มหาภารตะ · อัธยายะ 6.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.62.1
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि सञ्जय ।
यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुपुत्रेण वध्यते ॥ ६.६२.१ ॥
สัญชัย ข้าพเจ้าเห็นว่าโชคชะตาเป็นสิ่งสูงสุด แม้เหนือกว่าความพยายามของมนุษย์ เพราะกองทัพของบุตรข้าพเจ้ากำลังถูกสังหารโดยบุตรของปาณฑุ
6.62.2
नित्यं हि मामकांस्तात हतानेव हि शंससि ।
अव्यग्रांश्च प्रहृष्टांश्च नित्यं शंशसि पाण्डवान् ॥ ६.६२.२ ॥
ลูกรัก เจ้าพูดถึงพวกของข้าพเจ้าว่าถูกฆ่าตายแล้วเสมอ และพูดถึงปาณฑพว่าสงบและยินดีอยู่เสมอ
6.62.3
विभग्नांश्च प्रनष्टांश्च नित्यं शंससि मामकान् ।
हीनान्पुरुषकारेण मामकानद्य सञ्जय ।
पातितान्पात्यमानांश्च हतानेव च शंससि ॥ ६.६२.३ ॥
ท่านรายงานแต่เรื่องที่ไพร่พลของข้าพเจ้าแตกพ่ายและพินาศอยู่เสมอ สัญชัย วันนี้ไพร่พลของข้าพเจ้าขาดความพยายามของวีรบุรุษ ผู้ที่ล้มลงแล้วและผู้ที่กำลังถูกทำให้ล้มลง ท่านก็รายงานว่าตายไปแล้วทั้งสิ้น
6.62.4
युध्यमानान्यथाशक्ति घटमानाञ्जयं प्रति ।
पाण्डवा हि जयन्त्येव जीयन्ते चैव मामकाः ॥ ६.६२.४ ॥
พวกของข้าพเจ้าต่อสู้ตามกำลังของตน พยายามเพื่อชัยชนะ แต่ปาณฑพย่อมชนะเสมอ ส่วนพวกของข้าพเจ้าก็พ่ายแพ้
6.62.5
सोऽहं तीव्राणि दुःस्वानि दुर्योधनकृतानि च ।
श्रोष्यामि सततं तात दुःसहानि बहूनि च ॥ ६.६२.५ ॥
ลูกรัก ข้าพเจ้าจะได้ยินข่าวที่รุนแรง เป็นลางร้าย และทนไม่ได้ อันเกิดจากทุรโยธน์ เป็นจำนวนมากอยู่เสมอ
6.62.6
तमुपायं न पश्यामि जीयेरन्येन पाण्डवान् ।
मामका विजयं युद्धे प्राप्नुयुर्येन सञ्जय ॥ ६.६२.६ ॥
สัญชัย ข้าพเจ้าไม่เห็นหนทางใดที่จะเอาชนะปาณฑพได้ และไม่เห็นหนทางใดที่ไพร่พลของข้าพเจ้าจะได้รับชัยชนะในการรบ
6.62.7
क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम् ।
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान् ॥ ६.६२.७ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังด้วยใจมั่นคง ความพินาศของร่างกายมนุษย์ ของช้าง ม้า และรถรบ นี่คือความผิดใหญ่ของพระองค์เอง
6.62.8
धृष्टद्युम्नस्तु शल्येन पीडितो नवभिः शरैः ।
पीडयामास संक्रुद्धो मद्राधिपतिमायसैःक ॥ ६.६२.८ ॥
ส่วนธฤษฏทยุมนน์ถูกศัลยะยิงด้วยลูกศรเก้าดอก ก็โกรธจัดและเริ่มโจมตีท้าวมัทราธิปติด้วยลูกศรเหล็ก
6.62.9
तत्राद्भुतमपश्याम पार्षस्य पराक्रमम् ।
न्यवारयत यस्तूर्णं शल्यं समितिशोभनम् ॥ ६.६२.९ ॥
ที่นั่นพวกเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ของโอรสปฤษตะ ผู้รีบผลักศัลยะให้ถอยกลับไป ผู้รุ่งเรืองในการรบ
6.62.10
नान्तरं दृश्यते तत्र तयोश्च रथिनोस्तदा ।
मुहूर्तमिव तद्युद्धं तयोः सममिवाभवत् ॥ ६.६२.१० ॥
ในตอนนั้นมองไม่เห็นความแตกต่างระหว่างนายรถทั้งสองคน การต่อสู้นั้นดูเท่าเทียมกันสำหรับทั้งสองราวครู่หนึ่ง
6.62.11
ततः शल्यो महाराज धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च ॥ ६.६२.११ ॥
ข้าแต่มหาราช ต่อมา ศัลยะในสนามรบได้ตัดคันธนูของธฤษฏทยุมนน์ด้วยลูกศรภัลละที่เป็นทองและคม
6.62.12
अथैनं शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे ।
गिरिं जलागमे यद्वञ्जलदा जलवृष्टिभिः ॥ ६.६२.१२ ॥
แล้วเขาก็ปกคลุมธฤษฏทยุมนน์ด้วยฝนลูกศรในสนามรบ ดุจเมฆที่ปกคลุมภูเขาด้วยสายฝนเมื่อฤดูฝนมาถึง
6.62.13
अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो धृष्टद्युम्ने च पीडिते ।
अभिदुद्राव वेगेन मद्रराजरथं प्रति ॥ ६.६२.१३ ॥
ต่อมา อภิมนยุผู้โกรธเคืองเมื่อเห็นธฤษฏทยุมนน์ถูกทำร้าย ก็พุ่งเข้าหารถของท้าวมัทรราชด้วยความเร็ว
6.62.14
ततो मद्राधिपस्थं कार्ष्णिः प्राप्यातिकोपनः ।
आर्तायनिममेयात्मा विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.६२.१४ ॥
ครั้นแล้ว โอรสของกฤษณะผู้มีจิตใจหาที่สุดมิได้และโกรธจัด เข้าถึงอารตายนิผู้ยืนอยู่บนรถของท้าวมัทรราช แล้วยิงด้วยลูกศรคม
6.62.15
ततस्तु तावका राजन्परीप्सन्तोऽर्जुनं रणे ।
मद्रराजरथं तूर्णं परिवार्यावतस्थिरे ॥ ६.६२.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้นพวกของพระองค์ปรารถนาจะคุ้มครองอรชุนในสนามรบ จึงรีบล้อมรถของท้าวมัทรราชไว้และยืนหยัดอยู่
6.62.16
दुर्योधनो विकर्णश्च दुःशासनविविंशती ।
दुर्मर्षणो दुःसहश्च चित्रसेनोऽथ दुर्मुखः ॥ ६.६२.१६ ॥
ทุรโยธน์ วิกรรณะ ทุศศาสนะ และวิวิงศติ ทุรมรษณะ ทุศสหะ จิตรเสนะ และทุรมุขะ
6.62.17
सत्यव्रतश्च भद्रं ते पुरुमित्रश्च भारत ।
एते मद्राधिपरथं पालयन्तः स्थिता रणे ॥ ६.६२.१७ ॥
สัตยวรตะ และปุรุมิตร ข้าแต่ภารตะ ขอให้โชคดีจงมีแก่เจ้า ทั้งหมดนี้ยืนอยู่ในสนามรบคุ้มครองรถของท้าวมัทราธิปติ
6.62.18
तान्भीमसेनः संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
द्रौपदेयाभिमन्युश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.६२.१८ ॥
ภีมเสนผู้โกรธจัดหันเข้าหาพวกเขา ธฤษฏทยุมนน์โอรสปฤษตะ อภิมนยุโอรสของเทราปที และปาณฑพสองพี่น้องซึ่งเป็นบุตรของมาตรี ก็เช่นเดียวกัน
6.62.19
धार्तराष्ट्रान्दश रथान्दशैव प्रत्यवारयन् ।
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो विशांपते ॥ ६.६२.१९ ॥
รถสิบคันของบุตรของธฤตราษฎร์ ถูกพวกเขาสกัดไว้ด้วยรถสิบคันของตนเอง ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน พวกเขาปล่อยอาวุธหลายชนิด
6.62.20
अभ्यवर्तन्तं संहृष्टाः परस्परवधैषिणः ।
ते वै समेयुः संग्रामे राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ६.६२.२० ॥
ปรารถนาจะฆ่ากันและกัน พวกเขาเข้าโจมตีอย่างยินดี และมาประจันหน้ากันในสงคราม ข้าแต่พระราชา ด้วยอุบายที่ผิดพลาดของพระองค์
6.62.21
तस्मिन्दशरथे क्रुद्धे वर्तमाने महाभये ।
तावकानां परेषां वा प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ॥ ६.६२.२१ ॥
ขณะที่การรบด้วยรถศึกสิบคันอันเกรี้ยวกราดนั้นดำเนินไปท่ามกลางความหวาดหวั่นอย่างใหญ่หลวง นักรบบนรถศึกของฝ่ายท่านและของฝ่ายข้าศึกต่างกลายเป็นเพียงผู้เฝ้าดู
6.62.22
शस्त्राण्यनेकरूपाणि विसृजन्तो महारथाः ।
अन्योन्यमभिनर्दन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.६२.२२ ॥
มหารถทั้งหลายปล่อยอาวุธนานารูปแบบ ต่างคำรามใส่กันและกัน แล้วประจัญบานกันอย่างดุเดือด
6.62.23
ते तदा जातसंरम्भाः सर्वेऽन्योन्यं जिघांसवः ।
अन्योन्यमभिमर्दन्तः स्पर्धमानाः परस्परम् ॥ ६.६२.२३ ॥
ทุกคนเต็มไปด้วยความโกรธ ต่างปรารถนาจะฆ่ากันและกัน เหยียบย่ำกันและกัน แข่งขันกันอยู่
6.62.24
अन्योन्यस्पर्धया राजञ्ज्ञातयः संगता मिथः ।
महास्राणि विमुञ्चन्तः समापेतुरमर्षिणः ॥ ६.६२.२४ ॥
ด้วยการแข่งขันกันเอง โอ้พระราชา ญาติพี่น้องเหล่านั้นจึงรวมกันและปะทะกัน ปล่อยอาวุธอันยิ่งใหญ่ด้วยความโกรธที่ไม่ยอมให้อภัย
6.62.25
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं महारणे ।
विव्याध निशितैर्बाणैश्चतुर्भिः समरे द्रुतम् ॥ ६.६२.२५ ॥
ส่วนทุรโยธน์ผู้โกรธจัด ได้แทงธฤษทยุมนะในมหาสงครามนั้นอย่างรวดเร็วด้วยลูกศรคมกล้าสี่ดอก
6.62.26
दुर्मर्षणश्च विंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः ।
दुर्मुखो नवभिर्बाणैर्दुःसहश्चापि सप्तभिः ॥ ६.६२.२६ ॥
ทุรมรษณะด้วยยี่สิบดอก จิตรเสนด้วยห้าดอก ทุรมุขด้วยเก้าดอก และทุห์สหะด้วยเจ็ดดอก
6.62.27
विविंशतिः पञ्चभिश्च त्रिभिर्दुःशासनस्तथा ।
तान्प्रत्यविध्यद्राजेन्द्र पार्षतः शत्रुतापनः ॥ ६.६२.२७ ॥
วิวิงศติด้วยห้าดอก และทุรศาสนก็ด้วยสามดอกเช่นกัน โอ้จอมกษัตริย์ โอรสของปฤษตะ ผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน ได้แทงตอบโต้ทั้งหมดนั้น
6.62.28
एकैकं पञ्चविंशत्या दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
सत्यव्रतं च समरे पुरुमित्रं च भारत ॥ ६.६२.२८ ॥
โอ้ภรตะ ท่านแสดงความว่องไวของมือ แทงแต่ละคนด้วยลูกศรยี่สิบห้าดอก รวมทั้งสัตยวรตะและปุรุมิตรในการรบ
6.62.29
अभिमन्युरविध्यत्तु दशभिर्दशभिः शरैः ।
माद्रीपुत्रौ तु समरे मातुलं मातृनन्दनौ ॥ ६.६२.२९ ॥
อภิมันยุแทงคนละสิบดอก ส่วนโอรสทั้งสองของมาทรี ได้แทงมาตุลของตน คือศัลยะ ในการรบ
6.62.30
अविध्येतां शरैस्तीक्ष्णैस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततः शल्यो महाराज स्वस्त्रीयौ रथिनां वरौ ॥ ६.६२.३० ॥
ทั้งสองแทงเขาด้วยลูกศรคม และเหตุการณ์นั้นก็กลายเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์ ครั้นแล้ว โอ้มหาราช ศัลยะได้แทงหลานทั้งสองของตน ผู้เป็นยอดนักรบรถศึก
6.62.31
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
छाद्यमानौ ततस्तौ कतु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः ॥ ६.६२.३१ ॥
แม้ถูกลูกศรมากมายปกคลุม ทั้งสองโอรสของมาทรีก็ไม่หวั่นไหว เพราะปรารถนาจะตอบโต้ทุกการทำร้าย พวกเขาก็ปล่อยลูกศรมากมายเช่นกัน
6.62.32
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः ॥ ६.६२.३२ ॥
ครั้นแล้ว ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาล เห็นทุรโยธน์ ปรารถนาจะยุติการทะเลาะ ปาณฑพผู้นั้นจึงหยิบคทาขึ้น
6.62.33
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव श्रृङ्गिणम् ।
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात् ॥ ६.६२.३३ ॥
เมื่อเห็นภีมเสนผู้มีแขนทรงพลัง ยกคทาขึ้นดั่งไกรลาสที่มียอดสูง บรรดาโอรสของท่านก็วิ่งหนีด้วยความหวาดกลัว
6.62.34
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत् ।
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥ ६.६२.३४ ॥
ส่วนทุรโยธน์ผู้โกรธจัด ได้เร่งให้กษัตริย์มาคธยกกองทัพช้างหนึ่งหมื่นเชือกที่แข็งแรงว่องไวเข้าโจมตี
6.62.35
गजानीकेन सहितस्तेन राजा सुयोधनाः ।
मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात् ॥ ६.६२.३५ ॥
พระราชาสุโยธนะพร้อมกองทัพช้าง โดยมีกษัตริย์มาคธอยู่ข้างหน้า ได้เคลื่อนเข้าหาภีมเสน
6.62.36
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः ।
गदापाणिरवारोहद्रथांत्सिंह इवोन्नदन् ॥ ६.६२.३६ ॥
เมื่อเห็นกองทัพช้างกำลังพุ่งเข้ามา วฤโกทรผู้ถือคทาอยู่ในมือ ก็กระโดดลงจากรถศึก คำรามดั่งราชสีห์
6.62.37
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अभ्यधावद्गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ६.६२.३७ ॥
เขาหยิบคทาอันใหญ่หนัก ทำจากแก่นของหิน แล้วพุ่งเข้าใส่กองทัพช้าง เปรียบดั่งยมที่อ้าปากกว้าง
6.62.38
स गजान्गदया निघ्नन्व्यचरत्समरे बली ।
भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ ६.६२.३८ ॥
ภีมเสนผู้มีแขนใหญ่และกำลังแข็งแรง ฟาดช้างด้วยคทาแล้วเคลื่อนไหวไปมาในการรบ เปรียบดั่งพระอินทร์ถือวัชระ
6.62.39
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना ।
व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भिमस्य गर्जतः ॥ ६.६२.३९ ॥
ด้วยเสียงคำรามอันยิ่งใหญ่ของภีมะ ซึ่งทำให้ใจและจิตใจสั่นสะเทือน ช้างทั้งหลายก็รวมตัวกันแน่นและดิ้นทุรนทุรายอย่างสับสน
6.62.40
ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६२.४० ॥
ครั้นแล้ว บรรดาโอรสของเทราปที โอรสของสุภัทราผู้เป็นยอดนักรบรถศึก นกุลและสหเทพ และธฤษทยุมนะ โอรสของปฤษตะ ก็เคลื่อนเข้าไป
6.62.41
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान् ।
अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान् ॥ ६.६२.४१ ॥
พวกเขาปกป้องด้านหลังของภีมะ พุ่งเข้าไปข้างหน้า และระดมศรลงใส่ช้างทั้งหลาย เหมือนเมฆหลั่งฝนลงใส่ฝูงภูเขา
6.62.42
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा ।
क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः।
न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम् ॥ ६.६२.४२ ॥
นากุลิศตานีกะผู้เป็นโอรสของนกุละ ผู้ปราบกองทัพข้าศึกได้ในการรบ ด้วยศรคมดุจมีดโกน ศรรูปพระจันทร์เสี้ยว ศรมีปลายแหลม ศรขนเหลืองอันชื่อว่าอัญชลิกะ และศรที่คมกริบ ได้ฟาดศีรษะของนักรบผู้ขี่ช้างทั้งหลายให้ขาดกระเด็น
6.62.43
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः ।
अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः ॥ ६.६२.४३ ॥
ศีรษะที่หลุดร่วงลงมา แขนที่ประดับประดา และมือที่ถือขอช้างพร้อมกัน ดูประหนึ่งห่าฝนก้อนหิน
6.62.44
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः ।
अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव ॥ ६.६२.४४ ॥
นักรบผู้ขี่ช้างถูกตัดศีรษะ ร่างของพวกเขาปรากฏอยู่บนบ่าช้างทั้งหลาย เหมือนต้นไม้ที่ยอดหักอยู่บนยอดเขา
6.62.45
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान् ।
पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना ॥ ६.६२.४५ ॥
เราได้เห็นช้างใหญ่อื่นๆ ถูกธฤษฏะทยุมนะสังหาร ล้มลงและถูกโค่นลงโดยโอรสของปฤษตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
6.62.46
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम् ।
प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ ६.६२.४६ ॥
ครั้นแล้ว กษัตริย์แห่งมคธผู้ปกครองแผ่นดิน ได้ส่งช้างที่เปรียบได้กับไอราวัณ ให้เข้าสู้รบกับรถศึกของโสภัทร
6.62.47
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् ।
जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.६२.४७ ॥
เมื่อโสภัทรเห็นช้างใหญ่ของกษัตริย์แห่งมคธพุ่งเข้ามา วีรบุรุษผู้สังหารวีรบุรุษข้าศึกได้ จึงใช้ลูกศรดอกเดียวยิงช้างนั้นล้มลง
6.62.48
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः ।
राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ६.६२.४८ ॥
กรรษณิผู้พิชิตเมืองของข้าศึก ทำให้ช้างตัวนั้นหันกลับไป แล้วใช้ศรปลายกว้างมีขนสีเงินยิงตัดศีรษะของกษัตริย์ขาดกระเด็น
6.62.49
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः ।
व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव ॥ ६.६२.४९ ॥
ภีมเสนะผู้เป็นปาณฑพ ก็ได้ฝ่าเข้าไปในกองทัพช้างนั้น แล้วเคลื่อนไหวไปมาในการรบ บดขยี้ช้างทั้งหลาย เหมือนพระอินทร์บดขยี้ภูเขา
6.62.50
एकप्रहारनिहतान्भीमसेनेन दन्तिनः ।
अपश्याम रणे तस्मिन्गिरीन्वज्रहतानिव ॥ ६.६२.५० ॥
ในการรบนั้น เราได้เห็นช้างทั้งหลายที่ถูกภีมเสนะฟาดเพียงครั้งเดียวก็ล้มตาย นอนอยู่เหมือนภูเขาที่ถูกสายฟ้าฟาด
6.62.51
भग्नदन्तान्भग्नकरान्भग्नसक्थीश्च वारणान् ।
भग्नपृष्ठत्रिकानन्यान्निहतान्पर्वतोपमान् ॥ ६.६२.५१ ॥
ช้างที่งาหัก งวงหัก และขาหัก รวมทั้งช้างอื่นๆ ที่หลังและสะโพกแตกหัก นอนตายเหมือนภูเขาอยู่ที่นั่น
6.62.52
नदतः सीदतश्चान्यान्विमुखान्समरे गतान् ।
विद्रुतान्भयसंविग्नांस्तथा विशकृतोऽपरान् ॥ ६.६२.५२ ॥
ยังมีช้างอื่นๆ ที่ร้องคำรามและทรุดลง ช้างอื่นๆ ที่หันหนีจากการรบและวิ่งหนี ตื่นตระหนกด้วยความกลัว และช้างอื่นๆ ที่เปรอะเปื้อนด้วยมูล
6.62.53
भीमसेनस्य मार्गेषु पतितान्पर्वतोपमान् ।
अपश्यं निहतान्नागान्राजन्निष्ठीवतोपरान् ॥ ६.६२.५३ ॥
ข้าแต่พระราชา ตามทางของภีมเสนะ ข้าได้เห็นช้างที่ล้มลงเหมือนภูเขา ตายแล้ว และช้างอื่นๆ ที่กำลังพ่นเลือดออกมา
6.62.54
वमन्तो रुधिरं चान्ये भिन्नकुम्भा महागजाः ।
विह्नलन्तो गता भूमिं शैला इव धरातले ॥ ६.६२.५४ ॥
ช้างใหญ่อื่นๆ ที่อาเจียนเลือด มีขมับแตกแยก เซเสียการทรงตัวแล้วล้มลงสู่พื้นดิน เหมือนภูเขาที่ถล่มลงบนผิวโลก
6.62.55
मेदोरुधिरदिग्धाङ्गो वसामज्जासमुक्षितः ।
व्यचरत्समरे भीमो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६२.५५ ॥
ภีมะ ร่างกายเปรอะด้วยไขมันและเลือด และชุ่มด้วยไขกระดูกและมันข้น เคลื่อนไหวไปมาในการรบ ดุจยมราชถือไม้คทาในมือ
6.62.56
गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्वृकोदरः ।
घोरः प्रतिभयश्चासीत्पिनाकीव पिनाकभृत् ॥ ६.६२.५६ ॥
วฤโกทระ ถือตะบองที่ชุ่มด้วยเลือดของช้าง ดูน่าสะพรึงและน่าหวาดกลัว เหมือนพระศิวะถือคันศรปินากะ
6.62.57
संमथ्यमानाः क्रुद्धेन भीमसेनेन दन्तिनः ।
सहसा प्राद्रवन्क्लिष्ठा मृद्गन्तस्तव वाहिनीम् ॥ ६.६२.५७ ॥
ช้างทั้งหลายที่ถูกภีมเสนะผู้โกรธเกรี้ยวเหยียบย่ำ ต่างตกอยู่ในความทุกข์ทรมาน และวิ่งพล่านอย่างกะทันหัน เหยียบย่ำกองทัพของท่าน
6.62.58
तं हि वीरं महेष्वासं सौभद्रप्रमुखा रथाः ।
पर्यरक्षन्त युध्यन्तं वज्रायुधमिवामराः ॥ ६.६२.५८ ॥
รถศึกทั้งหลายซึ่งมีโสภัทร (อภิมนยุ) เป็นผู้นำ ได้ป้องกันวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ในการยิงธนูผู้กำลังต่อสู้อยู่นั้น เหมือนเทวดาทั้งหลายปกป้องพระอินทร์ผู้ถือวัชระอาวุธ
6.62.59
शोणिताक्तां गदां बिभ्रदुक्षितां गजशोणितैः ।
कृतान्त इव रोद्रात्मा भीमसेनो व्यदृश्यत ॥ ६.६२.५९ ॥
ภีมเสนะผู้มีจิตใจดุร้าย ถือตะบองที่เปื้อนเลือดและชุ่มด้วยเลือดของช้าง ปรากฏให้เห็นเหมือนยมราชเอง
6.62.60
व्यायच्छमानं गदया दिक्षु सर्वासु भारत ।
अपश्याम रणे भीमं नृत्यन्तमिव शङ्करम् ॥ ६.६२.६० ॥
ข้าแต่ภารตะ ในการรบ เราได้เห็นภีมะกำลังเค้นกำลังด้วยตะบองไปทุกทิศทุกทาง เหมือนพระศังกรกำลังร่ายรำ
6.62.61
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिसमकस्वनाम् ।
अपश्याम महाराय रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६२.६१ ॥
ข้าแต่มหาราช พวกเราได้เห็นคทาอันหนักดุจทัณฑ์ของพระยม เสียงคำรามของมันดุจสายฟ้าของพระอินทร์ น่ากลัวและทำลายล้างยิ่งนัก
6.62.62
विमिश्रां केशमञ्जाभिः प्रदिग्धां रुधिरेण च ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६२.६२ ॥
คทานั้นปนไปด้วยเส้นผมและไขกระดูก เปรอะเปื้อนด้วยโลหิต ดุจพระรุทรผู้กริ้วโกรธใช้ธนูปินากะฟาดฟันสัตว์ทั้งหลาย
6.62.63
यथा पशूनां सङ्घातं यष्ट्या पालः प्रकालयेत् ।
तथा भीमो गजानीकं गदया समकालयत् ॥ ६.६२.६३ ॥
ดุจคนเลี้ยงสัตว์ไล่ฝูงวัวด้วยไม้ตะพด ฉันใด ภีมะก็ไล่กองทัพช้างให้แตกกระจัดกระจายด้วยคทาฉันนั้น
6.62.64
गदया वध्यमानास्ते मार्गणैश्च समन्ततः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तः प्राद्रवन्कुञ्जरास्तव ॥ ६.६२.६४ ॥
ช้างของท่านถูกคทาและลูกศรโจมตีจากทุกทิศ จึงวิ่งหนีไปเหยียบย่ำทั้งกองทัพของตนเองและกองทัพฝ่ายอื่น
6.62.65
महावात इवाभ्राणि विधमित्वा स वारणान् ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमः श्मशान इव शूलभृत् ॥ ६.६२.६५ ॥
ดุจลมใหญ่พัดก้อนเมฆให้กระจายไป ฉันนั้นภีมะก็ทำให้ช้างทั้งหลายกระจัดกระจาย แล้วยืนอยู่ท่ามกลางความโกลาหลนั้น ดุจพระศิวะผู้ถือตรีศูลยืนอยู่ในป่าช้า