเกรี้ยวท่ามกลางนักรบขี่ช้าง ทำให้ศัตรูหวาดกลัวยิ่งขึ้น
6.54.47
संमाहयामास स तान्कालान्तकयमोपमः ।
मूढाश्च ते तमेवाजौ विनदन्तः समाद्रवन् ॥ ६.५४.४७ ॥
ภีมะทำให้พวกเขางุนงง ดุจความตายและยมราช พวกที่หลงผิดเหล่านั้นคำรามแล้วรุมเข้าหาเขาเพียงผู้เดียวในสงคราม
6.54.48
सासिमुत्तमवेगेन विचरन्तं महारणे ।
निकृत्य रथिनां चाजौ रथेषाश्च युगानि च ॥ ६.५४.४८ ॥
ภีมะเคลื่อนไปในสงครามใหญ่ด้วยความเร็วสูงสุด ถือดาบในมือ ตัดคันรถและแอกของนักรบรถศึก
6.54.49
जघान रथिनश्चापि बलवान्रिपुमर्दनः ।
भीमसेनश्चरन्मार्गान्सुबहून्प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४९ ॥
ภีมะเสนะผู้มีกำลัง ผู้บดขยี้ศัตรู ยังสังหารนักรบรถศึกด้วย เขาปรากฏอยู่ตามทางมากมาย
6.54.50
भ्रान्तमाविद्धमुद्भ्रान्तमाप्लुतं प्रसृतं प्लुतम् ।
संपातं समुदीर्णं च दर्शयामास पाण्डवः ॥ ६.५४.५० ॥
ปาณฑพแสดงการหมุนวน การแทง การควง การกระโดด การรุกไป การพุ่งกระโจน การโฉบลง และการบุกโจมตี
6.54.51
केचिदग्रासिना छिन्नाः पाण्डवेन महात्मना ।
विनेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ॥ ६.५४.५१ ॥
บางคนถูกดาบคมของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ฟันขาด จุดสำคัญในร่างถูกแทงทะลุ พวกเขาร้องโหยหวนแล้วล้มลงไร้ลมหายใจ
6.54.52
छइन्नदन्ताग्रहस्ताश्च भिन्नकुम्भास्तथाऽपरे ।
वियोधाः स्वान्यनीकानि जघ्नुर्भारत वारणाः । ॥ ६.५४.५२ ॥
ดูก่อนภารตะ ช้างอีกพวกหนึ่งปลายงาและงวงหักขาด หน้าผากแตกแยก ทำให้ควาญช้างตาย แล้วเหยียบย่ำกองทัพของตนเอง
6.54.53
निपेतुरुर्व्यां च तथा विनदन्तो महारवान् ।
छिन्नांश्च तोमरान्राजन्महामात्रशिरांसि च ॥ ६.५४.५३ ॥
ดูก่อนพระราชา ช้างเหล่านั้นคำรามเสียงดัง ล้มลงบนแผ่นดิน หอกโตมรที่หักและศีรษะของควาญช้างก็ตกลงด้วย
6.54.54
परिस्तोमान्विचित्रांश्च कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
ग्रैवेयाण्यथ शक्तीश्च पताकाः कणपांस्तथा ॥ ६.५४.५४ ॥
มีเครื่องคลุมช้างลวดลายวิจิตร สายรัดช้างที่เปล่งประกายดุจทอง สร้อยคอช้าง หอกซัด ธงทิว และซากศพอยู่ทั่วไป
6.54.55
तूणीरानथ यन्त्राणि धनूंषि च ।
भिन्दिपालानि शुभ्राणि तोत्राणि चाङ्कुशैः सह ॥ ६.५४.५५ ॥
มีแล่งลูกศร เครื่องยนต์รบ ธนู หอกภินทิปาลาอันขาวสะอาด และแส้พร้อมขอสับช้าง
6.54.56
घण्टाश्च विविधा राजन्हेमगर्भान्त्सरूनपि ।
पततः पातितांश्चैव पश्यामः सह सादिभिः ॥ ६.५४.५६ ॥
ดูก่อนพระราชา เราได้เห็นกระดิ่งหลากชนิด เสาที่มีทองอยู่ภายใน และช้างที่ล้มลงและถูกฆ่า พร้อมทั้งควาญของมัน
6.54.57
छिन्नगात्रावरकरैर्निहतैश्चाप वारणैः ।
आसीद्भूमिःक समास्तीर्णा पतितैर्भूधरैरिव ॥ ६.५४.५७ ॥
พื้นดินถูกปกคลุมจนราบเรียบด้วยช้างที่ถูกฆ่า มีแขนขาและเกราะถูกตัดขาด ดุจภูเขาที่ล้มลงมา
6.54.58
विमृद्यैवं महानागान्ममर्दाश्वान्महाबलः ।
अश्वारोहवरांश्चैव पातयामास संयुगे ॥ ६.५४.५८ ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลบดขยี้ช้างใหญ่เช่นนี้ เหยียบม้า และทำให้นักขี่ม้าผู้ยอดเยี่ยมล้มลงในสงคราม
6.54.59
तद्धोरमभवद्युद्धं तस्य तेषां च भारत ।
खलीनान्यथ योक्राणि कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.५४.५९ ॥
ดูก่อนภารตะ การรบครั้งนั้นของเขากับพวกเขาได้กลายเป็นการรบที่น่าสะพรึงกลัว มีบังเหียน แอก และสายรัดช้างที่เปล่งประกายดุจทอง
6.54.60
परिस्तोमाश्च प्रासाश्च ऋष्टयश्च महाधनाः ।
कवचान्यथ चर्माणि चित्राण्यास्तरणानि च ॥ ६.५४.६० ॥
มีผ้าคลุมม้า หอกซัด หอกยาวมีค่ามาก ขวาน เกราะ โล่ และผ้าปูลาดลวดลายวิจิตร
6.54.61
तत्रतत्रापविद्धआनि व्यदृश्यन्त महाहवे ।
प्रासैर्यन्त्रैर्विचित्रैश्च शस्त्रैश्च विमलैस्तथा ॥ ६.५४.६१ ॥
ที่นั่นที่นี่ในมหาสงครามเห็นอาวุธที่ถูกเหวี่ยงทิ้งกระจัดกระจาย ทั้งหอก เครื่องยิงอันวิจิตร และศัสตราที่เป็นประกายสว่าง
6.54.62
स चक्रे वसुधां कीर्णां शबलैः कुसुमैरिव ।
आप्लुत्य रथिनः काश्चित्परामृश्य महाबलः ॥ ६.५४.६२ ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นโผเข้าใส่นักรบรถศึก จับบางคนไว้ จนแผ่นดินเกลื่อนกลาดราวกับปกคลุมด้วยดอกไม้หลากสี
6.54.63
पातयामास खङ्गेन सध्वजानपि पाण्डवः ।
मुहुरुत्पततो दिक्षु धावतश्च यशस्विनःक ॥ ६.५४.६३ ॥
ปาณฑพผู้นั้นใช้ดาบฟันทหารธงรบลงไปด้วย บรรดาวีรบุรุษผู้มีชื่อเสียงกระโดดขึ้นแล้ววิ่งหนีไปทุกทิศทางซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.54.64
मार्गांश्च चरतश्चित्रं व्यस्मयन्त रणे जनाः ।
स जघान पदा कांश्चिद्व्याक्षिप्यान्यानपोथयत् ॥ ६.५४.६४ ॥
ผู้คนในสนามรบต่างตะลึงต่อท่วงท่าการเคลื่อนไหวอันน่าอัศจรรย์ของเขา เขาเตะบางคนด้วยเท้า และเหวี่ยงคนอื่นให้กระเด็นออกไปแล้วบดขยี้จนแหลก
6.54.65
खह्गेनान्यांश्च चिच्छेद नादेनान्यांश्च भीषयन् ।
ऊरुवेगेन चाप्यन्यान्पातयामास भूतले ॥ ६.५४.६५ ॥
ด้วยดาบเขาฟันอีกหลายคนขาด ด้วยเสียงคำรามเขาทำให้คนอื่นหวาดกลัว ด้วยแรงขาของเขาอีกหลายคนถูกทุ่มลงกับพื้นดิน
6.54.66
अपरे चैनमालोक्य भयात्पञ्चत्वमागताः ।
एवं सा बहुला सेना कलिङ्गानां तरस्विनाम् ॥ ६.५४.६६ ॥
คนอื่นเห็นเขาแล้วก็สิ้นชีวิตด้วยความกลัว ทัพกลิงคะอันมากมายและกล้าหาญว่องไวเช่นนี้ก็ถูกทำลายลงอย่างนี้
6.54.67
परिवार्य रणे भीष्मं भीमसेनमुपाद्रवत् ।
ततः कालिङ्गयैन्यानां प्रमुखे भरतर्षभ ॥ ६.५४.६७ ॥
พวกเขาล้อมภีษมะไว้ในสนามรบ แล้วพุ่งเข้าใส่ภีมเสนะ จากนั้น โอ้ ผู้เป็นวัวแห่งภรตะ ที่หน้าทัพกลิงคะ
6.54.68
श्रुतायुषमभिप्रेक्ष्य भीमसेनः समभ्ययात् ।
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कालिङ्गो नवभिः शरैः । ॥ ६.५४.६८ ॥
เมื่อเห็นศรุตายุธ ภีมเสนะก็เข้าประจันหน้า เมื่อเห็นเขาเข้ามา พระราชากลิงคะก็ยิงลูกศรเก้าดอก
6.54.69
भीमसेनममेयात्मा प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कलिङ्गबाणाभिहतस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ६.५४.६९ ॥
ผู้มีจิตใจหาที่สุดมิได้นั้นยิงภีมเสนะเข้าที่หน้าอก ถูกลูกศรของกลิงคะ ภีมเสนะก็เหมือนช้างที่ถูกทิ่มด้วยขอช้าง
6.54.70
भीमसेनः प्रजज्वाल क्रोदेनाग्निरिवैधितः ।
अथाशोकः समादाय रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.७० ॥
ภีมเสนะลุกโชนด้วยความโกรธ ดั่งไฟที่ถูกโหมให้ลุกขึ้น แล้วอโศกก็คว้ารถรบที่ประดับด้วยทองคำ
6.54.71
भीमं संपादयामास रथेन रथसारथिः ।
तामरुह्य रथं तूर्णं कौन्तेयः शत्रुसूदनः ॥ ६.५४.७१ ॥
สารถีรถศึกนำรถมาให้ภีมะที่นั่น เจ้าแห่งกุนตีผู้เป็นผู้ทำลายศัตรู รีบขึ้นรถคันนั้นอย่างรวดเร็ว
6.54.72
कलिङ्गमभिदुद्राव तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ततः श्रुतायुर्बलावान्भीमाय निशिताञ्शरान् ॥ ६.५४.७२ ॥
เขาพุ่งเข้าหาพระราชากลิงคะ และกล่าวว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!" จากนั้นศรุตายุธผู้มีกำลังก็ยิงลูกศรคมใส่ภีมะ
6.54.73
प्रेषयामास संक्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स कार्मुकवरोत्सृष्टैर्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५४.७३ ॥
ศรุตายุธโกรธจัด แสดงความว่องไวของมือ ยิงลูกศรคมเก้าดอกที่ปล่อยออกจากคันธนูอันประเสริฐของตน
6.54.74
समाहतो महाराज कलिङ्गेन महात्मना ।
संचुक्रुशे भृशं भीमो दण्डाहत इवोरगः ॥ ६.५४.७४ ॥
โอ้ มหาราช ภีมะถูกกลิงคะผู้มีจิตใจสูงส่งยิงเข้าอย่างจัง ร้องลั่นด้วยความเจ็บปวด เหมือนงูที่ถูกไม้ตี
6.54.75
क्रुद्धश्च चापमायम्य बलवद्बलिनां वरः ।
कलिङ्गमवधीत्पार्थो भीमः सप्तभिरायसैः ॥ ६.५४.७५ ॥
ภีมะ ผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้มีกำลัง เดือดดาล ดึงคันธนูด้วยแรงมหาศาล ได้ปลงชีพกลิงคะด้วยลูกศรเหล็กเจ็ดดอก
6.54.76
क्षुराभ्यां चक्ररक्षौ च कलिङ्गस्य महाबलौ ।
सत्यदेवं च सत्यं च प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७६ ॥
ด้วยลูกศรหัวดาบโกน เขาส่งผู้พิทักษ์รถศึกสองคนของกลิงคะผู้มีกำลังมหาศาล คือสัตยเทวะและสัตยะ ไปยังที่อยู่ของยม
6.54.77
ततः पुनमेयात्मा नासचैर्निशितैस्त्रिभिः ।
केतुमन्तं रणे भीमोऽगमयद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७७ ॥
จากนั้น ภีมะผู้มีจิตใจที่ควบคุมได้ ส่งเกตุมันไปยังที่อยู่ของยมในสนามรบ ด้วยลูกศรจมูกคมสามดอก
6.54.78
ततः कलिङ्गाः सन्नद्धा भीमसेनममर्षणम् ।
अनीकैर्बहुसाहस्रैः क्षत्रियाः समवारयन् ॥ ६.५४.७८ ॥
จากนั้นนักรบกลิงคะที่พร้อมรบ ก็ล้อมภีมเสนะผู้ไม่อาจอดทนได้ไว้ด้วยกองทัพหลายพันกอง และยับยั้งเขาไว้
6.54.79
ततः शक्तिगदाखङ्गतोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
कलिङ्गाश्च ततो राजन्भीमसेनमवाकिरन् ॥ ६.५४.७९ ॥
จากนั้น โอ้ พระราชา พวกกลิงคะก็ระดมขว้างหอกโยน กระบอง ดาบ หอกซัด หอกพุ่ง และขวานรบ ใส่ภีมเสนะ
6.54.80
संनिवार्य स तां घोरां शरवृष्टिं समुत्थिताम् ।
गदामादाय तरसा संनिपत्य महाबलः ॥ ६.५४.८० ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นยับยั้งห่าลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวที่พุ่งขึ้นมา แล้วคว้ากระบองอย่างรวดเร็วและโถมเข้าไป
6.54.81
भीमः सप्तशतान्वीराननयद्यमसादनम् ।
पुनश्चैव द्विसाहस्रान्कलिङ्गानरिमर्दनः ॥ ६.५४.८१ ॥
ภีมะผู้ปราบศัตรูได้ส่งวีรชนเจ็ดร้อยนายไปยังที่อยู่ของพระยม และอีกครั้งหนึ่งส่งกลิงคะไปสองพันนาย
6.54.82
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय तदद्भुतमिवाभवत् ।
एवं स तान्यनीकानि कलिङ्गानां पुनःपुनः ॥ ६.५४.८२ ॥
ท่านส่งพวกเขาไปยังโลกแห่งความตาย และเรื่องนั้นดูน่าอัศจรรย์ ดังนั้นท่านจึงถล่มกองทัพของกลิงคะเหล่านั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.54.83
बिभेद समरे तूर्णं प्रेक्ष्य भीष्मं महारथम् ।
हतारोहाश्च मातङ्गाः पाण्डवेन कृता रणे ॥ ६.५४.८३ ॥
เมื่อเห็นมหารถภีษมะในการรบ ท่านก็ฝ่าเข้าไปอย่างรวดเร็ว และในการต่อสู้ ช้างทั้งหลายก็ถูกปาณฑพสังหารผู้ขี่ไปจนหมด
6.54.84
विप्रजग्मुरनीकेषु मेघा वातहता इव ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि विनदन्तः शरातुराः ॥ ६.५४.८४ ॥
ในหมู่กองทัพพวกเขาแตกกระจายเหมือนเมฆที่ถูกลมพัด ถูกลูกศรทรมาน คำรามลั่น พวกเขาเหยียบย่ำกองทัพของตนเองขณะหนี
6.54.85
ततो भीमो महाबाहुः खङ्गहस्तो महाभुजःक ।
संप्रहृष्टो महाघोषं शङ्खं प्राध्मापयद्बली ॥ ६.५४.८५ ॥
จากนั้นภีมะผู้มีแขนทรงพลัง ถือดาบในมือ ด้วยความยินดีอย่างยิ่ง ก็เป่าสังข์ด้วยเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่ ทั้งที่ตนแข็งแรงอยู่แล้ว
6.54.86
सर्वकालिङ्गसैन्यानां मनांसि समकम्पयत् ।
मोहश्चापि कलिङ्गानामाविवेश परंतप ॥ ६.५४.८६ ॥
เสียงนั้นทำให้จิตใจของกองทัพกลิงคะทั้งหมดสั่นสะเทือนพร้อมกัน และความหลงงงงวยก็เข้าครอบงำพวกกลิงคะ ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู
6.54.87
प्राकम्पन्त च सैन्यानि वाहनानि च सर्वशः ।
भीमेन समरे राजन्गजेन्द्रेणेव सर्वशः ॥ ६.५४.८७ ॥
กองทัพและพาหนะทั้งหลายสั่นสะท้านไปทั่ว ข้าแต่พระราชา ในการรบเพราะภีมะ ดุจถูกราชาแห่งช้างโจมตี
6.54.88
मार्गान्बहून्विचरता धावता च ततस्ततः ।
मुहुरुत्पतता चैव संमोहः समपद्यत ॥ ६.५४.८८ ॥
ในหมู่ผู้ที่เดินพล่านไปตามหนทางหลายสาย วิ่งวุ่นไปมา และกระโดดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ความสับสนก็เกิดขึ้น
6.54.89
भीमसेनभयत्रस्तं सैन्यं च समकम्पत ।
क्षोभ्यमाणमसंबाधं ग्राहेणेव महत्सरः ॥ ६.५४.८९ ॥
กองทัพซึ่งหวาดกลัวความน่ากลัวของภีมเสน สั่นสะท้านพร้อมกัน ดุจทะเลสาบใหญ่ที่จระเข้กวนให้ปั่นป่วน โดยไม่มีที่ว่างให้เคลื่อนไหว
6.54.90
त्रासितेषु च सर्वेषु भीमेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरावर्तमानेषु विद्रवत्सु च सङ्घशः ॥ ६.५४.९० ॥
เมื่อทุกคนถูกภีมะผู้มีการกระทำอันน่าอัศจรรย์ทำให้หวาดกลัว ผู้ที่เคยหันกลับมาใหม่ก็หนีกระจัดกระจายเป็นหมู่ ๆ
6.54.91
सर्वकालिङ्गयोधेषु पाण्डूनां ध्वजिनीपतिः ।
अब्रवीत्स्वान्यनीकानि युध्यध्वमिति पार्षतः ॥ ६.५४.९१ ॥
ท่ามกลางนักรบกลิงคะทั้งหมด ผู้เป็นจอมทัพของกองทัพปาณฑพ คือปารษตะ ได้กล่าวแก่กองทัพอื่น ๆ ของตนว่า "จงสู้รบเถิด"
6.54.92
सेनापतिवचः श्रुत्वा शिखण्डिप्रमुखा गणाः ।
भीममेवाभ्यवर्तन्त रथानीकैः प्रहारिभिः ॥ ६.५४.९२ ॥
เมื่อได้ยินคำของผู้บัญชาการทัพ เหล่านักรบที่มีศิขัณฑินเป็นหัวหน้าก็พุ่งตรงเข้าหาภีมะ พร้อมกองรถศึกที่ออกโจมตี
6.54.93
धर्मराजश्च तान्सर्वानुपजग्राह पाण्डवः ।
महता मेघवर्णेन नागानीकेन पृष्ठतः ॥ ६.५४.९३ ॥
ธรรมราชาผู้เป็นปาณฑพก็ดูแลพวกเขาทั้งหมด และจากด้านหลังได้สนับสนุนด้วยกองช้างใหญ่สีดุจเมฆ
6.54.94
एवं संनोद्य सर्वामि स्वान्यनीकानि पार्षतः ।
भीमसेनस्य जग्राह पार्ष्णि सत्पुरुषैर्वृतः ॥ ६.५४.९४ ॥
เมื่อได้กระตุ้นกองทัพอื่น ๆ ทั้งหมดของตนดังนี้แล้ว ปารษตะซึ่งมีคนดีล้อมรอบ ก็เข้าคุ้มกันด้านหลังของภีมเสน
6.54.95
न हि पञ्चालराजस्य लोके कश्चन विद्यते ।
भीमसात्यकयोरन्यः प्राणेभ्यः प्रियकृत्तमः ॥ ६.५४.९५ ॥
แท้จริงในโลกนี้ไม่มีใครที่รักพระราชาแห่งปัญจาละยิ่งกว่าชีวิตของตนเอง นอกจากภีมะและสาตยกิ
6.54.96
सोऽपश्यच्च कलिङ्गेषु चरन्तमरिसूदनः ।
भीमसेनं महाबाहुं पार्षतः परवीरहा ॥ ६.५४.९६ ॥
ปารษตะผู้ปราบศัตรูและสังหารวีรบุรุษของฝ่ายตรงข้าม ได้เห็นภีมเสนผู้มีแขนใหญ่กำลังเคลื่อนไหวท่ามกลางพวกกลิงคะ
6.54.97
ननर्द बहुधा राजन्हृष्टश्चासीत्परंतपः ।
शङ्खं दध्मौ च समरे सिंहनादं ननाद च ॥ ६.५४.९७ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้เผาผลาญศัตรูผู้ปีติยินดี ได้คำรามด้วยหลายวิธี ในการรบท่านเป่าสังข์และส่งเสียงคำรามดุจราชสีห์
6.54.98
स च पारावताश्वस्य रथे हेमपरिष्कृते ।
कोविदारध्वजं दृष्ट्वा भीमसेनः समाश्वसत् । ॥ ६.५४.९८ ॥
และเมื่อเห็นธงกोविदาระบนรถของท่านผู้มีม้าสีนกพิราบ ประดับด้วยทองคำ ภีมเสนก็รู้สึกโล่งใจ
6.54.99
धृष्टद्युम्नस्तु तं दृष्ट्वा कलिङ्गैः समभिद्रुतम् ।
भीमसेनममेयात्मा त्राणायाजौ समभ्ययात् ॥ ६.५४.९९ ॥
ส่วนธฤษฏทยุมนะผู้มีจิตไม่มีประมาณ เมื่อเห็นภีมเสนถูกพวกกลิงคะโจมตีอย่างหนัก ก็รีบเข้าไปในสนามรบเพื่อคุ้มครองท่าน
6.54.100
तौ दूरात्सात्यकिं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
कलिङ्गान्समरे वीरौ योधयेतां मनस्विनौ । ॥ ६.५४.१०० ॥
ธฤษฏทยุมนะกับวฤโกทระทั้งสองเห็นสาตยกิจากที่ไกล แล้วทั้งสองวีรบุรุษผู้มีจิตใจเข้มแข็งก็ต่อสู้กับพวกกลิงคะในการรบ
6.54.101
स तत्र गत्वा शैनेयो जवेन जयतां वरः ।
पार्थपार्षतयोः पार्षिं जग्राह पुरुषर्षभः ॥ ६.५४.१०१ ॥
เขาไปถึงที่นั้นด้วยความเร็ว ผู้ยอดเยี่ยมในบรรดาผู้ชนะ วัวแห่งมนุษย์ บุตรแห่งศินี คว้าสีข้างของปารถะกับปารษตะ
6.54.102
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आस्थितो रौद्रमात्मानं कलिङ्गानन्ववैक्षत ॥ ६.५४.१०२ ॥
เขาก่อการอันโหดร้าย ยกคันธนูขึ้น ตั้งตนในรูปอันดุร้าย แล้วมองไปยังกลิงคะ
6.54.103
कलिङ्गप्रभवां चैव मांसशोणितकर्दमाम् ।
रुधिरस्यन्दिनीं तत्र भीमः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ६.५४.१०३ ॥
แม่น้ำที่ไหลมาจากกลิงคะ เป็นโคลนของเนื้อและเลือด ไหลด้วยเลือด ที่นั่นภีมะได้ให้มันไหลไป
6.54.104
अन्तरेण कलिङ्गानां पाण्डवानां च वाहिनीम् ।
तां संततार दुस्तारां भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१०४ ॥
ระหว่างกองทัพของกลิงคะกับกองทัพของปาณฑพ ภีมเสนะผู้มีกำลังมหาศาลได้ข้ามกระแสน้ำที่ข้ามได้ยากนั้น
6.54.105
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा प्राक्रोशंस्तावका नृप ।
कालोऽयं भीमरूपेण कलिङ्गैः कसह युध्यते ॥ ६.५४.१०५ ॥
เมื่อเห็นภีมเสนะเช่นนั้น ผู้คนของพระองค์ก็ร้องขึ้น ข้าแต่พระราชา "นี่คือความตายเองในรูปอันน่ากลัว กำลังรบกับกลิงคะ!"
6.54.106
ततः शान्तनवो भीष्मः श्रुत्वा तं निनदं रणे ।
अभ्ययात्त्वरितो भीमं व्यूढानीकः समंततः ॥ ६.५४.१०६ ॥
ครั้นได้ยินเสียงคำรามนั้นในการรบ ภีษมะ บุตรของศานตนุ ก็รีบรุดเข้าหาภีมะ โดยกองทัพของเขาจัดทัพเป็นกระบวนรอบด้าน
6.54.107
तं सात्यकिर्भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अभ्यद्रवन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.१०७ ॥
สาตยกี ภีมเสนะ และธฤษฏทยุมน์ บุตรแห่งปฤษตะ พุ่งเข้าหาเขา คือรถศึกของภีษมะที่ประดับด้วยทองคำ
6.54.108
परिवार्य तु ते सर्वे गाङ्गेयं तरसा रणे ।
त्रिभिस्त्रिभिः शरैर्घोरैर्भीष्ममानर्च्छुरोजसा ॥ ६.५४.१०८ ॥
แต่ทุกคนล้อมคังเคยะไว้ในการรบอย่างรวดเร็ว แล้วกระทบภีษมะด้วยลูกศรอันน่ากลัว คนละสามดอก ด้วยกำลังแรง
6.54.109
प्रत्यविध्यत तान्सर्वान्पिता देवव्रतस्तव ।
यतमानान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ६.५४.१०९ ॥
บิดาของท่าน คือเทวพรต ได้ยิงตอบทั้งหมดนั้น ผู้ยิ่งใหญ่ในการยิงธนูที่กำลังพยายามต่อสู้กับเขา ด้วยลูกศรที่พุ่งตรง คนละสามดอกต่อหนึ่งคน
6.54.110
ततः शरसहस्रेण सन्निवार्य महारथान् ।
हयान्काञ्चनसन्नाहान्भीमस्य न्यहनच्छरैः ॥ ६.५४.११० ॥
แล้วเขาขวางรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ไว้ด้วยลูกศรนับพัน และยิงม้าของภีมะซึ่งสวมเกราะทอง จนล้มลงด้วยลูกศร
6.54.111
हताश्वे स रथे तिष्ठन्भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप तरसा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.५४.१११ ॥
ภีมเสนะผู้ทรงพลัง ยืนอยู่บนรถศึกที่ม้าถูกฆ่าตายแล้ว ได้เหวี่ยงหอกอย่างแรงไปยังรถศึกของคังเคยะ
6.54.112
अप्राप्तामथ तां शक्तिं पिता देवव्रतस्तव ।
त्रिधा चिच्छेद समरे सा पृथिव्यामशीर्यत ॥ ६.५४.११२ ॥
ก่อนหอกนั้นจะไปถึงเขา บิดาของท่าน คือเทวพรต ได้ตัดมันเป็นสามท่อนในการรบ และหอกนั้นก็แตกกระจายลงบนพื้นดิน
6.54.113
ततः शैक्यायसीं गुर्वी प्रगृह्य बलवान्गदाम् ।
भीमसेनस्ततस्तूर्णं पुप्लुवे मनुजर्षभ ॥ ६.५४.११३ ॥
ข้าแต่วัวแห่งมนุษย์ ภีมเสนะผู้ทรงพลังจึงคว้าตะบองเหล็กหนักของตนแล้วกระโจนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว
6.54.114
सात्यकोऽपि ततस्तूर्णं भीमस्य प्रियकाम्यया ।
गाङ्गेयसारथिं तूर्णं पातयामास सायकैः ॥ ६.५४.११४ ॥
แล้วสาตยกีเองก็ รีบทำให้ภีมะพอใจ จึงรีบใช้ลูกศรให้สารถีของภีษมะล้มลง
6.54.115
भीष्मस्तु निहते तस्मिन्सारथौ रथिनां वरः ।
वातायमानैस्तैरश्वैरपनीतो रणाजिरात् ॥ ६.५४.११५ ॥
แต่เมื่อสารถีนั้นถูกฆ่า ภีษมะผู้เป็นยอดแห่งนักรบรถศึก ก็ถูกม้าที่วิ่งเร็วดุจลมพาออกไปจากสนามรบ
6.54.116
भीमसेनस्ततो राजन्नपयाते महाव्रते ।
प्रजज्वाल यथा वह्निर्दहन्कक्षमिवैधितः ॥ ६.५४.११६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อภีษมะผู้มีวัตรอันยิ่งใหญ่ถอยออกไปแล้ว ภีมเสนะก็ลุกโชนขึ้นดุจไฟที่ติดขึ้นและเผาหญ้าแห้ง
6.54.117
स हत्वा सर्वकालिङ्गान्सेनामध्ये व्यतिष्ठत ।
नैनमभ्युत्सहन्केचित्तावका भरतर्षभ ॥ ६.५४.११७ ॥
เขาฆ่ากลิงคะทั้งหมด แล้วยืนอยู่กลางกองทัพ ข้าแต่วัวแห่งภรตะ ไม่มีผู้ใดในหมู่คนของท่านกล้าเผชิญหน้ากับเขา
6.54.118
धृष्टद्युम्नस्तमारोप्य स्वरथे रथिनां वरः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानामपोवाहक यशस्विनम् ॥ ६.५४.११८ ॥
ธฤษฏทยุมน์ ผู้เป็นยอดแห่งนักรบรถศึก ยกนักรบผู้มีชื่อเสียงนั้นขึ้นบนรถศึกของตน แล้วพาออกไปขณะที่กองทัพทั้งหมดมองดู
6.54.119
संपूज्यमानः पाञ्चाल्यैर्मत्स्यैश्च भरतर्षभ ।
धृष्टद्युम्नं परिष्वज्य समेयादथ सात्यकिम् ॥ ६.५४.११९ ॥
ข้าแต่วัวแห่งภรตะ ได้รับการยกย่องจากชาวปาญจาละและมัตสยะ เขาโอบกอดธฤษฏทยุมน์ แล้วจึงไปพบสาตยกี
6.54.120
अथाब्रवीद्भीमसेनं सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
प्रहर्षयन्यदुव्याघ्रो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ६.५४.१२० ॥
ครั้งนั้น สาตยกีผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง เสือแห่งยทุ กล่าวกับภีมเสนะ ทำให้เขาชื่นใจต่อหน้าธฤษฏทยุมน์
6.54.121
दिष्ट्या कालिङ्गराजश्च राजपुत्रश्च केतुमान ।
शक्रदेवश्च कालिङ्गः कलिङ्गाश्च मृधे हताः ॥ ६.५४.१२१ ॥
โชคดีที่กษัตริย์แห่งกลิงคะ เจ้าชายเกตุมาน ศักรเทวะ กาลิงคะ และพวกกลิงคะทั้งหมดถูกสังหารในการรบ
6.54.122
स्वबाहुबलवीर्येण नागाश्वरथसंकुलः ।
महापुरुषभूयिष्ठो धीरयोधनिषेवितः ॥ ६.५४.१२२ ॥
ด้วยกำลังและความกล้าหาญแห่งแขนของตน เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถรบ เปี่ยมด้วยวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ และมีนักรบผู้มั่นคงเข้าร่วมอยู่เป็นจำนวนมาก
6.54.123
महाव्यूहः कलिङ्गानामेकेन मृदितस्त्वया ।
एवमुक्त्वा शिनेर्नप्ता दीर्घबाहुररिन्दम।
रथाद्रथमभिद्रुत्य पर्यष्वजत पाण्डवम् ॥ ६.५४.१२३ ॥
กระบวนทัพใหญ่ของพวกกลิงคะท่านทำลายลงได้เพียงผู้เดียว
6.54.124
ततः स्वरथमास्थाय पुनरेव महारथः ।
तावकानवधीत्क्रुद्धो भीमस्य बलमादधत् ॥ ६.५४.१२४ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว โอ้ผู้ปราบศัตรู พระนัดดาแห่งศินี ผู้มีแขนยาว ก็วิ่งลงจากรถของตนไปยังอีกคันหนึ่ง และโอบกอดปาณฑพไว้ ต่อมามหารถผู้นั้นขึ้นรถของตนอีกครั้ง โกรธเกรี้ยว สังหารพลของท่าน และรุกเข้าใส่กองทัพของภีมะ