มหาภารตะ · อัธยายะ 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
ततो व्यूढेष्वनीकेषु तावकेषु परेषु च ।
धनञ्जयो रथानीकमवधीत्तव भारत ॥ ६.५७.१ ॥
ครั้นเมื่อกองทัพของฝ่ายท่านและของข้าศึกตั้งเรียงเป็นกระบวนทัพแล้ว ธนัญชัยก็สังหารกองรถของท่าน โอ ภารตะ
6.57.2
शरैरथिरथो युद्धे दारयन्रथयूथपान् ।
ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये ॥ ६.५७.२ ॥
ในการรบ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ใช้ลูกศรผ่าหัวหน้ากองรถทั้งหลายออกเป็นสองส่วน เมื่อถูกบุตรแห่งปฤถาสังหาร พวกเขาก็ล้มตายดุจถูกกาลเวลาทำลายในตอนสิ้นยุค
6.57.3
धार्तराष्ट्रा रणे यत्नात्पाण्डवान्प्रत्ययोधयन् ।
प्रार्थयाना यशो दीप्तां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ६.५७.३ ॥
บุตรของธฤตราษฎร์ต่อสู้กับปาณฑพในสนามรบอย่างเต็มกำลัง ปรารถนาเกียรติยศอันรุ่งโรจน์ จึงถือความตายเป็นทางกลับ
6.57.4
एकाग्रमनसो भूत्वा पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
बभञ्जुर्बहुशो राजंस्ते चासञ्जन्त संयुगे ॥ ६.५७.४ ॥
โอ พระราชา พวกเขามีใจแน่วแน่จดจ่อ ทำลายกองทัพของปาณฑพได้หลายครั้ง และยึดมั่นอยู่ในการรบ
6.57.5
द्रवद्भिरथभग्नैश्च परिवर्तद्भिरेव च ।
पाण्डवैः कौरवेयैश्च न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.५७.५ ॥
ในหมู่ผู้ที่หนี ผู้ที่รถหัก และผู้ที่หันกลับมาสู้ ไม่อาจแยกได้เลยว่าใดเป็นปาณฑพ ใดเป็นเการพ
6.57.6
उदतिष्ठद्रजो भौमं छादयानं दिवाकरम् ।
न दिशः प्रदिशो वापि जज्ञिरेऽत्र समागताः ॥ ६.५७.६ ॥
ฝุ่นละอองจากพื้นดินพวยพุ่งขึ้นปกคลุมพระอาทิตย์ ผู้ที่มาชุมนุมกันในที่นั้นไม่อาจแยกทิศหลักหรือทิศรองได้เลย
6.57.7
अनुमानेन संज्ञाभिर्नामगोत्रैश्च संयुगे ।
अवर्तत तदा युद्धं तत्र तत्र विशांपते ॥ ६.५७.७ ॥
โอ เจ้าแห่งประชาชน ในการรบครั้งนั้น ผู้คนจำกันได้จากการอนุมาน เครื่องหมาย ชื่อ และสกุล การรบจึงดำเนินต่อไปทั้งที่นี่และที่โน่น
6.57.8
न व्यूहो भिद्यते तत्र कौरवाणां कथञ्चन ।
रक्षितः सत्यसन्धेन भारद्वाजेन संयुगे ॥ ६.५७.८ ॥
กระบวนทัพของเการพไม่ถูกทำลายเลยด้วยประการใด เพราะได้รับการปกป้องในสนามรบโดยบุตรแห่งภารทวาชผู้ซื่อสัตย์
6.57.9
तथैव पाण्डवानां च रक्षितः सव्यसाचिना ।
नाभिद्यत महाव्यूहो भीमेन च सुरक्षितः ॥ ६.५७.९ ॥
กระบวนทัพใหญ่ของปาณฑพก็เช่นกัน ได้รับการปกป้องโดยสวยสาจินอรชุน และได้รับการคุ้มกันอย่างดีจากภีมะ จึงไม่ถูกทำลาย
6.57.10
सेनाग्रादपि निष्पत्य प्रायुध्यंस्तत्र मानवाः ।
उभयोः सेनयो राजन्व्यतिषक्तरथद्विपाः ॥ ६.५७.१० ॥
นักรบทั้งหลายแม้จากแนวหน้าของกองทัพก็พุ่งออกมาต่อสู้กันอย่างดุเดือด โอ พระราชา รถศึกและช้างศึกของทั้งสองกองทัพปะปนพัวพันกัน
6.57.11
हयारोहैर्हयारोहाः पात्यन्ते स्म महाहवे ।
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च प्रासैरपि च संयुगे ॥ ६.५७.११ ॥
ในมหาสงคราม ทหารม้าถูกทหารม้าด้วยกันโค่นลง และในการรบพวกเขาถูกทำลายด้วยหอกคมเป็นประกายและหอกยาว
6.57.12
रथी रथिनमासाद्य शरैः कनकभूषणैःक ।
पातयामास समरे तस्मिन्नतिभयंकरे ॥ ६.५७.१२ ॥
นักรบรถศึกคนหนึ่งเข้าปะทะนักรบรถศึกอีกคน แล้วโค่นเขาลงด้วยลูกศรประดับทอง ในสงครามอันน่าหวาดหวั่นยิ่งนั้น
6.57.13
गजारोहा गजारोहान्नाराचशरतोमरैः ।
संसक्तान्पातयामासुस्तव तेषां च सर्वशः ॥ ६.५७.१३ ॥
ผู้ขี่ช้างต่างโค่นผู้ขี่ช้างด้วยลูกศรเหล็ก ลูกศร และหอก ขณะที่พวกเขาพัวพันกันอยู่ ทั้งฝ่ายท่านและฝ่ายเขาเป็นเช่นนี้ทุกแห่ง
6.57.14
कश्चिदुत्पत्य समरे वस्वारणमास्थितः ।
केशपक्षे परामृश्य जहार समरे शिरः ॥ ६.५७.१४ ॥
มีคนหนึ่งกระโจนเข้าสู่สนามรบ ยืนอยู่ในการต่อสู้ช้างที่เรียกว่าวสุอารณะ คว้าผมของเขาไว้ แล้วตัดศีรษะเขาไปในสนามรบ
6.57.15
अन्ये द्विरददन्ताग्रनिर्भिन्नहृदया रणे ।
वेमुश्च रुधिरं वीरा निःश्वसन्तः समन्ततः ॥ ६.५७.१५ ॥
บางคนถูกงาช้างแทงทะลุหัวใจในสนามรบ ก็อาเจียนเลือดไปทุกทิศ หายใจแรงหนัก เหล่าวีรบุรุษเหล่านั้น
6.57.16
कश्चित्करिविषाणस्थो वीरो रणविशारदाः ।
प्रावेपच्छक्तिनिर्भिन्नो गजशिक्षास्त्रवेदिना ॥ ६.५७.१६ ॥
วีรบุรุษคนหนึ่งยืนอยู่บนงาช้าง ผู้ชำนาญการรบ ถูกหอกของผู้รู้วิชาอาวุธแห่งการฝึกช้างแทงทะลุ จึงสั่นสะท้าน
6.57.17
पत्तिमङ्घा रणे पक्तीन्भिमन्दिपालपरश्वथैः ।
न्यतापतयन्त संहृष्टाः परस्परकृतागसः ॥ ६.५७.१७ ॥
ทหารราบในสนามรบโถมเข้าใส่แนวทหาร ด้วยหอกภินทิปาละ ปาละ และขวานรบ พวกเขาเปี่ยมด้วยความฮึกเหิม ต่างทำร้ายกันและกัน และล้มลงไม่หยุด
6.57.18
रथी च समरे राजन्नासाद्य गजयूथपम् ।
स गजं पातयामास गजी च रथिनां वरम् ॥ ६.५७.१८ ॥
โอ พระราชา นักรบรถศึกในสนามรบเข้าปะทะหัวหน้าฝูงช้าง แล้วโค่นช้างเชือกนั้นลง ส่วนผู้ขี่ช้างก็โค่นนักรบรถศึกผู้เลิศ
6.57.19
रथिनं च हयारोहः प्रासेन भरतर्षभ ।
पातयामास समरे रथी च हयसादिनम् ॥ ६.५७.१९ ॥
โอ ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ผู้ขี่ม้าใช้หอกโค่นนักรบรถศึก และนักรบรถศึกในสนามรบก็โค่นผู้ขี่ม้าลง
6.57.20
पदाती रथिनं सङ्ख्ये रथी चापि पदातिनम् ।
न्यपातयच्छितैः शस्त्रैः सेनयोरुभयोरपि ॥ ६.५७.२० ॥
ทหารราบในสนามรบโค่นนักรบรถศึก และนักรบรถศึกก็โค่นทหารราบ ด้วยอาวุธคม ทั้งในกองทัพของทั้งสองฝ่าย
6.57.21
गजारोहा हयारोहान्पातयांचक्रिरे तदा ।
हयारोहा गजस्थांश्च तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५७.२१ ॥
จากนั้นพลรถช้างก็ทำให้พลรถม้าล้มลง และพลรถม้าก็ทำให้ผู้ที่อยู่บนช้างล้มลง เหตุการณ์นั้นดูประหลาดราวกับเป็นเรื่องอัศจรรย์
6.57.22
गजारोहवरैश्चापि तत्रतत्र पदातयः ।
पातिताः समदृश्यन्त तैश्चापि गजयोधिनः ॥ ६.५७.२२ ॥
ที่นั่นนั่นเอง ทหารเดินเท้าถูกพลรถช้างผู้เก่งกล้าโค่นล้มลงเป็นระยะ และพลรถช้างฝ่ายตรงข้ามก็ถูกโค่นล้มด้วยเช่นกัน
6.57.23
पत्तिसङ्घा हयारोहैः सादिसङ्घाश्च पत्तिभिः ।
पात्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.५७.२३ ॥
กองทหารเดินเท้าถูกพลรถม้าโค่นล้มลง และกองทหารม้าถูกทหารเดินเท้าโค่นล้มลง ทั้งหลายนับได้เป็นร้อยและเป็นพัน ๆ
6.57.24
ध्वजैस्तत्रापविद्धैश्च कार्मुकैस्तोमरैस्तथा ।
प्रासैस्तथा गदाभिश्च परिघैः कम्पनैस्तथा ॥ ६.५७.२४ ॥
มีธงที่ถูกเหวี่ยงลงมา มีคันธนู หอกซัด หอกแทง กระบอง ท่อนเหล็กหนัก และอาวุธที่สั่นสะเทือนอยู่ที่นั่น
6.57.25
शक्तिभिः कवचैश्चित्रैः कणपैरङ्कुशैरपि ।
निस्त्रिंशैर्विमलैश्चापि स्वर्णपुङ्खैः शरैस्तथा ॥ ६.५७.२५ ॥
พร้อมด้วยหอกแทง เกราะหลากสี กระบองตี ขอสับช้าง และดาบคมกล้าที่ไร้ตำหนิ รวมทั้งลูกศรขนนกทองคำ สนามรบจึงเกลื่อนกลาดไปด้วยอาวุธเหล่านั้น
6.57.26
परिस्तोमैः कुथाभिश्च कम्बलैश्च महाधनैः ।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ स्रग्दामैरिव चित्रिता ॥ ६.५७.२६ ॥
โอ้ผู้เลิศแห่งภรตะ แผ่นดินส่องแสงราวกับถูกประดับด้วยพวงมาลัย ปกคลุมด้วยผ้าคลุมช้างม้าราคาแพง ผ้ารองอาน และผ้าห่มอันมีค่ามาก
6.57.27
नराश्वकायैः पतितैर्दन्तिभिश्च महाहवे ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.५७.२७ ॥
ในมหาสงครามนั้น แผ่นดินเต็มไปด้วยร่างของมนุษย์ ม้า และช้างที่ล้มตาย จนผู้คนไม่อาจเดินผ่านไปได้ กลายเป็นโคลนของเนื้อและโลหิต
6.57.28
प्रशशाम रजो भौमं व्युक्षितं रणशोणितैः ।
दिशश्च विमलाः सर्वाः संबभूवुर्जनेश्वर ॥ ६.५७.२८ ॥
ฝุ่นของแผ่นดินที่ถูกโลหิตแห่งสงครามพรมลงจนสงบลง และทิศทั้งปวงก็กลับใสกระจ่าง โอ้เจ้าแห่งมนุษย์
6.57.29
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः ।
चिह्नभूतानि जगतो विनाशार्थाय भारत ॥ ६.५७.२९ ॥
โอ้ภารตะ ร่างไร้ศีรษะนับไม่ถ้วนลุกขึ้นอยู่ทั่วทุกด้าน เป็นเครื่องหมายแห่งความพินาศของโลก
6.57.30
तस्मिन्युद्धे महारौद्रे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रत्यदृश्यन्त रथिनो धावमानाः समन्ततः ॥ ६.५७.३० ॥
ขณะที่สงครามอันน่าสะพรึงกลัวและดุร้ายยิ่งนั้นดำเนินอยู่ ก็มองเห็นนักรบบนรถศึกวิ่งไปมาอยู่ทุกด้าน
6.57.31
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च सैन्धवश्च जयद्रथः ।
पुरुमित्रो जयो भोजः शल्यश्चापि ससौबलः ॥ ६.५७.३१ ॥
จากนั้น ภีษมะ โทรณะ ชยัทรถผู้เป็นชาวสินธพ ปุรุมิตร ชยะ โภชะ และศัลยะพร้อมด้วยเจ้าสุพละ ก็ต่อสู้อยู่ด้วย
6.57.32
एते समरदुर्धर्षाः सिंहतुल्यपराक्रमाः ।
पाण्डवानामनीकानि बभञ्जुःस्म पुनःपुनः ॥ ६.५७.३२ ॥
เหล่านี้เป็นผู้ที่ศัตรูยากจะต้านทานในสนามรบ มีวีรภาพดุจราชสีห์ พวกเขาทำลายกองทัพของปาณฑพซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.57.33
तथैव भीमसेनोऽपि राक्षसश्च घटोत्कचः ।
सात्यकिश्चेकितानश्च द्रोपदेयाश्च भारत ॥ ६.५७.३३ ॥
เช่นเดียวกัน ภีมเสน ยักษ์ฆฏोตกัจ สาตยกี เอกิตานะ และบรรดาโอรสของเทราปที ก็ต่อสู้อยู่ด้วย โอ้ภารตะ
6.57.34
तावकांस्तव पुत्रांश्च सहितान्सर्वराजभिः ।
द्रावयामासुराजौ ते त्रिदशा दानवानिव ॥ ६.५७.३४ ॥
พวกเขาไล่ตีพลของท่าน พร้อมกับบรรดากษัตริย์ทั้งหลายและโอรสของท่าน ดุจเทวดาไล่ตีพวกทานพ
6.57.35
तथा ते समरेऽन्योन्यं निघ्नन्तः क्षत्रियर्षभाः ।
रक्तोक्षिता घोररूपा विरेर्जुर्दानवा इव ॥ ६.५७.३५ ॥
เหล่ากษัตริย์ผู้เป็นดั่งวัวจ่าฝูงนั้น ต่างฆ่าฟันกันในสนามรบ เปรอะเปื้อนด้วยโลหิต มีรูปลักษณ์น่าสะพรึง และส่องแสงดุจทานพ
6.57.36
विनिर्जित्य रिपून्वीरा सेकनयोरुभयोरपि ।
व्यदृस्यन्त महामात्रा ग्रहा इव नभस्तले ॥ ६.५७.३६ ॥
วีรบุรุษทั้งหลาย ผู้ทำลายศัตรูได้แล้ว และเป็นนายทหารรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองฝ่ายในสนามรบ ปรากฏให้เห็นดุจดาวเคราะห์บนท้องฟ้า
6.57.37
ततो रथसहस्रेण पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अभ्ययात्पाण्डवं युद्धे राक्षसं च घटोत्कचम् ॥ ६.५७.३७ ॥
จากนั้น โอรสของท่าน ทุรโยธน์ ยกพลรถพันคันเคลื่อนเข้าสู้รบกับปาณฑพ และกับยักษ์ฆฏोตกัจ
6.57.38
तथैव पाण्डवाः सर्वे महत्या सेनया सह ।
द्रोणभीष्मौ रणे यत्तौ प्रत्युद्ययुररिन्दमौ ॥ ६.५७.३८ ॥
เช่นเดียวกัน ปาณฑพทั้งหมดพร้อมด้วยกองทัพอันใหญ่หลวง ก็เคลื่อนเข้าต่อกรกับโทรณะและภีษมะ สองวีรบุรุษผู้ปราบปรปักษ์ที่กำลังทุ่มเทในสงคราม
6.57.39
किरीटी च ययौ क्रुद्धः समन्तात्पार्थिवोत्तमान् ।
आर्जुनिः सात्यकिश्चैव ययतुः सौबलं बलम् ॥ ६.५७.३९ ॥
กิรีฏี (อรชุน) ด้วยความโกรธ เคลื่อนเข้าโจมตีกษัตริย์ผู้เลิศทั้งหลายจากทุกทิศ ส่วนโอรสของอรชุนกับสาตยกี เคลื่อนเข้าต่อกรกับกองทัพของเจ้าสุพละ
6.57.40
ततः प्रववृते भूयः संग्रामो रोमहर्षणः ।
तावकानां परेषां च समरे विजयैषिणाम् ॥ ६.५७.४० ॥
จากนั้น การสู้รบอันชวนขนลุกก็เริ่มขึ้นอีกครั้ง ระหว่างฝ่ายของท่านกับฝ่ายศัตรู ซึ่งต่างปรารถนาชัยชนะในการต่อสู้