Mahābhārata · Adhyāya 6.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.64.1
ततो भूरिश्रवा राजन्सात्यकिं नवभिः शरैः ।
प्राविध्यद्भृशसंक्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.६४.१ ॥
Entonces, oh rey, Bhūriśravas, muy enfurecido, hirió a Sātyaki con nueve flechas, como se pincha con una garrocha a un gran elefante.
6.64.2
कौरवं सात्यकिश्चैव शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अवारयदमेयात्मा सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.६४.२ ॥
Y Sātyaki, de espíritu ilimitado, contuvo al kaurava con flechas de nudos encorvados, mientras todo el mundo miraba.
6.64.3
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
सोमदत्तिं रणे यत्तः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ६.६४.३ ॥
Entonces el rey Duryodhana, rodeado de sus hermanos y dispuesto para la batalla, protegió a Somadatti por todos lados.
6.64.4
तं चैव पाण्डवाः सर्वे सात्यकिं रभसं रणे ।
परिवार्य स्थिताः सङ्ख्ये समन्तात्सुमहौजसः ॥ ६.६४.४ ॥
Y todos los Pāṇḍava, de gran poder, rodearon en batalla al impetuoso Sātyaki y se mantuvieron en pie por todos lados en el combate.
6.64.5
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो गजामुद्यम्य भारत ।
दुर्योधनमुखान्सर्वान्पुत्रांस्ते पर्यवारयत् ॥ ६.६४.५ ॥
Pero Bhīmasena, enfurecido, oh descendiente de Bharata, alzó su maza y rodeó a todos tus hijos, encabezados por Duryodhana.
6.64.6
रथैरनेकसाहस्रैः क्रोधामर्षसमन्वितः ।
नन्दकस्तव पुत्रस्तु भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.६ ॥
Tu hijo Nandaka, lleno de ira e indignación, con muchos miles de carros, rodeó al poderoso Bhīmasena.
6.64.7
विव्याध विशिखैः षड्भिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ।
दुर्योधनस्तदा राजन्भीमसेनं महारथम् ॥ ६.६४.७ ॥
Entonces, oh rey, Duryodhana hirió al gran auriga Bhīmasena con seis flechas, afiladas en piedra y emplumadas con plumas de garza.
6.64.8
आजघानोरसि क्रुद्धो मार्गणैर्नवभिः शितैः ।
ततो भीमो महाबाहुः स्वरथं सुमहाबलः ॥ ६.६४.८ ॥
Enfurecido, golpeó el pecho de Bhīmasena con nueve flechas afiladas. Entonces Bhīma, el de poderosos brazos, de gran fuerza, subió a su propio carro…
6.64.9
आरुरोह रथश्रेष्ठं विशोकं चेदमब्रवीत् ।
एते महारथाः शूरा धार्तराष्ट्राः समागताः ॥ ६.६४.९ ॥
Subió al mejor carro y dijo esto a Viśoka: "Estos grandes aurigas, héroes, los hijos de Dhṛtarāṣṭra, se han reunido…
6.64.10
मामेव भृशसंक्रुद्धा हन्तुमभ्युद्यता युधि ।
मनोरथद्रुमोऽस्माकं चिन्तितो बहुवार्षिकः ॥ ६.६४.१० ॥
Muy enfurecidos, están dispuestos a matarme en la batalla. El árbol de nuestros deseos que hemos imaginado durante muchos años…
6.64.11
सफलः सूत चाद्येह योऽहं पश्यामि सोदरान् ।
यत्राशोकसमुत्क्षिप्ता रेणवो रथनेमिभिः ॥ ६.६४.११ ॥
¡Oh auriga! Hoy aquí, el deseo que veo cumplido al contemplar a mis hermanos ha dado fruto.
6.64.12
प्रयास्यन्त्यन्तरिक्षं हि शरबृन्दैर्दिगन्तरे ।
तत्र तिष्ठति सन्नद्धः स्वयं राजा सुयोधनः ॥ ६.६४.१२ ॥
Nubes de flechas volarán por el aire entre los cuadrantes. Allí se encuentra en pie el rey Suyodhana, acorazado, en persona.
6.64.13
भ्रातरश्चास्य सन्नद्धाः कुलपुत्रा मदोत्कटाः ।
एतानद्य हनिष्यामि पश्यतस्ते न संशयः ॥ ६.६४.१३ ॥
Sus hermanos también, hijos de noble linaje, armados y enloquecidos por el orgullo: hoy los mataré a todos mientras tú miras; de ello no hay duda.
6.64.14
तस्मान्ममाश्वान्संग्रमे यत्तः संयच्छ सारथे ।
एवमुक्त्वा ततः पार्थस्तव पुत्रं विशांपते ॥ ६.६४.१४ ॥
Por eso, auriga, guía mis caballos con atención en la batalla. Dicho esto, oh señor de los pueblos, Pārtha dirigió el carro hacia tu hijo.
6.64.15
विव्याध निशितैस्तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ।
नन्दकं च त्रिभिर्भाणैरभ्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ६.६४.१५ ॥
Con flechas afiladas y agudas, adornadas de oro, lo hirió; y con tres saetas atravesó a Nandaka en mitad del pecho.
6.64.16
तं तु दुर्योधनः षष्ट्या विद्ध्वा भीमं महाबलम् ।
त्रिभिरन्यैः सुनिशितैर्विशोकं प्रत्यविध्यत ॥ ६.६४.१६ ॥
Pero Duryodhana, habiendo herido al poderoso Bhīma con sesenta flechas, hirió a Viśoka a cambio con otras tres flechas muy afiladas.
6.64.17
भिमस्य च रणे राजन्धनुश्चिच्छेद भासुरम् ।
मुष्टिदेशे भृशं तीक्ष्णौस्त्रिभिर्भल्लैर्हसन्निव ॥ ६.६४.१७ ॥
Y en la batalla, oh rey, cortó con gran fuerza el resplandeciente arco de Bhīma junto al puño con tres flechas bhalla afiladas, como si sonriera.
6.64.18
समरे प्रेक्ष्य यन्तारं विशोकं तु वृकोदरः ।
पीडितं विशिखैस्तीक्ष्णैस्तव पुत्रेण धन्विना ॥ ६.६४.१८ ॥
Al ver en la batalla a su auriga Viśoka, y atormentado por las agudas flechas de tu hijo arquero, Vṛkodara (Bhīma) se turbó.
6.64.19
अमृष्यमाणः संरब्धो धनुर्दिव्यं परामृशम् ।
पुत्रस्य ते महाराज वधार्थं भरतर्षभ ॥ ६.६४.१९ ॥
Incapaz de soportarlo, enfurecido, tomó el arco divino, oh gran rey, oh toro de los Bharatas, para dar muerte a tu hijo.
6.64.20
समादधत्सुसंक्रुद्धः क्षुरप्रं रोमवाहिनम् ।
तेन चिच्छेद नृपतेर्भीमः कार्मुकमुत्तमम् ॥ ६.६४.२० ॥
Muy enfurecido, colocó la flecha de punta de navaja llamada Romavāhin, y con ella Bhīma cortó el excelente arco del rey.
6.64.21
सोऽपविद्ध्य धनुश्छिन्नं पुत्रस्ते क्रोधमूर्च्छितः ।
अन्यत्कार्मुकमादत्त सत्वरं वेगवत्तरम् ॥ ६.६४.२१ ॥
Arrojando el arco roto, tu hijo, sobrecogido de ira, tomó rápidamente otro arco, mucho más veloz.
6.64.22
संदधे विशिखं घोर कालमृत्युसमप्रभम् ।
तेनाजघान संक्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.२२ ॥
Colocó una flecha terrible, resplandeciente como el Tiempo y la Muerte, y en su furia golpeó a Bhīmasena en el pecho.
6.64.23
स गाढविद्धो व्यथितः स्यान्दनोपस्थ आविशत् ।
स निषण्णो रथोपस्थे मूर्च्छामभिजगाम ह ॥ ६.६४.२३ ॥
Profundamente herido y dolorido, se hundió en el suelo del carro; sentado en el suelo del carro, cayó en la inconsciencia.
6.64.24
तं दृष्ट्वा व्यथितं भीममभिमन्युपुरोगमाः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः पाण्डवानां महारथः ॥ ६.६४.२४ ॥
Al ver a Bhīma herido, los grandes guerreros de carro y arqueros poderosos de los Pāṇḍavas, encabezados por Abhimanyu, no pudieron soportarlo.
6.64.25
ततस्तु तुमुलां वृष्टिं शस्त्राणां तिग्मतेजसाम् ।
पातयामासुरव्यग्राः पुत्रस्य तव मूर्धनि ॥ ६.६४.२५ ॥
Entonces aquellos guerreros imperturbables hicieron caer sobre la cabeza de tu hijo una tempestuosa lluvia de armas de fulgor agudo.
6.64.26
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
दुर्योधनं त्रिभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ६.६४.२६ ॥
Entonces Bhīmasena, el poderoso, recobrando el sentido, hirió a Duryodhana con tres flechas y luego lo hirió de nuevo con cinco.
6.64.27
शल्यं च पञ्चविंशत्या शरैर्विव्याध पाण्डवः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः स विद्धो व्यपयाद्रणात् ॥ ६.६४.२७ ॥
Y aquel gran arquero pāṇḍava hirió a Śalya con veinticinco flechas de plumas doradas; herido, se retiró de la batalla.
6.64.28
प्रत्युद्ययुस्ततो भीमं तव पुत्राश्चतुर्दश ।
सेनापतिः सुषेणश्च जलसन्धः सुलोचनः ॥ ६.६४.२८ ॥
Entonces tus catorce hijos avanzaron para enfrentar a Bhīma: el comandante Suṣeṇa, Jalasandha y Sulocana.
6.64.29
उद्रो भीमरथो भीमो वीरबाहुरलोलुपः ।
दुर्मुखो दुष्प्रधर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः ॥ ६.६४.२९ ॥
Udra, Bhīmaratha, Bhīma, Vīrabāhu, Alolupa, Durmukha, Duṣpradharṣa, Vivitsu, Vikaṭa y Sama.
6.64.30
विसृजन्तो बहून्बाणान्क्रोधसंरक्तलोचनाः ।
भीमसेनमभिद्रुत्य विव्यधुः सहिता भृशम् ॥ ६.६४.३० ॥
Disparando muchas flechas, con los ojos enrojecidos de ira, se lanzaron contra Bhīmasena y juntos lo hirieron con furia.
6.64.31
पुत्रांस्तु तव संप्रेक्ष्य भीमसेनो महाबलः ।
सृक्किणी विलिहन्वीरः पशुमध्ये यथा वृकः ॥ ६.६४.३१ ॥
Al ver a tus hijos, el poderoso Bhīmasena, aquel héroe, relamiéndose las comisuras de los labios, se lanzó sobre ellos como un lobo entre el ganado.
6.64.32
अभिपत्य महाबाहुर्गरुत्मानिव वेगितः ।
सेनापतेः क्षुरप्रेण शिरश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ६.६४.३२ ॥
Abalanzándose veloz como Garuḍa, el Pāṇḍava de poderosos brazos cortó la cabeza del comandante con una flecha de punta de navaja.
6.64.33
संप्रहस्य च हृष्टात्मा त्रिभिर्बाणैर्महाभुजः ।
जलसन्धं विनिर्भिद्य सोऽनयद्यमसादनम् ॥ ६.६४.३३ ॥
Riendo con alegría de corazón, el de poderosos brazos atravesó a Jalasandha con tres flechas y lo envió a la morada de Yama.
6.64.34
सुषेणं च ततो हत्वा प्रेषयामास मृत्यवे ।
उग्रस्य सशिरस्त्राणं शिरश्चन्द्रोपमं भुवि ॥ ६.६४.३४ ॥
Luego, tras matar a Suṣeṇa, lo envió a la muerte; y la cabeza de Ugra, semejante a la luna, con su yelmo, cayó al suelo.
6.64.35
पातयामास भल्लेन कुण्डलाभ्यां विभूषितम् ।
वीरबाहुं च सप्तत्या साश्वकेतुं ससारथिम् ॥ ६.६४.३५ ॥
Con una flecha de punta ancha derribó la cabeza adornada con pendientes; y a Vīrabāhu, con setenta flechas, junto con sus caballos, estandarte y auriga, lo derribó.
6.64.36
निनाय समरे वीरः परलोकाय पाण्डवः ।
भीमं भीमरथं चोभौ भीमसेनो हसन्निव ॥ ६.६४.३६ ॥
En aquella batalla el héroe Pāṇḍava los envió al otro mundo; a Bhīma y a Bhīmaratha, ambos, los mató Bhīmasena como si se riera.
6.64.37
पुत्रौ ते दुर्मदौ राजन्ननयद्यमसादनम् ।
ततः सुलोचनं भीमः क्षुरप्रेण महामृधे ॥ ६.६४.३७ ॥
Oh rey, Bhīma envió a tus dos hijos soberbios a la morada de Yama. Luego, en aquella gran batalla, Bhīma envió a Sulocana con una flecha de punta afilada.
6.64.38
मिषतां सर्वसैन्यानामनयद्यमसादनम् ।
पुत्रास्तु तव तं दृष्ट्वा भीमसेनपराक्रमम् ॥ ६.६४.३८ ॥
Mientras todos los ejércitos miraban, Bhīma los envió a la morada de Yama. Pero tus hijos, al ver el valor de Bhīmasena, [quedaron aterrados].
6.64.39
शेषा येऽन्येऽभवंस्तत्र ते भीमस्य भयार्दिताः ।
विप्रद्रुता दिशो राजन्वध्यमाना महात्मना ॥ ६.६४.३९ ॥
Los demás que estaban allí, atormentados por el miedo a Bhīma, oh rey, siendo abatidos por el magnánimo, huyeron dispersos en todas direcciones.
6.64.40
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः सर्वानेव महारथान् ।
एष भीमो रणे क्रुद्धो धार्तराष्ट्रान्महारथान् ॥ ६.६४.४० ॥
Entonces Śāntanava (Bhīṣma) habló a todos los grandes aurigas: 'Este Bhīma enfurecido está abatiendo en batalla a los grandes aurigas, los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
6.64.41
यथा प्राग्र्यान्यथा ज्येष्ठान्यथा शूरांश्च संगतान् ।
निपातयत्युग्रधन्वा तं प्रगृह्णीत माचिरम् ॥ ६.६४.४१ ॥
Así como este arquero feroz (Bhīma) derriba a los primeros, a los mayores y a los héroes reunidos, aferradlo de inmediato; no os demoréis.
6.64.42
एवमुक्त्वा ततः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.४२ ॥
Dicho esto, todos los soldados del hijo de Dhṛtarāṣṭra, sumamente enfurecidos, se lanzaron contra el poderoso Bhīmasena.
6.64.43
भगदत्तः प्रभिन्नेन कुञ्जरेण विशांपते ।
अभ्ययात्सहसा तत्रयत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ६.६४.४३ ॥
Oh señor del pueblo, Bhagadatta, sobre su elefante en celo, avanzó de repente hacia donde estaba Bhīma.
6.64.44
आपतन्नेव च रणे भीमसेनं शिलीमुखैः ।
अदृश्यं समरे चक्रे जीमूत इव भास्करम् ॥ ६.६४.४४ ॥
En la batalla cayó sobre Bhīmasena con una lluvia de flechas y lo hizo invisible, como una nube oculta al sol.
6.64.45
अभिमन्युमुखास्तत्तु नामृष्यन्त महारथाः ।
भीमस्याच्छादनं शङ्ख्ये स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ६.६४.४५ ॥
Pero los grandes guerreros de carro, encabezados por Abhimanyu, no toleraron que Bhīma fuera así cubierto; confiando en la fuerza de sus brazos, avanzaron en la batalla.
6.64.46
त एनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन् ।
गजं च शरवृष्ट्या तु बिभिदुस्ते समन्ततः ॥ ६.६४.४६ ॥
Lo rodearon por todos lados con una lluvia de flechas, y por todos lados atravesaron al elefante con una lluvia de flechas.
6.64.47
स शस्त्रवृष्ट्याऽभिहतः समस्तैस्तैर्महारथैः ।
प्राग्ज्योतिषगजो राजन्नानालिङ्गैः सुतेजनैः ॥ ६.६४.४७ ॥
Oh rey, golpeado por la lluvia de armas de todos aquellos grandes guerreros de carro, el elefante de Prāgjyotiṣa fue herido por flechas de muchas clases, de punta afilada.
6.64.48
संजातरुधिरोत्पीडः प्रेक्षणीयोऽभवद्रणे ।
गभस्तिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान् ॥ ६.६४.४८ ॥
Manando sangre de sus heridas, se convirtió en un espectáculo en la batalla, como una gran nube iluminada por los rayos del sol.
6.64.49
संचोदितो मदस्रावी भगदत्तेन वारणः ।
अभ्यधावत तन्सर्वान्कालोत्सृष्ट इवान्तकः ॥ ६.६४.४९ ॥
Incitado por Bhagadatta, el elefante que derramaba fluido de celo se lanzó contra todos ellos, como la Muerte soltada por el Tiempo.
6.64.50
द्विगुणं जवमास्थाय कम्पयंश्चरणैर्महीम् ।
तस्य तत्सुमहद्रूपं दृष्ट्वा सर्वे महारथाः ॥ ६.६४.५० ॥
Adquiriendo doble velocidad y sacudiendo la tierra con sus patas, y viendo su enorme figura, todos los grandes guerreros de carro
6.64.51
असह्यं मन्यमानाश्च नातिप्रमनसोऽभवन् ।
ततस्तु नृपतिः क्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.५१ ॥
Considerándolo insoportable, no estaban nada contentos; entonces el rey, encolerizado, golpeó a Bhīmasena en el pecho
6.64.52
आजघान महाराज शरेणानतपर्वणा ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तेन राज्ञा महारथः । ॥ ६.६४.५२ ॥
Oh gran rey, aquel rey lo hirió con una flecha de junturas curvadas; y el gran arquero, el gran auriga, quedó gravemente herido por aquel rey.
6.64.53
मूर्च्छयाऽभिपरीतात्मा ध्वजयष्टिं समाश्रयत् ।
तांस्तु भीतान्समालक्ष्य भीमसेनं च मूर्च्छितम् ॥ ६.६४.५३ ॥
Con la mente abrumada por el desvanecimiento, se apoyó en el mástil de la bandera; al ver a aquellos asustados y a Bhīmasena desmayado,
6.64.54
ननाद बलवन्नादं भगदत्तः प्रतापवान् ।
ततो घटोत्कचो राजन्प्रेक्ष्य भीमं तथाऽऽगतं ॥ ६.६४.५४ ॥
Bhagadatta, el valiente, lanzó un fuerte rugido. Entonces, oh rey, Ghaṭotkaca, al ver a Bhīma llegar en ese estado,
6.64.55
संक्रुद्धो राक्षसो घोरस्तत्रैवान्तरधीयत ।
स कृत्वा दारुणां मायां भूरूणां भयवर्धिनीम् ॥ ६.६४.५५ ॥
Enfurecido, el terrible rākṣasa desapareció allí mismo. Tras crear una dreadful ilusión de muchas formas que aumentaba el miedo,
6.64.56
अदृश्यत निमेषार्धाद्धोररूपं समास्थितः ।
ऐरावतं समारूढः स वै मायाकृतं स्वयम् ॥ ६.६४.५६ ॥
En medio parpadeo apareció en forma terrible, montado él mismo sobre Airāvata, el elefante creado por la ilusión.
6.64.57
तस्य चान्येऽपि दिङ्वागा बभूवुरनुयायिनः ।
अञ्जनो वमानश्चैव महापद्मश्च सुप्रभः ॥ ६.६४.५७ ॥
También le seguían otros, los elefantes de los cuartos: Añjana, Vamāna, Mahāpadma y Suprabha.
6.64.58
त्रय एते महानागा राक्षसैः समधिष्ठिताः ।
महाकायास्त्रिधा राजन्प्रस्रवन्तो मदं बहु ॥ ६.६४.५८ ॥
Estos tres grandes elefantes estaban montados por rākṣasas; de cuerpos enormes, oh rey, derramaban mucho fluido de celo en tres corrientes.
6.64.59
तेजोवीर्यबलोपेता महाबलपराक्रमाः ।
घटोत्कचस्तु स्वं नागं चोदयामास तं तदा ॥ ६.६४.५९ ॥
Dotados de esplendor, valor y fuerza, de gran poder y destreza, eran; entonces Ghaṭotkaca azuzó a su propio elefante.
6.64.60
सगजं भगदत्तं तु हन्तुकामः परंतपः ।
ते चान्ये चोदिता नागा राक्षसैस्तैर्महाबलैः ॥ ६.६४.६० ॥
Ghaṭotkaca, abrasador de enemigos, deseando matar a Bhagadatta junto con su elefante; y los otros elefantes, impulsados por aquellos poderosos rākṣasas,
6.64.61
परिपेतुः सुसंरब्धाश्चतुर्दंष्ट्राश्चतुर्दिशम् ।
भगदत्तस्य तं नागं विषाणैरभ्यपीडयन् ॥ ६.६४.६१ ॥
Furiosos, los elefantes de cuatro colmillos se precipitaron desde las cuatro direcciones y oprimieron con sus colmillos al elefante de Bhagadatta.
6.64.62
स पीड्यमानस्तैर्नागैर्वेदनार्तः शराहतः ।
अनदत्सुमहानादमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.६४.६२ ॥
Oprimido por aquellos elefantes, atormentado por el dolor y herido por flechas, bramó con un gran alarido semejante al estruendo del rayo de Indra.
6.64.63
व्यवर्तत महाघोषो भैमसेनिशरार्दितः ।
मृदित्वा सर्वसैन्यानि तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.६४.६३ ॥
Atormentado por las flechas del hijo de Bhīmasena, aquel gran clamor dio la vuelta, aplastando a todos los ejércitos de tu hijo, oh Bhārata.
6.64.64
तस्य तं नदतो नादं सुघोरं भीमनिःश्वनम् ।
श्रुत्वा भीष्मोऽब्रवीद्द्रोणं राजानं च सुयोधनम् ॥ ६.६४.६४ ॥
Al oír aquel rugido terrible y espantoso del elefante, Bhīṣma habló a Droṇa y al rey Suyodhana.
6.64.65
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना ।
भगदत्तो महेष्वासः कृच्छ्रे च परिवर्तते ॥ ६.६४.६५ ॥
Aquí está Bhagadatta, el gran arquero, combatiendo en batalla con el malvado hijo de Hiḍimbā, Ghaṭotkaca, y da vueltas en apuros.
6.64.66
राक्षसश्च महामायः स च राजाऽतिकोपनः ।
एतौ समेतौ समरे कालमृत्युसमावुभौ ॥ ६.६४.६६ ॥
El rākṣasa de gran ilusión y el rey de gran cólera se han encontrado en la batalla; ambos son como el Tiempo y la Muerte.
6.64.67
श्रीयते चैव हृष्टानां पाण्डवानां महास्वनः ।
हस्तिनश्चैव सुमहान्भीतस्य रुदितध्वनिः ॥ ६.६४.६७ ॥
Se oía el gran clamor de los Pāṇḍavas gozosos, y también el gran sonido de llanto de los elefantes aterrados.
6.64.68
तत्र गच्छाम भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ।
अरक्ष्यमाणः समरे क्षिप्रं प्राणान्विमोक्ष्यति ॥ ६.६४.६८ ॥
Vayamos allí, que os vaya bien, a proteger al rey; desprotegido en la batalla, pronto entregará su vida.
6.64.69
ते त्वरध्वं महावीर्याः किं चिरेण प्रयामहे ।
महान्हि वर्तते रौद्रः संग्रामो रोमहर्षणः ॥ ६.६४.६९ ॥
Apresuraos, oh valientes de gran poder; ¿por qué ir con retraso? Se libra una gran batalla terrible que eriza el cabello.
6.64.70
भक्तश्च कुलपुत्रश्च शूरश्च पृतनापतिः ।
युक्तं तस्य परित्राणं कर्तुमस्माभिरच्युत ॥ ६.६४.७० ॥
Él es devoto, hijo de noble linaje, valiente y jefe del ejército; oh Acyuta, es apropiado que lo protejamos.
6.64.71
भीष्मस्य तद्वचः श्रुत्वा सर्व एव महारथाः ।
द्रोणभीष्मौ पुरस्कृत्य भगदत्तपरीप्सया ॥ ६.६४.७१ ॥
Al oír las palabras de Bhīṣma, todos los grandes guerreros de carro, poniendo delante a Droṇa y Bhīṣma, partieron deseando salvar a Bhagadatta.
6.64.72
उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र सोऽभवत् ।
तान्प्रयातान्समालोक्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ६.६४.७२ ॥
Adoptando la máxima velocidad, fueron donde él estaba. Al verlos partir, Yudhiṣṭhira y los que iban al frente…
6.64.73
पञ्चालाः पाण्डवैः सार्धं पृष्ठतोऽनुययुः परान् ।
तान्यनीकान्यथालोक्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.६४.७३ ॥
Los Pāñcālas, junto con los Pāṇḍavas, persiguieron a los enemigos por detrás. Al ver aquellos ejércitos, el poderoso señor de los rākṣasas
6.64.74
ननाद सुमहानादं विस्फोटमशनेरिव ।
तस्य तं निनदं श्रुत्वा दृष्ट्वा नागांश्च युध्यतः ॥ ६.६४.७४ ॥
Rugió con un rugido enorme, como el estallido de un rayo. Al oír aquel rugido suyo y al ver a los elefantes combatiendo
6.64.75
भीष्मः शान्तनवो भूयो भारद्वाजमभाषत ।
न रोचते मे संग्रामो हैडिम्बेन दुरात्मना ॥ ६.६४.७५ ॥
Bhīṣma, hijo de Śantanu, volvió a hablar a Bhāradvāja (Droṇa): "Esta batalla con el hijo de Hiḍimbā, de mente perversa, no me agrada."
6.64.76
बलवीर्यमसाविष्टः ससहायश्च सांप्रतज् ।
नैष शक्यो युधा जेतुमपि वज्रभृता स्वयम् ॥ ६.६४.७६ ॥
Él posee fuerza y valor, y ahora está con sus aliados. En batalla no puede ser vencido, ni siquiera por el propio Indra, portador del rayo.
6.64.77
लब्धलक्षः प्रहारी च वयं च श्रान्तवाहनाः ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च दिवसं क्षतविक्षताः ॥ ६.६४.७७ ॥
Él golpea con puntería, y nuestras monturas están cansadas. Todo el día hemos sido gravemente heridos por los Pāñcālas y los Pāṇḍavas.
6.64.78
इदानीं युधि निर्जेतुं न शक्योऽसौ स राक्षसः ।
अस्तमभ्येति सविता रात्रौ योद्धुं कन शक्यते।
अवहारमतः कुर्मः श्वो योत्स्यामः परै सह ॥ ६.६४.७८ ॥
Ahora en la batalla no es posible vencer a ese rākṣasa. El sol se pone; combatir de noche es… imposible. Por eso retirémonos; mañana lucharemos contra los enemigos.
6.64.79
पितामहवचः श्रुत्वा यथा चक्रुःस्म कौरवाः ।
उपायेनापयानं ते घटोत्कचभयार्दिताः ॥ ६.६४.७९ ॥
Habiendo oído las palabras del abuelo, los Kurus hicieron lo que él había dicho; atormentados por el temor a Ghaṭotkaca, se retiraron mediante una estratagema.
6.64.80
कौरवेषु निवृत्तेषु पाण्डवा जितकाशिनः ।
सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च भारत ॥ ६.६४.८० ॥
Cuando los Kauravas se retiraron, los Pāṇḍavas, creyéndose vencedores, lanzaron fuertes rugidos de león y tocaron sus caracolas, ¡oh Bhārata!
6.64.81
एवं तदभवद्युद्धं दिवसं भरतर्षभ ।
पाण्डवानां कुरूणां च पुरस्कृत्य घटोत्कचम् ॥ ६.६४.८१ ॥
Así transcurrió aquella batalla durante todo el día, oh toro de los Bharatas, entre los Pāṇḍavas y los Kurus, con Ghaṭotkaca colocado al frente.
6.64.82
कौरवास्तु ततो राजन्प्रययुः शिबिरं स्वकम् ।
व्रीडमाना निशाकाले पाण्डवेयैः पराजिताः ॥ ६.६४.८२ ॥
Entonces los Kauravas, oh rey, avergonzados y derrotados por los hijos de Pāṇḍu, regresaron a su campamento al caer la noche.
6.64.83
शरविक्षतगात्रास्तु पाण्डपपुत्रा महारथाः ।
युद्धे सुमनसो भूत्वा जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.६४.८३ ॥
Pero los grandes guerreros de carros, los hijos de Pāṇḍu, con los cuerpos heridos por flechas, alegres en la batalla, se dirigieron hacia su propio campamento.
6.64.84
पुरस्कृत्य महाराज भीमसेनघटोत्कचौ ।
पूजयन्तस्तदान्योन्यं मुदा परमया युताः ॥ ६.६४.८४ ॥
Oh gran rey, poniendo a Bhīmasena y Ghaṭotkaca al frente, se honraban mutuamente entonces, llenos de suprema alegría.
6.64.85
नदन्तो विविधान्नादांस्तूर्यस्वनविमिश्रितान् ।
सिंहनादांश्च कुर्वन्तो विमिश्राञ्शङ्खनिः स्वनैः ॥ ६.६४.८५ ॥
Rugiendo con diversos gritos, mezclados con el sonido de las trompetas, y dando rugidos de león mezclados con el estruendo de las caracolas.
6.64.86
विनदन्तो महात्मानः कम्पयन्तश्च मेदिनीम् ।
घट्टयन्तश्च मर्माणि तव पुत्रस्य मारिष । ॥ ६.६४.८६ ॥
Los magnánimos rugían, sacudían la tierra y golpeaban los puntos vitales de tu hijo, oh respetable.
6.64.87
प्रयाताः शिबिरायैव निशाकाले परंतप ।
दुर्योधनस्तु नृपतिर्दीनो भ्रातृवधेन च ॥ ६.६४.८७ ॥
Se marcharon hacia el campamento de noche, oh abrasador de enemigos. Pero el rey Duryodhana quedó abatido por la muerte de sus hermanos.
6.64.88
मुहूर्तं चिन्तयामास बाष्पशोकसमाकुलः ।
ततः कृत्वा विधिं सर्वं शिबिरस्य यथाविधि ।
प्रदध्यौ शोकसंतप्तो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ६.६४.८८ ॥
Durante un momento reflexionó, abrumado por las lágrimas y la pena. Luego, tras cumplir todos los ritos del campamento según la norma, atormentado por el dolor y debilitado por la desgracia de sus hermanos, se sumió en profunda meditación.