ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.64.1
ततो भूरिश्रवा राजन्सात्यकिं नवभिः शरैः ।
प्राविध्यद्भृशसंक्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.६४.१ ॥
ଏହାପରେ ହେ ରାଜନ୍, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୂରିଶ୍ରବା ନଅଟି ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ଅଙ୍କୁଶରେ ମହାହସ୍ତୀକୁ ବିଦ୍ଧ କରାଯାଏ।
6.64.2
कौरवं सात्यकिश्चैव शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अवारयदमेयात्मा सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.६४.२ ॥
ଅମିତ ଆତ୍ମା ସାତ୍ୟକି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣରେ କୌରବଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
6.64.3
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
सोमदत्तिं रणे यत्तः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ६.६४.३ ॥
ଏଥର ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ରଣରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହି, ସୋମଦତ୍ତିଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.64.4
तं चैव पाण्डवाः सर्वे सात्यकिं रभसं रणे ।
परिवार्य स्थिताः सङ्ख्ये समन्तात्सुमहौजसः ॥ ६.६४.४ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ରଣରେ ବେଗବାନ ସେହି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଘେରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଦିଗରୁ ଛିଡ଼ା ହେଲେ।
6.64.5
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो गजामुद्यम्य भारत ।
दुर्योधनमुखान्सर्वान्पुत्रांस्ते पर्यवारयत् ॥ ६.६४.५ ॥
ମାତ୍ର ହେ ଭରତ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀମସେନ ଗଦା ଉଠାଇ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ-ପ୍ରମୁଖ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘେରିଗଲେ।
6.64.6
रथैरनेकसाहस्रैः क्रोधामर्षसमन्वितः ।
नन्दकस्तव पुत्रस्तु भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.६ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦକ, ଅନେକ ସହସ୍ର ରଥ ସହିତ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
6.64.7
विव्याध विशिखैः षड्भिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ।
दुर्योधनस्तदा राजन्भीमसेनं महारथम् ॥ ६.६४.७ ॥
ସେତେବେଳେ ହେ ରାଜନ୍, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପଥରରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା, କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପାଖୁଡ଼ାଯୁକ୍ତ ଛଅଟି ବାଣରେ ମହାରଥୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.64.8
आजघानोरसि क्रुद्धो मार्गणैर्नवभिः शितैः ।
ततो भीमो महाबाहुः स्वरथं सुमहाबलः ॥ ६.६४.८ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ନଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ତାପରେ ମହାବାହୁ, ଅତି ବଳବାନ ଭୀମ ନିଜ ରଥରେ...
6.64.9
आरुरोह रथश्रेष्ठं विशोकं चेदमब्रवीत् ।
एते महारथाः शूरा धार्तराष्ट्राः समागताः ॥ ६.६४.९ ॥
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ବିଶୋକଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: "ଏଠାରେ ସମବେତ ଏହି ମହାରଥୀ ବୀର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ…"
6.64.10
मामेव भृशसंक्रुद्धा हन्तुमभ्युद्यता युधि ।
मनोरथद्रुमोऽस्माकं चिन्तितो बहुवार्षिकः ॥ ६.६४.१० ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ହିଁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଆମ ମନୋରଥ-ବୃକ୍ଷ, ଯାହାକୁ ଆମେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲୁ…
6.64.11
सफलः सूत चाद्येह योऽहं पश्यामि सोदरान् ।
यत्राशोकसमुत्क्षिप्ता रेणवो रथनेमिभिः ॥ ६.६४.११ ॥
ହେ ସାରଥି! ଆଜି ଏଠାରେ ମୁଁ ମୋ ସହୋଦରମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାରୁ ତାହା ଫଳବତୀ ହେଲା।
6.64.12
प्रयास्यन्त्यन्तरिक्षं हि शरबृन्दैर्दिगन्तरे ।
तत्र तिष्ठति सन्नद्धः स्वयं राजा सुयोधनः ॥ ६.६४.१२ ॥
ବାଣର ସମୂହ ଦିଗ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବେ। ସେଠାରେ କବଚଧାରୀ ରାଜା ସୁଯୋଧନ ସ୍ୱୟଂ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
6.64.13
भ्रातरश्चास्य सन्नद्धाः कुलपुत्रा मदोत्कटाः ।
एतानद्य हनिष्यामि पश्यतस्ते न संशयः ॥ ६.६४.१३ ॥
ଏହାର ଭାଇମାନେ, କବଚଧାରୀ କୁଳୀନ ପୁତ୍ରମାନେ, ଗର୍ବରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଆଜି ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିବି; ତୁମେ ଦେଖିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
6.64.14
तस्मान्ममाश्वान्संग्रमे यत्तः संयच्छ सारथे ।
एवमुक्त्वा ततः पार्थस्तव पुत्रं विशांपते ॥ ६.६४.१४ ॥
ତେଣୁ ହେ ସାରଥି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାବଧାନତାର ସହ ମୋ ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର। ଏହା କହି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ପାର୍ଥ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଡ଼କୁ (ରଥ ଚଳାଇଲେ)।
6.64.15
विव्याध निशितैस्तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ।
नन्दकं च त्रिभिर्भाणैरभ्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ६.६४.१५ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧାର ଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଶରରେ ସେ (ତାଙ୍କୁ) ବିଦ୍ଧ କଲା; ନନ୍ଦକକୁ ତିନି ଶରରେ ତାଙ୍କ ଛାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.64.16
तं तु दुर्योधनः षष्ट्या विद्ध्वा भीमं महाबलम् ।
त्रिभिरन्यैः सुनिशितैर्विशोकं प्रत्यविध्यत ॥ ६.६४.१६ ॥
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେହି ମହାବଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଷାଠିଏ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କରି, ଆଉ ତିନି ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବିଶୋକଙ୍କୁ ପ୍ରତିବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.64.17
भिमस्य च रणे राजन्धनुश्चिच्छेद भासुरम् ।
मुष्टिदेशे भृशं तीक्ष्णौस्त्रिभिर्भल्लैर्हसन्निव ॥ ६.६४.१७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଭୀମଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁକୁ ମୁଠି ନିକଟରେ ଅତି ଜୋରରେ ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲ ଶରରେ କାଟିଦେଲା, ଯେପରି ହସୁଥିଲା।
6.64.18
समरे प्रेक्ष्य यन्तारं विशोकं तु वृकोदरः ।
पीडितं विशिखैस्तीक्ष्णैस्तव पुत्रेण धन्विना ॥ ६.६४.१८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସାରଥି ବିଶୋକଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମ ଧନୁର୍ଧର ପୁତ୍ରର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ପୀଡ଼ିତ ବୃକୋଦର (ଭୀମ) (ବିଚଳିତ ହେଲେ)।
6.64.19
अमृष्यमाणः संरब्धो धनुर्दिव्यं परामृशम् ।
पुत्रस्य ते महाराज वधार्थं भरतर्षभ ॥ ६.६४.१९ ॥
ଅସହ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଧରିଲା, ହେ ମହାରାଜ, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପୁଅକୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ।
6.64.20
समादधत्सुसंक्रुद्धः क्षुरप्रं रोमवाहिनम् ।
तेन चिच्छेद नृपतेर्भीमः कार्मुकमुत्तमम् ॥ ६.६४.२० ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ରୋମବାହିନ ନାମକ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣ ଯୋଡ଼ିଲା; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଭୀମ ରାଜାର ଉତ୍ତମ ଧନୁ କାଟିଲେ।
6.64.21
सोऽपविद्ध्य धनुश्छिन्नं पुत्रस्ते क्रोधमूर्च्छितः ।
अन्यत्कार्मुकमादत्त सत्वरं वेगवत्तरम् ॥ ६.६४.२१ ॥
ଭଙ୍ଗା ଧନୁ ଫୋପାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ପ୍ରାୟ ତୁମ ପୁଅ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ, ଅତି ବେଗବାନ ଧନୁ ଧରିଲା।
6.64.22
संदधे विशिखं घोर कालमृत्युसमप्रभम् ।
तेनाजघान संक्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.२२ ॥
କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଯୋଡ଼ି, କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲା।
6.64.23
स गाढविद्धो व्यथितः स्यान्दनोपस्थ आविशत् ।
स निषण्णो रथोपस्थे मूर्च्छामभिजगाम ह ॥ ६.६४.२३ ॥
ଗଭୀର ଭାବରେ ବିଦ୍ଧ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସେ ରଥର ତଳେ ବସିପଡ଼ିଲା; ରଥତଳେ ବସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲା।
6.64.24
तं दृष्ट्वा व्यथितं भीममभिमन्युपुरोगमाः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः पाण्डवानां महारथः ॥ ६.६४.२४ ॥
ଭୀମଙ୍କୁ ବ୍ୟଥିତ ଦେଖି, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାରଥୀ ଓ ମହାଧନୁର୍ଧରମାନେ ତାହା ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.64.25
ततस्तु तुमुलां वृष्टिं शस्त्राणां तिग्मतेजसाम् ।
पातयामासुरव्यग्राः पुत्रस्य तव मूर्धनि ॥ ६.६४.२५ ॥
ତା'ପରେ ଅବିଚଳିତ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା କଲେ।
6.64.26
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
दुर्योधनं त्रिभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ६.६४.२६ ॥
ତା'ପରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ମହାବଳ ଭୀମସେନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ପୁଣି ପାଞ୍ଚରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.64.27
शल्यं च पञ्चविंशत्या शरैर्विव्याध पाण्डवः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः स विद्धो व्यपयाद्रणात् ॥ ६.६४.२७ ॥
ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ପାଣ୍ଡବ ସୁନା ପକ୍ଷ ଥିବା ପଚିଶ ବାଣରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ରଣରୁ ହଟିଗଲେ।
6.64.28
प्रत्युद्ययुस्ततो भीमं तव पुत्राश्चतुर्दश ।
सेनापतिः सुषेणश्च जलसन्धः सुलोचनः ॥ ६.६४.२८ ॥
ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କ ଚଉଦ ପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ — ସେନାପତି ସୁଷେଣ, ଜଳସନ୍ଧ ଓ ସୁଲୋଚନ।
6.64.29
उद्रो भीमरथो भीमो वीरबाहुरलोलुपः ।
दुर्मुखो दुष्प्रधर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः ॥ ६.६४.२९ ॥
ଉଦ୍ର, ଭୀମରଥ, ଭୀମ, ବୀରବାହୁ, ଅଲୋଲୁପ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷ, ବିବିତ୍ସୁ, ବିକଟ ଓ ସମ।
6.64.30
विसृजन्तो बहून्बाणान्क्रोधसंरक्तलोचनाः ।
भीमसेनमभिद्रुत्य विव्यधुः सहिता भृशम् ॥ ६.६४.३० ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ ଅନେକ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ି ଏକତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.64.31
पुत्रांस्तु तव संप्रेक्ष्य भीमसेनो महाबलः ।
सृक्किणी विलिहन्वीरः पशुमध्ये यथा वृकः ॥ ६.६४.३१ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ, ସେହି ବୀର, ଓଠର କୋଣ ଚାଟି ଚାଟି, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି (ଝାସ ଦେଲେ)।
6.64.32
अभिपत्य महाबाहुर्गरुत्मानिव वेगितः ।
सेनापतेः क्षुरप्रेण शिरश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ६.६४.३२ ॥
ଗରୁଡ ପରି ବେଗରେ ଝାସ ଦେଇ, ସେହି ମହାବାହୁ ପାଣ୍ଡବ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ସେନାପତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
6.64.33
संप्रहस्य च हृष्टात्मा त्रिभिर्बाणैर्महाभुजः ।
जलसन्धं विनिर्भिद्य सोऽनयद्यमसादनम् ॥ ६.६४.३३ ॥
ହର୍ଷିତ ମନରେ ଜୋରରେ ହସି, ସେହି ମହାଭୁଜ ତିନି ବାଣରେ ଜଳସନ୍ଧଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି ଯମଲୋକ ପଠାଇଦେଲେ।
6.64.34
सुषेणं च ततो हत्वा प्रेषयामास मृत्यवे ।
उग्रस्य सशिरस्त्राणं शिरश्चन्द्रोपमं भुवि ॥ ६.६४.३४ ॥
ତା'ପରେ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ମାରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପଠାଇଲେ; ଉଗ୍ରଙ୍କ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମସ୍ତକ ଭୂମିରେ (ପଡ଼ିଲା)।
6.64.35
पातयामास भल्लेन कुण्डलाभ्यां विभूषितम् ।
वीरबाहुं च सप्तत्या साश्वकेतुं ससारथिम् ॥ ६.६४.३५ ॥
ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ (ମସ୍ତକ) ପକାଇଲେ; ଏବଂ ବୀରବାହୁଙ୍କୁ ସତୁରି ବାଣରେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଧ୍ୱଜ ଓ ସାରଥି ସହିତ (ପାଡ଼ିଦେଲେ)।
6.64.36
निनाय समरे वीरः परलोकाय पाण्डवः ।
भीमं भीमरथं चोभौ भीमसेनो हसन्निव ॥ ६.६४.३६ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀର ପାଣ୍ଡବ ସେମାନଙ୍କୁ ପରଲୋକ ପଠାଇଲେ; ଭୀମ ଓ ଭୀମରଥ ଉଭୟଙ୍କୁ ଭୀମସେନ ଯେମିତି ହସିହସି (ବଧ କଲେ)।
6.64.37
पुत्रौ ते दुर्मदौ राजन्ननयद्यमसादनम् ।
ततः सुलोचनं भीमः क्षुरप्रेण महामृधे ॥ ६.६४.३७ ॥
ହେ ରାଜନ, ତୁମ ଦୁଇ ଅହଂକାରୀ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୀମ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ସୁଲୋଚନଙ୍କୁ (ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ)।
6.64.38
मिषतां सर्वसैन्यानामनयद्यमसादनम् ।
पुत्रास्तु तव तं दृष्ट्वा भीमसेनपराक्रमम् ॥ ६.६४.३८ ॥
ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ (ଭୀମ ସେମାନଙ୍କୁ) ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି (ଭୟଭୀତ ହେଲେ)।
6.64.39
शेषा येऽन्येऽभवंस्तत्र ते भीमस्य भयार्दिताः ।
विप्रद्रुता दिशो राजन्वध्यमाना महात्मना ॥ ६.६४.३९ ॥
ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୀମଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଦିଗଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
6.64.40
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः सर्वानेव महारथान् ।
एष भीमो रणे क्रुद्धो धार्तराष्ट्रान्महारथान् ॥ ६.६४.४० ॥
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ (ବଧ କରୁଛନ୍ତି)।
6.64.41
यथा प्राग्र्यान्यथा ज्येष्ठान्यथा शूरांश्च संगतान् ।
निपातयत्युग्रधन्वा तं प्रगृह्णीत माचिरम् ॥ ६.६४.४१ ॥
ଏହି ଉଗ୍ରଧନ୍ୱା (ଭୀମ) ଅଗ୍ରଣୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ପଡ଼ାଇଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହାକୁ ତୁରନ୍ତ ଧର; ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
6.64.42
एवमुक्त्वा ततः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.४२ ॥
ଏପରି କହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରର ସମସ୍ତ ସୈନିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
6.64.43
भगदत्तः प्रभिन्नेन कुञ्जरेण विशांपते ।
अभ्ययात्सहसा तत्रयत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ६.६४.४३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ଚଢ଼ି ଭଗଦତ୍ତ ହଠାତ୍ ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ସେଠାକୁ ଧାଇଁଲା।
6.64.44
आपतन्नेव च रणे भीमसेनं शिलीमुखैः ।
अदृश्यं समरे चक्रे जीमूत इव भास्करम् ॥ ६.६४.४४ ॥
ରଣରେ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷଣ କରି ଆକ୍ରମଣ କଲା ଏବଂ ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଲା ପରି ତାଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲା।
6.64.45
अभिमन्युमुखास्तत्तु नामृष्यन्त महारथाः ।
भीमस्याच्छादनं शङ्ख्ये स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ६.६४.४५ ॥
ଅଭିମନ୍ୟୁ ନେତୃତ୍ୱରେ ମହାରଥୀମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଏପରି ଢାଙ୍କିହୋଇଥିବା ଦେଖି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଲେ।
6.64.46
त एनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन् ।
गजं च शरवृष्ट्या तु बिभिदुस्ते समन्ततः ॥ ६.६४.४६ ॥
ସେମାନେ ବାଣବର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଲେ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ବାଣବର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.64.47
स शस्त्रवृष्ट्याऽभिहतः समस्तैस्तैर्महारथैः ।
प्राग्ज्योतिषगजो राजन्नानालिङ्गैः सुतेजनैः ॥ ६.६४.४७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷଣରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ହାତୀ ଆହତ ହେଲା; ନାନାପ୍ରକାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ବିଦ୍ଧ ହେଲା।
6.64.48
संजातरुधिरोत्पीडः प्रेक्षणीयोऽभवद्रणे ।
गभस्तिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान् ॥ ६.६४.४८ ॥
ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜିଯାଇ ସେ ରଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ମହାମେଘ ପରି ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ହେଲା।
6.64.49
संचोदितो मदस्रावी भगदत्तेन वारणः ।
अभ्यधावत तन्सर्वान्कालोत्सृष्ट इवान्तकः ॥ ६.६४.४९ ॥
ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ମଦ ଝରାଉଥିବା ସେ ହାତୀ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରକୁ ଧାଇଁଲା, କାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ଯମ ପରି।
6.64.50
द्विगुणं जवमास्थाय कम्पयंश्चरणैर्महीम् ।
तस्य तत्सुमहद्रूपं दृष्ट्वा सर्वे महारथाः ॥ ६.६४.५० ॥
ଦ୍ୱିଗୁଣ ବେଗ ଧରି, ପାଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପାଉ କମ୍ପାଉ ଆସୁଥିବା ତାର ସେହି ଅତି ବିଶାଳ ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀ।
6.64.51
असह्यं मन्यमानाश्च नातिप्रमनसोऽभवन् ।
ततस्तु नृपतिः क्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.५१ ॥
ତାହାକୁ ଅସହ୍ୟ ଭାବି ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ନାହିଁ; ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ଭୀମସେନଙ୍କ ଛାତିରେ।
6.64.52
आजघान महाराज शरेणानतपर्वणा ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तेन राज्ञा महारथः । ॥ ६.६४.५२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ରାଜା ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠି ଥିବା ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଅତିବିଦ୍ଧ ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ମହାରଥୀ।
6.64.53
मूर्च्छयाऽभिपरीतात्मा ध्वजयष्टिं समाश्रयत् ।
तांस्तु भीतान्समालक्ष्य भीमसेनं च मूर्च्छितम् ॥ ६.६४.५३ ॥
ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ଘେରା ମନ ସହିତ ସେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ଭୀତ ସେମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି।
6.64.54
ननाद बलवन्नादं भगदत्तः प्रतापवान् ।
ततो घटोत्कचो राजन्प्रेक्ष्य भीमं तथाऽऽगतं ॥ ६.६४.५४ ॥
ପ୍ରତାପୀ ଭଗଦତ୍ତ ବଳବାନ ଗର୍ଜନ କଲେ; ତେବେ ହେ ରାଜନ୍, ଘଟୋତ୍କଚ ଭୀମଙ୍କୁ ସେପରି ଆସିଥିବା ଦେଖି।
6.64.55
संक्रुद्धो राक्षसो घोरस्तत्रैवान्तरधीयत ।
स कृत्वा दारुणां मायां भूरूणां भयवर्धिनीम् ॥ ६.६४.५५ ॥
କ୍ରୋଧିତ ସେହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେଠାରେ ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର, ଭୟ ବଢାଉଥିବା ବହୁରୂପୀ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲା।
6.64.56
अदृश्यत निमेषार्धाद्धोररूपं समास्थितः ।
ऐरावतं समारूढः स वै मायाकृतं स्वयम् ॥ ६.६४.५६ ॥
ଅଧା ପଲକରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦେଖାଦେଲା। ମାୟାରେ ସୃଷ୍ଟ ଐରାବତ ଉପରେ ସେ ନିଜେ ଆରୂଢ଼ ଥିଲା।
6.64.57
तस्य चान्येऽपि दिङ्वागा बभूवुरनुयायिनः ।
अञ्जनो वमानश्चैव महापद्मश्च सुप्रभः ॥ ६.६४.५७ ॥
ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ: ଅଞ୍ଜନ, ବମାନ, ମହାପଦ୍ମ ଓ ସୁପ୍ରଭ।
6.64.58
त्रय एते महानागा राक्षसैः समधिष्ठिताः ।
महाकायास्त्रिधा राजन्प्रस्रवन्तो मदं बहु ॥ ६.६४.५८ ॥
ଏହି ତିନି ମହାନାଗ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ବିଶାଳକାୟ ଥିଲେ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଅଧିକ ମଦ ଝରାଉଥିଲେ।
6.64.59
तेजोवीर्यबलोपेता महाबलपराक्रमाः ।
घटोत्कचस्तु स्वं नागं चोदयामास तं तदा ॥ ६.६४.५९ ॥
ତେଜ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ସେମାନେ ଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଘଟୋତ୍କଚ ନିଜର ସେହି ହାତୀକୁ ଆଗକୁ ଚଳାଇଲା।
6.64.60
सगजं भगदत्तं तु हन्तुकामः परंतपः ।
ते चान्ये चोदिता नागा राक्षसैस्तैर्महाबलैः ॥ ६.६४.६० ॥
ଶତ୍ରୁଦାହକ ଘଟୋତ୍କଚ ଭଗଦତ୍ତକୁ ତାର ହାତୀ ସହିତ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା। ସେହି ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ (ଆଗକୁ ବଢିଲେ)।
6.64.61
परिपेतुः सुसंरब्धाश्चतुर्दंष्ट्राश्चतुर्दिशम् ।
भगदत्तस्य तं नागं विषाणैरभ्यपीडयन् ॥ ६.६४.६१ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଚାରି ଦାନ୍ତବିଶିଷ୍ଟ ହାତୀମାନେ ଚାରି ଦିଗରୁ ଧାଇଁ ଆସି ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ସେହି ହାତୀକୁ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ଚାପିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.64.62
स पीड्यमानस्तैर्नागैर्वेदनार्तः शराहतः ।
अनदत्सुमहानादमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.६४.६२ ॥
ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କାତର ଓ ବାଣବିଦ୍ଧ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରଧ୍ୱନି ପରି ମହାନାଦରେ ଚିତ୍କାର କଲା।
6.64.63
व्यवर्तत महाघोषो भैमसेनिशरार्दितः ।
मृदित्वा सर्वसैन्यानि तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.६४.६३ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେ ମହାଘୋଷ ଫେରିଗଲା; ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟକୁ ପିଷି ଦେଇ।
6.64.64
तस्य तं नदतो नादं सुघोरं भीमनिःश्वनम् ।
श्रुत्वा भीष्मोऽब्रवीद्द्रोणं राजानं च सुयोधनम् ॥ ६.६४.६४ ॥
ସେହି ହାତୀର ସେ ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ରୋଣ ଓ ରାଜା ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.64.65
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना ।
भगदत्तो महेष्वासः कृच्छ्रे च परिवर्तते ॥ ६.६४.६५ ॥
ଏହି ଦେଖ, ମହାଧନୁର୍ଧର ଭଗଦତ୍ତ ଦୁରାତ୍ମା ହୈଡିମ୍ବ (ଘଟୋତ୍କଚ) ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି; ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ି ସେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
6.64.66
राक्षसश्च महामायः स च राजाऽतिकोपनः ।
एतौ समेतौ समरे कालमृत्युसमावुभौ ॥ ६.६४.६६ ॥
ମହାମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ଅତି କ୍ରୋଧୀ ରାଜା—ଏହି ଦୁଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁହାମୁହି ହୋଇଛନ୍ତି; କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଉଭୟ।
6.64.67
श्रीयते चैव हृष्टानां पाण्डवानां महास्वनः ।
हस्तिनश्चैव सुमहान्भीतस्य रुदितध्वनिः ॥ ६.६४.६७ ॥
ହର୍ଷିତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ମହା କୋଳାହଳ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କର ଅତି ବଡ଼ କ୍ରନ୍ଦନ-ଧ୍ୱନିମଧ୍ୟ।
6.64.68
तत्र गच्छाम भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ।
अरक्ष्यमाणः समरे क्षिप्रं प्राणान्विमोक्ष्यति ॥ ६.६४.६८ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା। ରକ୍ଷା ନ ମିଳିଲେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
6.64.69
ते त्वरध्वं महावीर्याः किं चिरेण प्रयामहे ।
महान्हि वर्तते रौद्रः संग्रामो रोमहर्षणः ॥ ६.६४.६९ ॥
ହେ ମହାପରାକ୍ରମୀ ବୀରଗଣ, ଶୀଘ୍ର କର; ବିଳମ୍ବରେ କାହିଁକି ଯିବା? ଏହା ମହା ଭୟଙ୍କର, ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି।
6.64.70
भक्तश्च कुलपुत्रश्च शूरश्च पृतनापतिः ।
युक्तं तस्य परित्राणं कर्तुमस्माभिरच्युत ॥ ६.६४.७० ॥
ସେ ଭକ୍ତ, କୁଳୀନ ପୁତ୍ର, ଶୂର ଓ ସେନାପତି; ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଆମ ପାଇଁ ଉଚିତ।
6.64.71
भीष्मस्य तद्वचः श्रुत्वा सर्व एव महारथाः ।
द्रोणभीष्मौ पुरस्कृत्य भगदत्तपरीप्सया ॥ ६.६४.७१ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଲେ।
6.64.72
उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र सोऽभवत् ।
तान्प्रयातान्समालोक्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ६.६४.७२ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖିଥିବା…
6.64.73
पञ्चालाः पाण्डवैः सार्धं पृष्ठतोऽनुययुः परान् ।
तान्यनीकान्यथालोक्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.६४.७३ ॥
ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ପଛରୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେହି ସେନାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସରାଜ
6.64.74
ननाद सुमहानादं विस्फोटमशनेरिव ।
तस्य तं निनदं श्रुत्वा दृष्ट्वा नागांश्च युध्यतः ॥ ६.६४.७४ ॥
ସେ ବଜ୍ରର ବିସ୍ଫୋରଣ ପରି ଅତି ମହା ଗର୍ଜନ କଲା। ତାହାର ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରତ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି
6.64.75
भीष्मः शान्तनवो भूयो भारद्वाजमभाषत ।
न रोचते मे संग्रामो हैडिम्बेन दुरात्मना ॥ ६.६४.७५ ॥
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ପୁଣି ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ (ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ) କହିଲେ: "ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ହୈଡିମ୍ବ ସହ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ।"
6.64.76
बलवीर्यमसाविष्टः ससहायश्च सांप्रतज् ।
नैष शक्यो युधा जेतुमपि वज्रभृता स्वयम् ॥ ६.६४.७६ ॥
ଏ ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଯୁକ୍ତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହ ଅଛି। ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏ ଜିତା ଯାଇ ନ ପାରେ।
6.64.77
लब्धलक्षः प्रहारी च वयं च श्रान्तवाहनाः ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च दिवसं क्षतविक्षताः ॥ ६.६४.७७ ॥
ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧି ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା; ଆମେ ମଧ୍ୟ ବାହନ କ୍ଳାନ୍ତ। ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିନସାରା ଆମେ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ।
6.64.78
इदानीं युधि निर्जेतुं न शक्योऽसौ स राक्षसः ।
अस्तमभ्येति सविता रात्रौ योद्धुं कन शक्यते।
अवहारमतः कुर्मः श्वो योत्स्यामः परै सह ॥ ६.६४.७८ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା… ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆମେ ପଛକୁ ହଟିବା; କାଲି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା।
6.64.79
पितामहवचः श्रुत्वा यथा चक्रुःस्म कौरवाः ।
उपायेनापयानं ते घटोत्कचभयार्दिताः ॥ ६.६४.७९ ॥
ପିତାମହଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି କୌରବମାନେ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେହିପରି କଲେ; ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏକ ଉପାୟରେ ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
6.64.80
कौरवेषु निवृत्तेषु पाण्डवा जितकाशिनः ।
सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च भारत ॥ ६.६४.८० ॥
କୌରବମାନେ ଫେରିଯିବାରେ ବିଜୟର ଗର୍ବ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ସିଂହନାଦ କଲେ ଏବଂ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ, ହେ ଭାରତ।
6.64.81
एवं तदभवद्युद्धं दिवसं भरतर्षभ ।
पाण्डवानां कुरूणां च पुरस्कृत्य घटोत्कचम् ॥ ६.६४.८१ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଏହିପରି ଦିନସାରା ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି।
6.64.82
कौरवास्तु ततो राजन्प्रययुः शिबिरं स्वकम् ।
व्रीडमाना निशाकाले पाण्डवेयैः पराजिताः ॥ ६.६४.८२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ କୌରବମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରାତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ନିଜ ଛାଉଣିକୁ ଫେରିଗଲେ।
6.64.83
शरविक्षतगात्रास्तु पाण्डपपुत्रा महारथाः ।
युद्धे सुमनसो भूत्वा जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.६४.८३ ॥
ବାଣରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଶରୀର ସହିତ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାରଥୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସନ୍ନମନା ହୋଇ ନିଜ ଛାଉଣି ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
6.64.84
पुरस्कृत्य महाराज भीमसेनघटोत्कचौ ।
पूजयन्तस्तदान्योन्यं मुदा परमया युताः ॥ ६.६४.८४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଭୀମସେନ ଓ ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେତେବେଳେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ।
6.64.85
नदन्तो विविधान्नादांस्तूर्यस्वनविमिश्रितान् ।
सिंहनादांश्च कुर्वन्तो विमिश्राञ्शङ्खनिः स्वनैः ॥ ६.६४.८५ ॥
ବିବିଧ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରି, ତୂର୍ଯ୍ୟ ଧ୍ୱନିସହ ମିଶ୍ରିତ, ଓ ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନିସହ ମିଶ୍ରିତ ସିଂହନାଦ କରି।
6.64.86
विनदन्तो महात्मानः कम्पयन्तश्च मेदिनीम् ।
घट्टयन्तश्च मर्माणि तव पुत्रस्य मारिष । ॥ ६.६४.८६ ॥
ମହାତ୍ମାମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ, ହେ ମାରିଷ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କରି।
6.64.87
प्रयाताः शिबिरायैव निशाकाले परंतप ।
दुर्योधनस्तु नृपतिर्दीनो भ्रातृवधेन च ॥ ६.६४.८७ ॥
ରାତ୍ରି ସମୟରେ ସେମାନେ ଶିବିରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ହେ ପରନ୍ତପ, କିନ୍ତୁ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭାଇମାନଙ୍କ ବଧରେ ଦୀନ ହେଲେ।
6.64.88
मुहूर्तं चिन्तयामास बाष्पशोकसमाकुलः ।
ततः कृत्वा विधिं सर्वं शिबिरस्य यथाविधि ।
प्रदध्यौ शोकसंतप्तो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ६.६४.८८ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅଶ୍ରୁ ଓ ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତା'ପରେ ଶିବିରର ସମସ୍ତ ବିଧି ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଓ ଭାଇମାନଙ୍କ ବିନାଶରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହେଲେ।