มหาภารตะ · อัธยายะ 6.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.63.1
हते तस्मिन्गजानीके पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
भीमसेनं ध्नतेत्येवं सर्वसैन्यान्यचोदयत् ॥ ६.६३.१ ॥
เมื่อกองช้างนั้นถูกสังหารแล้ว บุตรของท่านทุรโยธน์จึงสั่งกองทัพทั้งปวงให้ไล่ตามไปในทันทีว่า "จงฆ่าภีมเสนเสีย!"
6.63.2
ततः सर्वाण्यनीकानि तव पुत्रस्य शासनात् ।
अभ्यद्रवन्भीमसेनं नदन्तं भैरवान्रवान् ॥ ६.६३.२ ॥
ครั้นนั้น ตามคำสั่งของบุตรท่าน กองทัพทั้งปวงก็รุดเข้าหาภีมเสนผู้กำลังคำรามเสียงดังน่าสะพรึงกลัว
6.63.3
तं बलौघमपर्यन्तं देवैरपि सुदुःसहम् ।
आपतन्तं सुदुष्पारं समुद्रिमिव पर्वणि ॥ ६.६३.३ ॥
กระแสกองทัพอันไม่มีที่สิ้นสุดนั้น แม้แต่เทพเจ้าก็ยังทนได้ยาก และข้ามได้ยาก ถาโถมเข้ามาเหมือนมหาสมุทรในคืนวันเพ็ญ
6.63.4
रथनागाश्वकलिलं शङ्खदुन्दुभिनादितम् ।
अनन्तरथपादातं रजसा सर्वतो वृतम् ॥ ६.६३.४ ॥
เต็มไปด้วยรถศึก ช้าง และม้า ดังกึกก้องด้วยเสียงสังข์และกลอง มีทั้งรถศึกและทหารราบนับไม่ถ้วน กองทัพนั้นถูกฝุ่นคลุมไปทั่วทุกทิศ
6.63.5
तं भीमसेनः समरे महोदधिमिवापरम् ।
सेनासागरमक्षोभ्यं वेलेव समवारयत् ॥ ६.६३.५ ॥
ในการรบ ภีมเสนสกัดกองทัพซึ่งเป็นดั่งมหาสมุทรนั้นไว้ได้ เหมือนมหาสมุทรอีกผืนหนึ่ง เหมือนฝั่งที่ยันคลื่นทะเลไว้ได้ โดยไม่หวั่นไหว
6.63.6
तदाश्चर्यमपश्याम पाण्डवस्य महात्मनः ।
भीमसेनस्य समरे राजन्कर्मातिमानुषम् ॥ ६.६३.६ ॥
ข้าแต่พระราชา ในการรบนั้น พวกเราได้เห็นการกระทำอันน่าอัศจรรย์และเหนือมนุษย์ของภีมเสนแห่งปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
6.63.7
उदीर्णान्पार्थिवान्सर्वान्साश्वान्सरथकुञ्जरान् ।
असंभ्रमं भीमसेनो गदया समवारयत् ॥ ६.६३.७ ॥
ภีมเสนไม่หวั่นไหว ใช้คทาสกัดกั้นกษัตริย์ทั้งหลายที่กำลังรุกเข้ามา พร้อมทั้งม้า รถศึก และช้างทั้งหมดไว้ได้
6.63.8
स संवार्य बलौघांस्तन्गदया रथिनां वरः ।
अतिष्ठत्तुमुले भीमो गिरिर्मेरुरिवाचलः ॥ ६.६३.८ ॥
ภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก เมื่อใช้คทาสกั้นกระแสกองทัพไว้ได้แล้ว ก็ยืนหยัดอยู่ท่ามกลางความโกลาหลนั้น มั่นคงดั่งภูเขาเมรุ
6.63.9
तस्मिन्सुतुमुले घोरे काले परमदारुणे ।
भ्रातरश्चैव पुत्राश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६३.९ ॥
ในช่วงเวลาอันโหดร้าย น่าสะพรึงกลัว และวุ่นวายที่สุดนั้น ยังมีพี่น้อง บุตรทั้งหลาย และธฤษฏทยุมน์บุตรของปฤษตะอยู่ด้วย
6.63.10
द्रौपदेयाभिमन्युश्च शिखण्डी चापराजितः ।
न प्राजहन्भीमसेनं भये जाते महाबलम् ॥ ६.६३.१० ॥
บุตรของเทราปที อภิมนยุ ศิขัณฑี และอปราชิต ไม่ได้ละทิ้งภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลไป แม้ความหวาดกลัวจะบังเกิดขึ้นแล้วก็ตาม
6.63.11
ततः शैक्यायसीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अधावत्तावकान्योधान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.६३.११ ॥
ครั้นนั้น ภีมะจับคทาเหล็กศัยกยะอันหนักและใหญ่โต แล้วพุ่งเข้าใส่นักรบของท่านดั่งยมราชผู้ปลิดชีวิต ถือไม้เท้าอยู่ในมือ
6.63.12
पोययन्रथबृन्दानि वाजिबृन्दनि चाभिभूः ।
कर्षयन्रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डवः ॥ ६.६३.१२ ॥
ปาณฑพผู้เอาชนะได้ทุกอย่าง บดขยี้กองรถศึกและกองม้า และลากกองรถศึกไปด้วยกำลังแขนของตน เขากำลังมีชัย
6.63.13
विनिध्रन्यचतत्सङ्ख्ये युगान्ते कालविद्विभुः ।
ऊरुवेगेन संकर्षन्रथजालानि पाण्डवः ॥ ६.६३.१३ ॥
ภีมะผู้ยิ่งใหญ่ รู้กาลเวลาแห่งการสิ้นสุดของโลก ฟาดฟันศัตรูลงในการรบ และลากกองรถศึกที่ซับซ้อนให้แยกออกจากกันด้วยกำลังแรงจากต้นขาของตน
6.63.14
बलानि संममर्दाशु नड्वलानीव कुञ्जरः ।
मृद्गन्रथेभ्यो रथिनो गजेभ्यो गजयोधिनः ॥ ६.६३.१४ ॥
เหมือนช้างที่เหยียบย่ำพงอ้อได้อย่างรวดเร็ว ภีมะก็บดขยี้กองทัพได้อย่างรวดเร็ว ดึงนักรบรถศึกลงจากรถ และดึงนักรบช้างลงจากช้างของตน
6.63.15
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ वापि पदातिनः ।
गदया व्यवमत्सर्वान्वातो वृक्षानिवौजसा ॥ ६.६३.१५ ॥
ภีมะเหวี่ยงทหารม้าลงจากหลังม้า และทหารราบลงสู่พื้นดิน แล้วใช้คทาบดขยี้พวกเขาทั้งหมด ดั่งลมพัดต้นไม้ล้มด้วยพลังของมัน
6.63.16
भीमसेनो महाबाहुस्तव पुत्रस्य वै बले ।
सापि प्रञ्जानसामासैः प्रदिग्धा रुधिरेण च ॥ ६.६३.१६ ॥
ภีมเสนผู้มีแขนทรงพลัง ในกองทัพของบุตรท่าน ถือคทาที่เปื้อนเลือดและยาทาอยู่
6.63.17
अदृश्यत महारौद्रा गदा नागाश्वपातनी ।
तत्रतत्र हतैश्चापि मनुष्यगजवाजिभिः ॥ ६.६३.१७ ॥
คทาอันน่าเกรงขามยิ่งนั้นปรากฏขึ้น ฟาดช้างและม้าให้ล้มลง ที่นั่นที่นี่มีคนและช้างและม้าที่ถูกฆ่าตายนอนอยู่
6.63.18
रणाङ्गणं समभवन्मृत्योरावाससन्निभम् ।
पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून् ॥ ६.६३.१८ ॥
สนามรบกลายเป็นเหมือนที่อยู่ของยมราช ดั่งพระรุทรผู้โกรธเกรี้ยวกวาดสัตว์ทั้งหลายด้วยธนูปินากะของพระองค์
6.63.19
यमदण्डोपमामुग्रामिन्द्राशनिसमस्वनाम् ।
ददृशुर्भीमसेनस्य रौद्रां विशसनीं गदाम् ॥ ६.६३.१९ ॥
ทุกคนได้เห็นคทาอันน่าสะพรึงของภีมเสน ดุจไม้ค้อนของพระยม ดุร้ายนัก เสียงของมันดั่งสายฟ้าของพระอินทร์ ฆ่าฟันทุกสิ่งให้สิ้น
6.63.20
आविध्यतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये ॥ ६.६३.२० ॥
เมื่อบุตรของกุนตีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหวี่ยงคทาของตน รูปร่างของท่านก็ปรากฏน่ากลัวอย่างยิ่ง ดุจกาลเวลาเองในวาระสิ้นยุคสมัย
6.63.21
तं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुनः पुनः ।
दृष्ट्वा मृत्युमवायान्तं सर्वे विमनसोऽभवन् ॥ ६.६३.२१ ॥
เมื่อเห็นเขาทำลายกองทัพใหญ่เช่นนั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า และรุกเข้ามาดุจความตาย ทุกคนก็หมดกำลังใจ
6.63.22
यतोयतः प्रेक्षते स्म गदामुद्यम्य पाण्डवः ।
तेनतेन स्म दीर्यन्ते सर्वसैन्यानि भारत ॥ ६.६३.२२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ทุกทิศที่ปาณฑพยกคทาขึ้นมองไป กองทัพทั้งหมดในทิศนั้นก็ถูกฉีกทำลายลง
6.63.23
प्रदारयन्तं सैन्यानि बलेनामितविक्रमम् ।
ग्रसमानमनीकानि व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ६.६३.२३ ॥
ผู้มีวิกรมหาประมาณมิได้ ทะลวงกองทัพด้วยกำลังของตน กลืนกินเหล่าทหารดุจยมที่อ้าปากกว้าง
6.63.24
तं तथा भीमकर्माणं प्रगृहीतमहागदम् ।
दृष्ट्वा वृकोदरं भीष्मः सहसैव समभ्ययात् ॥ ६.६३.२४ ॥
เมื่อภีษมะเห็นวฤโกทรผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัว ถือคทาใหญ่ยกขึ้นเช่นนั้น ก็รีบพุ่งเข้าหาเขาทันที
6.63.25
महता रथघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
छादयञ्शरवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ६.६३.२५ ॥
ด้วยเสียงกึกก้องใหญ่ของรถศึก ในรถที่รุ่งโรจน์ดั่งดวงอาทิตย์ ภีษมะปกคลุมภีมะด้วยห่าฝนแห่งลูกศร ดุจเมฆฝนที่มาพร้อมสายฝน
6.63.26
तमायान्तं तथा दृष्ट्वा व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
भीष्मं भीमो महाबाहुः प्रत्युदीयादमर्षितः ॥ ६.६३.२६ ॥
เมื่อภีมะผู้มีแขนทรงพลังเห็นภีษมะรุกเข้ามาเช่นนั้น ดุจยมที่อ้าปาก ก็โกรธแค้นและเดินเข้าไปพบ
6.63.27
तस्मिन्क्षणे सात्यकिः सत्यसन्धः ।
शिनिप्रवीरोऽभ्यपतत्पितामहम्।
निघ्नन्नमित्रान्धनुषा दृढेन ।
संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सैन्यम् ॥ ६.६३.२७ ॥
ในขณะนั้น สาตยกิผู้ซื่อสัตย์ต่อคำมั่น วีรบุรุษแห่งตระกูลศินิ ใช้ธนูอันแข็งแรงฟาดฟันศัตรู พุ่งเข้าหาปิตามหะ และทำให้กองทัพของบุตรของท่าน (ทุรโยธน์) สั่นสะท้าน
6.63.28
तं यान्तमश्वै रजतप्रकाशैः ।
शरान्वपन्तं निशितान्सुपुङ्खान्।
नाशक्नवन्धारयितुं तदानीं ।
सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाः ॥ ६.६३.२८ ॥
ข้าแต่ภารตะ ทั้งหมู่ทหารของท่านในเวลานั้นไม่สามารถยับยั้งเขาได้ ขณะที่เขาพุ่งเข้ามาด้วยม้าที่สว่างดุจเงิน และยิงลูกศรคมกริบที่มีขนปีกงดงาม
6.63.29
अविध्यदेनं दशभिः पृषत्कैः-
रलम्बुसो राक्षसोऽसौ तदानीम् ।
शरैश्चतुर्भिः प्रतिविद्ध्य तं च ।
नप्ता शिनेरभ्यपतद्रथेन ॥ ६.६३.२९ ॥
ในเวลานั้น อลัมพุสะ ยักษ์ร้ายผู้นั้นยิงภีษมะด้วยลูกศรสิบดอก ส่วนหลานของศินิ (สาตยกิ) ก็ยิงสวนกลับด้วยลูกศรสี่ดอก แล้วพุ่งเข้าใส่ด้วยรถศึกของตน
6.63.30
अन्वागतं वृष्णिवरं निशम्य ।
तं शत्रुमध्ये परिवर्तमानम्।
प्रद्रावयन्तं कुरुपुङ्गवांश्च ।
पुनः पुनश्च प्रणदन्तमाजौ ॥ ६.६३.३० ॥
เมื่อเห็นวีรบุรุษแห่งวฤษณิกำลังรุกเข้ามา เคลื่อนไหวอยู่กลางหมู่ศัตรู ขับไล่วีรบุรุษแห่งกุรุ และคำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่าในการรบ
6.63.31
योधास्त्वदीयाः शरवर्षैरवर्ष-
न्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः ।
तथापि तं धारयितुं न शेकु-
र्मध्यंदिने सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.६३.३१ ॥
นักรบของท่านระดมห่าฝนลูกศรใส่เขา ดุจเมฆที่หลั่งน้ำด้วยแรงเข้าใส่ภูเขา แต่ก็ไม่อาจยับยั้งเขาได้ เขาส่องแสงดุจดวงอาทิตย์ยามเที่ยงวัน
6.63.32
न तत्र कश्चिन्नविषण्ण आसी-
दृते राजन्सोमदत्तस्य पुत्रात्।
स वै समादाय धनुर्महात्मा ।
भिरिश्रवा भारत सौमदत्तिः ॥ ६.६३.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา ที่นั่นไม่มีผู้ใดที่ไม่หมดกำลังใจ เว้นแต่บุตรของโสมทัตตะ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ บุตรของโสมทัตตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ภูริศรวัส หยิบคันธนูขึ้นมา
6.63.33
दृष्ट्वा रथान्स्वान्व्यपनीयमाना-
न्प्रत्युद्ययौ सात्यकिं योद्धुमिच्छन् ॥ ६.६३.३३ ॥
เมื่อเห็นรถศึกของฝ่ายตนถูกขับไล่ไป เขาจึงรุกเข้าหาสาตยกิ ปรารถนาจะต่อสู้