మహాభారతం · అధ్యాయం 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततस्ते पार्थिवाः क्रुद्धाः फल्गुनं वीक्ष्य संयुगे ।
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.५८.१ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తులైన ఆ రాజులు యుద్ధంలో ఫల్గునుడిని చూసి, వేలకొద్దీ రథాలతో అన్ని వైపులా అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
6.58.2
अथैनं रथबृन्देन कोष्ठकीकृत्य भारत ।
शरैः सुबहुसाहस्रैः समन्तादभ्यवारयन् ॥ ६.५८.२ ॥
తరువాత, ఓ భారతా, రథసమూహంతో అతన్ని కొట్టంలా చుట్టి, అనేక వేల బాణాలతో అన్ని వైపులా అతన్ని అడ్డుకున్నారు.
6.58.3
शक्तीश्च विमलाकस्तीक्ष्णा गदाश्च परिघैः सह ।
प्रासान्परश्वथांश्चैव मुद्गरान्मुसलानपि ॥ ६.५८.३ ॥
ప్రకాశించే మొనలున్న వాడి శక్తులు, గదలు, పరిఘలతో కలిసి, ప్రాసాలు, గండ్రగొడ్డళ్లు, ముద్గరాలు, ముసలాలు కూడా.
6.58.4
चिक्षिषुः समरे क्रुद्धाः फल्गुनस्य रथं प्रति ।
शस्त्राणामथ तां वृष्टिं शलभानामिवायतिम् ॥ ६.५८.४ ॥
కోపంతో యుద్ధంలో ఫల్గునుని రథంపై ప్రహారం చేయాలని వారు కోరారు; ఆ ఆయుధ వర్షం మిడతల విస్తారమైన గుంపులా ఉంది.
6.58.5
रुरोध सर्वतः पार्थः शरैः कनकभूषणैः ।
तत्र तल्लाघवं दृष्ट्वा बीभत्सोरतिमानुषम् ॥ ६.५८.५ ॥
పార్థుడు అన్ని వైపులా బంగారు ఆభరణాలతో కూడిన బాణాలతో వారిని అడ్డుకున్నాడు. అక్కడ బీభత్సుని ఆ మానవాతీత లాఘవాన్ని చూసి.
6.58.6
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
साधुसाध्विति राजेन्द्र फल्गुनं प्रत्यपूजयन् ॥ ६.५८.६ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, ఉరగులు, రాక్షసులు — 'సాధు, సాధు!' అని, ఓ రాజేంద్రా, ఫల్గునుని గౌరవించారు.
6.58.7
सात्यकिश्चाभिमन्युश्च महत्या सेकनया वृतौ ।
गान्धारान्समरे शूराञ्जग्मतुः सहसौबलान् ॥ ६.५८.७ ॥
సాత్యకి, అభిమన్యుడు ఇద్దరూ గొప్ప బాణవర్షంతో చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధంలో శూరులైన గాంధారులను, సౌబలులను అకస్మాత్తుగా ఎదుర్కొని వెళ్ళారు.
6.58.8
तत्र सौबलकाः क्रुद्धा वार्ष्णेयस्य रथोत्तमम् ।
तिशलश्चिच्छिदुः क्रोधाच्छस्त्रैर्नानाविधैर्युधि ॥ ६.५८.८ ॥
అక్కడ కోపించిన సౌబలులు యుద్ధంలో త్రిశూలాలతో, అనేక రకాల ఆయుధాలతో వార్ష్ణేయుని (సాత్యకి) ఉత్తమ రథాన్ని ఛిన్నం చేశారు.
6.58.9
सात्यकिस्तु रथं त्यक्त्वा वर्तमाने भयावहे ।
अभिमन्यो रथं तूर्णमारुरोह परंतपः ॥ ६.५८.९ ॥
కానీ భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా సాత్యకి తన రథాన్ని విడిచి, శత్రువులను దహించే అభిమన్యుని రథాన్ని వెంటనే ఎక్కాడు.
6.58.10
तावेकरथसंयुक्तौ सौबलेयस्य वाहिनीम् ।
व्यधमेतां शितैस्तूर्णं शरैःक सन्नतपर्वभिः ॥ ६.५८.१० ॥
ఒకే రథంలో కలిసిన ఆ ఇద్దరూ సౌబలేయుని (శకుని) సైన్యాన్ని వంగిన కణుపులుగల వాడి బాణాలతో వేగంగా గుచ్చారు.
6.58.11
द्रोणभीष्मौ रणे यत्तौ धर्मराजस्य वाहिनीम् ।
नाशयेतां शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ॥ ६.५८.११ ॥
యుద్ధంలో పూనుకున్న ద్రోణుడు, భీష్ముడు కంక పక్షి ఈకలతో అలంకరించిన వాడి బాణాలతో ధర్మరాజు సైన్యాన్ని నాశనం చేశారు.
6.58.12
ततो धर्मसुतोक राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
मिषतां सर्वसैन्यानां द्रोणानीकमुपाद्रवन् ॥ ६.५८.१२ ॥
అప్పుడు ధర్మపుత్రుడైన రాజు, మాద్రి కుమారులైన పాండవులు అందరి సైన్యాలు చూస్తుండగా ద్రోణుని సైన్యం మీదకు దూకారు.
6.58.13
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
यथा देवासुरं युद्धं पूर्वमासीत्सुदारुणम् ॥ ६.५८.१३ ॥
అక్కడ అత్యంత మహా, కోలాహలమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధం జరిగింది; పూర్వం దేవాసురుల మధ్య జరిగిన భయంకర యుద్ధంలా.
6.58.14
कुर्वाणौ सुमहत्कर्म भीमसेनघटोत्कचौ ।
दुर्योधनस्ततोऽभ्येत्य तावुभावप्यवारयत् ॥ ६.५८.१४ ॥
అత్యంత గొప్ప కార్యాలు చేస్తున్న భీమసేనుడు, ఘటోత్కచులను దుర్యోధనుడు ముందుకు వచ్చి ఇద్దరినీ ఆపాడు.
6.58.15
तत्राद्भुतमपश्याम हैडिम्बस्य पराक्रमम् ।
अतीत्य पीतरं युद्धे यदयुध्यत भारत ॥ ६.५८.१५ ॥
భారతా, అక్కడ హిడింబ కుమారుని అద్భుత పరాక్రమాన్ని చూశాము; యుద్ధంలో తన తండ్రిని కూడా మించి అతడు పోరాడాడు.
6.58.16
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो दुर्योधनममर्षणम् ।
हृद्यविध्यत्पृषत्केन प्रहसन्निव पाण्डवः ॥ ६.५८.१६ ॥
కానీ కోపించిన భీమసేనుడు అసహనంగా ఉన్న దుర్యోధనుని హృదయాన్ని బాణంతో గుచ్చాడు; పాండవుడు నవ్వుతున్నట్లు.
6.58.17
ततो दुर्योधननो राजा प्रहारवरपीडितः ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.५८.१७ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు ఆ ఉత్తమ ప్రహారంతో బాధపడి, రథం పీఠంపై కూలబడి మూర్ఛపోయాడు.
6.58.18
तं विसंज्ञं विदित्वा तु त्वरमाणोऽस्य सारथिः ।
अपोवाह रणाद्राजंस्ततः सैन्यमभज्यत ॥ ६.५८.१८ ॥
అతడు మూర్ఛపోయాడని గ్రహించి, అతని సారథి త్వరగా అతడిని యుద్ధరంగం నుండి తీసుకుపోయాడు; రాజా, అప్పుడు సైన్యం చెదిరిపోయింది.
6.58.19
ततस्तां कौरवीं सेनां द्रवमाणां समन्ततः ।
निघ्नन्भीमः शरैस्तीक्ष्णैरनुवव्राज पृष्ठतः ॥ ६.५८.१९ ॥
అప్పుడు భీముడు నాలుగు వైపులా పారిపోతున్న ఆ కౌరవ సైన్యాన్ని వాడి బాణాలతో కొడుతూ వెనుక నుండి వెంబడించాడు.
6.58.20
पार्षतश्च रथश्रोष्ठो धर्मपुत्रश्च पाण्डवः ।
द्रोणस्य पश्यतः सैन्यं गाङ्गेयस्य च पश्यतः ॥ ६.५८.२० ॥
పృషతుని కుమారుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు), రథ శ్రేష్ఠుడైన ధర్మపుత్రుడు పాండవుడు ద్రోణుడు చూస్తుండగా, గాంగేయుడు భీష్ముడు చూస్తుండగా ఆ సైన్యాన్ని కొట్టారు.
6.58.21
जघ्नतुर्विशिकैस्तीक्ष्णैः परानीकविनाशनैः ।
द्रवमाणं तु तत्सैन्यं तव पुत्रस्य संयुगे ॥ ६.५८.२१ ॥
శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేసే వాడి బాణాలతో వారిద్దరూ కొట్టారు; యుద్ధంలో నీ కుమారుని ఆ సైన్యం పారిపోయింది.
6.58.22
नाशक्नुतां वारयितुं भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
वार्यमाणं च भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५८.२२ ॥
మహారథులైన భీష్ముడు, ద్రోణుడు దానిని ఆపలేకపోయారు; భీష్ముని చేతను, మహాత్ముడైన ద్రోణుని చేతను ఆపబడుతున్నా (అది ఆగలేదు).
6.58.23
विद्रवत्येव तत्सैन्यं पश्यतोर्द्रोणभीष्मयोः ।
ततो रथसहस्रेषु विद्रवत्सु ततस्ततःक ॥ ६.५८.२३ ॥
ద్రోణ భీష్ముల కళ్లముందే ఆ సైన్యం పారిపోతూ ఉంది; అప్పుడు వేలాది రథాలు ఇక్కడ అక్కడ పారిపోతుండగా…
6.58.24
तावास्थितावेकरथं सौभद्रशिनिपुङ्गवौ ।
सौबलीं समरे सेनां शातयेतां समन्ततः ॥ ६.५८.२४ ॥
సౌభద్రుడు, శిని వంశ శ్రేష్ఠుడు ఇద్దరూ ఒకే రథమెక్కి, యుద్ధంలో సౌబల సైన్యాన్ని నాలుగు వైపులా నరకసాగారు.
6.58.25
शुशुभाते तदा तौ तु शैनेयकुरुपुङ्गवौ ।
अमावास्यां गतौ यद्वत्सोमसूर्यौ नभस्तले ॥ ६.५८.२५ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు, శైనేయుడు మరియు కురువీరుడు, అమావాస్య నాడు ఆకాశంలో చంద్రుడు సూర్యుడు ఉన్నట్టు ప్రకాశించారు.
6.58.26
अर्जुनस्तु ततः क्रुद्धस्तव सैन्यं विशांपते ।
ववर्ष शरवर्षेण धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.५८.२६ ॥
అప్పుడు కోపించిన అర్జునుడు, ప్రజాపతీ, మీ సైన్యంపై బాణాల వర్షం కురిపించాడు, మేఘం ధారలుగా వర్షించినట్టు.
6.58.27
वध्यमानं ततस्तत्र शरैः पार्थस्य संयुगे ।
दुद्राव कौरवं सैन्यं विषादभयकम्पितम् ॥ ६.५८.२७ ॥
అక్కడ పార్థుని బాణాలతో కొట్టబడుతున్న కౌరవ సైన్యం, విషాదంతో భయంతో వణికిపోతూ పారిపోయింది.
6.58.28
द्रवतस्तान्समालक्ष्य भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
न्यवारयेतां संरब्धौ दुर्योधनहितैषिणौ ॥ ६.५८.२८ ॥
వారు పారిపోవడం చూసి, దుర్యోధనుని హితాన్ని కోరే మహారథులు భీష్ముడు, ద్రోణుడు కోపించి వారిని ఆపారు.
6.58.29
ततो दुर्योधनो राजा समाश्वस्य विशांपते ।
न्यवर्तयत तत्सैन्यं द्रवमाणां समन्ततः ॥ ६.५८.२९ ॥
అప్పుడు ప్రజాపతీ, రాజు దుర్యోధనుడు ఓదార్చి, పారిపోతున్న ఆ సైన్యాన్ని నలుదిక్కులా వెనక్కి మళ్లించాడు.
6.58.30
यत्र यत्र हि पुत्रं ते ये ये पश्यन्ति भारत ।
तत्र तत्र न्यवर्तन्त क्षत्रियाणां महरथाः ॥ ६.५८.३० ॥
భరతా, మీ కుమారుడిని ఎక్కడెక్కడ, ఎవరెవరు చూశారో, అక్కడక్కడే ఆ మహారథ క్షత్రియులు వెనక్కి తిరిగారు.
6.58.31
तान्निवृत्तान्समीक्ष्यैव ततोऽन्येऽपीतरे जनाः ।
अन्योन्यस्पर्धया राजँल्लज्जया चावतस्थिरे ॥ ६.५८.३१ ॥
వారు వెనుదిరగడం చూసి, ఓ రాజా, ఇతర జనులు కూడా పరస్పర పోటీతో, సిగ్గుతో నిలిచిపోయారు.
6.58.32
पुनरावर्ततां तेषां वेग आसीद्विशांपते ।
पूर्यतः सागरस्येव चन्द्रस्योदयनं प्रति ॥ ६.५८.३२ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, మళ్ళీ తిరిగివచ్చిన వారి వేగం చంద్రోదయం వైపు పొంగే సముద్రంలా ఉంది.
6.58.33
अन्निवृत्तांस्ततस्तांस्तु दृष्ट्वा राजा सुयोधनः ।
अब्रवीत्त्वरितो गत्वा भीष्मं शान्तनवं वचः ॥ ६.५८.३३ ॥
వారు వెనక్కి తిరగకపోవడం చూసిన రాజు సుయోధనుడు త్వరగా వెళ్ళి శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడితో ఇలా అన్నాడు.
6.58.34
पितामह निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
नानुरूपमहं मन्ये त्वयि जीवति कौरव ॥ ६.५८.३४ ॥
పితామహా, నేను మీకు చెప్పబోయేది వినండి. ఓ భారతా, ఓ కౌరవా, మీరు జీవించి ఉండగా ఇది తగదని నేను భావిస్తున్నాను.
6.58.35
द्रोणो चास्त्रविदां श्रेष्ठे सपुत्रे ससुहृञ्जने ।
कृपे चैव महेष्वासे द्रवते यद्वरूथिनी ॥ ६.५८.३५ ॥
అస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు, అతని కుమారుడు, బంధుమిత్రులతో, మహాధనుర్ధరుడైన కృపుడు కూడా — వారి సేన పారిపోతోంది.
6.58.36
न पाण्डवान्प्रतिलांस्तव मन्ये कथंचन ।
तथा द्रोणस्य सङ्ग्रमे द्रौमेश्चैव कृपस्य च ॥ ६.५८.३६ ॥
మీ పక్షంవారు ఏ విధంగానూ పాండవులను ఎదుర్కొని నిలబడతారని నేను అనుకోవడం లేదు; అలాగే యుద్ధంలో ద్రోణుడు, ద్రౌణి, కృపుల ముందు కూడా నిలవరని అనుకుంటున్నాను.
6.58.37
अनुग्राह्याः पाण्डुसुतास्तव नूनं पितामह ।
यथेमां क्षमसे वीर वध्यमानां वरूथिनीम् ॥ ६.५८.३७ ॥
పితామహా, పాండు కుమారులు నీ అనుగ్రహానికి అర్హులే; వీరా, ఈ చంపబడుతున్న సేనను నీవు సహిస్తున్నావు.
6.58.38
सोऽस्मि वाच्यस्त्वया राजन्पूर्वमेव समागमे ।
न योत्स्ये पाण्डवान्सङ्ख्ये नापि पार्षतसात्यकी ॥ ६.५८.३८ ॥
రాజా, యుద్ధ ప్రారంభానికి ముందే నీచేత నేను చెప్పబడ్డాను; యుద్ధంలో నేను పాండవులతో, పార్షతునితో, సాత్యకితో పోరాడను.
6.58.39
श्रुत्वा तु वचनं तुभ्यमाचार्यस्य कृपस्य च ।
कर्णेन सहितः कृत्यं चिन्तयानस्तदैव हि ॥ ६.५८.३९ ॥
అయితే నీ కోసం ఆచార్యుడు, కృపుడు చెప్పిన మాటలు విని, కర్ణునితో కలిసి, ఏమి చేయాలో అప్పుడే ఆలోచించసాగాడు.
6.58.40
यदि नाहं परित्याज्यो युवाभ्यामिह संयुगे ।
विक्रमेणानुरूपेण युध्येतां पुरुषर्षभौ ॥ ६.५८.४० ॥
ఈ యుద్ధంలో మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టదగినవాడిగా భావించకపోతే, పురుషశ్రేష్ఠులారా, మీ పరాక్రమానికి తగినట్లు పోరాడండి.
6.58.41
एतच्छ्रुत्वा वचो भीष्मः प्रहसन्वै मुहुर्मुहुः ।
अब्रवीत्तनयं तुभ्यं क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ॥ ६.५८.४१ ॥
ఈ మాటలు విని భీష్ముడు మళ్ళీ మళ్ళీ నవ్వుతూ, కోపంతో కళ్ళు తిప్పి, నీ కుమారుడితో అన్నాడు.
6.58.42
बहुशोऽसि मया राजंस्तथ्यमुक्तो हितं वचः ।
अजेयाः पाण्डवा युद्धे देवैरपि सवासवैः ॥ ६.५८.४२ ॥
రాజా, నేను నీకు పదేపదే సత్యమైన, హితమైన మాటలు చెప్పాను: యుద్ధంలో పాండవులు ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలకు కూడా జయించరానివారు.
6.58.43
यत्तु शक्यं मया कर्तुं वृद्धेनाद्य गतायुषा ।
करिष्यामि यथाशक्ति पश्येदानीं सबान्धवः ॥ ६.५८.४३ ॥
ఈ వృద్ధుడనై, ఆయుష్షు క్షీణించిన నేను ఈ రోజు చేయగలిగినది నా శక్తి కొలది చేస్తాను. ఇప్పుడు బంధువులతో కలిసి చూడు.
6.58.44
अद्य पाण्डुसुतानेकः ससैन्यान्सह बन्धुभिः ।
सोऽहं निवारयिष्यामि सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.५८.४४ ॥
ఈ రోజు నేను ఒక్కడినే సైన్యాలతో, బంధువులతో ఉన్న పాండు కుమారులను అడ్డుకుంటాను; సర్వలోకం చూస్తుండగా.
6.58.45
एवमुक्ते तु भीष्मेण पुत्रास्तव जनेश्वर ।
दध्मुः शङ्खान्मुदा युक्ता भेरीः संजघ्निरे भृशम् ॥ ६.५८.४५ ॥
జనేశ్వరా, భీష్ముడు ఇలా పలికిన తర్వాత నీ కుమారులు సంతోషంతో శంఖాలు ఊదారు, భేరులను బలంగా మోగించారు.
6.58.46
पाण्डवा हि ततो राजञ्श्रुत्वा तं निनदं महत् ।
दध्मुः शङ्खांश्च भेरीश्च मुरजांश्चाप्यनादयन् ॥ ६.५८.४६ ॥
రాజా, అప్పుడు పాండవులు ఆ మహా ధ్వనిని విని శంఖాలు ఊదారు, భేరులు, మురజాలు కూడా మోగించారు.