Mahābhārata · Adhyāya 6.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.6.1
उक्तो द्वीपस्य संक्षेपो विधिवद्बुद्धिमंस्त्वया ।
तत्त्वज्ञश्चासि सर्वस्य विस्तारं ब्रूहि सञ्जय ॥ ६.६.१ ॥
Has descrito debidamente el resumen de la isla. Sañjaya, sabio y conocedor de la verdad de todo, ahora cuenta su extensión completa.
6.6.2
यावान्भूम्यवकाशोऽयं दृश्यते शशलक्षणे ।
तस्य प्रमाणं प्रब्रूहि ततो वक्ष्यसि पिप्पलम् ॥ ६.६.२ ॥
Declara la medida de la extensión de tierra que aquí se ve, como la marca del conejo vista en la luna; luego hablarás del árbol higuera.
6.6.3
एवं राज्ञा स पृष्टस्तु संजयो वाक्यमब्रवीत्। ॥ ६.६.३ ॥
Así interrogado por el rey, Sañjaya pronunció estas palabras.
6.6.4
हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च नगोत्तमः ।
नीलश्च वैदूर्यमयः श्वेतश्च शशिसन्निभः ॥ ६.६.४ ॥
Himavān, Hemakūṭa, y Niṣadha, el mejor de los montes; Nīla, hecho de lapislázuli, y Śveta, semejante a la luna.
6.6.5
सर्वधातुविचित्रश्च श्रृङ्गवान्नाम पर्वतः ।
एते वै पर्वता राजन्सिद्धचारणसेविताः ॥ ६.६.५ ॥
Y el monte llamado Śṛṅgavān, matizado con todos los metales. Estos montes, oh rey, son frecuentados por siddhas y cāraṇas.
6.6.6
एषामन्तरविष्कम्भा योजनानि सहस्रशः ।
तत्र पुण्या जनपदास्तानि वर्षाणि भारत ॥ ६.६.६ ॥
Las distancias entre ellos son de miles de yojanas. Allí hay regiones sagradas; oh Bhārata, esos son los varṣas.
6.6.7
वसन्ति तेषु सत्वानि नानाजातीनि सर्वशः ।
इदं तु भारतं वर्षं ततो हैमवतं परम्
ततः किंपुरुषावासं वर्षं हिमवतः परम् ।
हेमकूटात्परं चैव हरिवर्षं प्रचक्षते ॥ ६.६.७ ॥
En ellas habitan seres de muchas clases por doquier. Esta es la tierra de Bhārata; más allá, Haimavata; luego, más allá del Himālaya, la morada de los Kiṃpuruṣas; y más allá de Hemakūṭa, la llaman Hari-varṣa.
6.6.9
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु ।
व्रागायतो महाभाग माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ६.६.९ ॥
Al sur de Nīla y al norte de Niṣadha, oh afortunado, se extiende hacia el este una montaña llamada Mālyavān.
6.6.10
ततः परं माल्यवतः पर्वतो गन्धमादनः ।
परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः ।
तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः ॥ ६.६.१० ॥
Más allá de la montaña Mālyavān está Gandhamādana. Entre ambas se alza el redondo Meru, montaña de oro, como el sol naciente, como fuego sin humo.
6.6.11
योजनानां सहस्राणि षोडशाधः किल स्मृतः ।
ऊर्ध्वं च चतुरशीतिर्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः।
अधस्ताच्चतुरशीतिर्योजनानां महीपते ॥ ६.६.११ ॥
Abajo, se recuerda, son dieciséis mil yojanas; arriba, ochenta y cuatro, y en la cima treinta y dos de ancho. Abajo también ochenta y cuatro yojanas, oh señor de la tierra.
6.6.12
ऊर्ध्वंमधश्च तिर्यक्व मेरुरावृत्य तिष्ठति ।
तस्य पार्श्वेष्वमी द्वीपाश्चत्वारः सस्थिता विभो ॥ ६.६.१२ ॥
Hacia arriba, abajo y a los lados, Meru se alza envolviendo; a sus costados, oh poderoso, se sitúan estas cuatro islas.
6.6.13
भद्राश्वः केतुमालश्च जम्बूद्वीपश्च भारत ।
उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ६.६.१३ ॥
Bhadrāśva y Ketumāla, y también Jambūdvīpa, oh Bhārata; y los kurus del norte, moradas de quienes han realizado obras meritorias.
6.6.14
विहगः सुमुखो यस्तु सुपर्णस्यात्मजः किल ।
स वै विचिन्तयामास सौवर्णान्वीक्ष्य वायसान् ॥ ६.६.१४ ॥
Vihaga Sumukha, hijo de Suparṇa, según se dice, al ver los cuervos dorados, reflexionó.
6.6.15
मेरुरुत्तममध्यानामधमानां च पक्षिणाम् ।
अविशेषकरो यस्मात्तस्मादेनं त्यजाम्यहम् ॥ ६.६.१५ ॥
Meru no hace distinción entre las aves mejores, medianas y más bajas; por eso lo abandono.
6.6.16
तमादित्योऽनुपर्येति सततं ज्योतिषां वरः ।
चन्द्रमाश्च सनक्षत्रो वायुश्चैव प्रदक्षिणः ॥ ६.६.१६ ॥
El sol, el mejor de los astros, lo recorre constantemente; la luna con las estrellas, y también el viento, giran en torno a él por la derecha.
6.6.17
सपर्वतो महाराज दिव्यपुष्पफलान्वितः ।
भवनैरावृतः सर्वैर्जाम्बूनदपरिष्कृतैः ॥ ६.६.१७ ॥
Oh gran rey, junto con sus montañas está dotado de flores y frutos divinos, y está rodeado por completo de moradas adornadas con oro de Jāmbūnada.
6.6.18
तत्र देवगणा राजन्गन्धर्वासुरराक्षसाः ।
अप्सरोगणसंयुक्ताः शैले क्रीडन्ति सर्वदा ॥ ६.६.१८ ॥
Allí, oh rey, las huestes de dioses, gandharvas, asuras y rākṣasas, junto con las huestes de apsaras, juegan siempre sobre aquella montaña.
6.6.19
तत्र ब्रह्मा च रुद्रश्च शक्रश्चापि सुरेश्वरः ।
समेत्य विविधैर्यज्ञैर्यजन्तेऽनेकदक्षिणैः ॥ ६.६.१९ ॥
Allí Brahmā, Rudra y Śakra, señor de los dioses, reunidos, ofrecen sacrificios diversos con numerosas dakṣiṇās.
6.6.20
तुम्बुरुर्नारदश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहूः ।
अभिगम्यामरश्रेष्ठांस्तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः ॥ ६.६.२० ॥
Tumburu, Nārada, Viśvāvasu, Hahā y Huhū, acercándose a los mejores de los inmortales, los alaban con diversos himnos.
6.6.21
सप्तर्षयो महात्मानः कश्यपश्च प्रजापतिः ।
तत्र गच्छन्ति भद्रं ते सदा पर्वणि पर्वणि ॥ ६.६.२१ ॥
Los siete sabios, el magnánimo Kaśyapa y Prajāpati van allí — que te vaya bien —, siempre, en cada día festivo.
6.6.22
तस्यैव मूर्धन्युशनाः काव्यो दैत्यैर्महीपते ।
इमानि तस्य रत्नानि तस्येमे रत्नपर्वताः ॥ ६.६.२२ ॥
En su misma cumbre, oh señor de la tierra, Uśanas Kāvya habita con los Daitya. Estas joyas son suyas, y estas montañas de joyas son suyas.
6.6.23
तस्मात्कुबेरो भगवांश्चतुर्थं भागमश्नुते ।
ततः कलांशं वित्तस्य मनुष्येभ्यः प्रयच्छति ॥ ६.६.२३ ॥
De allí, el venerable Kubera disfruta de una cuarta parte; luego entrega una fracción de riqueza a los hombres.
6.6.24
पार्श्वे तस्योत्तरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम् ।
कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुद्गतम् ॥ ६.६.२४ ॥
A su lado norte hay un bosque divino y hermoso de árboles karṇikāra, adornado con flores de todas las estaciones, surgido de un conjunto de rocas.
6.6.25
तत्र साक्षात्पशुपतिर्दिव्यैर्भूतैः समावृतः ।
उमासहायो भगवान्रमते भूतभावनः ॥ ६.६.२५ ॥
Allí está Paśupati en persona, rodeado de seres divinos; el bienaventurado Señor, sustentador de los seres, se deleita junto a Umā.
6.6.26
कर्णिकारमयी मालां बिभ्रत्पादावलम्बिनीम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतस्त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ ६.६.२६ ॥
Llevando una guirnalda de flores karṇikāra que cuelga hasta sus pies, iluminado por tres ojos, como tres soles que se alzan.
6.6.27
तमुग्रतपसः सिद्धाः सुव्रताः सत्यवादिनः ।
पश्यन्ति नहि दुर्वृत्तैः शक्यो द्रुष्टुं महेश्वरः ॥ ६.६.२७ ॥
Los perfectos de austeridad severa, de votos firmes y palabra veraz, lo ven; el Gran Señor no puede ser visto por los malvados.
6.6.28
तस्य शैलस्य शिखरात्क्षीरधारा नरेश्वर ।
विश्वरूपाऽपरिमिता भीमनिर्घातनिःस्वना ॥ ६.६.२८ ॥
Oh señor de los hombres, desde la cima de aquella montaña fluye una corriente de leche, de forma multiforme e inmensurable, que ruge con el estruendo de un terrible trueno.
6.6.29
पुण्या पुण्यतमैर्जुष्टा गङ्गा भागीरथी शुभा ।
प्लवन्तीव प्रवेगेन ह्रदे चन्द्रमसः शुभे ॥ ६.६.२९ ॥
El Gaṅgā auspicioso y sagrado de Bhāgīrathī, visitado por los más santos, fluye con rapidez, como si flotara hacia el lago de la luna.
6.6.30
तया ह्युत्पादितः पुण्यः स ह्रदः सागरोपमः ।
तां धारयामास तदा दुर्धरां पर्वतैरपि ॥ ६.६.३० ॥
Aquel lago sagrado, formado por ella, es como un océano; entonces contuvo aquella corriente, insoportable incluso para las montañas.
6.6.31
शतं वर्षसहस्राणां शिरसैव महेश्वरः ।
मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो महीपते ॥ ६.६.३१ ॥
Durante cien mil años el gran Señor Śiva practicó austeridades solo con la cabeza. En el flanco occidental del Meru está Ketumāla, oh señor de la tierra.
6.6.32
जम्बूखण्डे तु तत्रैव महाजनपदो नृप ।
आयुर्दशसहस्राणि वर्षाणां तत्र भारत ॥ ६.६.३२ ॥
También en la región de Jambū hay un gran país, oh rey, donde la vida dura diez mil años, oh Bhārata.
6.6.33
सुवर्णवर्णाश्च नराः स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ।
अनामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः ॥ ६.६.३३ ॥
Los hombres de allí son de color dorado y las mujeres son como ninfas celestiales; están libres de enfermedad y de pena, y sus mentes están siempre alegres.
6.6.34
जायन्ते मानवास्तत्र निष्टप्तकनकप्रभाः ।
गन्धमादनश्रृङ्गेषु कुबेरः सह राक्षसैः ॥ ६.६.३४ ॥
Allí nacen los seres humanos, resplandecientes como oro refinado. En las cimas de Gandhamādana habita Kubera junto con los rākṣasas.
6.6.35
संवृतोऽप्सरसां सङ्घैर्मोदते गुह्यकाधिपः ।
गन्धमादनपार्श्वे तु पर त्वपरगण्डिकाः ॥ ६.६.३५ ॥
Rodeado de multitudes de apsaras, el señor de los guhyakas se regocija; y en el flanco de Gandhamādana habitan las Aparagaṇḍikās.
6.6.36
एकादशसहस्राणि वर्षाणां परमायुषः ।
तत्र कृष्णा नरा राजंस्तेजोयुक्ता महाबलाः ।
स्त्रियश्चोत्पलवर्णाभाः सर्वाः सुप्रियदर्शनाः ॥ ६.६.३६ ॥
Allí la vida máxima es de once mil años. Oh rey, los hombres allí son de tez oscura, resplandecientes y muy fuertes; y las mujeres son del color del loto azul, todas de gran hermosura.
6.6.37
नीलात्परतरं श्वेतं श्वेताद्धैरण्यकं परम् ।
वर्षमैरावतं राजन्नानाजनपदावृतम् ॥ ६.६.३७ ॥
Más allá de Nīla está Śveta; más allá de Śveta, Hairaṇyaka. Oh rey, está el varṣa Airāvata, rodeado de muchos pueblos y tierras.
6.6.38
धनुःसंस्थे महाराज द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे ।
इलावृत्तं मध्यमं तु पञ्च दीर्घाणि चैव हि ॥ ६.६.३८ ॥
Oh gran rey, hay dos varṣas con forma de arco, el del sur y el del norte. En medio está Ilāvṛta, y en verdad también hay cinco largos.
6.6.39
उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः ।
आयुःप्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः ॥ ६.६.३९ ॥
Cada varṣa más al norte que estos se dice que los supera en cualidades: la medida de la vida, la salud, y en dharma, deseo y riqueza.
6.6.40
समन्वितानि भूतानि तेषु वर्षेषु भारत ।
एवमेषा महाराज पर्वतैः पृथिवी चिता ॥ ६.६.४० ॥
Oh Bhārata, los seres en esos varṣas están dotados de sus cualidades. Así, oh gran rey, esta tierra está dividida y adornada por montañas.
6.6.41
हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः ।
यत्र वैश्रवणो राजन्गुह्यकैः सह मोदते ॥ ६.६.४१ ॥
Está la montaña Hemakūṭa y la muy grande montaña llamada Kailāsa, donde, oh rey, Vaiśravaṇa (Kubera) se regocija junto con los Guhyakas.
6.6.42
तत्र देवो महादेवो नित्यमास्ते सहोमया ।
शीते शिलातले रम्ये देवर्षिगणपूजितःक ॥ ६.६.४२ ॥
Allí el dios Mahādeva habita siempre junto a Umā, sobre la fresca y hermosa superficie de la roca, adorado por multitudes de dioses y sabios divinos.
6.6.43
अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति ।
हिरण्यश्रृङ्गः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः ॥ ६.६.४३ ॥
Al norte está Kailāsa, hacia el monte Maināka: una montaña divina, muy grande, de cumbres doradas y hecha de joyas.
6.6.44
तस्य पार्श्वे महद्दिव्यं शुभ्रं काञ्चनवालुकम् ।
रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः ॥ ६.६.४४ ॥
A su lado está el gran lago divino, brillante, de arena dorada y encantador, llamado Bindusara, donde el rey Bhagīratha (practicó austeridades).
6.6.45
दृष्ट्वा भागीरथीं गङ्गामुवास बहुलाः समाः ।
यूपा मणिमयास्तत्र चैत्याश्चापि हिरण्मयाः ॥ ६.६.४५ ॥
Habiendo visto el Ganges, hija de Bhagīratha, residió allí muchos años; también hay postes sacrificiales de joyas y santuarios dorados.
6.6.46
तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं सहस्राक्षो महायशाः ।
स्रष्टा भूतपतिर्यत्र सर्वलोकान्सनातनान् ॥ ६.६.४६ ॥
Allí, tras sacrificar, el de los mil ojos, de gran renombre (Indra), alcanzó la perfección; allí el creador, señor de los seres, produjo todos los mundos eternos.
6.6.47
उपास्यते तिग्मतेजा यत्र भूतैः समन्ततः ।
नरनारायणौ ब्रह्मा मनुः स्थाणुश्च पञ्चमः ॥ ६.६.४७ ॥
Allí el de brillo intenso es adorado por todas partes por los seres: Nara y Nārāyaṇa, Brahmā, Manu, y como quinto, Sthāṇu (Śiva).
6.6.48
तत्र दिव्या त्रिपथगा प्रथमं तु प्रतिष्ठिता ।
ब्रह्मलोकादपक्रान्ता सप्तधा प्रतिपद्यते ॥ ६.६.४८ ॥
Allí la divina Tripathagā (el Ganges) se estableció primero; habiendo descendido desde Brahmaloka, se divide en siete corrientes.
6.6.49
वस्वौकसारा नलिनी पावनी च सरस्वती ।
जम्बूनदी च सीता च गङ्गा सिंधुश्च सप्तमी ॥ ६.६.४९ ॥
Vasu-okasārā, Nalinī, la purificadora Pāvanī y Sarasvatī, Jambūnadī y Sītā, Gaṅgā, y la séptima, el Sindhu.
6.6.50
अचिन्त्या दिव्यसंकाशा प्रभोरेषैव संविधिः ।
उपासते यत्र सत्रं सहस्रयुगपर्यये ॥ ६.६.५० ॥
Esta es la disposición misma del Señor, inconcebible, semejante a lo divino; allí, al final de mil yugas, asisten a la sesión sacrificial.
6.6.51
दृश्याऽदृश्या च भवति तत्र तत्र सरस्वती ।
एता दिव्याः सप्त गङ्गास्त्रिषु लोकेषु विश्रुताः ॥ ६.६.५१ ॥
Sarasvatī es visible aquí e invisible allá. Estos siete Gaṅgās divinos son célebres en los tres mundos.
6.6.52
रक्षांसि वै हिमवति हेमकूटे तु गुह्यकाः ।
सर्पा नागाश्च निषधे गोकर्णं च तपोवनम् ॥ ६.६.५२ ॥
En el Himavat habitan los rākṣasas, en Hemakūṭa los guhyakas, en Niṣadha las serpientes y los nāgas, y Gokarṇa es un bosque de austeridad.
6.6.53
देवासुराणां सर्वेषां श्वेतपर्वत उच्यते ।
गन्धर्वा निषधे नित्यं नीले ब्रह्मर्षयस्तथा ।
श्रृङ्गवांस्तु महाराज देवानां प्रतिसंचरः ॥ ६.६.५३ ॥
Para todos los dioses y asuras se llama la Montaña Blanca. En Niṣadha moran siempre los gandharvas, y en Nīla los brahmarṣis. Y, gran rey, Śṛṅgavān es el paso de los dioses.
6.6.54
इत्येतानि महाराज सप्त वर्षाणि भागशः ।
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च ॥ ६.६.५४ ॥
Así, gran rey, estos siete varṣas están divididos en partes, habitados por seres, algunos móviles y otros fijos.
6.6.55
तेषामृद्धिर्बहुविधा दृश्यते दैवमानुषी ।
अशक्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषता ॥ ६.६.५५ ॥
Su prosperidad se ve de muchas maneras, divina y humana; no puede contarse por completo, pero quien desea conocerla debe creerla.
6.6.56
यां तु पृच्छसि मां राजन्दिव्यामेतां शशाकृतिम् ।
पार्श्वे शशस्य द्वे वर्षे उक्ते ये दक्षिणोत्तरे ।
कर्णौ तु शाकद्वीपश्च काश्यपद्वीप एव च ॥ ६.६.५६ ॥
Oh rey, en esta divina forma de liebre sobre la que me preguntas, los dos varṣas declarados en los dos flancos de la liebre, al sur y al norte, son sus orejas: la isla de Śāka y la isla de Kāśyapa.
6.6.57
ताम्रपर्णीशिरो राजञ्छ्रीमान्मलयपर्वतः ।
एतद्द्वितीयं द्वीपस्य दृश्यते शशसंस्थितम् ॥ ६.६.५७ ॥
Oh rey, la cabeza del Tāmraparṇī y el glorioso monte Malaya; esta segunda isla se ve situada en la liebre.