Mahābhārata · Adhyāya 6.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.62.1
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि सञ्जय ।
यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुपुत्रेण वध्यते ॥ ६.६२.१ ॥
Sañjaya, considero que el destino es supremo incluso por encima del esfuerzo humano, pues el ejército de mi hijo está siendo destruido por el hijo de Pāṇḍu.
6.62.2
नित्यं हि मामकांस्तात हतानेव हि शंससि ।
अव्यग्रांश्च प्रहृष्टांश्च नित्यं शंशसि पाण्डवान् ॥ ६.६२.२ ॥
Querido, siempre informas que los míos ya han sido muertos, y siempre dices que los Pāṇḍava están serenos y alegres.
6.62.3
विभग्नांश्च प्रनष्टांश्च नित्यं शंससि मामकान् ।
हीनान्पुरुषकारेण मामकानद्य सञ्जय ।
पातितान्पात्यमानांश्च हतानेव च शंससि ॥ ६.६२.३ ॥
Siempre dices que mis hombres están quebrados y destruidos; Sañjaya, hoy mis hombres están privados de esfuerzo viril. A los caídos y a los que están siendo derribados los das por muertos.
6.62.4
युध्यमानान्यथाशक्ति घटमानाञ्जयं प्रति ।
पाण्डवा हि जयन्त्येव जीयन्ते चैव मामकाः ॥ ६.६२.४ ॥
Mis hombres luchan según sus fuerzas y se esfuerzan por la victoria, sin embargo los Pāṇḍava vencen y mis hombres son derrotados.
6.62.5
सोऽहं तीव्राणि दुःस्वानि दुर्योधनकृतानि च ।
श्रोष्यामि सततं तात दुःसहानि बहूनि च ॥ ६.६२.५ ॥
Querido, escucharé sin cesar muchas noticias crueles, funestas e insoportables causadas por Duryodhana.
6.62.6
तमुपायं न पश्यामि जीयेरन्येन पाण्डवान् ।
मामका विजयं युद्धे प्राप्नुयुर्येन सञ्जय ॥ ६.६२.६ ॥
Sañjaya, no veo ningún medio por el cual los Pāṇḍava puedan ser vencidos y por el cual mis hombres puedan obtener la victoria en la batalla.
6.62.7
क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम् ।
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान् ॥ ६.६२.७ ॥
Oh rey, escucha con firmeza: la destrucción de cuerpos humanos, de elefantes, caballos y carros es, en verdad, tu gran falta.
6.62.8
धृष्टद्युम्नस्तु शल्येन पीडितो नवभिः शरैः ।
पीडयामास संक्रुद्धो मद्राधिपतिमायसैःक ॥ ६.६२.८ ॥
Pero Dhṛṣṭadyumna, herido por Śalya con nueve flechas, enfurecido, comenzó a hostigar al señor de los Madras con flechas de hierro.
6.62.9
तत्राद्भुतमपश्याम पार्षस्य पराक्रमम् ।
न्यवारयत यस्तूर्णं शल्यं समितिशोभनम् ॥ ६.६२.९ ॥
Allí vimos el asombroso valor del hijo de Pṛṣata, que al instante hizo retroceder a Śalya, esplendoroso en la batalla.
6.62.10
नान्तरं दृश्यते तत्र तयोश्च रथिनोस्तदा ।
मुहूर्तमिव तद्युद्धं तयोः सममिवाभवत् ॥ ६.६२.१० ॥
Entonces no se apreció diferencia alguna entre esos dos aurigas; por un momento aquel combate pareció igual para ambos.
6.62.11
ततः शल्यो महाराज धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च ॥ ६.६२.११ ॥
Entonces, oh gran rey, Śalya cortó en batalla el arco de Dhṛṣṭadyumna con una flecha bhalla dorada y afilada.
6.62.12
अथैनं शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे ।
गिरिं जलागमे यद्वञ्जलदा जलवृष्टिभिः ॥ ६.६२.१२ ॥
Entonces en la batalla lo cubrió con una lluvia de flechas, como las nubes en la llegada de las lluvias cubren una montaña con torrentes de agua.
6.62.13
अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो धृष्टद्युम्ने च पीडिते ।
अभिदुद्राव वेगेन मद्रराजरथं प्रति ॥ ६.६२.१३ ॥
Entonces Abhimanyu, enfurecido al ver afligido a Dhṛṣṭadyumna, se lanzó con velocidad hacia el carro del rey de los Madra.
6.62.14
ततो मद्राधिपस्थं कार्ष्णिः प्राप्यातिकोपनः ।
आर्तायनिममेयात्मा विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.६२.१४ ॥
Entonces el hijo de Kṛṣṇa, de espíritu inmenso y muy iracundo, llegó hasta Ārtāyani, que estaba en el carro del señor de los Madra, y lo atravesó con flechas afiladas.
6.62.15
ततस्तु तावका राजन्परीप्सन्तोऽर्जुनं रणे ।
मद्रराजरथं तूर्णं परिवार्यावतस्थिरे ॥ ६.६२.१५ ॥
Entonces, oh rey, los tuyos, deseosos de proteger a Arjuna en la batalla, rodearon rápidamente el carro del rey de los Madra y se mantuvieron firmes.
6.62.16
दुर्योधनो विकर्णश्च दुःशासनविविंशती ।
दुर्मर्षणो दुःसहश्च चित्रसेनोऽथ दुर्मुखः ॥ ६.६२.१६ ॥
Duryodhana, Vikarṇa, Duḥśāsana y Vivviṃśati, Durmarṣaṇa, Duḥsaha, Citrasena y luego Durmukha.
6.62.17
सत्यव्रतश्च भद्रं ते पुरुमित्रश्च भारत ।
एते मद्राधिपरथं पालयन्तः स्थिता रणे ॥ ६.६२.१७ ॥
Satyavrata y Purumitra, oh Bhārata, que la fortuna te acompañe, estos se mantuvieron en la batalla protegiendo el carro del señor de los Madra.
6.62.18
तान्भीमसेनः संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
द्रौपदेयाभिमन्युश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.६२.१८ ॥
Bhīmasena, muy enfurecido, se volvió contra ellos; y Dhṛṣṭadyumna, el hijo de Pṛṣata, Abhimanyu, hijo de Draupadī, y los dos Pāṇḍava, hijos de Mādrī, también.
6.62.19
धार्तराष्ट्रान्दश रथान्दशैव प्रत्यवारयन् ।
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो विशांपते ॥ ६.६२.१९ ॥
A los diez carros de los hijos de Dhṛtarāṣṭra los detuvieron con diez carros, lanzando armas de muchas clases, oh señor de los pueblos.
6.62.20
अभ्यवर्तन्तं संहृष्टाः परस्परवधैषिणः ।
ते वै समेयुः संग्रामे राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ६.६२.२० ॥
Deseando cada uno la muerte del otro, avanzaron con alegría y se encontraron juntos en la batalla, oh rey, por tu mal consejo.
6.62.21
तस्मिन्दशरथे क्रुद्धे वर्तमाने महाभये ।
तावकानां परेषां वा प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ॥ ६.६२.२१ ॥
Mientras aquel furioso combate de los diez carros se desarrollaba con gran terror, los guerreros de carro de tu bando y del enemigo se convirtieron en simples espectadores.
6.62.22
शस्त्राण्यनेकरूपाणि विसृजन्तो महारथाः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.६२.२२ ॥
Lanzando armas de muchas formas, los grandes guerreros de carro rugían unos contra otros y entablaron un feroz choque.
6.62.23
ते तदा जातसंरम्भाः सर्वेऽन्योन्यं जिघांसवः ।
अन्योन्यमभिमर्दन्तः स्पर्धमानाः परस्परम् ॥ ६.६२.२३ ॥
Entonces todos ellos, llenos de furia y deseando matarse unos a otros, se atropellaban mutuamente y rivalizaban entre sí.
6.62.24
अन्योन्यस्पर्धया राजञ्ज्ञातयः संगता मिथः ।
महास्राणि विमुञ्चन्तः समापेतुरमर्षिणः ॥ ६.६२.२४ ॥
Por su rivalidad mutua, oh rey, aquellos parientes se reunieron, lanzando grandes armas, y se encontraron unos con otros en su furia implacable.
6.62.25
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं महारणे ।
विव्याध निशितैर्बाणैश्चतुर्भिः समरे द्रुतम् ॥ ६.६२.२५ ॥
Pero Duryodhana, enfurecido, hirió rápidamente a Dhṛṣṭadyumna en aquella gran batalla con cuatro flechas afiladas.
6.62.26
दुर्मर्षणश्च विंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः ।
दुर्मुखो नवभिर्बाणैर्दुःसहश्चापि सप्तभिः ॥ ६.६२.२६ ॥
Durmarṣaṇa con veinte, Citrasena con cinco, Durmukha con nueve y Duḥsaha con siete flechas.
6.62.27
विविंशतिः पञ्चभिश्च त्रिभिर्दुःशासनस्तथा ।
तान्प्रत्यविध्यद्राजेन्द्र पार्षतः शत्रुतापनः ॥ ६.६२.२७ ॥
Vivimśati con cinco y Duḥśāsana con tres. Oh señor de reyes, el hijo de Pṛṣata, atormentador de enemigos, les respondió hiriéndolos a todos.
6.62.28
एकैकं पञ्चविंशत्या दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
सत्यव्रतं च समरे पुरुमित्रं च भारत ॥ ६.६२.२८ ॥
Oh Bhārata, mostrando la destreza de su mano, hirió a cada uno con veinticinco flechas, incluidos Satyavrata y Purumitra en la batalla.
6.62.29
अभिमन्युरविध्यत्तु दशभिर्दशभिः शरैः ।
माद्रीपुत्रौ तु समरे मातुलं मातृनन्दनौ ॥ ६.६२.२९ ॥
Abhimanyu hirió con diez flechas a cada uno, y en la batalla los dos hijos de Mādrī hirieron a su tío materno Śalya.
6.62.30
अविध्येतां शरैस्तीक्ष्णैस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततः शल्यो महाराज स्वस्त्रीयौ रथिनां वरौ ॥ ६.६२.३० ॥
Ambos lo hirieron con flechas afiladas, y aquello fue prodigioso. Entonces, oh gran rey, Śalya hirió a sus dos sobrinos, los mejores de los aurigas.
6.62.31
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
छाद्यमानौ ततस्तौ कतु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः ॥ ६.६२.३१ ॥
Aunque ambos quedaron cubiertos por numerosas flechas, los dos hijos de Mādrī, deseosos de devolver cada golpe, no se movieron; ellos también dispararon muchas flechas.
6.62.32
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः ॥ ६.६२.३२ ॥
Entonces Bhīmasena, el de gran fuerza, al ver a Duryodhana, deseando poner fin a la disputa, el Pāṇḍava tomó su maza.
6.62.33
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव श्रृङ्गिणम् ।
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात् ॥ ६.६२.३३ ॥
Al ver a Bhīmasena, el de grandes brazos, con la maza en alto, semejante al Kailāsa de cumbres, tus hijos huyeron aterrorizados.
6.62.34
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत् ।
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ ६.६२.३४ ॥
Pero Duryodhana, muy airado, impulsó al rey de Magadha, con una división de diez mil elefantes veloces.
6.62.35
गजानीकेन सहितस्तेन राजा सुयोधनाः ।
मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात् ॥ ६.६२.३५ ॥
Acompañado por la división de elefantes, el rey Suyodhana, con el rey de Magadha colocado al frente, avanzó contra Bhīmasena.
6.62.36
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः ।
गदापाणिरवारोहद्रथांत्सिंह इवोन्नदन् ॥ ६.६२.३६ ॥
Al ver la división de elefantes que cargaba, Vṛkodara, con la maza en la mano, saltó de su carro rugiendo como un león.
6.62.37
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अभ्यधावद्गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ६.६२.३७ ॥
Empuñando una maza pesada y grande, hecha de la esencia de la piedra, se lanzó contra la hueste de elefantes, como Antaka con la boca abierta.
6.62.38
स गजान्गदया निघ्नन्व्यचरत्समरे बली ।
भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ ६.६२.३८ ॥
Golpeando a los elefantes con su maza, el poderoso Bhīmasena de grandes brazos recorría la batalla, como Indra con el rayo.
6.62.39
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना ।
व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भिमस्य गर्जतः ॥ ६.६२.३९ ॥
Ante aquel gran rugido de Bhīma, que estremecía la mente y el corazón, los elefantes, apiñados, se revolvieron en confusión.
6.62.40
ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६२.४० ॥
Entonces los hijos de Draupadī, el gran auriga hijo de Subhadrā, Nakula y Sahadeva, y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata, avanzaron.
6.62.41
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान् ।
अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान् ॥ ६.६२.४१ ॥
Protegiendo la espalda de Bhīma, avanzando a la carrera, llovieron flechas sobre los elefantes, como nubes que descargan sobre manadas de montañas.
6.62.42
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा ।
क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः।
न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम् ॥ ६.६२.४२ ॥
Śatānīka, hijo de Nakula, aniquilador de huestes enemigas en la batalla, con flechas de filo de navaja, de media luna, barbadas, de plumas amarillas (añjalika) y afiladas, decapitó a los guerreros de los elefantes.
6.62.43
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः ।
अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः ॥ ६.६२.४३ ॥
Con cabezas que caían y brazos adornados, y manos con aguijones, aparecía como una lluvia de piedras.
6.62.44
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः ।
अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव ॥ ६.६२.४४ ॥
Los guerreros montados en elefantes, con las cabezas cortadas, se veían sobre los hombros de los elefantes, como árboles de copas rotas en las cumbres de los montes.
6.62.45
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान् ।
पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना ॥ ६.६२.४५ ॥
Vimos otros grandes elefantes abatidos por Dhṛṣṭadyumna, cayendo y siendo derribados por el magnánimo hijo de Pṛṣata.
6.62.46
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम् ।
प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ ६.६२.४६ ॥
Entonces el rey protector de Magadha envió en batalla un elefante semejante a Airāvaṇa contra el carro de Saubhadra.
6.62.47
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् ।
जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.६२.४७ ॥
Al ver que el gran elefante del rey de Magadha se abalanzaba, el héroe Saubhadra, matador de héroes enemigos, lo abatió con una sola flecha.
6.62.48
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः ।
राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ६.६२.४८ ॥
Haciendo girar a aquel elefante, Kārṣṇi, conquistador de ciudades enemigas, cortó la cabeza del rey con una flecha de cabeza ancha y plumas de plata.
6.62.49
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः ।
व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव ॥ ६.६२.४९ ॥
Adentrándose en aquel ejército de elefantes, también Bhīmasena, el pāṇḍava, se movió en la batalla aplastando elefantes como Indra aplasta montañas.
6.62.50
एकप्रहारनिहतान्भीमसेनेन दन्तिनः ।
अपश्याम रणे तस्मिन्गिरीन्वज्रहतानिव ॥ ६.६२.५० ॥
En aquella batalla vimos elefantes abatidos por un solo golpe de Bhīmasena, como montañas heridas por el rayo.
6.62.51
भग्नदन्तान्भग्नकरान्भग्नसक्थीश्च वारणान् ।
भग्नपृष्ठत्रिकानन्यान्निहतान्पर्वतोपमान् ॥ ६.६२.५१ ॥
Elefantes con colmillos rotos, trompas rotas y muslos rotos, y otros con lomos y caderas destrozados, yacían muertos como montañas.
6.62.52
नदतः सीदतश्चान्यान्विमुखान्समरे गतान् ।
विद्रुतान्भयसंविग्नांस्तथा विशकृतोऽपरान् ॥ ६.६२.५२ ॥
Había otros elefantes que rugían y se hundían, otros que, vueltos de cara de la batalla, huían, agitados por el miedo, y otros manchados de excrementos.
6.62.53
भीमसेनस्य मार्गेषु पतितान्पर्वतोपमान् ।
अपश्यं निहतान्नागान्राजन्निष्ठीवतोपरान् ॥ ६.६२.५३ ॥
Por los caminos de Bhīmasena, oh rey, vi elefantes caídos como montañas, muertos, y otros escupiendo sangre.
6.62.54
वमन्तो रुधिरं चान्ये भिन्नकुम्भा महागजाः ।
विह्नलन्तो गता भूमिं शैला इव धरातले ॥ ६.६२.५४ ॥
Vomitando sangre, y otros grandes elefantes con las frentes hendidas, tambaleándose, cayeron al suelo como montañas que caen sobre la faz de la tierra.
6.62.55
मेदोरुधिरदिग्धाङ्गो वसामज्जासमुक्षितः ।
व्यचरत्समरे भीमो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६२.५५ ॥
Bhīma, con el cuerpo cubierto de grasa y sangre y salpicado de médula y grasa, se movía en la batalla como la Muerte con su vara en la mano.
6.62.56
गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्वृकोदरः ।
घोरः प्रतिभयश्चासीत्पिनाकीव पिनाकभृत् ॥ ६.६२.५६ ॥
Vṛkodara, portando una maza empapada en sangre de elefantes, era terrible y temible, como Śiva portador del arco Pināka.
6.62.57
संमथ्यमानाः क्रुद्धेन भीमसेनेन दन्तिनः ।
सहसा प्राद्रवन्क्लिष्ठा मृद्गन्तस्तव वाहिनीम् ॥ ६.६२.५७ ॥
Los elefantes, aplastados por el airado Bhīmasena, huyeron de repente con angustia, pisoteando tu ejército.
6.62.58
तं हि वीरं महेष्वासं सौभद्रप्रमुखा रथाः ।
पर्यरक्षन्त युध्यन्तं वज्रायुधमिवामराः ॥ ६.६२.५८ ॥
Aquellos aurigas, encabezados por Saubhadra (Abhimanyu), protegieron a aquel héroe, gran arquero, mientras combatía, como los dioses protegen a Indra, portador del rayo.
6.62.59
शोणिताक्तां गदां बिभ्रदुक्षितां गजशोणितैः ।
कृतान्त इव रोद्रात्मा भीमसेनो व्यदृश्यत ॥ ६.६२.५९ ॥
Bhīmasena, feroz de naturaleza, portando una maza untada y salpicada de sangre de elefantes, apareció como la misma Muerte.
6.62.60
व्यायच्छमानं गदया दिक्षु सर्वासु भारत ।
अपश्याम रणे भीमं नृत्यन्तमिव शङ्करम् ॥ ६.६२.६० ॥
Oh Bhārata, vimos a Bhīma en la batalla, esforzándose con la maza en todas las direcciones, como Śaṅkara danzando.
6.62.61
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिसमकस्वनाम् ।
अपश्याम महाराय रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६२.६१ ॥
Oh gran rey, vimos la maza, pesada como la vara de Yama, con un estruendo como el rayo de Indra, terrible y destructora.
6.62.62
विमिश्रां केशमञ्जाभिः प्रदिग्धां रुधिरेण च ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६२.६२ ॥
Mezclada con cabello y médula, untada de sangre, como Rudra airado golpeando a las criaturas con su arco Pinaka.
6.62.63
यथा पशूनां सङ्घातं यष्ट्या पालः प्रकालयेत् ।
तथा भीमो गजानीकं गदया समकालयत् ॥ ६.६२.६३ ॥
Como un pastor arrea con su vara un rebaño de ganado, así Bhīma ahuyentó con su maza el ejército de elefantes.
6.62.64
गदया वध्यमानास्ते मार्गणैश्च समन्ततः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तः प्राद्रवन्कुञ्जरास्तव ॥ ६.६२.६४ ॥
Heridos por la maza y por flechas por todos lados, vuestros elefantes huyeron pisoteando sus propias tropas y las ajenas.
6.62.65
महावात इवाभ्राणि विधमित्वा स वारणान् ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमः श्मशान इव शूलभृत् ॥ ६.६२.६५ ॥
Como un gran viento dispersa las nubes, así Bhīma dispersó a los elefantes y se mantuvo en aquel tumulto como el portador del tridente en un crematorio.