มหาภารตะ · อัธยายะ 6.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.58.1
ततस्ते पार्थिवाः क्रुद्धाः फल्गुनं वीक्ष्य संयुगे ।
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.५८.१ ॥
ครั้งนั้น บรรดากษัตริย์ผู้โกรธเคืองเห็นฟัลคุนะในการรบ จึงล้อมท่านไว้ทุกด้านด้วยรถศึกนับพันคัน
6.58.2
अथैनं रथबृन्देन कोष्ठकीकृत्य भारत ।
शरैः सुबहुसाहस्रैः समन्तादभ्यवारयन् ॥ ६.५८.२ ॥
ข้าแต่พระภารตะ ครั้งนั้นพวกเขาล้อมท่านไว้เหมือนขังในยุ้งฉาง ด้วยกองรถศึก แล้วขัดขวางท่านทุกด้านด้วยลูกศรนับหลายพันดอก
6.58.3
शक्तीश्च विमलाकस्तीक्ष्णा गदाश्च परिघैः सह ।
प्रासान्परश्वथांश्चैव मुद्गरान्मुसलानपि ॥ ६.५८.३ ॥
ทั้งหอกและกระบองอันคมกล้าสดใส พร้อมด้วยไม้ค้อนเหล็ก ปลายหอกซัด ขวานรบ กระบองค้อน และสากตำข้าว
6.58.4
चिक्षिषुः समरे क्रुद्धाः फल्गुनस्य रथं प्रति ।
शस्त्राणामथ तां वृष्टिं शलभानामिवायतिम् ॥ ६.५८.४ ॥
ด้วยความโกรธ พวกเขาปรารถนาจะฟาดรถของฟัลคุนะในการรบ และห่าอาวุธนั้นก็เหมือนฝูงตั๊กแตนมหาศาล
6.58.5
रुरोध सर्वतः पार्थः शरैः कनकभूषणैः ।
तत्र तल्लाघवं दृष्ट्वा बीभत्सोरतिमानुषम् ॥ ६.५८.५ ॥
ปารถะขัดขวางพวกเขาทุกด้านด้วยลูกศรประดับทอง และเมื่อเห็นความว่องไวเหนือมนุษย์ของพีภัตสุ
6.58.6
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
साधुसाध्विति राजेन्द्र फल्गुनं प्रत्यपूजयन् ॥ ६.५८.६ ॥
เหล่าเทพ ทานพ คนธรรพ์ ปิศาจ นาค และรากษส ต่างร้องว่า ดีแล้ว ดีแล้ว และยกย่องฟัลคุนะ ข้าแต่จอมกษัตริย์
6.58.7
सात्यकिश्चाभिमन्युश्च महत्या सेकनया वृतौ ।
गान्धारान्समरे शूराञ्जग्मतुः सहसौबलान् ॥ ६.५८.७ ॥
สาตยกิและอภิมนยุถูกฝนลูกศรห่าใหญ่ล้อมไว้ จึงรุดไปในการรบสู่พวกคานธาระผู้กล้าและพวกเสาพละโดยพลัน
6.58.8
तत्र सौबलकाः क्रुद्धा वार्ष्णेयस्य रथोत्तमम् ।
तिशलश्चिच्छिदुः क्रोधाच्छस्त्रैर्नानाविधैर्युधि ॥ ६.५८.८ ॥
ตรงนั้นพวกเสาพละผู้โกรธเคือง ด้วยความโกรธ ได้ตัดรถอันเลิศของวารษเณยะ (สาตยกิ) ขาดด้วยหอกสามง่ามและอาวุธนานาชนิดในการรบ
6.58.9
सात्यकिस्तु रथं त्यक्त्वा वर्तमाने भयावहे ।
अभिमन्यो रथं तूर्णमारुरोह परंतपः ॥ ६.५८.९ ॥
แต่สาตยกิทิ้งรถของตนในขณะที่การรบอันน่าสะพรึงดำเนินอยู่ แล้วรีบขึ้นรถของอภิมนยุ ท่านผู้เผาผลาญศัตรู
6.58.10
तावेकरथसंयुक्तौ सौबलेयस्य वाहिनीम् ।
व्यधमेतां शितैस्तूर्णं शरैःक सन्नतपर्वभिः ॥ ६.५८.१० ॥
ทั้งสองขึ้นอยู่บนรถคันเดียวกัน จึงรีบยิงกองทัพของบุตรแห่งสุพละ (ศกุนิ) ด้วยลูกศรคมที่ข้อปล้องโค้งงอ
6.58.11
द्रोणभीष्मौ रणे यत्तौ धर्मराजस्य वाहिनीम् ।
नाशयेतां शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ॥ ६.५८.११ ॥
ทรณะและภีษมะผู้เพียรพยายามในการรบ เริ่มทำลายกองทัพของพระราชาผู้เป็นธรรมราช ด้วยลูกศรคมประดับด้วยขนนกกระเรียน
6.58.12
ततो धर्मसुतोक राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
मिषतां सर्वसैन्यानां द्रोणानीकमुपाद्रवन् ॥ ६.५८.१२ ॥
ครั้งนั้น พระราชาผู้เป็นบุตรแห่งธรรม และปาณฑพสองพี่น้องที่เป็นบุตรของมาทรี ต่างพุ่งเข้าใส่กองทัพของทรณะ ขณะที่กองทัพทั้งปวงมองดูอยู่
6.58.13
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
यथा देवासुरं युद्धं पूर्वमासीत्सुदारुणम् ॥ ६.५८.१३ ॥
ตรงนั้นเกิดการรบอันยิ่งใหญ่ วุ่นวาย และทำให้ขนลุก เหมือนการรบอันโหดร้ายระหว่างเทพและอสูรในกาลก่อน
6.58.14
कुर्वाणौ सुमहत्कर्म भीमसेनघटोत्कचौ ।
दुर्योधनस्ततोऽभ्येत्य तावुभावप्यवारयत् ॥ ६.५८.१४ ॥
ภีมเสนะและฆฏโฑตกจะซึ่งกระทำกิจอันยิ่งใหญ่ ถูกทุรโยธน์รุดเข้ามาขัดขวางไว้ทั้งสองคน
6.58.15
तत्राद्भुतमपश्याम हैडिम्बस्य पराक्रमम् ।
अतीत्य पीतरं युद्धे यदयुध्यत भारत ॥ ६.५८.१५ ॥
ที่นั่นเราได้เห็นพลานุภาพอันน่าอัศจรรย์ของบุตรแห่งหิฑิมพา ข้าแต่พระภารตะ ผู้รบในสนามยิ่งกว่าบิดาของตนเสียอีก
6.58.16
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो दुर्योधनममर्षणम् ।
हृद्यविध्यत्पृषत्केन प्रहसन्निव पाण्डवः ॥ ६.५८.१६ ॥
ส่วนภีมเสนะผู้โกรธจัด ยิงทุรโยธน์ผู้ไม่อาจอดกลั้นได้ที่หัวใจด้วยลูกศร ปาณฑพยิ้มราวกับจะหัวเราะ
6.58.17
ततो दुर्योधननो राजा प्रहारवरपीडितः ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.५८.१७ ॥
ครั้งนั้น พระราชาทุรโยธน์ ถูกบาดแผลอันรุนแรงนั้นทำร้าย จึงทรุดลงนั่งบนพื้นรถ แล้วหมดสติไป
6.58.18
तं विसंज्ञं विदित्वा तु त्वरमाणोऽस्य सारथिः ।
अपोवाह रणाद्राजंस्ततः सैन्यमभज्यत ॥ ६.५८.१८ ॥
สารถีของพระองค์เห็นว่าพระองค์หมดสติ จึงรีบพาพระองค์ออกจากการรบ ข้าแต่พระราชา แล้วกองทัพก็แตกพ่ายไป
6.58.19
ततस्तां कौरवीं सेनां द्रवमाणां समन्ततः ।
निघ्नन्भीमः शरैस्तीक्ष्णैरनुवव्राज पृष्ठतः ॥ ६.५८.१९ ॥
ครั้งนั้น ภีมะยิงลูกศรคมฟาดกองทัพเการพที่แตกหนีไปทุกทิศ แล้วไล่ตามจากข้างหลัง
6.58.20
पार्षतश्च रथश्रोष्ठो धर्मपुत्रश्च पाण्डवः ।
द्रोणस्य पश्यतः सैन्यं गाङ्गेयस्य च पश्यतः ॥ ६.५८.२० ॥
บุตรแห่งปฤษตะ และธรรมบุตรปาณฑพผู้เป็นสารถีเลิศ ได้โจมตีกองทัพนั้นในขณะที่ทรณะและคงเคยะภีษมะมองดูอยู่
6.58.21
जघ्नतुर्विशिकैस्तीक्ष्णैः परानीकविनाशनैः ।
द्रवमाणं तु तत्सैन्यं तव पुत्रस्य संयुगे ॥ ६.५८.२१ ॥
ทั้งสองยิงด้วยลูกศรคมกล้าที่ทำลายกองทัพของข้าศึก และกองทัพของบุตรของท่านก็เริ่มแตกหนีในการรบ
6.58.22
नाशक्नुतां वारयितुं भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
वार्यमाणं च भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५८.२२ ॥
ภีษมะและโทรณะ มหารถทั้งสอง ไม่สามารถหยุดกองทัพนั้นไว้ได้ แม้จะถูกภีษมะและโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ยับยั้งอยู่
6.58.23
विद्रवत्येव तत्सैन्यं पश्यतोर्द्रोणभीष्मयोः ।
ततो रथसहस्रेषु विद्रवत्सु ततस्ततःक ॥ ६.५८.२३ ॥
กองทัพนั้นแตกหนีต่อหน้าต่อตาโทรณะและภีษมะ แล้วรถรบนับพันคันก็แตกหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศ
6.58.24
तावास्थितावेकरथं सौभद्रशिनिपुङ्गवौ ।
सौबलीं समरे सेनां शातयेतां समन्ततः ॥ ६.५८.२४ ॥
สาวภัทระและเจ้าแห่งสายศินี ผู้ประเสริฐทั้งสอง ขึ้นประทับบนรถคันเดียวกัน กำลังฟันกองทัพของสาวลี (ศกุนิ) ให้ล้มลงทุกด้านในการรบ
6.58.25
शुशुभाते तदा तौ तु शैनेयकुरुपुङ्गवौ ।
अमावास्यां गतौ यद्वत्सोमसूर्यौ नभस्तले ॥ ६.५८.२५ ॥
ในเวลานั้น ทั้งสองผู้เป็นลูกหลานของศินี และเป็นวีรบุรุษแห่งกุรุ ก็ส่องแสงรุ่งโรจน์ ดุจพระจันทร์และพระอาทิตย์ที่โคจรขึ้นสู่ท้องฟ้าในคืนวันอมาวสี
6.58.26
अर्जुनस्तु ततः क्रुद्धस्तव सैन्यं विशांपते ।
ववर्ष शरवर्षेण धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.५८.२६ ॥
ฝ่ายอรชุนผู้โกรธแค้นแล้ว ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ได้ระดมห่าฝนลูกศรใส่กองทัพของท่าน ดุจเมฆฝนที่หลั่งสายน้ำลงมา
6.58.27
वध्यमानं ततस्तत्र शरैः पार्थस्य संयुगे ।
दुद्राव कौरवं सैन्यं विषादभयकम्पितम् ॥ ६.५८.२७ ॥
กองทัพเการพถูกลูกศรของปารถะยิงล้มลงในที่นั้น ตัวสั่นด้วยความสิ้นหวังและหวาดกลัว จึงแตกหนีไป
6.58.28
द्रवतस्तान्समालक्ष्य भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
न्यवारयेतां संरब्धौ दुर्योधनहितैषिणौ ॥ ६.५८.२८ ॥
ภีษมะและโทรณะ มหารถทั้งสอง ผู้ปรารถนาดีต่อทุรโยธน์ เมื่อเห็นพวกเขาแตกหนี ก็โกรธแค้นและเข้ายับยั้งไว้
6.58.29
ततो दुर्योधनो राजा समाश्वस्य विशांपते ।
न्यवर्तयत तत्सैन्यं द्रवमाणां समन्ततः ॥ ६.५८.२९ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ครั้นแล้วพระราชาทุรโยธน์ทรงปลอบประโลมกองทัพ และทรงให้กองทัพที่แตกหนีกลับมาทุกด้าน
6.58.30
यत्र यत्र हि पुत्रं ते ये ये पश्यन्ति भारत ।
तत्र तत्र न्यवर्तन्त क्षत्रियाणां महरथाः ॥ ६.५८.३० ॥
ข้าแต่ภารตะ ที่ใดก็ตามที่เห็นบุตรของท่าน และโดยผู้ใดก็ตาม ที่นั่นนักรบมหารถผู้เป็นกษัตริย์ต่างก็หันกลับมา
6.58.31
तान्निवृत्तान्समीक्ष्यैव ततोऽन्येऽपीतरे जनाः ।
अन्योन्यस्पर्धया राजँल्लज्जया चावतस्थिरे ॥ ६.५८.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นพวกที่หันกลับมา คนอื่นๆ ที่เหลือก็หยุดยืนอยู่ด้วยการแข่งขันกันเองและด้วยความละอาย
6.58.32
पुनरावर्ततां तेषां वेग आसीद्विशांपते ।
पूर्यतः सागरस्येव चन्द्रस्योदयनं प्रति ॥ ६.५८.३२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ พลังของคนที่หันกลับมาอีกครั้งนั้นดุจมหาสมุทรที่ทะยานขึ้นไปสู่การโผล่ขึ้นของพระจันทร์
6.58.33
अन्निवृत्तांस्ततस्तांस्तु दृष्ट्वा राजा सुयोधनः ।
अब्रवीत्त्वरितो गत्वा भीष्मं शान्तनवं वचः ॥ ६.५८.३३ ॥
เมื่อเห็นพวกนั้นยังไม่หันกลับมา พระราชาสุโยธนะจึงรีบเสด็จไปหาภีษมะ บุตรของศานตนุ และตรัสถ้อยคำเหล่านี้
6.58.34
पितामह निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
नानुरूपमहं मन्ये त्वयि जीवति कौरव ॥ ६.५८.३४ ॥
ปู่ผู้เป็นปิตามหะ โปรดฟังสิ่งที่หม่อมฉันจะกล่าวกับท่าน ข้าแต่ลูกหลานของภารตะ ข้าแต่กุรุ หม่อมฉันเห็นว่าไม่เหมาะสมเลย ตราบที่ท่านยังมีชีวิตอยู่
6.58.35
द्रोणो चास्त्रविदां श्रेष्ठे सपुत्रे ससुहृञ्जने ।
कृपे चैव महेष्वासे द्रवते यद्वरूथिनी ॥ ६.५८.३५ ॥
โทรณะ ผู้เลิศในหมู่ผู้รู้วิชาอาวุธ พร้อมด้วยบุตรชายและญาติมิตร และกฤปะนักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ด้วย กองทัพของพวกเขากำลังหนีไป
6.58.36
न पाण्डवान्प्रतिलांस्तव मन्ये कथंचन ।
तथा द्रोणस्य सङ्ग्रमे द्रौमेश्चैव कृपस्य च ॥ ६.५८.३६ ॥
หม่อมฉันเห็นว่าฝ่ายของท่านจะไม่อาจยืนหยัดต่อสู้กับปาณฑพได้ด้วยประการใดๆ เช่นเดียวกับในการรบ เมื่อไม่มีโทรณะ บุตรของโทรณะ และกฤปะอยู่ข้างหน้า
6.58.37
अनुग्राह्याः पाण्डुसुतास्तव नूनं पितामह ।
यथेमां क्षमसे वीर वध्यमानां वरूथिनीम् ॥ ६.५८.३७ ॥
ปู่ผู้เป็นปิตามหะ บุตรของปาณฑุย่อมควรได้รับความโปรดปรานจากท่านอย่างแน่นอน วีรบุรุษเอ๋ย ทำไมท่านจึงอดทนดูกองทัพนี้ถูกฟันล้มลงได้
6.58.38
सोऽस्मि वाच्यस्त्वया राजन्पूर्वमेव समागमे ।
न योत्स्ये पाण्डवान्सङ्ख्ये नापि पार्षतसात्यकी ॥ ६.५८.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา หม่อมฉันนี้ได้ถูกท่านกล่าวตักเตือนมาก่อนแล้ว ก่อนที่กองทัพทั้งสองจะมาพบกัน ว่าหม่อมฉันจะไม่รบกับปาณฑพในการสงคราม และจะไม่รบกับบุตรของปารษตะและสาตยกีด้วย
6.58.39
श्रुत्वा तु वचनं तुभ्यमाचार्यस्य कृपस्य च ।
कर्णेन सहितः कृत्यं चिन्तयानस्तदैव हि ॥ ६.५८.३९ ॥
แต่เมื่อได้ฟังถ้อยคำของอาจารย์และของกฤปะที่กล่าวไว้เพื่อประโยชน์ของท่าน พร้อมด้วยกรรณะ เขาก็เริ่มครุ่นคิดทันทีว่าจะทำสิ่งใดดี
6.58.40
यदि नाहं परित्याज्यो युवाभ्यामिह संयुगे ।
विक्रमेणानुरूपेण युध्येतां पुरुषर्षभौ ॥ ६.५८.४० ॥
หากในสงครามนี้พวกท่านทั้งสองไม่ถือว่าหม่อมฉันเป็นผู้ที่ควรถูกทอดทิ้ง ก็ขอให้ทั้งสองผู้เป็นวีรบุรุษแห่งมนุษย์ จงต่อสู้ด้วยความกล้าหาญที่สมควรแก่ตนเถิด
6.58.41
एतच्छ्रुत्वा वचो भीष्मः प्रहसन्वै मुहुर्मुहुः ।
अब्रवीत्तनयं तुभ्यं क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ॥ ६.५८.४१ ॥
ภีษมะได้ฟังคำเหล่านี้แล้ว หัวเราะซ้ำแล้วซ้ำอีก แล้วด้วยความโกรธกลอกตาทั้งสองขึ้น จึงกล่าวกับบุตรของท่าน
6.58.42
बहुशोऽसि मया राजंस्तथ्यमुक्तो हितं वचः ।
अजेयाः पाण्डवा युद्धे देवैरपि सवासवैः ॥ ६.५८.४२ ॥
ข้าแต่พระราชา เราได้กล่าวถ้อยคำอันเป็นจริงและเป็นประโยชน์แก่ท่านหลายครั้งแล้ว ในการรบ ปาณฑพไม่อาจถูกพิชิตได้ แม้โดยเหล่าเทพพร้อมด้วยพระวาสวะ (พระอินทร์)
6.58.43
यत्तु शक्यं मया कर्तुं वृद्धेनाद्य गतायुषा ।
करिष्यामि यथाशक्ति पश्येदानीं सबान्धवः ॥ ६.५८.४३ ॥
สิ่งใดที่เราจะทำได้ในวันนี้ เราซึ่งเป็นผู้เฒ่าที่อายุขัยใกล้สิ้นแล้ว เราจะทำตามกำลังของเรา บัดนี้จงดูเถิด พร้อมทั้งญาติของท่าน
6.58.44
अद्य पाण्डुसुतानेकः ससैन्यान्सह बन्धुभिः ।
सोऽहं निवारयिष्यामि सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.५८.४४ ॥
วันนี้ เราผู้เดียวจะยับยั้งบุตรของพาณฑุพร้อมด้วยกองทัพและญาติทั้งหลาย ขณะที่โลกทั้งปวงกำลังเฝ้าดูอยู่
6.58.45
एवमुक्ते तु भीष्मेण पुत्रास्तव जनेश्वर ।
दध्मुः शङ्खान्मुदा युक्ता भेरीः संजघ्निरे भृशम् ॥ ६.५८.४५ ॥
เมื่อภีษมะกล่าวดังนี้แล้ว ข้าแต่จอมชน บรรดาบุตรของท่านเปี่ยมด้วยความยินดี จึงเป่าสังข์และตีกลองอย่างกึกก้อง
6.58.46
पाण्डवा हि ततो राजञ्श्रुत्वा तं निनदं महत् ।
दध्मुः शङ्खांश्च भेरीश्च मुरजांश्चाप्यनादयन् ॥ ६.५८.४६ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้น ปาณฑพได้ฟังเสียงอันดังมหึมานั้นแล้ว จึงเป่าสังข์ และยังให้กลองภேรีกับมุรชะดังขึ้นด้วย