મહાભારત · અધ્યાય 6.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.63.1
हते तस्मिन्गजानीके पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
भीमसेनं ध्नतेत्येवं सर्वसैन्यान्यचोदयत् ॥ ६.६३.१ ॥
તે ગજસેના હણાઈ ત્યારે તમારો પુત્ર દુર્યોધન "ભીમસેનને મારી નાખો!" એમ કહીને સર્વ સેનાઓને આ રીતે પ્રેરિત કરી.
6.63.2
ततः सर्वाण्यनीकानि तव पुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्भीमसेनं नदन्तं भैरवान्रवान् ॥ ६.६३.२ ॥
ત્યારે તમારા પુત્રના આદેશથી સર્વ સેનાઓ ભયંકર ગર્જના કરતા ભીમસેન પર ધસી ગઈ.
6.63.3
तं बलौघमपर्यन्तं देवैरपि सुदुःसहम् ।
आपतन्तं सुदुष्पारं समुद्रिमिव पर्वणि ॥ ६.६३.३ ॥
દેવોને પણ અસહ્ય એવો તે અંતવિહીન સેનાપ્રવાહ પૂર્ણિમાએ ઉછળતા સમુદ્રની જેમ ધસી આવ્યો.
6.63.4
रथनागाश्वकलिलं शङ्खदुन्दुभिनादितम् ।
अनन्तरथपादातं रजसा सर्वतो वृतम् ॥ ६.६३.४ ॥
રથ, હાથી, ઘોડાઓથી ભરેલી, શંખ અને દુંદુભિના નાદથી ગૂંજતી, અસંખ્ય રથો અને પાયદળવાળી તે સેના ચોતરફ ધૂળથી ઘેરાયેલી હતી.
6.63.5
तं भीमसेनः समरे महोदधिमिवापरम् ।
सेनासागरमक्षोभ्यं वेलेव समवारयत् ॥ ६.६३.५ ॥
ભીમસેને યુદ્ધમાં તે સેનાસાગરને, બીજા મહાસાગરની જેમ, કિનારો સમુદ્રને રોકે તેમ, અચળ રહીને રોકી લીધો.
6.63.6
तदाश्चर्यमपश्याम पाण्डवस्य महात्मनः ।
भीमसेनस्य समरे राजन्कर्मातिमानुषम् ॥ ६.६३.६ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં મહાત્મા પાંડુપુત્ર ભીમસેનનું તે અતિમાનુષ કર્મ અમે આશ્ચર્યથી જોયું.
6.63.7
उदीर्णान्पार्थिवान्सर्वान्साश्वान्सरथकुञ्जरान् ।
असंभ्रमं भीमसेनो गदया समवारयत् ॥ ६.६३.७ ॥
ભીમસેને અસંભ્રમપણે પોતાની ગદાથી, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સાથે આગળ ધસી આવતા સર્વ રાજાઓને રોક્યા.
6.63.8
स संवार्य बलौघांस्तन्गदया रथिनां वरः ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमो गिरिर्मेरुरिवाचलः ॥ ६.६३.८ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે ભીમે ગદાથી સેનાના પ્રવાહને રોકીને, એ ભયંકર કોલાહલ વચ્ચે મેરુ પર્વતની જેમ અચળ ઊભા રહ્યા.
6.63.9
तस्मिन्सुतुमुले घोरे काले परमदारुणे ।
भ्रातरश्चैव पुत्राश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६३.९ ॥
એ અતિ ભયંકર, દારુણ કોલાહલના સમયમાં ભાઈઓ, પુત્રો અને પાર્ષત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ હતા.
6.63.10
द्रौपदेयाभिमन्युश्च शिखण्डी चापराजितः ।
न प्राजहन्भीमसेनं भये जाते महाबलम् ॥ ६.६३.१० ॥
દ્રૌપદીના પુત્રો, અભિમન્યુ, શિખંડી અને અપરાજિતે ભય ઉત્પન્ન થવા છતાં મહાબલી ભીમસેનને ત્યજ્યા નહીં.
6.63.11
ततः शैक्यायसीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अधावत्तावकान्योधान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६३.११ ॥
ત્યારે શૈક્ય લોખંડની ભારે, મોટી ગદા ઉપાડીને, દંડધારી યમની જેમ તે તમારા યોદ્ધાઓ તરફ દોડ્યો.
6.63.12
पोययन्रथबृन्दानि वाजिबृन्दनि चाभिभूः ।
कर्षयन्रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डवः ॥ ६.६३.१२ ॥
રથોના સમૂહો અને અશ્વોના સમૂહોને કચડતા, પોતાના બાહુવેગથી રથસમૂહોને ખેંચતા, તે પાંડવ શત્રુઓને પરાજિત કરતો હતો.
6.63.13
विनिध्रन्यचतत्सङ्ख्ये युगान्ते कालविद्विभुः ।
ऊरुवेगेन संकर्षन्रथजालानि पाण्डवः ॥ ६.६३.१३ ॥
યુગાંતનો સમય જાણનાર સમર્થ પાંડુપુત્ર યુદ્ધમાં તેમનો સંહાર કરતા, સાથળના વેગથી રથજાળને ખેંચી વિખેરી નાખતો હતો.
6.63.14
बलानि संममर्दाशु नड्वलानीव कुञ्जरः ।
मृद्गन्रथेभ्यो रथिनो गजेभ्यो गजयोधिनः ॥ ६.६३.१४ ॥
હાથી જેમ નડવલાના વનને ઝડપથી કચડી નાખે, તેમ તેણે સેનાઓને તરત કચડી નાખી; રથોમાંથી રથીઓને અને હાથીઓમાંથી ગજયોદ્ધાઓને મર્દન કર્યું.
6.63.15
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ वापि पदातिनः ।
गदया व्यवमत्सर्वान्वातो वृक्षानिवौजसा ॥ ६.६३.१५ ॥
ઘોડેસવારોને ઘોડાની પીઠ પરથી અને પગપાળાને ભૂમિ પર પાડીને, જેમ પવન બળથી વૃક્ષોને ઉખેડે તેમ તેણે ગદાથી સૌને કચડી નાખ્યા.
6.63.16
भीमसेनो महाबाहुस्तव पुत्रस्य वै बले ।
सापि प्रञ्जानसामासैः प्रदिग्धा रुधिरेण च ॥ ६.६३.१६ ॥
મહાબાહુ ભીમસેન તમારા પુત્રની સેનામાં, લોહી અને તેલથી લેપાયેલી તે ગદા લઈ યુદ્ધ કર્યું.
6.63.17
अदृश्यत महारौद्रा गदा नागाश्वपातनी ।
तत्रतत्र हतैश्चापि मनुष्यगजवाजिभिः ॥ ६.६३.१७ ॥
હાથી અને ઘોડાઓને પાડી નાખતી અતિ ભયંકર તે ગદા દેખાઈ; ઠેર ઠેર માર્યા ગયેલા માણસો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ પડ્યા હતા.
6.63.18
रणाङ्गणं समभवन्मृत्योरावाससन्निभम् ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६३.१८ ॥
યુદ્ધભૂમિ મૃત્યુના નિવાસ જેવી બની; ક્રોધિત રુદ્ર પશુઓનો સંહાર કરતાં પિનાક ધનુષ્ય વાપરે તેમ.
6.63.19
यमदण्डोपमामुग्रामिन्द्राशनिसमस्वनाम् ।
ददृशुर्भीमसेनस्य रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६३.१९ ॥
યમદંડ સમાન ઉગ્ર, ઇન્દ્રના વજ્ર જેવો અવાજ કરતી, ભીમસેનની ભયંકર, સંહારક ગદા તેમણે જોઈ.
6.63.20
आविध्यतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये ॥ ६.६३.२० ॥
મહાત્મા કૌંતેય ગદા ફેરવતા હતા ત્યારે, યુગાંતે કાળના રૂપ જેવું તેમનું રૂપ અતિ ભયંકર દેખાયું.
6.63.21
तं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुनः पुनः ।
दृष्ट्वा मृत्युमवायान्तं सर्वे विमनसोऽभवन् ॥ ६.६३.२१ ॥
આ રીતે મોટી સેનાને વારંવાર ભગાડતા, મૃત્યુની જેમ આવતા તેમને જોઈને બધા ઉદાસ થઈ ગયા.
6.63.22
यतोयतः प्रेक्षते स्म गदामुद्यम्य पाण्डवः ।
तेनतेन स्म दीर्यन्ते सर्वसैन्यानि भारत ॥ ६.६३.२२ ॥
હે ભારત! પાંડવ ગદા ઉપાડીને જે જે દિશામાં જોતા, ત્યાંનાં બધાં સૈન્યો ચીરાઈ જતાં.
6.63.23
प्रदारयन्तं सैन्यानि बलेनामितविक्रमम् ।
ग्रसमानमनीकानि व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ६.६३.२३ ॥
અપાર પરાક્રમી તેઓ પોતાના બળથી સૈન્યોને ચીરતા, સૈન્યસમૂહને ગળી જતા, ખુલ્લા મુખવાળા અંતક જેવા હતા.
6.63.24
तं तथा भीमकर्माणं प्रगृहीतमहागदम् ।
दृष्ट्वा वृकोदरं भीष्मः सहसैव समभ्ययात् ॥ ६.६३.२४ ॥
ભયંકર કર્મ કરનાર, મોટી ગદા ઉઠાવેલા તે વૃકોદર (ભીમ)ને જોઈને ભીષ્મ તરત જ તેમની તરફ ધસ્યા.
6.63.25
महता रथघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
छादयञ्शरवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ६.६३.२५ ॥
મહાન રથના ઘોષ સાથે, સૂર્ય જેવા તેજસ્વી રથ વડે, બાણોની વર્ષાથી આચ્છાદિત કરતાં તે વરસાદ ભરેલા મેઘ જેવા આવ્યા.
6.63.26
तमायान्तं तथा दृष्ट्वा व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
भीष्मं भीमो महाबाहुः प्रत्युदीयादमर्षितः ॥ ६.६३.२६ ॥
એ રીતે આવતા ભીષ્મને, ખુલ્લા મુખવાળા યમ જેવા જોઈને, મહાબાહુ ભીમ ક્રોધે ભરાઈને તેમની સામે ધસ્યા.
6.63.27
तस्मिन्क्षणे सात्यकिः सत्यसन्धः ।
शिनिप्रवीरोऽभ्यपतत्पितामहम्।
निघ्नन्नमित्रान्धनुषा दृढेन ।
संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सैन्यम् ॥ ६.६३.२७ ॥
તે ક્ષણે સત્યસંધ સાત્યકિ, શિનિ વંશનો વીર, દૃઢ ધનુષ્યથી શત્રુઓને પ્રહારતા, પિતામહ પર ધસી ગયો અને તમારા પુત્રની સેનાને કંપાવી દીધી.
6.63.28
तं यान्तमश्वै रजतप्रकाशैः ।
शरान्वपन्तं निशितान्सुपुङ्खान्।
नाशक्नवन्धारयितुं तदानीं ।
सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाः ॥ ६.६३.२८ ॥
ચાંદી જેવા ચમકતા ઘોડાઓ સાથે આગળ વધતા, તીક્ષ્ણ સુંદર પીંછાવાળા બાણ છોડતા તેને, હે ભારત, ત્યારે તમારા બધા ગણો રોકી શક્યા નહીં.
6.63.29
अविध्यदेनं दशभिः पृषत्कैः-
रलम्बुसो राक्षसोऽसौ तदानीम् ।
शरैश्चतुर्भिः प्रतिविद्ध्य तं च ।
नप्ता शिनेरभ्यपतद्रथेन ॥ ६.६३.२९ ॥
ત્યારે રાક્ષસ અલંબુષે તેને દસ બાણોથી વીંધ્યો; શિનિના પૌત્રે ચાર બાણોથી પ્રતિઘાત કરીને રથ વડે તેના પર ધસી ગયો.
6.63.30
अन्वागतं वृष्णिवरं निशम्य ।
तं शत्रुमध्ये परिवर्तमानम्।
प्रद्रावयन्तं कुरुपुङ्गवांश्च ।
पुनः पुनश्च प्रणदन्तमाजौ ॥ ६.६३.३० ॥
વૃષ્ણિવીર નજીક આવી રહ્યા છે એ જોઈને, શત્રુઓ વચ્ચે ફરતા, કુરુશ્રેષ્ઠોને ભગાડતા, યુદ્ધમાં વારંવાર ગર્જતા તેમને.
6.63.31
योधास्त्वदीयाः शरवर्षैरवर्ष-
न्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः ।
तथापि तं धारयितुं न शेकु-
र्मध्यंदिने सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.६३.३१ ॥
તમારા યોદ્ધાઓએ બાણોની વર્ષાથી તેના પર વરસાદ વરસાવ્યો, જેમ મેઘ જળવેગથી પર્વત પર વરસે. છતાં મધ્યાહ્નના સૂર્યની જેમ તપતા તેને તેઓ રોકી ન શક્યા.
6.63.32
न तत्र कश्चिन्नविषण्ण आसी-
दृते राजन्सोमदत्तस्य पुत्रात्।
स वै समादाय धनुर्महात्मा ।
भिरिश्रवा भारत सौमदत्तिः ॥ ६.६३.३२ ॥
હે રાજન, સોમદત્તના પુત્ર સિવાય ત્યાં કોઈ પણ નિરાશ ન હતું. હે ભારત, તે મહાત્મા સોમદત્તપુત્ર ભૂરિશ્રવાએ ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
6.63.33
दृष्ट्वा रथान्स्वान्व्यपनीयमाना-
न्प्रत्युद्ययौ सात्यकिं योद्धुमिच्छन् ॥ ६.६३.३३ ॥
પોતાના રથોને ભગાડાતા જોઈને, યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી તે સાત્યકિ સામે આગળ વધ્યો.