ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.63.1
हते तस्मिन्गजानीके पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
भीमसेनं ध्नतेत्येवं सर्वसैन्यान्यचोदयत् ॥ ६.६३.१ ॥
ସେଇ ଗଜସେନା ହତ ହେଲେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ "ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବଧ କର!" ବୋଲି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଏହିପରି ପ୍ରେରଣ କଲେ।
6.63.2
ततः सर्वाण्यनीकानि तव पुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्भीमसेनं नदन्तं भैरवान्रवान् ॥ ६.६३.२ ॥
ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ।
6.63.3
तं बलौघमपर्यन्तं देवैरपि सुदुःसहम् ।
आपतन्तं सुदुष्पारं समुद्रिमिव पर्वणि ॥ ६.६३.३ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ ସେହି ଅସୀମ ସେନା-ସ୍ରୋତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଉଛୁଳୁଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି ଆସି ପଡ଼ିଲା।
6.63.4
रथनागाश्वकलिलं शङ्खदुन्दुभिनादितम् ।
अनन्तरथपादातं रजसा सर्वतो वृतम् ॥ ६.६३.४ ॥
ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦରେ ମୁଖରିତ, ଅସଂଖ୍ୟ ରଥ ଓ ପଦାତିକ ଥିବା ସେହି ସେନା ଚାରିପାଶରେ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଥିଲା।
6.63.5
तं भीमसेनः समरे महोदधिमिवापरम् ।
सेनासागरमक्षोभ्यं वेलेव समवारयत् ॥ ६.६३.५ ॥
ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ସେନାସାଗରକୁ, ଆଉ ଏକ ମହାସାଗର ପରି, ତଟ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟକାଇବା ପରି ଅଚଳ ରହି ରୋକିଲେ।
6.63.6
तदाश्चर्यमपश्याम पाण्डवस्य महात्मनः ।
भीमसेनस्य समरे राजन्कर्मातिमानुषम् ॥ ६.६३.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନଙ୍କର ସେହି ଅତିମାନୁଷ କର୍ମ ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲୁ।
6.63.7
उदीर्णान्पार्थिवान्सर्वान्साश्वान्सरथकुञ्जरान् ।
असंभ्रमं भीमसेनो गदया समवारयत् ॥ ६.६३.७ ॥
ଭୀମସେନ ନିର୍ଭୟରେ ନିଜର ଗଦାରେ ଘୋଡା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
6.63.8
स संवार्य बलौघांस्तन्गदया रथिनां वरः ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमो गिरिर्मेरुरिवाचलः ॥ ६.६३.८ ॥
ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଭୀମ ଗଦାରେ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରବାହକୁ ରୋକି, ସେହି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।
6.63.9
तस्मिन्सुतुमुले घोरे काले परमदारुणे ।
भ्रातरश्चैव पुत्राश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६३.९ ॥
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଦାରୁଣ କୋଳାହଳ ସମୟରେ ଭାଇମାନେ, ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
6.63.10
द्रौपदेयाभिमन्युश्च शिखण्डी चापराजितः ।
न प्राजहन्भीमसेनं भये जाते महाबलम् ॥ ६.६३.१० ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଅପରାଜିତ ଭୟ ଉପୁଜିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
6.63.11
ततः शैक्यायसीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अधावत्तावकान्योधान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६३.११ ॥
ତା'ପରେ ଶୈକ୍ୟ ଲୌହରେ ନିର୍ମିତ ଭାରୀ ଓ ବିଶାଳ ଗଦା ଧରି, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଯମଙ୍କ ପରି ତୁମ୍ଭ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.63.12
पोययन्रथबृन्दानि वाजिबृन्दनि चाभिभूः ।
कर्षयन्रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डवः ॥ ६.६३.१२ ॥
ରଥ ସମୂହ ଓ ଅଶ୍ୱ ସମୂହକୁ ପିଷି, ନିଜ ବାହୁବେଗରେ ରଥ ସମୂହକୁ ଟାଣି ନେଉ ନେଉ ସେହି ପାଣ୍ଡବ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରୁଥିଲେ।
6.63.13
विनिध्रन्यचतत्सङ्ख्ये युगान्ते कालविद्विभुः ।
ऊरुवेगेन संकर्षन्रथजालानि पाण्डवः ॥ ६.६३.१३ ॥
ଯୁଗାନ୍ତ କାଳକୁ ଜାଣୁଥିବା ସମର୍ଥ ପାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଊରୁ ବେଗରେ ରଥଜାଳ ଟାଣି ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
6.63.14
बलानि संममर्दाशु नड्वलानीव कुञ्जरः ।
मृद्गन्रथेभ्यो रथिनो गजेभ्यो गजयोधिनः ॥ ६.६३.१४ ॥
ହାତୀ ଯେପରି ନଡ଼ୁଆ ବନକୁ ଶୀଘ୍ର ଦଳି ଦିଏ, ସେପରି ସେ ସେନାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା; ରଥରୁ ରଥୀ ଓ ହାତୀରୁ ଗଜଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ମର୍ଦନ କଲା।
6.63.15
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ वापि पदातिनः ।
गदया व्यवमत्सर्वान्वातो वृक्षानिवौजसा ॥ ६.६३.१५ ॥
ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ପିଠିରୁ ଓ ପଦାତିକଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପକାଇ, ପବନ ଯେପରି ବଳରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗେ, ସେପରି ଗଦାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।
6.63.16
भीमसेनो महाबाहुस्तव पुत्रस्य वै बले ।
सापि प्रञ्जानसामासैः प्रदिग्धा रुधिरेण च ॥ ६.६३.१६ ॥
ମହାବାହୁ ଭୀମସେନ ତୁମ ପୁତ୍ରର ସେନାମଧ୍ୟରେ, ରକ୍ତ ଓ ତୈଳରେ ଲିପ୍ତ ସେହି ଗଦା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.63.17
अदृश्यत महारौद्रा गदा नागाश्वपातनी ।
तत्रतत्र हतैश्चापि मनुष्यगजवाजिभिः ॥ ६.६३.१७ ॥
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ପକାଉଥିବା ଅତି ଭୟଙ୍କର ସେହି ଗଦା ଦେଖାଗଲା; ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ହତ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପଡ଼ିଥିଲେ।
6.63.18
रणाङ्गणं समभवन्मृत्योरावाससन्निभम् ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६३.१८ ॥
ରଣାଙ୍ଗଣ ମୃତ୍ୟୁର ବାସସ୍ଥାନ ପରି ହେଲା; କ୍ରୁଦ୍ଧ ରୁଦ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ସମୟରେ ପିନାକ ଧନୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପରି।
6.63.19
यमदण्डोपमामुग्रामिन्द्राशनिसमस्वनाम् ।
ददृशुर्भीमसेनस्य रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६३.१९ ॥
ଯମଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଉଗ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରବଜ୍ରର ଶବ୍ଦ ପରି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର, ସଂହାରକ ଗଦାକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
6.63.20
आविध्यतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये ॥ ६.६३.२० ॥
ମହାତ୍ମା କୌନ୍ତେୟ ଗଦା ଘୂରାଉଥିବା ବେଳେ, ଯୁଗାନ୍ତରେ କାଳର ରୂପ ପରି ତାଙ୍କ ରୂପ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଗଲା।
6.63.21
तं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुनः पुनः ।
दृष्ट्वा मृत्युमवायान्तं सर्वे विमनसोऽभवन् ॥ ६.६३.२१ ॥
ଏହିପରି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ବାରମ୍ବାର ପଳାଇ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଆସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ।
6.63.22
यतोयतः प्रेक्षते स्म गदामुद्यम्य पाण्डवः ।
तेनतेन स्म दीर्यन्ते सर्वसैन्यानि भारत ॥ ६.६३.२२ ॥
ହେ ଭାରତ! ପାଣ୍ଡବ ଗଦା ଉଠାଇ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେହି ଦିଗର ସମସ୍ତ ସେନା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
6.63.23
प्रदारयन्तं सैन्यानि बलेनामितविक्रमम् ।
ग्रसमानमनीकानि व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ६.६३.२३ ॥
ଅପାର ପରାକ୍ରମୀ ସେ ନିଜ ବଳରେ ସେନାକୁ ଚିରୁଥିଲେ, ସେନାସମୂହ ଗ୍ରାସ କରୁଥିଲେ, ଖୋଲା ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ତକ ପରି।
6.63.24
तं तथा भीमकर्माणं प्रगृहीतमहागदम् ।
दृष्ट्वा वृकोदरं भीष्मः सहसैव समभ्ययात् ॥ ६.६३.२४ ॥
ଭୟଙ୍କର କର୍ମକାରୀ, ମହାଗଦା ଧାରଣକାରୀ ସେହି ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୀଷ୍ମ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.63.25
महता रथघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
छादयञ्शरवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ६.६३.२५ ॥
ମହାନ ରଥର ଘୋଷ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ରଥରେ, ଶରବର୍ଷଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ବର୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଘ ପରି ସେ ଆସିଲେ।
6.63.26
तमायान्तं तथा दृष्ट्वा व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
भीष्मं भीमो महाबाहुः प्रत्युदीयादमर्षितः ॥ ६.६३.२६ ॥
ସେପରି ଆସୁଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଖୋଲା ମୁଖ ଯମ ପରି ଦେଖି, ମହାବାହୁ ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲେ।
6.63.27
तस्मिन्क्षणे सात्यकिः सत्यसन्धः ।
शिनिप्रवीरोऽभ्यपतत्पितामहम्।
निघ्नन्नमित्रान्धनुषा दृढेन ।
संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सैन्यम् ॥ ६.६३.२७ ॥
ସେହି କ୍ଷଣରେ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ସାତ୍ୟକି, ଶିନି ବଂଶର ବୀର, ଦୃଢ଼ ଧନୁରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ପିତାମହଙ୍କ ଉପରେ ଝାପଟି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ କମ୍ପାଇଦେଲେ।
6.63.28
तं यान्तमश्वै रजतप्रकाशैः ।
शरान्वपन्तं निशितान्सुपुङ्खान्।
नाशक्नवन्धारयितुं तदानीं ।
सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाः ॥ ६.६३.२८ ॥
ରୂପା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୋଡ଼ାରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ହେ ଭରତ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଗଣ ରୋକି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.63.29
अविध्यदेनं दशभिः पृषत्कैः-
रलम्बुसो राक्षसोऽसौ तदानीम् ।
शरैश्चतुर्भिः प्रतिविद्ध्य तं च ।
नप्ता शिनेरभ्यपतद्रथेन ॥ ६.६३.२९ ॥
ସେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସ ଅଲମ୍ବୁଷ ତାଙ୍କୁ ଦଶ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଶିନିଙ୍କ ନାତି ଚାରି ଶରରେ ପ୍ରତିଘାତ କରି ରଥରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାପଟି ପଡ଼ିଲେ।
6.63.30
अन्वागतं वृष्णिवरं निशम्य ।
तं शत्रुमध्ये परिवर्तमानम्।
प्रद्रावयन्तं कुरुपुङ्गवांश्च ।
पुनः पुनश्च प्रणदन्तमाजौ ॥ ६.६३.३० ॥
ବୃଷ୍ଣିବୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରୁଥିବା, କୁରୁ ବୀରମାନଙ୍କୁ ପଳାଉଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜୁଥିବା ତାଙ୍କୁ।
6.63.31
योधास्त्वदीयाः शरवर्षैरवर्ष-
न्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः ।
तथापि तं धारयितुं न शेकु-
र्मध्यंदिने सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.६३.३१ ॥
ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶରବର୍ଷଣରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ, ମେଘ ଜଳବେଗରେ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷିବା ପରି। ତଥାପି ମଧ୍ୟାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପୀ ତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ରୋକି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.63.32
न तत्र कश्चिन्नविषण्ण आसी-
दृते राजन्सोमदत्तस्य पुत्रात्।
स वै समादाय धनुर्महात्मा ।
भिरिश्रवा भारत सौमदत्तिः ॥ ६.६३.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିନା ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖିତ ନଥିଲେ। ହେ ଭାରତ, ସେହି ମହାତ୍ମା ସୋମଦତ୍ତପୁତ୍ର ଭୂରିଶ୍ରବା ଧନୁ ଧରିଲେ।
6.63.33
दृष्ट्वा रथान्स्वान्व्यपनीयमाना-
न्प्रत्युद्ययौ सात्यकिं योद्धुमिच्छन् ॥ ६.६३.३३ ॥
ନିଜ ରଥମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସାମନା କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।