ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.6.1
उक्तो द्वीपस्य संक्षेपो विधिवद्बुद्धिमंस्त्वया ।
तत्त्वज्ञश्चासि सर्वस्य विस्तारं ब्रूहि सञ्जय ॥ ६.६.१ ॥
ਦੀਪ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਤੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦੱਸ।
6.6.2
यावान्भूम्यवकाशोऽयं दृश्यते शशलक्षणे ।
तस्य प्रमाणं प्रब्रूहि ततो वक्ष्यसि पिप्पलम् ॥ ६.६.२ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿੰਨਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਓਨਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਪਿੱਪਲ (ਜੰਬੂ) ਬਾਰੇ ਕਹੇਂਗਾ।
6.6.3
एवं राज्ञा स पृष्टस्तु संजयो वाक्यमब्रवीत्। ॥ ६.६.३ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਸੰਜਯ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.6.4
हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च नगोत्तमः ।
नीलश्च वैदूर्यमयः श्वेतश्च शशिसन्निभः ॥ ६.६.४ ॥
ਹਿਮਵਾਨ, ਹੇਮਕੂਟ, ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਿਸ਼ਧ; ਵੈਦੂਰਯ ਦਾ ਬਣਿਆ ਨੀਲ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸ਼ਵੇਤ।
6.6.5
सर्वधातुविचित्रश्च श्रृङ्गवान्नाम पर्वतः ।
एते वै पर्वता राजन्सिद्धचारणसेविताः ॥ ६.६.५ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸ਼ਰੰਗਵਾਨ ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ ਵੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪਰਬਤ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.6.6
एषामन्तरविष्कम्भा योजनानि सहस्रशः ।
तत्र पुण्या जनपदास्तानि वर्षाणि भारत ॥ ६.६.६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਦੂਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨਪਦ ਹਨ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹੀ ਵਰਸ਼ (ਖੰਡ) ਹਨ।
6.6.7
वसन्ति तेषु सत्वानि नानाजातीनि सर्वशः ।
इदं तु भारतं वर्षं ततो हैमवतं परम्
ततः किंपुरुषावासं वर्षं हिमवतः परम् ।
हेमकूटात्परं चैव हरिवर्षं प्रचक्षते ॥ ६.६.७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈਮਵਤਵਰਸ਼; ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਵਰਸ਼; ਅਤੇ ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.6.9
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु ।
व्रागायतो महाभाग माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ६.६.९ ॥
ਨੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਲਯਵਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.6.10
ततः परं माल्यवतः पर्वतो गन्धमादनः ।
परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः ।
तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः ॥ ६.६.१० ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮਾਲਯਵਾਨ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਧਮਾਦਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਮੇਰੂ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਰਬਤ, ਉਦੈ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਧੂੰਏਂ-ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
6.6.11
योजनानां सहस्राणि षोडशाधः किल स्मृतः ।
ऊर्ध्वं च चतुरशीतिर्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः।
अधस्ताच्चतुरशीतिर्योजनानां महीपते ॥ ६.६.११ ॥
ਹੇਠਾਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਚੁਰਾਸੀ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੱਤੀ ਯੋਜਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਚੁਰਾਸੀ ਯੋਜਨ।
6.6.12
ऊर्ध्वंमधश्च तिर्यक्व मेरुरावृत्य तिष्ठति ।
तस्य पार्श्वेष्वमी द्वीपाश्चत्वारः सस्थिता विभो ॥ ६.६.१२ ॥
ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਆਡਾ ਮੇਰੂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਉਸਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਚਾਰ ਦੀਪ ਸਥਿਤ ਹਨ।
6.6.13
भद्राश्वः केतुमालश्च जम्बूद्वीपश्च भारत ।
उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ६.६.१३ ॥
ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਕੇਤੁਮਾਲ, ਜੰਬੂਦ੍ਵੀਪ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੁਰੂ ਵੀ — ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ।
6.6.14
विहगः सुमुखो यस्तु सुपर्णस्यात्मजः किल ।
स वै विचिन्तयामास सौवर्णान्वीक्ष्य वायसान् ॥ ६.६.१४ ॥
ਸੁਪਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਹਗ ਸੁਮੁਖ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
6.6.15
मेरुरुत्तममध्यानामधमानां च पक्षिणाम् ।
अविशेषकरो यस्मात्तस्मादेनं त्यजाम्यहम् ॥ ६.६.१५ ॥
ਮੇਰੂ ਉੱਤਮ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ।
6.6.16
तमादित्योऽनुपर्येति सततं ज्योतिषां वरः ।
चन्द्रमाश्च सनक्षत्रो वायुश्चैव प्रदक्षिणः ॥ ६.६.१६ ॥
ਚਾਨਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਦਿਤ੍ਯ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਛੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.6.17
सपर्वतो महाराज दिव्यपुष्पफलान्वितः ।
भवनैरावृतः सर्वैर्जाम्बूनदपरिष्कृतैः ॥ ६.६.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਬਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
6.6.18
तत्र देवगणा राजन्गन्धर्वासुरराक्षसाः ।
अप्सरोगणसंयुक्ताः शैले क्रीडन्ति सर्वदा ॥ ६.६.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਦੇਵਗਣ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ ਸਦਾ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.6.19
तत्र ब्रह्मा च रुद्रश्च शक्रश्चापि सुरेश्वरः ।
समेत्य विविधैर्यज्ञैर्यजन्तेऽनेकदक्षिणैः ॥ ६.६.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅਨੇਕ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਵਿਧ ਯਗਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.6.20
तुम्बुरुर्नारदश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहूः ।
अभिगम्यामरश्रेष्ठांस्तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः ॥ ६.६.२० ॥
ਤੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ, ਹਹਾ ਅਤੇ ਹੁਹੂ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿਵਿਧ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.6.21
सप्तर्षयो महात्मानः कश्यपश्च प्रजापतिः ।
तत्र गच्छन्ति भद्रं ते सदा पर्वणि पर्वणि ॥ ६.६.२१ ॥
ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਸਦਾ ਹਰ ਪਰਵ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.6.22
तस्यैव मूर्धन्युशनाः काव्यो दैत्यैर्महीपते ।
इमानि तस्य रत्नानि तस्येमे रत्नपर्वताः ॥ ६.६.२२ ॥
ਉਸੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਦੈਂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ਼ਨਾ ਕਾਵਿਆ (ਸ਼ੁਕਰਾਚਾਰੀਆ) ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਤਨ ਉਸੇ ਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਰਤਨਪਰਬਤ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਹਨ।
6.6.23
तस्मात्कुबेरो भगवांश्चतुर्थं भागमश्नुते ।
ततः कलांशं वित्तस्य मनुष्येभ्यः प्रयच्छति ॥ ६.६.२३ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕੁਬੇਰ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਧਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾਂਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
6.6.24
पार्श्वे तस्योत्तरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम् ।
कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुद्गतम् ॥ ६.६.२४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਰਮਣੀਕ ਕਰਨਿਕਾਰ ਵਣ ਹੈ।
6.6.25
तत्र साक्षात्पशुपतिर्दिव्यैर्भूतैः समावृतः ।
उमासहायो भगवान्रमते भूतभावनः ॥ ६.६.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਸਾਖਿਆਤ ਪਸ਼ੂਪਤੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਭੂਤਭਾਵਨ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
6.6.26
कर्णिकारमयी मालां बिभ्रत्पादावलम्बिनीम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतस्त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ ६.६.२६ ॥
ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਲਟਕਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਸੂਰਜ।
6.6.27
तमुग्रतपसः सिद्धाः सुव्रताः सत्यवादिनः ।
पश्यन्ति नहि दुर्वृत्तैः शक्यो द्रुष्टुं महेश्वरः ॥ ६.६.२७ ॥
ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
6.6.28
तस्य शैलस्य शिखरात्क्षीरधारा नरेश्वर ।
विश्वरूपाऽपरिमिता भीमनिर्घातनिःस्वना ॥ ६.६.२८ ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ, ਅਪਰਿਮਿਤ, ਭਿਆਨਕ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਹੈ।
6.6.29
पुण्या पुण्यतमैर्जुष्टा गङ्गा भागीरथी शुभा ।
प्लवन्तीव प्रवेगेन ह्रदे चन्द्रमसः शुभे ॥ ६.६.२९ ॥
ਪਵਿੱਤਰ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੀ ਗਈ, ਸ਼ੁਭ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੇਗ ਨਾਲ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ।
6.6.30
तया ह्युत्पादितः पुण्यः स ह्रदः सागरोपमः ।
तां धारयामास तदा दुर्धरां पर्वतैरपि ॥ ६.६.३० ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਉਦੋਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੁਰਧਰ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਬਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ।
6.6.31
शतं वर्षसहस्राणां शिरसैव महेश्वरः ।
मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो महीपते ॥ ६.६.३१ ॥
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਭਾਰ ਹੀ (ਤਪ ਕੀਤਾ)। ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਕੇਤੁਮਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ।
6.6.32
जम्बूखण्डे तु तत्रैव महाजनपदो नृप ।
आयुर्दशसहस्राणि वर्षाणां तत्र भारत ॥ ६.६.३२ ॥
ਜੰਬੂਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜਨਪਦ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉੱਥੇ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.6.33
सुवर्णवर्णाश्च नराः स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ।
अनामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः ॥ ६.६.३३ ॥
ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮਰਦ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
6.6.34
जायन्ते मानवास्तत्र निष्टप्तकनकप्रभाः ।
गन्धमादनश्रृङ्गेषु कुबेरः सह राक्षसैः ॥ ६.६.३४ ॥
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਬੇਰ (ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ)।
6.6.35
संवृतोऽप्सरसां सङ्घैर्मोदते गुह्यकाधिपः ।
गन्धमादनपार्श्वे तु पर त्वपरगण्डिकाः ॥ ६.६.३५ ॥
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਗੁਹਯਕਾਧਿਪਤੀ (ਕੁਬੇਰ) ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ, ਅਪਰਗੰਡਿਕਾਵਾਂ (ਹਨ)।
6.6.36
एकादशसहस्राणि वर्षाणां परमायुषः ।
तत्र कृष्णा नरा राजंस्तेजोयुक्ता महाबलाः ।
स्त्रियश्चोत्पलवर्णाभाः सर्वाः सुप्रियदर्शनाः ॥ ६.६.३६ ॥
ਉੱਥੇ ਪਰਮ ਆਯੂ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮਰਦ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
6.6.37
नीलात्परतरं श्वेतं श्वेताद्धैरण्यकं परम् ।
वर्षमैरावतं राजन्नानाजनपदावृतम् ॥ ६.६.३७ ॥
ਨੀਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਵੇਤ; ਸ਼ਵੇਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਰਣ੍ਯਕ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਐਰਾਵਤ ਵਰਸ਼।
6.6.38
धनुःसंस्थे महाराज द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे ।
इलावृत्तं मध्यमं तु पञ्च दीर्घाणि चैव हि ॥ ६.६.३८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੋ ਵਰਸ਼ — ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ। ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਲੰਮੇ ਪੰਜ ਵੀ ਹਨ।
6.6.39
उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः ।
आयुःप्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः ॥ ६.६.३९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰੋਂ-ਉੱਤਰ ਵਰਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਮਰ ਦਾ ਮਾਪ, ਆਰੋਗਿਆ, ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ।
6.6.40
समन्वितानि भूतानि तेषु वर्षेषु भारत ।
एवमेषा महाराज पर्वतैः पृथिवी चिता ॥ ६.६.४० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ (ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ) ਯੁਕਤ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੀ ਅਤੇ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ।
6.6.41
हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः ।
यत्र वैश्रवणो राजन्गुह्यकैः सह मोदते ॥ ६.६.४१ ॥
ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਕੈਲਾਸ ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਗੁਹਯਕਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
6.6.42
तत्र देवो महादेवो नित्यमास्ते सहोमया ।
शीते शिलातले रम्ये देवर्षिगणपूजितःक ॥ ६.६.४२ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਸਦਾ ਉਮਾ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਠੰਢੀ, ਰਮਣੀਕ ਸ਼ਿਲਾ-ਤਲ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ।
6.6.43
अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति ।
हिरण्यश्रृङ्गः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः ॥ ६.६.४३ ॥
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੈਲਾਸ਼ ਹੈ, ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ ਵੱਲ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦਿਵਿਆ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.6.44
तस्य पार्श्वे महद्दिव्यं शुभ्रं काञ्चनवालुकम् ।
रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः ॥ ६.६.४४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦਿਵਿਆ, ਸ਼ੁੱਭ੍ਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੇਤ ਵਾਲਾ, ਰਮਣੀਕ ਬਿੰਦੂਸਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ (ਤਪ ਕੀਤਾ)।
6.6.45
दृष्ट्वा भागीरथीं गङ्गामुवास बहुलाः समाः ।
यूपा मणिमयास्तत्र चैत्याश्चापि हिरण्मयाः ॥ ६.६.४५ ॥
ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਹ) ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ; ਉੱਥੇ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਯੂਪ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੈਤਯ ਵੀ ਹਨ।
6.6.46
तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं सहस्राक्षो महायशाः ।
स्रष्टा भूतपतिर्यत्र सर्वलोकान्सनातनान् ॥ ६.६.४६ ॥
ਉੱਥੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ (ਇੰਦਰ) ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਜਿੱਥੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਸਨਾਤਨ ਸਭ ਲੋਕ ਰਚੇ।
6.6.47
उपास्यते तिग्मतेजा यत्र भूतैः समन्ततः ।
नरनारायणौ ब्रह्मा मनुः स्थाणुश्च पञ्चमः ॥ ६.६.४७ ॥
ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਤੇਜ ਵਾਲਾ (ਦੇਵ) ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਾਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਣੂ (ਸ਼ਿਵ)।
6.6.48
तत्र दिव्या त्रिपथगा प्रथमं तु प्रतिष्ठिता ।
ब्रह्मलोकादपक्रान्ता सप्तधा प्रतिपद्यते ॥ ६.६.४८ ॥
ਉੱਥੇ ਦਿਵਿਆ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
6.6.49
वस्वौकसारा नलिनी पावनी च सरस्वती ।
जम्बूनदी च सीता च गङ्गा सिंधुश्च सप्तमी ॥ ६.६.४९ ॥
ਵਸ੍ਵੌਕਸਾਰਾ, ਨਲਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੰਬੂਨਦੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਿੰਧੂ।
6.6.50
अचिन्त्या दिव्यसंकाशा प्रभोरेषैव संविधिः ।
उपासते यत्र सत्रं सहस्रयुगपर्यये ॥ ६.६.५० ॥
ਇਹ ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.6.51
दृश्याऽदृश्या च भवति तत्र तत्र सरस्वती ।
एता दिव्याः सप्त गङ्गास्त्रिषु लोकेषु विश्रुताः ॥ ६.६.५१ ॥
ਸਰਸਵਤੀ ਕਿਤੇ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾਵਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
6.6.52
रक्षांसि वै हिमवति हेमकूटे तु गुह्यकाः ।
सर्पा नागाश्च निषधे गोकर्णं च तपोवनम् ॥ ६.६.५२ ॥
ਹਿਮਵਾਨ ਉੱਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹੇਮਕੂਟ ਉੱਤੇ ਗੁਹਯਕ; ਨਿਸ਼ਧ ਉੱਤੇ ਸਰਪ ਅਤੇ ਨਾਗ; ਗੋਕਰਣ ਤਪੋਵਨ ਹੈ।
6.6.53
देवासुराणां सर्वेषां श्वेतपर्वत उच्यते ।
गन्धर्वा निषधे नित्यं नीले ब्रह्मर्षयस्तथा ।
श्रृङ्गवांस्तु महाराज देवानां प्रतिसंचरः ॥ ६.६.५३ ॥
ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਵੇਤ ਪਰਬਤ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਧ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਦਾ; ਨੀਲ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਰੰਗਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ-ਮਾਰਗ ਹੈ।
6.6.54
इत्येतानि महाराज सप्त वर्षाणि भागशः ।
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च ॥ ६.६.५४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਸੱਤ ਵਰਸ਼ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਚਲ।
6.6.55
तेषामृद्धिर्बहुविधा दृश्यते दैवमानुषी ।
अशक्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषता ॥ ६.६.५५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ; ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.6.56
यां तु पृच्छसि मां राजन्दिव्यामेतां शशाकृतिम् ।
पार्श्वे शशस्य द्वे वर्षे उक्ते ये दक्षिणोत्तरे ।
कर्णौ तु शाकद्वीपश्च काश्यपद्वीप एव च ॥ ६.६.५६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਾਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦੋ ਵਰਸ਼; ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪਦ੍ਵੀਪ ਹਨ।
6.6.57
ताम्रपर्णीशिरो राजञ्छ्रीमान्मलयपर्वतः ।
एतद्द्वितीयं द्वीपस्य दृश्यते शशसंस्थितम् ॥ ६.६.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਣੀ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮਲਯ ਪਰਬਤ; ਦ੍ਵੀਪ ਦਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।