ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.62.1
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि सञ्जय ।
यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुपुत्रेण वध्यते ॥ ६.६२.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਦੈਵ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
6.62.2
नित्यं हि मामकांस्तात हतानेव हि शंससि ।
अव्यग्रांश्च प्रहृष्टांश्च नित्यं शंशसि पाण्डवान् ॥ ६.६२.२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ।
6.62.3
विभग्नांश्च प्रनष्टांश्च नित्यं शंससि मामकान् ।
हीनान्पुरुषकारेण मामकानद्य सञ्जय ।
पातितान्पात्यमानांश्च हतानेव च शंससि ॥ ६.६२.३ ॥
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਏ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਸੰਜਯ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਡਿੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਡੇਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ।
6.62.4
युध्यमानान्यथाशक्ति घटमानाञ्जयं प्रति ।
पाण्डवा हि जयन्त्येव जीयन्ते चैव मामकाः ॥ ६.६२.४ ॥
ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਂਡਵ ਹੀ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਹੀ ਹਾਰਦੇ ਹਨ।
6.62.5
सोऽहं तीव्राणि दुःस्वानि दुर्योधनकृतानि च ।
श्रोष्यामि सततं तात दुःसहानि बहूनि च ॥ ६.६२.५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ, ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੈਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਾਂਗਾ।
6.62.6
तमुपायं न पश्यामि जीयेरन्येन पाण्डवान् ।
मामका विजयं युद्धे प्राप्नुयुर्येन सञ्जय ॥ ६.६२.६ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਜਿਸ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ, ਉਹ ਉਪਾਅ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।
6.62.7
क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम् ।
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान् ॥ ६.६२.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਟਿਕ ਕੇ ਸੁਣੋ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼; ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੈ।
6.62.8
धृष्टद्युम्नस्तु शल्येन पीडितो नवभिः शरैः ।
पीडयामास संक्रुद्धो मद्राधिपतिमायसैःक ॥ ६.६२.८ ॥
ਪਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਨ ਲੱਗਾ।
6.62.9
तत्राद्भुतमपश्याम पार्षस्य पराक्रमम् ।
न्यवारयत यस्तूर्णं शल्यं समितिशोभनम् ॥ ६.६२.९ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ; ਉਸਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
6.62.10
नान्तरं दृश्यते तत्र तयोश्च रथिनोस्तदा ।
मुहूर्तमिव तद्युद्धं तयोः सममिवाभवत् ॥ ६.६२.१० ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ; ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.62.11
ततः शल्यो महाराज धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च ॥ ६.६२.११ ॥
ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦਾ ਧਨੁੱਖ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਤੀਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.62.12
अथैनं शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे ।
गिरिं जलागमे यद्वञ्जलदा जलवृष्टिभिः ॥ ६.६२.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
6.62.13
अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो धृष्टद्युम्ने च पीडिते ।
अभिदुद्राव वेगेन मद्रराजरथं प्रति ॥ ६.६२.१३ ॥
ਤਦ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਅਭਿਮਨਿਊ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
6.62.14
ततो मद्राधिपस्थं कार्ष्णिः प्राप्यातिकोपनः ।
आर्तायनिममेयात्मा विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.६२.१४ ॥
ਤਦ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰਸ਼ਣਿ ਨੇ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਆਰਤਾਯਨਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.62.15
ततस्तु तावका राजन्परीप्सन्तोऽर्जुनं रणे ।
मद्रराजरथं तूर्णं परिवार्यावतस्थिरे ॥ ६.६२.१५ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਲੋਕ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
6.62.16
दुर्योधनो विकर्णश्च दुःशासनविविंशती ।
दुर्मर्षणो दुःसहश्च चित्रसेनोऽथ दुर्मुखः ॥ ६.६२.१६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਵਿਕਰਣ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਦੁਃਸਹ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਰਮੁਖ।
6.62.17
सत्यव्रतश्च भद्रं ते पुरुमित्रश्च भारत ।
एते मद्राधिपरथं पालयन्तः स्थिता रणे ॥ ६.६२.१७ ॥
ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਪੁਰੂਮਿਤ੍ਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
6.62.18
तान्भीमसेनः संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
द्रौपदेयाभिमन्युश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.६२.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਪਾਰਸ਼ਤ, ਦ੍ਰੌਪਦੇਯ ਅਭਿਮਨਿਊ ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
6.62.19
धार्तराष्ट्रान्दश रथान्दशैव प्रत्यवारयन् ।
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो विशांपते ॥ ६.६२.१९ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦਸ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਿਆ; ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
6.62.20
अभ्यवर्तन्तं संहृष्टाः परस्परवधैषिणः ।
ते वै समेयुः संग्रामे राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ६.६२.२० ॥
ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਗਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਦੁਰਮੰਤਰਣਾ ਕਾਰਨ।
6.62.21
तस्मिन्दशरथे क्रुद्धे वर्तमाने महाभये ।
तावकानां परेषां वा प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ॥ ६.६२.२१ ॥
ਉਸ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦਸ਼ਰਥ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਹਾਭੈ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਪੱਖ ਦੇ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਰਥੀ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ।
6.62.22
शस्त्राण्यनेकरूपाणि विसृजन्तो महारथाः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.६२.२२ ॥
ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਰਥੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
6.62.23
ते तदा जातसंरम्भाः सर्वेऽन्योन्यं जिघांसवः ।
अन्योन्यमभिमर्दन्तः स्पर्धमानाः परस्परम् ॥ ६.६२.२३ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੋੜ ਕਰਦੇ।
6.62.24
अन्योन्यस्पर्धया राजञ्ज्ञातयः संगता मिथः ।
महास्राणि विमुञ्चन्तः समापेतुरमर्षिणः ॥ ६.६२.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਸੀ ਹੋੜ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂ ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਗਏ।
6.62.25
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं महारणे ।
विव्याध निशितैर्बाणैश्चतुर्भिः समरे द्रुतम् ॥ ६.६२.२५ ॥
ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗਾ।
6.62.26
दुर्मर्षणश्च विंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः ।
दुर्मुखो नवभिर्बाणैर्दुःसहश्चापि सप्तभिः ॥ ६.६२.२६ ॥
ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ ਨੇ ਵੀਹ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਨੇ ਪੰਜ ਨਾਲ, ਦੁਰਮੁਖ ਨੇ ਨੌਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੁਃਸਹ ਨੇ ਸੱਤ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.62.27
विविंशतिः पञ्चभिश्च त्रिभिर्दुःशासनस्तथा ।
तान्प्रत्यविध्यद्राजेन्द्र पार्षतः शत्रुतापनः ॥ ६.६२.२७ ॥
ਵਿਵਿੰਸ਼ਤਿ ਨੇ ਪੰਜ ਅਤੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.62.28
एकैकं पञ्चविंशत्या दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
सत्यव्रतं च समरे पुरुमित्रं च भारत ॥ ६.६२.२८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਪੱਚੀ-ਪੱਚੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਸਤਿਆਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਪੁਰੂਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ।
6.62.29
अभिमन्युरविध्यत्तु दशभिर्दशभिः शरैः ।
माद्रीपुत्रौ तु समरे मातुलं मातृनन्दनौ ॥ ६.६२.२९ ॥
ਅਭਿਮਨਿਊ ਨੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦਸ-ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.62.30
अविध्येतां शरैस्तीक्ष्णैस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततः शल्यो महाराज स्वस्त्रीयौ रथिनां वरौ ॥ ६.६२.३० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਣਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.62.31
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
छाद्यमानौ ततस्तौ कतु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः ॥ ६.६२.३१ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਢਕੇ ਗਏ, ਪਰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਹਿੱਲੇ; ਉਹਨਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ।
6.62.32
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः ॥ ६.६२.३२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; ਝਗੜੇ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਈ।
6.62.33
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव श्रृङ्गिणम् ।
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात् ॥ ६.६२.३३ ॥
ਗਦਾ ਉਠਾਏ ਹੋਏ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
6.62.34
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत् ।
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ ६.६२.३४ ॥
ਪਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਮਾਗਧ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸੀ।
6.62.35
गजानीकेन सहितस्तेन राजा सुयोधनाः ।
मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात् ॥ ६.६२.३५ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਮਾਗਧ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
6.62.36
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः ।
गदापाणिरवारोहद्रथांत्सिंह इवोन्नदन् ॥ ६.६२.३६ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਝਪਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਰੱਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਿਆ।
6.62.37
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अभ्यधावद्गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ६.६२.३७ ॥
ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਅੱਡੇ ਹੋਏ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
6.62.38
स गजान्गदया निघ्नन्व्यचरत्समरे बली ।
भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ ६.६२.३८ ॥
ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਜ੍ਰ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
6.62.39
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना ।
व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भिमस्य गर्जतः ॥ ६.६२.३९ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਗਰਜਣ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਦ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤੜਪ ਉੱਠੇ।
6.62.40
ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६२.४० ॥
ਤਦ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ, ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.62.41
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान् ।
अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान् ॥ ६.६२.४१ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੌੜਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ।
6.62.42
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा ।
क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः।
न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम् ॥ ६.६२.४२ ॥
ਨਕੁਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਾਨੀਕ, ਜੋ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ-ਟੋਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰ, ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ, ਭੱਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਜਲਿਕ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ-ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਸੁੱਟੇ।
6.62.43
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः ।
अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः ॥ ६.६२.४३ ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਕੁਸ਼ ਸਹਿਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।
6.62.44
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः ।
अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव ॥ ६.६२.४४ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਵੱਢੇ ਗਜਯੋਧੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੀ ਸਿਖਰ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖੇ।
6.62.45
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान् ।
पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना ॥ ६.६२.४५ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ; ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਢਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
6.62.46
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम् ।
प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ ६.६२.४६ ॥
ਫਿਰ ਮਗਧ ਦੇ ਮਹੀਪਾਲ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਵਰਗਾ ਹਾਥੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੌਭਦ੍ਰ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
6.62.47
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् ।
जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.६२.४७ ॥
ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਧਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਵੀਰ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.62.48
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः ।
राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ६.६२.४८ ॥
ਪਰਪੁਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਸ਼ਣੀ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮੋੜਦਿਆਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ।
6.62.49
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः ।
व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव ॥ ६.६२.४९ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਧਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.62.50
एकप्रहारनिहतान्भीमसेनेन दन्तिनः ।
अपश्याम रणे तस्मिन्गिरीन्वज्रहतानिव ॥ ६.६२.५० ॥
ਉਸ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਹਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ।
6.62.51
भग्नदन्तान्भग्नकरान्भग्नसक्थीश्च वारणान् ।
भग्नपृष्ठत्रिकानन्यान्निहतान्पर्वतोपमान् ॥ ६.६२.५१ ॥
ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੁੰਢਾਂ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਕਮਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਰ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮਰੇ ਪਏ ਸਨ।
6.62.52
नदतः सीदतश्चान्यान्विमुखान्समरे गतान् ।
विद्रुतान्भयसंविग्नांस्तथा विशकृतोऽपरान् ॥ ६.६२.५२ ॥
ਗਰਜਦੇ, ਧਸਦੇ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਭੱਜੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ ਅਤੇ ਮਲ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਵੀ ਸਨ।
6.62.53
भीमसेनस्य मार्गेषु पतितान्पर्वतोपमान् ।
अपश्यं निहतान्नागान्राजन्निष्ठीवतोपरान् ॥ ६.६२.५३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀ ਮੈਂ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲਹੂ ਥੁੱਕਦੇ ਵੇਖਿਆ।
6.62.54
वमन्तो रुधिरं चान्ये भिन्नकुम्भा महागजाः ।
विह्नलन्तो गता भूमिं शैला इव धरातले ॥ ६.६२.५४ ॥
ਲਹੂ ਉਲਟੀ ਕਰਦੇ, ਕੁੰਭਸਥਲ ਪਾਟੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਹਾਥੀ ਡਗਮਗਾਂਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਰਬਤ ਡਿੱਗਣ।
6.62.55
मेदोरुधिरदिग्धाङ्गो वसामज्जासमुक्षितः ।
व्यचरत्समरे भीमो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६२.५५ ॥
ਚਰਬੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਝ ਤੇ ਵਸਾ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਭੀਮ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਫੜੇ ਯਮ ਵਾਂਗ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.62.56
गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्वृकोदरः ।
घोरः प्रतिभयश्चासीत्पिनाकीव पिनाकभृत् ॥ ६.६२.५६ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ।
6.62.57
संमथ्यमानाः क्रुद्धेन भीमसेनेन दन्तिनः ।
सहसा प्राद्रवन्क्लिष्ठा मृद्गन्तस्तव वाहिनीम् ॥ ६.६२.५७ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਮਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਥੀ ਅਚਾਨਕ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ; ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦਦੇ ਹੋਏ।
6.62.58
तं हि वीरं महेष्वासं सौभद्रप्रमुखा रथाः ।
पर्यरक्षन्त युध्यन्तं वज्रायुधमिवामराः ॥ ६.६२.५८ ॥
ਉਸ ਵੀਰ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮਨਿਊ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ; ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ।
6.62.59
शोणिताक्तां गदां बिभ्रदुक्षितां गजशोणितैः ।
कृतान्त इव रोद्रात्मा भीमसेनो व्यदृश्यत ॥ ६.६२.५९ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਤੇ ਛਿੜਕੀ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰੌਦ੍ਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਭੀਮਸੇਨ ਯਮ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
6.62.60
व्यायच्छमानं गदया दिक्षु सर्वासु भारत ।
अपश्याम रणे भीमं नृत्यन्तमिव शङ्करम् ॥ ६.६२.६० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਨੱਚਦੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਾਂਗ।
6.62.61
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिसमकस्वनाम् ।
अपश्याम महाराय रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६२.६१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੀ ਭਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੱਢਣ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਵੇਖੀ।
6.62.62
विमिश्रां केशमञ्जाभिः प्रदिग्धां रुधिरेण च ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६२.६२ ॥
ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਝ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਜਿਵੇਂ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
6.62.63
यथा पशूनां सङ्घातं यष्ट्या पालः प्रकालयेत् ।
तथा भीमो गजानीकं गदया समकालयत् ॥ ६.६२.६३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਚਰਵਾਹਾ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਹਾਂਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭੀਮ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ।
6.62.64
गदया वध्यमानास्ते मार्गणैश्च समन्ततः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तः प्राद्रवन्कुञ्जरास्तव ॥ ६.६२.६४ ॥
ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਰੌਂਦਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਗਏ।
6.62.65
महावात इवाभ्राणि विधमित्वा स वारणान् ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमः श्मशान इव शूलभृत् ॥ ६.६२.६५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਵਾਯੂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।