ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.54.1
मम पुत्रसमादिष्टः कलिङ्गोः वाहिनीपतिः ।
कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.५४.१ ॥
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜਿਆ?
6.54.2
चरन्तं गदया वीर दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया ॥ ६.५४.२ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਦੰਡਧਾਰੀ ਯਮ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
6.54.3
पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः ।
महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति ॥ ६.५४.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਭੀਮ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਗਿਆ।
6.54.4
तामापतन्तीं महतीं कलिङ्गानां महाचमूम् ।
रथाश्वनागकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम् ॥ ६.५४.४ ॥
ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਸੈਨਾ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਉਠਾਈ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
6.54.5
भीमसेनः कलिङ्गानामार्च्छद्भारत वाहिनीम् ।
केतुमन्तं च नैषादिमायान्तं सह चेदिभिः ॥ ६.५४.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੇ ਨੈਸ਼ਾਦੀ ਚੇਦੀਆਂ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।
6.54.6
ततः श्रुतायुः संक्रुद्धो राज्ञा केतुमता सह ।
आससाद रणे भीमं व्यूढानीकेषु चेदिषु ॥ ६.५४.६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਰਾਜੇ ਕੇਤੁਮਾਨ ਨਾਲ, ਵਿਊਹਬੱਧ ਚੇਦੀ ਸੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
6.54.7
रथैरनेकसाहस्रैः कलिङ्गानां नराधिप ।
अयुतेन गजानां च निषादैःक सह केतुमान् ॥ ६.५४.७ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੇਤੁਮਾਨ (ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।
6.54.8
भिमसेनं रणे राजन्समन्तात्पर्यवारयत् ।
चेदिमत्स्यकरूषाश्च भीमसेनपदानुगाः ॥ ६.५४.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚੇਦੀ, ਮਤਸਯ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.54.9
अभ्यधावन्त समरे निषादान्सह राजभिः ।
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५४.९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
6.54.10
न प्राजानन्त योधाः स्वान्परस्परजिघांसया ।
घोरमासीत्ततो युद्धं भीमस्य सहसा परैः ॥ ६.५४.१० ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਾਰਨ ਯੋਧੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਤਦ ਭੀਮ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਚਾਨਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
6.54.11
यथेन्द्रस्य महाराज महत्या दैत्यसेनया ।
तस्य सैन्यस्य संग्रामे युध्यमानस्य भारत ॥ ६.५४.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੈਂਤ-ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ)।
6.54.12
बभूव सुमहाञ्शब्दः सागरस्येव गर्जतः ।
अन्योन्यं स्म तदा योधा विकर्षन्तो विशांपते ॥ ६.५४.१२ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਰਜਣ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਤਦ ਯੋਧੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ (ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ)।
6.54.13
महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशलोहितसन्निभाम् ।
योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया ॥ ६.५४.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੀ ਲਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ।
6.54.14
स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः परमदुर्जयाः ।
विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह ॥ ६.५४.१४ ॥
ਬਹੁਤ ਅਜਿੱਤ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੜਨ ਲੱਗੇ; ਥੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ।
6.54.15
कलिङ्गैः सह चैदीनां निषादैश्च विशांपते ।
कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः ॥ ६.५४.१५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਕਲਿੰਗਾਂ, ਚੇਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿਖਾਇਆ।
6.54.16
भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तनक्त चेदयः ।
सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः सन्निवृत्तेषु चेदिषु ॥ ६.५४.१६ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੇਦੀ ਮੁੜ ਗਏ; ਚੇਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਲਿੰਗ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਬੈਠੇ।
6.54.17
स्वबाहुबलमस्थाय अभ्यवर्षन्त पाण्डवम् ।
न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१७ ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਰਥ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਰਤਾ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲੇ।
6.54.18
शितैरवाकिरद्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम् ।
कालिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः ॥ ६.५४.१८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ...
6.54.19
शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः ।
ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः ॥ ६.५४.१९ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਸ਼ ਹਿਲਾਇਆ।
6.54.20
योधयामास कालिङ्गं स्वबाहुबलमाश्रितः ।
शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ६.५४.२० ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਯੋਧੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
6.54.21
अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः ।
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.५४.२१ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਰਥਹੀਨ ਹੋਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
6.54.22
शक्रदेवोऽभिदुद्राव शरैरवकिरञ्सितैः ।
भीमस्योपरि राजेन्द्र शक्रदेवो महाबलः ॥ ६.५४.२२ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਭੀਮ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ ਨੇ ਭੀਮ ਉੱਤੇ।
6.54.23
ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा ।
हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.२३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ—
6.54.24
शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम् ।
स तया निहतो राजन्कालिङ्गतनयो रथात् ॥ ६.५४.२४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਗਦਾ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਥ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
6.54.25
विरथः सह सूतेन जगाम धरणीतलम् ।
कहतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः ॥ ६.५४.२५ ॥
ਰੱਥ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰਿਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ।
6.54.26
रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः ।
अयुतेन गजानां च निषादैः परिवारितः।
ततो भीमो महावेगां त्यक्त्वा गुर्वी महागदां ॥ ६.५४.२६ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੱਥਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੋਕ ਲਈਆਂ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਤਦ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ, ਤੇਜ਼ ਮਹਾਗਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
6.54.27
निस्त्रिंशमाददे घोरं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् ।
चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ ॥ ६.५४.२७ ॥
ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੁਪਮ ਬਲਦ-ਚਮੜੇ ਦੀ ਢਾਲ ਵੀ ਲਈ।
6.54.28
नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम् ।
कालिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य च ॥ ६.५४.२८ ॥
ਨਛੱਤਰਾਂ ਤੇ ਅਰਧ-ਚੰਦਰਮਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀ ਉਹ ਢਾਲ। ਤਦ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਪੂੰਝ ਕੇ।
6.54.29
प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः ॥ ६.५४.२९ ॥
ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ।
6.54.30
तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम् ।
भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना ॥ ६.५४.३० ॥
ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.54.31
उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् ।
कालिङ्गोऽथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे ॥ ६.५४.३१ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਲਿੰਗ ਰਾਜਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
6.54.32
तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान् ।
तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः ॥ ६.५४.३२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਚੌਦਾਂ ਨੇਜ਼ੇ ਚਲਾਏ। ਪਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਹ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ।
6.54.33
चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना ।
नित्यत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश ॥ ६.५४.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਏ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਨੇਜ਼ੇ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
6.54.34
भानुमन्तं ततो भीमः प्राद्रवत्पुरुषर्षभः ।
भानुमांस्तु ततो भीमं शरवर्षेण च्छादयन् ॥ ६.५४.३४ ॥
ਫਿਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਭੀਮ ਭਾਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਤਦ ਭਾਨੁਮਾਨ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
6.54.35
ननाद बलवन्नादं नादयानो नभस्तलम् ।
न च तं ममृषे भीमः सिंहनादं महाहवे ॥ ६.५४.३५ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਰਜ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੇਰ-ਦਹਾੜ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤਾ।
6.54.36
ततः शब्देन महता विननाद महास्वनः ।
तेन नादेन वित्रस्ता कलिङ्गानां वरूथिनी ॥ ६.५४.३६ ॥
ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੇ ਮਹਾਨਾਦ ਵਿੱਚ ਗਰਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਗਰਜ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਡਰ ਗਈ।
6.54.37
न भीमं समरे मेने मानुषं भरतर्षभ ।
ततो भीमो महाबाहुर्नर्दित्वा विपुलं स्वनम् ॥ ६.५४.३७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
6.54.38
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् ।
आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष ॥ ६.५४.३८ ॥
ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਫਿਰ ਉਹ ਗਜਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
6.54.39
ततो मुमोच कालिङ्गः शक्तिं तामकरोद्द्वीधा ।
खङ्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत् ॥ ६.५४.३९ ॥
ਤਦ ਕਲਿੰਗ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਸੁੱਟੀ; ਭੀਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਭਾਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.54.40
सोऽन्तरायुधिनं हत्वा राजपुत्रमरिन्दमः ।
गुरुभारसहे स्कन्धे नागस्यासिमपातयत् ॥ ६.५४.४० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.54.41
छिन्नस्कन्धः स विनदन्पपात गजयूथपः ।
आरुगणः सिन्धुवेगन सानुमानिव पर्वतः ॥ ६.५४.४१ ॥
ਮੋਢਾ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਗਜਯੂਥਪਤੀ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਲਾ ਪਰਬਤ ਢਹਿ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
6.54.42
ततस्तस्मादप्लुत्य गजाद्भारत भारतः ।
खङ्गपाणिरदीनात्मा तस्थौ भूमौ सुदंशितः ॥ ६.५४.४२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਰਭੈ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਭਾਰਤ (ਭੀਮ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.54.43
स चचार बहून्मार्गानभितः पातयन्गजान् ।
अग्निचक्रमिवाविद्धं सर्वतः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४३ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਿਆ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਗਦਾ ਹੋਇਆ; ਘੁੰਮਦੇ ਅਗਨੀ-ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿੱਸਿਆ।
6.54.44
अश्वबृन्देषु नागेषु रथानीकेषु चाभिभूः ।
पदातीनां च सङ्घेषु विनिघ्नञ्शोणितोक्षितः। ॥ ६.५४.४४ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥ-ਸੈਨਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ।
6.54.45
श्येनवद्व्यचरद्भीमो रणेऽरिषु बलोत्कटः ।
छिन्दंस्तेषाकं शरीराणि शिरांसि च महाबलः ॥ ६.५४.४५ ॥
ਭੀਮ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਿਆ; ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਮਹਾਬਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵੱਢਦਾ ਹੋਇਆ।
6.54.46
खङघ्गेकन शितधारेण संयुगे गजयोधिनाम् ।
पदातिरेकः संक्रुद्धः शत्रूणां भयवर्धनः ॥ ६.५४.४६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਪੈਦਲ ਯੋਧਾ, ਹਾਥੀ-ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਭੈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
6.54.47
संमाहयामास स तान्कालान्तकयमोपमः ।
मूढाश्च ते तमेवाजौ विनदन्तः समाद्रवन् ॥ ६.५४.४७ ॥
ਉਹ ਕਾਲ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਵੱਲ ਗਰਜਦੇ ਦੌੜੇ।
6.54.48
सासिमुत्तमवेगेन विचरन्तं महारणे ।
निकृत्य रथिनां चाजौ रथेषाश्च युगानि च ॥ ६.५४.४८ ॥
ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਵੇਗ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਜੂਏ ਵੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ।
6.54.49
जघान रथिनश्चापि बलवान्रिपुमर्दनः ।
भीमसेनश्चरन्मार्गान्सुबहून्प्रत्यदृश्यत ॥ ६.५४.४९ ॥
ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਦਿਸੇ।
6.54.50
भ्रान्तमाविद्धमुद्भ्रान्तमाप्लुतं प्रसृतं प्लुतम् ।
संपातं समुदीर्णं च दर्शयामास पाण्डवः ॥ ६.५४.५० ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਘੁੰਮਣਾ, ਵਾਰ ਕਰਨਾ, ਚੱਕਰ ਕੱਟਣਾ, ਛਾਲ ਮਾਰਨਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ, ਉਛਲਣਾ, ਝਪਟਣਾ ਅਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਣਾ ਦਿਖਾਇਆ।
6.54.51
केचिदग्रासिना छिन्नाः पाण्डवेन महात्मना ।
विनेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ॥ ६.५४.५१ ॥
ਕੁਝ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ; ਮਰਮ ਥਾਵਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਚੀਕ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.54.52
छइन्नदन्ताग्रहस्ताश्च भिन्नकुम्भास्तथाऽपरे ।
वियोधाः स्वान्यनीकानि जघ्नुर्भारत वारणाः । ॥ ६.५४.५२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਸੁੰਡਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ, ਮੱਥੇ ਦੇ ਕੁੰਭ ਫਟ ਚੁੱਕੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਸਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲੱਗੇ।
6.54.53
निपेतुरुर्व्यां च तथा विनदन्तो महारवान् ।
छिन्नांश्च तोमरान्राजन्महामात्रशिरांसि च ॥ ६.५४.५३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਕਰਦੇ ਹਾਥੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਟੁੱਟੇ ਤੋਮਰ ਅਤੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਡਿੱਗੇ।
6.54.54
परिस्तोमान्विचित्रांश्च कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
ग्रैवेयाण्यथ शक्तीश्च पताकाः कणपांस्तथा ॥ ६.५४.५४ ॥
ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਪਰਿਸਤੋਮ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੱਖ੍ਯਾਂ, ਗਲੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਈਆਂ ਸਨ।
6.54.55
तूणीरानथ यन्त्राणि धनूंषि च ।
भिन्दिपालानि शुभ्राणि तोत्राणि चाङ्कुशैः सह ॥ ६.५४.५५ ॥
ਤਰਕਸ਼, ਯੰਤਰ, ਧਨੁਸ਼, ਚਮਕਦੇ ਭਿੰਦਿਪਾਲ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਸਹਿਤ ਤੋਤਰ।
6.54.56
घण्टाश्च विविधा राजन्हेमगर्भान्त्सरूनपि ।
पततः पातितांश्चैव पश्यामः सह सादिभिः ॥ ६.५४.५६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵੀ; ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਡੇਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਸਵਾਰਾਂ ਸਹਿਤ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ।
6.54.57
छिन्नगात्रावरकरैर्निहतैश्चाप वारणैः ।
आसीद्भूमिःक समास्तीर्णा पतितैर्भूधरैरिव ॥ ६.५४.५७ ॥
ਕੱਟੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਵਚਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਡਿੱਗੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ।
6.54.58
विमृद्यैवं महानागान्ममर्दाश्वान्महाबलः ।
अश्वारोहवरांश्चैव पातयामास संयुगे ॥ ६.५४.५८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਮਧੋਲੇ, ਘੋੜੇ ਰੌਂਦੇ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.54.59
तद्धोरमभवद्युद्धं तस्य तेषां च भारत ।
खलीनान्यथ योक्राणि कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः ॥ ६.५४.५९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਲਗਾਮਾਂ, ਜੂਲੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਪੱਟੇ।
6.54.60
परिस्तोमाश्च प्रासाश्च ऋष्टयश्च महाधनाः ।
कवचान्यथ चर्माणि चित्राण्यास्तरणानि च ॥ ६.५४.६० ॥
ਪਰਿਸਤੋਮ, ਪ੍ਰਾਸ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕਵਚ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਬਿਛਾਉਣੇ।
6.54.61
तत्रतत्रापविद्धआनि व्यदृश्यन्त महाहवे ।
प्रासैर्यन्त्रैर्विचित्रैश्च शस्त्रैश्च विमलैस्तथा ॥ ६.५४.६१ ॥
ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਨੇਜ਼ੇ, ਅਜੀਬ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
6.54.62
स चक्रे वसुधां कीर्णां शबलैः कुसुमैरिव ।
आप्लुत्य रथिनः काश्चित्परामृश्य महाबलः ॥ ६.५४.६२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਵਰਗੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
6.54.63
पातयामास खङ्गेन सध्वजानपि पाण्डवः ।
मुहुरुत्पततो दिक्षु धावतश्च यशस्विनःक ॥ ६.५४.६३ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਛਲਦੇ ਅਤੇ ਦੌੜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਸ਼ਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
6.54.64
मार्गांश्च चरतश्चित्रं व्यस्मयन्त रणे जनाः ।
स जघान पदा कांश्चिद्व्याक्षिप्यान्यानपोथयत् ॥ ६.५४.६४ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਚਾਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
6.54.65
खह्गेनान्यांश्च चिच्छेद नादेनान्यांश्च भीषयन् ।
ऊरुवेगेन चाप्यन्यान्पातयामास भूतले ॥ ६.५४.६५ ॥
ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ; ਗਰਜ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ; ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.54.66
अपरे चैनमालोक्य भयात्पञ्चत्वमागताः ।
एवं सा बहुला सेना कलिङ्गानां तरस्विनाम् ॥ ६.५४.६६ ॥
ਹੋਰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ (ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ)।
6.54.67
परिवार्य रणे भीष्मं भीमसेनमुपाद्रवत् ।
ततः कालिङ्गयैन्यानां प्रमुखे भरतर्षभ ॥ ६.५४.६७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਹ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲ ਝਪਟੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਲਿੰਗ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ…
6.54.68
श्रुतायुषमभिप्रेक्ष्य भीमसेनः समभ्ययात् ।
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कालिङ्गो नवभिः शरैः । ॥ ६.५४.६८ ॥
ਸ਼ਰੁਤਾਯੁ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕਲਿੰਗ ਨੇ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ…
6.54.69
भीमसेनममेयात्मा प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कलिङ्गबाणाभिहतस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ६.५४.६९ ॥
ਅਮਿੱਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਭੀਮਸੇਨ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
6.54.70
भीमसेनः प्रजज्वाल क्रोदेनाग्निरिवैधितः ।
अथाशोकः समादाय रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.७० ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠੇ। ਫਿਰ ਅਸ਼ੋਕ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਰਥ ਲੈ ਕੇ…
6.54.71
भीमं संपादयामास रथेन रथसारथिः ।
तामरुह्य रथं तूर्णं कौन्तेयः शत्रुसूदनः ॥ ६.५४.७१ ॥
ਰਥ-ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਰਥ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਛੇਤੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ…
6.54.72
कलिङ्गमभिदुद्राव तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ततः श्रुतायुर्बलावान्भीमाय निशिताञ्शरान् ॥ ६.५४.७२ ॥
ਉਹ ਕਲਿੰਗ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ!" ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਰੁਤਾਯੁ ਨੇ ਭੀਮ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ।
6.54.73
प्रेषयामास संक्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स कार्मुकवरोत्सृष्टैर्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५४.७३ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਨੌਂ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ।
6.54.74
समाहतो महाराज कलिङ्गेन महात्मना ।
संचुक्रुशे भृशं भीमो दण्डाहत इवोरगः ॥ ६.५४.७४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਭੀਮ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਚੀਖਿਆ।
6.54.75
क्रुद्धश्च चापमायम्य बलवद्बलिनां वरः ।
कलिङ्गमवधीत्पार्थो भीमः सप्तभिरायसैः ॥ ६.५४.७५ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਰਥ ਭੀਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੱਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.54.76
क्षुराभ्यां चक्ररक्षौ च कलिङ्गस्य महाबलौ ।
सत्यदेवं च सत्यं च प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७६ ॥
ਛੁਰਪ੍ਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਰੱਥ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ, ਸਤਿਆਦੇਵ ਅਤੇ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.54.77
ततः पुनमेयात्मा नासचैर्निशितैस्त्रिभिः ।
केतुमन्तं रणे भीमोऽगमयद्यमसादनम् ॥ ६.५४.७७ ॥
ਫਿਰ ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਭੀਮ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਨਾਸਿਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੇਤੁਮਾਨ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.54.78
ततः कलिङ्गाः सन्नद्धा भीमसेनममर्षणम् ।
अनीकैर्बहुसाहस्रैः क्षत्रियाः समवारयन् ॥ ६.५४.७८ ॥
ਫਿਰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਕਲਿੰਗ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.54.79
ततः शक्तिगदाखङ्गतोमरर्ष्टिपरश्वथैः ।
कलिङ्गाश्च ततो राजन्भीमसेनमवाकिरन् ॥ ६.५४.७९ ॥
ਫਿਰ ਕਲਿੰਗਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਗਦਾ, ਖੜਗ, ਤੋਮਰ, ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
6.54.80
संनिवार्य स तां घोरां शरवृष्टिं समुत्थिताम् ।
गदामादाय तरसा संनिपत्य महाबलः ॥ ६.५४.८० ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ-ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.54.81
भीमः सप्तशतान्वीराननयद्यमसादनम् ।
पुनश्चैव द्विसाहस्रान्कलिङ्गानरिमर्दनः ॥ ६.५४.८१ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਿਆ; ਫੇਰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮਰਦਨ ਨੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ।
6.54.82
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय तदद्भुतमिवाभवत् ।
एवं स तान्यनीकानि कलिङ्गानां पुनःपुनः ॥ ६.५४.८२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ-ਲੋਕ ਭੇਜਿਆ; ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਵਾਂਗ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ...
6.54.83
बिभेद समरे तूर्णं प्रेक्ष्य भीष्मं महारथम् ।
हतारोहाश्च मातङ्गाः पाण्डवेन कृता रणे ॥ ६.५४.८३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹਾਥੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ।
6.54.84
विप्रजग्मुरनीकेषु मेघा वातहता इव ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि विनदन्तः शरातुराः ॥ ६.५४.८४ ॥
ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੱਲਰ ਗਏ; ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਧਦੇ...
6.54.85
ततो भीमो महाबाहुः खङ्गहस्तो महाभुजःक ।
संप्रहृष्टो महाघोषं शङ्खं प्राध्मापयद्बली ॥ ६.५४.८५ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਘੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਸ਼ੰਖ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ।
6.54.86
सर्वकालिङ्गसैन्यानां मनांसि समकम्पयत् ।
मोहश्चापि कलिङ्गानामाविवेश परंतप ॥ ६.५४.८६ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ! ਇਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਿੰਗ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਕੱਠੇ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤੇ; ਕਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਵੀ ਆ ਵੜਿਆ।
6.54.87
प्राकम्पन्त च सैन्यानि वाहनानि च सर्वशः ।
भीमेन समरे राजन्गजेन्द्रेणेव सर्वशः ॥ ६.५४.८७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਕਾਰਨ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਗਜਰਾਜ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
6.54.88
मार्गान्बहून्विचरता धावता च ततस्ततः ।
मुहुरुत्पतता चैव संमोहः समपद्यत ॥ ६.५४.८८ ॥
ਕਈ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਛਲਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
6.54.89
भीमसेनभयत्रस्तं सैन्यं च समकम्पत ।
क्षोभ्यमाणमसंबाधं ग्राहेणेव महत्सरः ॥ ६.५४.८९ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਸਤ ਫੌਜ ਵੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਗਰਮੱਛ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ।
6.54.90
त्रासितेषु च सर्वेषु भीमेनाद्भुतकर्मणा ।
पुनरावर्तमानेषु विद्रवत्सु च सङ्घशः ॥ ६.५४.९० ॥
ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨਾਲ ਸਭ ਡਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ।
6.54.91
सर्वकालिङ्गयोधेषु पाण्डूनां ध्वजिनीपतिः ।
अब्रवीत्स्वान्यनीकानि युध्यध्वमिति पार्षतः ॥ ६.५४.९१ ॥
ਸਾਰੇ ਕਲਿੰਗ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਸੈਨਾ-ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਯੁੱਧ ਕਰੋ।"
6.54.92
सेनापतिवचः श्रुत्वा शिखण्डिप्रमुखा गणाः ।
भीममेवाभ्यवर्तन्त रथानीकैः प्रहारिभिः ॥ ६.५४.९२ ॥
ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਟੋਲੀਆਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਥ-ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧ ਗਈਆਂ।
6.54.93
धर्मराजश्च तान्सर्वानुपजग्राह पाण्डवः ।
महता मेघवर्णेन नागानीकेन पृष्ठतः ॥ ६.५४.९३ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਘ-ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਹਾਥੀ-ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।
6.54.94
एवं संनोद्य सर्वामि स्वान्यनीकानि पार्षतः ।
भीमसेनस्य जग्राह पार्ष्णि सत्पुरुषैर्वृतः ॥ ६.५४.९४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾ-ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ।
6.54.95
न हि पञ्चालराजस्य लोके कश्चन विद्यते ।
भीमसात्यकयोरन्यः प्राणेभ्यः प्रियकृत्तमः ॥ ६.५४.९५ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਲਈ ਭੀਮ ਅਤੇ ਸਾਤਯਕੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
6.54.96
सोऽपश्यच्च कलिङ्गेषु चरन्तमरिसूदनः ।
भीमसेनं महाबाहुं पार्षतः परवीरहा ॥ ६.५४.९६ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.54.97
ननर्द बहुधा राजन्हृष्टश्चासीत्परंतपः ।
शङ्खं दध्मौ च समरे सिंहनादं ननाद च ॥ ६.५४.९७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਜਿਆ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕੀਤਾ।
6.54.98
स च पारावताश्वस्य रथे हेमपरिष्कृते ।
कोविदारध्वजं दृष्ट्वा भीमसेनः समाश्वसत् । ॥ ६.५४.९८ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਕਬੂਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਝੰਡਾ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਮਿਲਿਆ।
6.54.99
धृष्टद्युम्नस्तु तं दृष्ट्वा कलिङ्गैः समभिद्रुतम् ।
भीमसेनममेयात्मा त्राणायाजौ समभ्ययात् ॥ ६.५४.९९ ॥
ਪਰ ਕਲਿੰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.54.100
तौ दूरात्सात्यकिं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
कलिङ्गान्समरे वीरौ योधयेतां मनस्विनौ । ॥ ६.५४.१०० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਦੂਰੋਂ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਉਹ ਮਨਸਵੀ ਵੀਰ।
6.54.101
स तत्र गत्वा शैनेयो जवेन जयतां वरः ।
पार्थपार्षतयोः पार्षिं जग्राह पुरुषर्षभः ॥ ६.५४.१०१ ॥
ਉੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ੈਨੇਯ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਰਗਾ, ਪਾਰਥ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦਾ ਪਾਸਾ ਫੜ ਲਿਆ।
6.54.102
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आस्थितो रौद्रमात्मानं कलिङ्गानन्ववैक्षत ॥ ६.५४.१०२ ॥
ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਲਿੰਗਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
6.54.103
कलिङ्गप्रभवां चैव मांसशोणितकर्दमाम् ।
रुधिरस्यन्दिनीं तत्र भीमः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ६.५४.१०३ ॥
ਕਲਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਲਹੂ ਵਗਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਨੇ ਵਹਾ ਦਿੱਤੀ।
6.54.104
अन्तरेण कलिङ्गानां पाण्डवानां च वाहिनीम् ।
तां संततार दुस्तारां भीमसेनो महाबलः ॥ ६.५४.१०४ ॥
ਕਲਿੰਗਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਸ ਦੁਸਤਰ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
6.54.105
भीमसेनं तथा दृष्ट्वा प्राक्रोशंस्तावका नृप ।
कालोऽयं भीमरूपेण कलिङ्गैः कसह युध्यते ॥ ६.५४.१०५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਚੀਕ ਉੱਠੇ—"ਇਹ ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਹੈ, ਕਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ!"
6.54.106
ततः शान्तनवो भीष्मः श्रुत्वा तं निनदं रणे ।
अभ्ययात्त्वरितो भीमं व्यूढानीकः समंततः ॥ ६.५४.१०६ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਗਰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੁਫੇਰੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਭੀਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
6.54.107
तं सात्यकिर्भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अभ्यद्रवन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.५४.१०७ ॥
ਸਾਤਿਅਕੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.54.108
परिवार्य तु ते सर्वे गाङ्गेयं तरसा रणे ।
त्रिभिस्त्रिभिः शरैर्घोरैर्भीष्ममानर्च्छुरोजसा ॥ ६.५४.१०८ ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.54.109
प्रत्यविध्यत तान्सर्वान्पिता देवव्रतस्तव ।
यतमानान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ६.५४.१०९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.54.110
ततः शरसहस्रेण सन्निवार्य महारथान् ।
हयान्काञ्चनसन्नाहान्भीमस्य न्यहनच्छरैः ॥ ६.५४.११० ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਭੀਮ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਗਿਰਾਇਆ।
6.54.111
हताश्वे स रथे तिष्ठन्भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप तरसा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.५४.१११ ॥
ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗਾਂਗੇਯ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਟੀ।
6.54.112
अप्राप्तामथ तां शक्तिं पिता देवव्रतस्तव ।
त्रिधा चिच्छेद समरे सा पृथिव्यामशीर्यत ॥ ६.५४.११२ ॥
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਿਖਰ ਗਈ।
6.54.113
ततः शैक्यायसीं गुर्वी प्रगृह्य बलवान्गदाम् ।
भीमसेनस्ततस्तूर्णं पुप्लुवे मनुजर्षभ ॥ ६.५४.११३ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।
6.54.114
सात्यकोऽपि ततस्तूर्णं भीमस्य प्रियकाम्यया ।
गाङ्गेयसारथिं तूर्णं पातयामास सायकैः ॥ ६.५४.११४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਵੀ ਭੀਮ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗਾਂਗੇਯ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.54.115
भीष्मस्तु निहते तस्मिन्सारथौ रथिनां वरः ।
वातायमानैस्तैरश्वैरपनीतो रणाजिरात् ॥ ६.५४.११५ ॥
ਉਸ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ।
6.54.116
भीमसेनस्ततो राजन्नपयाते महाव्रते ।
प्रजज्वाल यथा वह्निर्दहन्कक्षमिवैधितः ॥ ६.५४.११६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
6.54.117
स हत्वा सर्वकालिङ्गान्सेनामध्ये व्यतिष्ठत ।
नैनमभ्युत्सहन्केचित्तावका भरतर्षभ ॥ ६.५४.११७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਦ, ਤੇਰੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।
6.54.118
धृष्टद्युम्नस्तमारोप्य स्वरथे रथिनां वरः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानामपोवाहक यशस्विनम् ॥ ६.५४.११८ ॥
ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵੀ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਥੋਂ ਲੈ ਗਿਆ।
6.54.119
संपूज्यमानः पाञ्चाल्यैर्मत्स्यैश्च भरतर्षभ ।
धृष्टद्युम्नं परिष्वज्य समेयादथ सात्यकिम् ॥ ६.५४.११९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਦ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲਿਆ।
6.54.120
अथाब्रवीद्भीमसेनं सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
प्रहर्षयन्यदुव्याघ्रो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ६.५४.१२० ॥
ਫਿਰ ਸਤਿ-ਪਰਾਕਰਮੀ ਸਾਤਯਕੀ, ਯਦੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।
6.54.121
दिष्ट्या कालिङ्गराजश्च राजपुत्रश्च केतुमान ।
शक्रदेवश्च कालिङ्गः कलिङ्गाश्च मृधे हताः ॥ ६.५४.१२१ ॥
ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੇਤੁਮਾਨ, ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.54.122
स्वबाहुबलवीर्येण नागाश्वरथसंकुलः ।
महापुरुषभूयिष्ठो धीरयोधनिषेवितः ॥ ६.५४.१२२ ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ।
6.54.123
महाव्यूहः कलिङ्गानामेकेन मृदितस्त्वया ।
एवमुक्त्वा शिनेर्नप्ता दीर्घबाहुररिन्दम।
रथाद्रथमभिद्रुत्य पर्यष्वजत पाण्डवम् ॥ ६.५४.१२३ ॥
ਕਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਮਹਾਵਿਊਹ ਨੂੰ ਤੁਸਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਨਿ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਦੀਰਘਬਾਹੂ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਥ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।
6.54.124
ततः स्वरथमास्थाय पुनरेव महारथः ।
तावकानवधीत्क्रुद्धो भीमस्य बलमादधत् ॥ ६.५४.१२४ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।