Mahābhārata · Adhyāya 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
ततो व्यूढेष्वनीकेषु तावकेषु परेषु च ।
धनञ्जयो रथानीकमवधीत्तव भारत ॥ ६.५७.१ ॥
Entonces, cuando los ejércitos de los tuyos y de los enemigos estaban formados en orden de batalla, Dhanañjaya abatió la hueste de tus carros, oh Bhārata.
6.57.2
शरैरथिरथो युद्धे दारयन्रथयूथपान् ।
ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये ॥ ६.५७.२ ॥
En la batalla, el gran guerrero de carros destrozó con sus flechas a los jefes de las tropas de carros; abatidos por el hijo de Pṛthā, morían como si los matara el Tiempo al final de una edad.
6.57.3
धार्तराष्ट्रा रणे यत्नात्पाण्डवान्प्रत्ययोधयन् ।
प्रार्थयाना यशो दीप्तां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ६.५७.३ ॥
Los hijos de Dhṛtarāṣṭra, combatiendo con empeño contra los Pāṇḍavas en la batalla, deseando una gloria radiante, hicieron de la muerte misma su camino de regreso.
6.57.4
एकाग्रमनसो भूत्वा पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
बभञ्जुर्बहुशो राजंस्ते चासञ्जन्त संयुगे ॥ ६.५७.४ ॥
Con la mente concentrada, oh rey, quebraron muchas veces el ejército de los Pāṇḍavas, y en la batalla se mantuvieron firmes.
6.57.5
द्रवद्भिरथभग्नैश्च परिवर्तद्भिरेव च ।
पाण्डवैः कौरवेयैश्च न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.५७.५ ॥
Entre los que huían, los que tenían sus carros destrozados y los que volvían a combatir, no se distinguía en absoluto a los Pāṇḍavas de los Kauravas.
6.57.6
उदतिष्ठद्रजो भौमं छादयानं दिवाकरम् ।
न दिशः प्रदिशो वापि जज्ञिरेऽत्र समागताः ॥ ६.५७.६ ॥
Un polvo levantado de la tierra se alzó y cubrió el sol; los que se habían reunido aquí no podían distinguir en absoluto los rumbos ni los rumbos intermedios.
6.57.7
अनुमानेन संज्ञाभिर्नामगोत्रैश्च संयुगे ।
अवर्तत तदा युद्धं तत्र तत्र विशांपते ॥ ६.५७.७ ॥
Entonces, en la batalla, reconociéndose por inferencia, por señales y por nombre y linaje, la lucha continuó aquí y allá, oh señor del pueblo.
6.57.8
न व्यूहो भिद्यते तत्र कौरवाणां कथञ्चन ।
रक्षितः सत्यसन्धेन भारद्वाजेन संयुगे ॥ ६.५७.८ ॥
Allí la formación de los Kauravas no se rompió de ninguna manera, pues en la batalla la protegía el hijo de Bhāradvāja, de voto verdadero.
6.57.9
तथैव पाण्डवानां च रक्षितः सव्यसाचिना ।
नाभिद्यत महाव्यूहो भीमेन च सुरक्षितः ॥ ६.५७.९ ॥
Igualmente, la gran formación de los Pāṇḍavas era protegida por Savyasācin Arjuna, y bien resguardada por Bhīma no se rompió.
6.57.10
सेनाग्रादपि निष्पत्य प्रायुध्यंस्तत्र मानवाः ।
उभयोः सेनयो राजन्व्यतिषक्तरथद्विपाः ॥ ६.५७.१० ॥
Incluso desde la vanguardia del ejército salieron hombres que combatieron allí con furia; oh rey, los carros y elefantes de ambos ejércitos se entremezclaron.
6.57.11
हयारोहैर्हयारोहाः पात्यन्ते स्म महाहवे ।
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च प्रासैरपि च संयुगे ॥ ६.५७.११ ॥
En la gran batalla los jinetes derribaban a jinetes, y en el combate caían abatidos por relucientes lanzas y por venablos.
6.57.12
रथी रथिनमासाद्य शरैः कनकभूषणैःक ।
पातयामास समरे तस्मिन्नतिभयंकरे ॥ ६.५७.१२ ॥
Un auriga, acercándose a otro auriga, lo derribó en aquella batalla terrible con flechas adornadas de oro.
6.57.13
गजारोहा गजारोहान्नाराचशरतोमरैः ।
संसक्तान्पातयामासुस्तव तेषां च सर्वशः ॥ ६.५७.१३ ॥
Los jinetes de elefante derribaron a jinetes de elefante con flechas de hierro, saetas y lanzas; enlazados entre sí, así cayeron por todas partes, de tu lado y del de ellos.
6.57.14
कश्चिदुत्पत्य समरे वस्वारणमास्थितः ।
केशपक्षे परामृश्य जहार समरे शिरः ॥ ६.५७.१४ ॥
Alguien saltó a la batalla, se alzó en el Vasu-āraṇa, la lucha de elefantes, lo agarró por el cabello y en el combate le arrancó la cabeza.
6.57.15
अन्ये द्विरददन्ताग्रनिर्भिन्नहृदया रणे ।
वेमुश्च रुधिरं वीरा निःश्वसन्तः समन्ततः ॥ ६.५७.१५ ॥
Otros héroes, con los corazones atravesados por las puntas de los colmillos de elefante en la batalla, vomitaban sangre por todas partes, exhalando hondos suspiros.
6.57.16
कश्चित्करिविषाणस्थो वीरो रणविशारदाः ।
प्रावेपच्छक्तिनिर्भिन्नो गजशिक्षास्त्रवेदिना ॥ ६.५७.१६ ॥
Un héroe de pie sobre el colmillo de un elefante, diestro en la batalla, atravesado por la lanza de quien conocía las armas del adiestramiento de elefantes, tembló.
6.57.17
पत्तिमङ्घा रणे पक्तीन्भिमन्दिपालपरश्वथैः ।
न्यतापतयन्त संहृष्टाः परस्परकृतागसः ॥ ६.५७.१७ ॥
Los soldados de a pie, en la batalla, se abatieron sobre las filas con bhindipālas, pālas y hachas de guerra; exultantes, habiéndose agraviado mutuamente, iban cayendo.
6.57.18
रथी च समरे राजन्नासाद्य गजयूथपम् ।
स गजं पातयामास गजी च रथिनां वरम् ॥ ६.५७.१८ ॥
Oh rey, en la batalla un auriga, acercándose al jefe de la manada de elefantes, derribó a ese elefante; y un jinete de elefante derribó al mejor de los aurigas.
6.57.19
रथिनं च हयारोहः प्रासेन भरतर्षभ ।
पातयामास समरे रथी च हयसादिनम् ॥ ६.५७.१९ ॥
Y el jinete, con una lanza, oh toro de los Bharatas, derribó al auriga; y el auriga, en la batalla, derribó al jinete.
6.57.20
पदाती रथिनं सङ्ख्ये रथी चापि पदातिनम् ।
न्यपातयच्छितैः शस्त्रैः सेनयोरुभयोरपि ॥ ६.५७.२० ॥
Un soldado de a pie en la batalla derribó a un auriga, y el auriga también derribó a un soldado de a pie, con armas afiladas, en ambos ejércitos.
6.57.21
गजारोहा हयारोहान्पातयांचक्रिरे तदा ।
हयारोहा गजस्थांश्च तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५७.२१ ॥
Entonces los jinetes de elefantes derribaron a los jinetes de caballos, y los jinetes de caballos derribaron a los que estaban en los elefantes; aquello pareció maravilloso.
6.57.22
गजारोहवरैश्चापि तत्रतत्र पदातयः ।
पातिताः समदृश्यन्त तैश्चापि गजयोधिनः ॥ ६.५७.२२ ॥
Aquí y allá se veían soldados de a pie derribados por los mejores jinetes de elefantes, y por ellos también fueron derribados los combatientes en elefante.
6.57.23
पत्तिसङ्घा हयारोहैः सादिसङ्घाश्च पत्तिभिः ।
पात्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.५७.२३ ॥
Se veían grupos de soldados de a pie derribados por jinetes, y grupos de jinetes derribados por soldados de a pie, por cientos y por miles.
6.57.24
ध्वजैस्तत्रापविद्धैश्च कार्मुकैस्तोमरैस्तथा ।
प्रासैस्तथा गदाभिश्च परिघैः कम्पनैस्तथा ॥ ६.५७.२४ ॥
Allí había estandartes derribados, arcos, lanzas tomara, picas, mazas, barras de hierro y armas vibrantes.
6.57.25
शक्तिभिः कवचैश्चित्रैः कणपैरङ्कुशैरपि ।
निस्त्रिंशैर्विमलैश्चापि स्वर्णपुङ्खैः शरैस्तथा ॥ ६.५७.२५ ॥
Con lanzas, armaduras multicolores, mazas, aguijones, espadas relucientes y flechas de plumas doradas, también (el campo de batalla estaba cubierto).
6.57.26
परिस्तोमैः कुथाभिश्च कम्बलैश्च महाधनैः ।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ स्रग्दामैरिव चित्रिता ॥ ६.५७.२६ ॥
Oh, mejor de los Bharatas, la tierra resplandecía como si estuviera adornada con guirnaldas, cubierta de costosos paramentos, mantas y sillas.
6.57.27
नराश्वकायैः पतितैर्दन्तिभिश्च महाहवे ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.५७.२७ ॥
En aquella gran batalla, la tierra, con los cuerpos caídos de hombres, caballos y elefantes, se volvió intransitable, un lodazal de carne y sangre.
6.57.28
प्रशशाम रजो भौमं व्युक्षितं रणशोणितैः ।
दिशश्च विमलाः सर्वाः संबभूवुर्जनेश्वर ॥ ६.५७.२८ ॥
El polvo de la tierra, rociado con la sangre de la batalla, se asentó, y todas las direcciones se volvieron claras, oh señor de los hombres.
6.57.29
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः ।
चिह्नभूतानि जगतो विनाशार्थाय भारत ॥ ६.५७.२९ ॥
Oh Bhārata, innumerables troncos sin cabeza se alzaron por todas partes, como señales de la destrucción del mundo.
6.57.30
तस्मिन्युद्धे महारौद्रे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रत्यदृश्यन्त रथिनो धावमानाः समन्ततः ॥ ६.५७.३० ॥
Mientras aquella batalla espantosa y terrible seguía su curso, se veían aurigas corriendo por todas partes.
6.57.31
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च सैन्धवश्च जयद्रथः ।
पुरुमित्रो जयो भोजः शल्यश्चापि ससौबलः ॥ ६.५७.३१ ॥
Entonces Bhīṣma, Droṇa, el Saindhava Jayadratha, Purumitra, Jaya, Bhoja y también Śalya, junto con Saubala, (combatieron).
6.57.32
एते समरदुर्धर्षाः सिंहतुल्यपराक्रमाः ।
पाण्डवानामनीकानि बभञ्जुःस्म पुनःपुनः ॥ ६.५७.३२ ॥
Estos, invencibles en la batalla y de valor semejante al de leones, quebraron una y otra vez los ejércitos de los Pāṇḍavas.
6.57.33
तथैव भीमसेनोऽपि राक्षसश्च घटोत्कचः ।
सात्यकिश्चेकितानश्च द्रोपदेयाश्च भारत ॥ ६.५७.३३ ॥
Asimismo Bhīmasena, el rākṣasa Ghaṭotkaca, Sātyaki, Ekitāna y los hijos de Draupadī, oh Bhārata, (combatían).
6.57.34
तावकांस्तव पुत्रांश्च सहितान्सर्वराजभिः ।
द्रावयामासुराजौ ते त्रिदशा दानवानिव ॥ ६.५७.३४ ॥
Ellos ahuyentaban en batalla a tus hombres, unidos a todos los reyes, y a tus hijos, como los dioses ahuyentan a los dānavas.
6.57.35
तथा ते समरेऽन्योन्यं निघ्नन्तः क्षत्रियर्षभाः ।
रक्तोक्षिता घोररूपा विरेर्जुर्दानवा इव ॥ ६.५७.३५ ॥
Así aquellos toros entre los kṣatriyas, golpeándose unos a otros en la batalla, rociados de sangre y de aspecto terrible, brillaban como dānavas.
6.57.36
विनिर्जित्य रिपून्वीरा सेकनयोरुभयोरपि ।
व्यदृस्यन्त महामात्रा ग्रहा इव नभस्तले ॥ ६.५७.३६ ॥
Los héroes, habiendo vencido a sus enemigos, los grandes guerreros de carro de ambos lados de la batalla, se veían como planetas en la superficie del cielo.
6.57.37
ततो रथसहस्रेण पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अभ्ययात्पाण्डवं युद्धे राक्षसं च घटोत्कचम् ॥ ६.५७.३७ ॥
Entonces tu hijo Duryodhana, con mil carros, avanzó en la batalla contra el Pāṇḍava y contra el rākṣasa Ghaṭotkaca.
6.57.38
तथैव पाण्डवाः सर्वे महत्या सेनया सह ।
द्रोणभीष्मौ रणे यत्तौ प्रत्युद्ययुररिन्दमौ ॥ ६.५७.३८ ॥
Igualmente todos los Pāṇḍava, con un gran ejército, avanzaron para enfrentar a Droṇa y Bhīṣma, los dos domadores de enemigos que se esforzaban en la batalla.
6.57.39
किरीटी च ययौ क्रुद्धः समन्तात्पार्थिवोत्तमान् ।
आर्जुनिः सात्यकिश्चैव ययतुः सौबलं बलम् ॥ ६.५७.३९ ॥
Kirīṭī (Arjuna), enfurecido, avanzó por todos lados contra los mejores de los reyes; el hijo de Arjuna y Sātyaki marcharon contra el ejército de Saubala.
6.57.40
ततः प्रववृते भूयः संग्रामो रोमहर्षणः ।
तावकानां परेषां च समरे विजयैषिणाम् ॥ ६.५७.४० ॥
Entonces volvió a comenzar la batalla, que erizaba los cabellos, entre los tuyos y los enemigos, ambos buscando la victoria.