മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.64.1
ततो भूरिश्रवा राजन्सात्यकिं नवभिः शरैः ।
प्राविध्यद्भृशसंक्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.६४.१ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, അതിരോഷാകുലനായ ഭൂരിശ്രവസ്സ് ഒമ്പത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സാത്യകിയെ പ്രഹരിച്ചു; അങ്കുശം കൊണ്ട് മഹാഗജത്തെ കുത്തുന്നതുപോലെ.
6.64.2
कौरवं सात्यकिश्चैव शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अवारयदमेयात्मा सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.६४.२ ॥
അളവറ്റ ആത്മാവുള്ള സാത്യകി, എല്ലാ ലോകവും കാൺകെ, വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൗരവനെ തടഞ്ഞു.
6.64.3
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः ।
सोमदत्तिं रणे यत्तः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ६.६४.३ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ ഒരുങ്ങി, സോമദത്തിയെ നാലുപാടും സംരക്ഷിച്ചു.
6.64.4
तं चैव पाण्डवाः सर्वे सात्यकिं रभसं रणे ।
परिवार्य स्थिताः सङ्ख्ये समन्तात्सुमहौजसः ॥ ६.६४.४ ॥
മഹാതേജസ്വികളായ എല്ലാ പാണ്ഡവരും, യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ആ സാത്യകിയെ വളഞ്ഞ്, പോരാട്ടത്തിൽ നാലുപാടും നിന്നു.
6.64.5
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो गजामुद्यम्य भारत ।
दुर्योधनमुखान्सर्वान्पुत्रांस्ते पर्यवारयत् ॥ ६.६४.५ ॥
എന്നാൽ ഭാരതാ, കോപിച്ച ഭീമസേനൻ ഗദ ഉയർത്തി, ദുര്യോധനൻ മുൻനിരയിലുള്ള നിന്റെ പുത്രന്മാരെ എല്ലാം വളഞ്ഞു.
6.64.6
रथैरनेकसाहस्रैः क्रोधामर्षसमन्वितः ।
नन्दकस्तव पुत्रस्तु भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.६ ॥
ക്രോധവും അസഹിഷ്ണുതയും നിറഞ്ഞ നിന്റെ പുത്രൻ നന്ദകൻ, ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളോടെ മഹാബലനായ ഭീമസേനനെ വളഞ്ഞു.
6.64.7
विव्याध विशिखैः षड्भिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ।
दुर्योधनस्तदा राजन्भीमसेनं महारथम् ॥ ६.६४.७ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ദുര്യോധനൻ കല്ലിൽ മൂർച്ചകൂട്ടിയ, കങ്കപ്പക്ഷിയുടെ തൂവലുകളുള്ള ആറു ശരങ്ങൾകൊണ്ട് മഹാരഥനായ ഭീമസേനനെ തുളച്ചു.
6.64.8
आजघानोरसि क्रुद्धो मार्गणैर्नवभिः शितैः ।
ततो भीमो महाबाहुः स्वरथं सुमहाबलः ॥ ६.६४.८ ॥
കോപിച്ച അവൻ ഒമ്പതു മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങൾകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ മാറത്ത് അടിച്ചു. അപ്പോൾ മഹാബാഹുവും അതിബലവാനുമായ ഭീമൻ തന്റെ രഥത്തിൽ...
6.64.9
आरुरोह रथश्रेष्ठं विशोकं चेदमब्रवीत् ।
एते महारथाः शूरा धार्तराष्ट्राः समागताः ॥ ६.६४.९ ॥
അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി വിശോകനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയ ഈ മഹാരഥന്മാരായ ശൂരന്മാർ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ…"
6.64.10
मामेव भृशसंक्रुद्धा हन्तुमभ्युद्यता युधि ।
मनोरथद्रुमोऽस्माकं चिन्तितो बहुवार्षिकः ॥ ६.६४.१० ॥
അതിരൂക്ഷമായി കോപിച്ച അവർ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെത്തന്നെ കൊല്ലാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ഏറെ വർഷങ്ങളായി ചിന്തിച്ച മനോരഥവൃക്ഷം…
6.64.11
सफलः सूत चाद्येह योऽहं पश्यामि सोदरान् ।
यत्राशोकसमुत्क्षिप्ता रेणवो रथनेमिभिः ॥ ६.६४.११ ॥
ഓ സാരഥീ! ഇന്ന് ഇവിടെ ഞാൻ എന്റെ സഹോദരന്മാരെ കാണുന്നത് ഫലപ്രദമായി.
6.64.12
प्रयास्यन्त्यन्तरिक्षं हि शरबृन्दैर्दिगन्तरे ।
तत्र तिष्ठति सन्नद्धः स्वयं राजा सुयोधनः ॥ ६.६४.१२ ॥
ശരസംഘങ്ങൾ ദിക്കുകൾക്കിടയിൽ ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്നു. അവിടെ കവചമണിഞ്ഞ രാജാവായ സുയോധനൻ തന്നെ നിൽക്കുന്നു.
6.64.13
भ्रातरश्चास्य सन्नद्धाः कुलपुत्रा मदोत्कटाः ।
एतानद्य हनिष्यामि पश्यतस्ते न संशयः ॥ ६.६४.१३ ॥
ഇവന്റെ സഹോദരന്മാരും കവചമണിഞ്ഞ കുലീനപുത്രന്മാരും അഹങ്കാരത്താൽ ഉന്മത്തരായവരും ഉണ്ട്. ഇന്ന് ഇവരെയെല്ലാം ഞാൻ കൊല്ലും; നീ നോക്കിനിന്നുകൊള്ളുക, സംശയമില്ല.
6.64.14
तस्मान्ममाश्वान्संग्रमे यत्तः संयच्छ सारथे ।
एवमुक्त्वा ततः पार्थस्तव पुत्रं विशांपते ॥ ६.६४.१४ ॥
അതുകൊണ്ട് സാരഥേ, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഹേ പ്രജാധിപതേ, പാർത്ഥൻ നിന്റെ പുത്രന്റെ നേർക്ക് (രഥം തെളിച്ചു).
6.64.15
विव्याध निशितैस्तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ।
नन्दकं च त्रिभिर्भाणैरभ्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ६.६४.१५ ॥
മൂർച്ചയേറിയ, തീക്ഷ്ണമായ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ ശരങ്ങളാൽ അവൻ (അവനെ) മുറിവേൽപ്പിച്ചു; നന്ദകത്തെ മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ അവന്റെ മാറിന്റെ നടുവിൽ തുളച്ചു.
6.64.16
तं तु दुर्योधनः षष्ट्या विद्ध्वा भीमं महाबलम् ।
त्रिभिरन्यैः सुनिशितैर्विशोकं प्रत्यविध्यत ॥ ६.६४.१६ ॥
എന്നാൽ ദുര്യോധനൻ ആ മഹാബലനായ ഭീമനെ അറുപത് ശരങ്ങളാൽ തുളച്ച്, മൂന്ന് മറ്റു മൂർച്ചയേറിയ ശരങ്ങളാൽ വിശോകനെ പ്രതിയായി തുളച്ചു.
6.64.17
भिमस्य च रणे राजन्धनुश्चिच्छेद भासुरम् ।
मुष्टिदेशे भृशं तीक्ष्णौस्त्रिभिर्भल्लैर्हसन्निव ॥ ६.६४.१७ ॥
ഓ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ഭീമന്റെ തിളങ്ങുന്ന വില്ല് പിടിയുടെ ഭാഗത്ത് അതിശക്തമായി മൂന്ന് തീക്ഷ്ണ ഭല്ല ശരങ്ങളാൽ മുറിച്ചു, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
6.64.18
समरे प्रेक्ष्य यन्तारं विशोकं तु वृकोदरः ।
पीडितं विशिखैस्तीक्ष्णैस्तव पुत्रेण धन्विना ॥ ६.६४.१८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ സാരഥിയായ വിശോകനെ കണ്ട്, നിന്റെ വില്ലാളിയായ പുത്രന്റെ തീക്ഷ്ണ ശരങ്ങളാൽ പീഡിതനായ വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) (കലങ്ങി).
6.64.19
अमृष्यमाणः संरब्धो धनुर्दिव्यं परामृशम् ।
पुत्रस्य ते महाराज वधार्थं भरतर्षभ ॥ ६.६४.१९ ॥
സഹിക്കാനാകാത്ത കോപത്തോടെ അവൻ ദിവ്യമായ വില്ല് കൈയിലെടുത്തു, മഹാരാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ പുത്രനെ വധിക്കാൻ.
6.64.20
समादधत्सुसंक्रुद्धः क्षुरप्रं रोमवाहिनम् ।
तेन चिच्छेद नृपतेर्भीमः कार्मुकमुत्तमम् ॥ ६.६४.२० ॥
അത്യധികം കോപിച്ച് അവൻ രോമവാഹിനം എന്ന ക്ഷുരപ്ര അമ്പ് തൊടുത്തു; അതുകൊണ്ട് ഭീമൻ രാജാവിന്റെ ഉത്തമമായ വില്ല് മുറിച്ചു.
6.64.21
सोऽपविद्ध्य धनुश्छिन्नं पुत्रस्ते क्रोधमूर्च्छितः ।
अन्यत्कार्मुकमादत्त सत्वरं वेगवत्तरम् ॥ ६.६४.२१ ॥
ഒടിഞ്ഞ വില്ല് വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, കോപത്താൽ മോഹാവസ്ഥയിലായ നിന്റെ പുത്രൻ വേഗത്തിൽ മറ്റൊരു, അതിവേഗമുള്ള വില്ല് എടുത്തു.
6.64.22
संदधे विशिखं घोर कालमृत्युसमप्रभम् ।
तेनाजघान संक्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.२२ ॥
കാലത്തിനും മൃത്യുവിനും തുല്യമായ പ്രഭയുള്ള ഭയങ്കരമായ അമ്പ് തൊടുത്ത്, കോപത്തോടെ ഭീമസേനന്റെ മാറിൽ അതുകൊണ്ട് അടിച്ചു.
6.64.23
स गाढविद्धो व्यथितः स्यान्दनोपस्थ आविशत् ।
स निषण्णो रथोपस्थे मूर्च्छामभिजगाम ह ॥ ६.६४.२३ ॥
ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ് വേദനയോടെ അവൻ രഥത്തിന്റെ തട്ടിൽ വീണു; രഥത്തറയിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടുതന്നെ മോഹാവസ്ഥയിലായി.
6.64.24
तं दृष्ट्वा व्यथितं भीममभिमन्युपुरोगमाः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः पाण्डवानां महारथः ॥ ६.६४.२४ ॥
ഭീമൻ വേദനയോടെ കിടക്കുന്നത് കണ്ട്, അഭിമന്യുവിനെ മുൻനിർത്തിയ പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥന്മാരായ മഹാധനുർധരന്മാർ അത് സഹിച്ചില്ല.
6.64.25
ततस्तु तुमुलां वृष्टिं शस्त्राणां तिग्मतेजसाम् ।
पातयामासुरव्यग्राः पुत्रस्य तव मूर्धनि ॥ ६.६४.२५ ॥
പിന്നീട് കുലുങ്ങാത്ത അവർ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ തലയിൽ മൂർച്ചയേറിയ തേജസ്സുള്ള ആയുധങ്ങളുടെ കനത്ത മഴ പെയ്യിച്ചു.
6.64.26
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां भीमसेनो महाबलः ।
दुर्योधनं त्रिभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ६.६४.२६ ॥
ബോധം വീണ്ടെടുത്ത മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ ദുര്യോധനനെ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു; പിന്നെയും അഞ്ചെണ്ണംകൊണ്ട് തുളച്ചു.
6.64.27
शल्यं च पञ्चविंशत्या शरैर्विव्याध पाण्डवः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः स विद्धो व्यपयाद्रणात् ॥ ६.६४.२७ ॥
മഹാധനുർധരനായ ആ പാണ്ഡവൻ സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ച് അമ്പുകളാൽ ശല്യനെ തുളച്ചു; മുറിവേറ്റ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
6.64.28
प्रत्युद्ययुस्ततो भीमं तव पुत्राश्चतुर्दश ।
सेनापतिः सुषेणश्च जलसन्धः सुलोचनः ॥ ६.६४.२८ ॥
അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പതിന്നാല് പുത്രന്മാർ ഭീമനെ എതിരിടാൻ മുന്നോട്ടു വന്നു — സേനാപതി സുഷേണനും ജലസന്ധനും സുലോചനനും.
6.64.29
उद्रो भीमरथो भीमो वीरबाहुरलोलुपः ।
दुर्मुखो दुष्प्रधर्षश्च विवित्सुर्विकटः समः ॥ ६.६४.२९ ॥
ഉദ്രൻ, ഭീമരഥൻ, ഭീമൻ, വീരബാഹു, അലോലുപൻ, ദുർമുഖൻ, ദുഷ്പ്രധർഷൻ, വിവിത്സു, വികടൻ, സമൻ.
6.64.30
विसृजन्तो बहून्बाणान्क्रोधसंरक्तलोचनाः ।
भीमसेनमभिद्रुत्य विव्यधुः सहिता भृशम् ॥ ६.६४.३० ॥
കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ നിരവധി അമ്പുകൾ എയ്തുകൊണ്ട് അവർ ഭീമസേനന്റെ മേൽ ചാടിവീണ് ഒന്നിച്ച് അവനെ കഠിനമായി തുളച്ചു.
6.64.31
पुत्रांस्तु तव संप्रेक्ष्य भीमसेनो महाबलः ।
सृक्किणी विलिहन्वीरः पशुमध्ये यथा वृकः ॥ ६.६४.३१ ॥
നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരെ കണ്ട മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ, ആ വീരൻ, ചുണ്ടിന്റെ കോണുകൾ നക്കിക്കൊണ്ട്, കന്നുകാലികളുടെ നടുവിലെ ചെന്നായയെപ്പോലെ (കുതിച്ചു).
6.64.32
अभिपत्य महाबाहुर्गरुत्मानिव वेगितः ।
सेनापतेः क्षुरप्रेण शिरश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ६.६४.३२ ॥
ഗരുഡനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്ത്, ആ മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡവൻ ക്ഷുരപ്രം കൊണ്ട് സേനാപതിയുടെ തല അറുത്തു.
6.64.33
संप्रहस्य च हृष्टात्मा त्रिभिर्बाणैर्महाभुजः ।
जलसन्धं विनिर्भिद्य सोऽनयद्यमसादनम् ॥ ६.६४.३३ ॥
സന്തോഷിച്ച മനസ്സോടെ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ച്, ആ മഹാഭുജൻ മൂന്നു ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് ജലസന്ധനെ തുളച്ച് യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.64.34
सुषेणं च ततो हत्वा प्रेषयामास मृत्यवे ।
उग्रस्य सशिरस्त्राणं शिरश्चन्द्रोपमं भुवि ॥ ६.६४.३४ ॥
പിന്നെ സുഷേണനെ കൊന്ന് മൃത്യുവിലേക്ക് അയച്ചു; ഉഗ്രന്റെ ശിരസ്ത്രാണത്തോടൊപ്പം ചന്ദ്രസമാനമായ തല ഭൂമിയിൽ (വീണു).
6.64.35
पातयामास भल्लेन कुण्डलाभ्यां विभूषितम् ।
वीरबाहुं च सप्तत्या साश्वकेतुं ससारथिम् ॥ ६.६४.३५ ॥
ഭല്ലം കൊണ്ട് കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച (തല) വീഴ്ത്തി; വീരബാഹുവിനെ എഴുപത് ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട്, കുതിരകളോടും കൊടിയോടും സാരഥിയോടും കൂടി (വീഴ്ത്തി).
6.64.36
निनाय समरे वीरः परलोकाय पाण्डवः ।
भीमं भीमरथं चोभौ भीमसेनो हसन्निव ॥ ६.६४.३६ ॥
ആ യുദ്ധത്തിൽ വീരനായ പാണ്ഡവൻ അവരെ പരലോകത്തേക്കയച്ചു; ഭീമനെയും ഭീമരഥനെയും ഇരുവരെയും ഭീമസേനൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ (കൊന്നു).
6.64.37
पुत्रौ ते दुर्मदौ राजन्ननयद्यमसादनम् ।
ततः सुलोचनं भीमः क्षुरप्रेण महामृधे ॥ ६.६४.३७ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ അഹങ്കാരികളായ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ഭീമൻ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു. പിന്നെ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭീമൻ ക്ഷുരപ്ര അമ്പുകൊണ്ട് സുലോചനനെ (യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു).
6.64.38
मिषतां सर्वसैन्यानामनयद्यमसादनम् ।
पुत्रास्तु तव तं दृष्ट्वा भीमसेनपराक्रमम् ॥ ६.६४.३८ ॥
സൈന്യങ്ങൾ മുഴുവൻ നോക്കിനിൽക്കെ (ഭീമൻ അവരെ) യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു. എന്നാൽ നിന്റെ പുത്രന്മാർ ഭീമസേനന്റെ പരാക്രമം കണ്ട് (ഭയന്നു).
6.64.39
शेषा येऽन्येऽभवंस्तत्र ते भीमस्य भयार्दिताः ।
विप्रद्रुता दिशो राजन्वध्यमाना महात्मना ॥ ६.६४.३९ ॥
അവിടെ ശേഷിച്ച മറ്റുള്ളവർ, ഭീമന്റെ ഭയത്താൽ പീഡിതരായി, രാജാവേ, മഹാത്മാവിനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ദിക്കുകളിലേക്ക് ചിതറി ഓടി.
6.64.40
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः सर्वानेव महारथान् ।
एष भीमो रणे क्रुद्धो धार्तराष्ट्रान्महारथान् ॥ ६.६४.४० ॥
അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ (ഭീഷ്മൻ) എല്ലാ മഹാരഥന്മാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഇതാ കോപിതനായ ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മഹാരഥ പുത്രന്മാരെ (വധിക്കുന്നു).
6.64.41
यथा प्राग्र्यान्यथा ज्येष्ठान्यथा शूरांश्च संगतान् ।
निपातयत्युग्रधन्वा तं प्रगृह्णीत माचिरम् ॥ ६.६४.४१ ॥
ഈ ഉഗ്രധന്വാവ് (ഭീമൻ) മുൻനിരക്കാരെയും മൂത്തവരെയും ഒന്നിച്ചുകൂടിയ വീരന്മാരെയും വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, ഇവനെ ഉടൻ പിടികൂടൂ; താമസിക്കരുത്.
6.64.42
एवमुक्त्वा ततः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.६४.४२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ സൈനികരെല്ലാം അതിയായ കോപത്തോടെ മഹാബലനായ ഭീമസേനന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.64.43
भगदत्तः प्रभिन्नेन कुञ्जरेण विशांपते ।
अभ्ययात्सहसा तत्रयत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ६.६४.४३ ॥
രാജാവേ, മദം പൊഴിക്കുന്ന ആനയുമായി ഭഗദത്തൻ പെട്ടെന്ന് ഭീമൻ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്നിടത്തേക്ക് പാഞ്ഞടുത്തു.
6.64.44
आपतन्नेव च रणे भीमसेनं शिलीमुखैः ।
अदृश्यं समरे चक्रे जीमूत इव भास्करम् ॥ ६.६४.४४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ ഭീമസേനന്റെ മേൽ അമ്പുകൾ വർഷിച്ചു; മേഘം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവനെ അദൃശ്യനാക്കി.
6.64.45
अभिमन्युमुखास्तत्तु नामृष्यन्त महारथाः ।
भीमस्याच्छादनं शङ्ख्ये स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ६.६४.४५ ॥
അഭിമന്യുവിനെ മുൻനിർത്തിയ മഹാരഥന്മാർ ഭീമൻ ഇങ്ങനെ മറയ്ക്കപ്പെടുന്നത് സഹിച്ചില്ല; തങ്ങളുടെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവർ യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറി.
6.64.46
त एनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन् ।
गजं च शरवृष्ट्या तु बिभिदुस्ते समन्ततः ॥ ६.६४.४६ ॥
അവർ അവനെ അമ്പുമഴയാൽ ചുറ്റും വളഞ്ഞു; ആനയെയും നാലുപാടുനിന്നും അമ്പുമഴയാൽ തുളച്ചു.
6.64.47
स शस्त्रवृष्ट्याऽभिहतः समस्तैस्तैर्महारथैः ।
प्राग्ज्योतिषगजो राजन्नानालिङ्गैः सुतेजनैः ॥ ६.६४.४७ ॥
രാജാവേ, ആ മഹാരഥന്മാരെല്ലാം ആയുധവർഷം കൊണ്ട് അടിച്ചപ്പോൾ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷത്തിലെ ആന പലതരം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ മുറിവേറ്റു.
6.64.48
संजातरुधिरोत्पीडः प्रेक्षणीयोऽभवद्रणे ।
गभस्तिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान् ॥ ६.६४.४८ ॥
രക്തം ഒഴുകുന്ന മുറിവുകളോടെ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ സൂര്യരശ്മികളാൽ പ്രകാശിച്ച മഹാമേഘം പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
6.64.49
संचोदितो मदस्रावी भगदत्तेन वारणः ।
अभ्यधावत तन्सर्वान्कालोत्सृष्ट इवान्तकः ॥ ६.६४.४९ ॥
ഭഗദത്തനാൽ പ്രേരിതനായ, മദജലം ചൊരിയുന്ന ആ ആന അവരെല്ലാവരുടെയും നേരെ പാഞ്ഞു; കാലത്താൽ അയയ്ക്കപ്പെട്ട അന്തകനെപ്പോലെ.
6.64.50
द्विगुणं जवमास्थाय कम्पयंश्चरणैर्महीम् ।
तस्य तत्सुमहद्रूपं दृष्ट्वा सर्वे महारथाः ॥ ६.६४.५० ॥
ഇരട്ടി വേഗത്തിൽ, കാലുകളാൽ ഭൂമിയെ വിറപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വന്ന അതിന്റെ അതിമഹത്തായ രൂപം കണ്ട് എല്ലാ മഹാരഥന്മാരും.
6.64.51
असह्यं मन्यमानाश्च नातिप्रमनसोऽभवन् ।
ततस्तु नृपतिः क्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे ॥ ६.६४.५१ ॥
അത് അസഹ്യമെന്ന് കരുതി അവർ സന്തോഷിച്ചില്ല; അപ്പോൾ കോപിച്ച രാജാവ് ഭീമസേനന്റെ മാറിൽ.
6.64.52
आजघान महाराज शरेणानतपर्वणा ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तेन राज्ञा महारथः । ॥ ६.६४.५२ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ രാജാവ് വളഞ്ഞ പർവങ്ങളുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് അടിച്ചു; അതിനാൽ അതിവിദ്ധനായ ആ മഹാധനുർധരൻ മഹാരഥൻ.
6.64.53
मूर्च्छयाऽभिपरीतात्मा ध्वजयष्टिं समाश्रयत् ।
तांस्तु भीतान्समालक्ष्य भीमसेनं च मूर्च्छितम् ॥ ६.६४.५३ ॥
മൂർച്ഛയാൽ മനസ്സ് മൂടപ്പെട്ടവനായി അവൻ കൊടിമരത്തെ ആശ്രയിച്ചു; ഭയന്നവരെയും മൂർച്ഛിതനായ ഭീമസേനനെയും കണ്ട്.
6.64.54
ननाद बलवन्नादं भगदत्तः प्रतापवान् ।
ततो घटोत्कचो राजन्प्रेक्ष्य भीमं तथाऽऽगतं ॥ ६.६४.५४ ॥
പ്രതാപവാനായ ഭഗദത്തൻ ശക്തമായ ഗർജ്ജനം മുഴക്കി; അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഘടോത്കചൻ ഭീമൻ അങ്ങനെ വന്നതു കണ്ട്.
6.64.55
संक्रुद्धो राक्षसो घोरस्तत्रैवान्तरधीयत ।
स कृत्वा दारुणां मायां भूरूणां भयवर्धिनीम् ॥ ६.६४.५५ ॥
കോപിച്ച ആ ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസൻ അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി. ഭയാനകവും ഭയം വർധിപ്പിക്കുന്നതുമായ നാനാരൂപമായ മായ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
6.64.56
अदृश्यत निमेषार्धाद्धोररूपं समास्थितः ।
ऐरावतं समारूढः स वै मायाकृतं स्वयम् ॥ ६.६४.५६ ॥
അര നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ ഭയങ്കര രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച ഐരാവതത്തിന്മേൽ അവൻ തന്നെ കയറിയിരുന്നു.
6.64.57
तस्य चान्येऽपि दिङ्वागा बभूवुरनुयायिनः ।
अञ्जनो वमानश्चैव महापद्मश्च सुप्रभः ॥ ६.६४.५७ ॥
അവനെ അനുഗമിക്കുന്നവരായി മറ്റ് ദിക്ഗജങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു: അഞ്ജനൻ, വമാനൻ, മഹാപദ്മൻ, സുപ്രഭൻ.
6.64.58
त्रय एते महानागा राक्षसैः समधिष्ठिताः ।
महाकायास्त्रिधा राजन्प्रस्रवन्तो मदं बहु ॥ ६.६४.५८ ॥
ഈ മൂന്ന് മഹാനാഗങ്ങൾ രാക്ഷസന്മാരാൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു. രാജാവേ, അവ മഹാകായന്മാരായി മൂന്നു വിധത്തിൽ ധാരാളം മദം ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
6.64.59
तेजोवीर्यबलोपेता महाबलपराक्रमाः ।
घटोत्कचस्तु स्वं नागं चोदयामास तं तदा ॥ ६.६४.५९ ॥
തേജസ്സും വീര്യവും ബലവുമുള്ളവയും മഹാശക്തിയും പരാക്രമവുമുള്ളവയുമായിരുന്നു അവ. അപ്പോൾ ഘടോത്കചൻ തന്റെ ആ ആനയെ മുന്നോട്ടു തെളിച്ചു.
6.64.60
सगजं भगदत्तं तु हन्तुकामः परंतपः ।
ते चान्ये चोदिता नागा राक्षसैस्तैर्महाबलैः ॥ ६.६४.६० ॥
ശത്രുക്കളെ ചുട്ടെരിക്കുന്ന ഘടോത്കചൻ ഭഗദത്തനെ ആനയോടുകൂടി കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ആ മഹാബലരായ രാക്ഷസന്മാരാൽ പ്രേരിതരായി മറ്റ് ആനകളും (മുന്നേറി).
6.64.61
परिपेतुः सुसंरब्धाश्चतुर्दंष्ट्राश्चतुर्दिशम् ।
भगदत्तस्य तं नागं विषाणैरभ्यपीडयन् ॥ ६.६४.६१ ॥
അത്യന്തം കുപിതരായ നാലു കൊമ്പുകളുള്ള ആനകൾ നാലു ദിക്കുകളിൽ നിന്നും പാഞ്ഞെത്തി, ഭഗദത്തന്റെ ആ ആനയെ തങ്ങളുടെ കൊമ്പുകൾകൊണ്ട് അമർത്തി ഞെരുക്കി.
6.64.62
स पीड्यमानस्तैर्नागैर्वेदनार्तः शराहतः ।
अनदत्सुमहानादमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.६४.६२ ॥
ആ ആനകളാൽ ഞെരുക്കപ്പെട്ട്, വേദനയാൽ പീഡിതനായി, അമ്പുകളേറ്റ് മുറിവേറ്റ അത് ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രധ്വനിപോലെ മഹാശബ്ദത്തിൽ ചിന്നം വിളിച്ചു.
6.64.63
व्यवर्तत महाघोषो भैमसेनिशरार्दितः ।
मृदित्वा सर्वसैन्यानि तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.६४.६३ ॥
ഭീമസേനപുത്രന്റെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായ ആ മഹാഘോഷം പിന്തിരിഞ്ഞു; ഹേ ഭാരതാ, നിന്റെ പുത്രന്റെ സകല സേനകളെയും ചവിട്ടിമർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട്.
6.64.64
तस्य तं नदतो नादं सुघोरं भीमनिःश्वनम् ।
श्रुत्वा भीष्मोऽब्रवीद्द्रोणं राजानं च सुयोधनम् ॥ ६.६४.६४ ॥
ആ ആനയുടെ ആ ഭയങ്കരവും ഭീകരവുമായ ഗർജ്ജനം കേട്ട് ഭീഷ്മർ ദ്രോണരോടും രാജാവ് സുയോധനനോടും പറഞ്ഞു.
6.64.65
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना ।
भगदत्तो महेष्वासः कृच्छ्रे च परिवर्तते ॥ ६.६४.६५ ॥
ഇതാ, മഹാധനുർധരനായ ഭഗദത്തൻ ദുരാത്മാവായ ഹൈഡിംബനോട് (ഘടോത്കചനോട്) യുദ്ധത്തിൽ പോരാടുന്നു; കഷ്ടത്തിൽ പെട്ട് ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു.
6.64.66
राक्षसश्च महामायः स च राजाऽतिकोपनः ।
एतौ समेतौ समरे कालमृत्युसमावुभौ ॥ ६.६४.६६ ॥
മഹാമായാവിയായ രാക്ഷസനും അതിക്രോധിയായ രാജാവും—ഈ രണ്ടുപേരും യുദ്ധത്തിൽ കണ്ടുമുട്ടിയിരിക്കുന്നു; കാലവും മൃത്യുവും പോലെ ഇരുവരും.
6.64.67
श्रीयते चैव हृष्टानां पाण्डवानां महास्वनः ।
हस्तिनश्चैव सुमहान्भीतस्य रुदितध्वनिः ॥ ६.६४.६७ ॥
സന്തോഷിച്ച പാണ്ഡവരുടെ മഹാ ആരവം കേൾക്കപ്പെട്ടു; ഭയന്ന ആനകളുടെ അതിമഹത്തായ കരച്ചിൽ ശബ്ദവും കേൾക്കപ്പെട്ടു.
6.64.68
तत्र गच्छाम भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ।
अरक्ष्यमाणः समरे क्षिप्रं प्राणान्विमोक्ष्यति ॥ ६.६४.६८ ॥
നിങ്ങൾക്ക് മംഗളം; രാജാവിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ അവിടേക്ക് പോകാം. സംരക്ഷിക്കപ്പെടാതെ യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം വേഗം പ്രാണൻ വെടിയും.
6.64.69
ते त्वरध्वं महावीर्याः किं चिरेण प्रयामहे ।
महान्हि वर्तते रौद्रः संग्रामो रोमहर्षणः ॥ ६.६४.६९ ॥
മഹാവീര്യരേ, വേഗം ചെല്ലൂ; എന്തിന് താമസിച്ചു പോകണം? ഇത് മഹത്തായ, ഭയങ്കരമായ, രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന യുദ്ധമാണ്.
6.64.70
भक्तश्च कुलपुत्रश्च शूरश्च पृतनापतिः ।
युक्तं तस्य परित्राणं कर्तुमस्माभिरच्युत ॥ ६.६४.७० ॥
അവൻ ഭക്തനും കുലീനനും ശൂരനും സേനാപതിയുമാണ്; അച്യുതാ, അവനെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് ഉചിതമാണ്.
6.64.71
भीष्मस्य तद्वचः श्रुत्वा सर्व एव महारथाः ।
द्रोणभीष्मौ पुरस्कृत्य भगदत्तपरीप्सया ॥ ६.६४.७१ ॥
ഭീഷ്മന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട് മഹാരഥന്മാരെല്ലാം, ദ്രോണനെയും ഭീഷ്മനെയും മുന്നിൽ നിർത്തി, ഭഗദത്തനെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
6.64.72
उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र सोऽभवत् ।
तान्प्रयातान्समालोक्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ६.६४.७२ ॥
അത്യന്തം വേഗത്തിൽ അവർ അവൻ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവർ പോകുന്നത് കണ്ട്, യുധിഷ്ഠിരനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയവർ…
6.64.73
पञ्चालाः पाण्डवैः सार्धं पृष्ठतोऽनुययुः परान् ।
तान्यनीकान्यथालोक्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.६४.७३ ॥
പാഞ്ചാലന്മാർ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പിന്നിൽനിന്ന് ശത്രുക്കളെ പിന്തുടർന്നു. ആ സേനകളെ കണ്ട പ്രതാപശാലിയായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ
6.64.74
ननाद सुमहानादं विस्फोटमशनेरिव ।
तस्य तं निनदं श्रुत्वा दृष्ट्वा नागांश्च युध्यतः ॥ ६.६४.७४ ॥
ഇടിമിന്നലിന്റെ മുഴക്കംപോലെ അവൻ വലിയ ഗർജ്ജനം മുഴക്കി. ആ ഗർജ്ജനം കേട്ടും യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ആനകളെ കണ്ടും
6.64.75
भीष्मः शान्तनवो भूयो भारद्वाजमभाषत ।
न रोचते मे संग्रामो हैडिम्बेन दुरात्मना ॥ ६.६४.७५ ॥
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ വീണ്ടും ഭാരദ്വാജനോട് (ദ്രോണരോട്) പറഞ്ഞു: "ദുരാത്മാവായ ഹൈഡിംബനുമായുള്ള ഈ യുദ്ധം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല."
6.64.76
बलवीर्यमसाविष्टः ससहायश्च सांप्रतज् ।
नैष शक्यो युधा जेतुमपि वज्रभृता स्वयम् ॥ ६.६४.७६ ॥
ഇവൻ ബലവും വീര്യവും ഉള്ളവനാണ്, ഇപ്പോൾ സഹായികളോടൊപ്പമുണ്ട്. യുദ്ധത്തിൽ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനുപോലും ഇവനെ ജയിക്കാനാവില്ല.
6.64.77
लब्धलक्षः प्रहारी च वयं च श्रान्तवाहनाः ।
पाञ्चालैः पाण्डवेयैश्च दिवसं क्षतविक्षताः ॥ ६.६४.७७ ॥
അവൻ ലക്ഷ്യം തെറ്റാതെ പ്രഹരിക്കുന്നവനാണ്; നമ്മളും വാഹനങ്ങൾ തളർന്നവരാണ്. പാഞ്ചാലന്മാരാലും പാണ്ഡവരാലും പകൽമുഴുവൻ നാം കഠിനമായി മുറിവേറ്റിരിക്കുന്നു.
6.64.78
इदानीं युधि निर्जेतुं न शक्योऽसौ स राक्षसः ।
अस्तमभ्येति सविता रात्रौ योद्धुं कन शक्यते।
अवहारमतः कुर्मः श्वो योत्स्यामः परै सह ॥ ६.६४.७८ ॥
ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ആ രാക്ഷസനെ ജയിക്കാനാവില്ല. സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാറായി; രാത്രിയിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത്… സാധ്യമല്ല. അതിനാൽ നമുക്ക് പിൻവാങ്ങാം; നാളെ ശത്രുക്കളോടു പോരാടാം.
6.64.79
पितामहवचः श्रुत्वा यथा चक्रुःस्म कौरवाः ।
उपायेनापयानं ते घटोत्कचभयार्दिताः ॥ ६.६४.७९ ॥
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കൗരവർ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്തു; ഘടോത്കചന്റെ ഭയത്താൽ പീഡിതരായി ഒരു ഉപായത്തിലൂടെ പിൻവാങ്ങി.
6.64.80
कौरवेषु निवृत्तेषु पाण्डवा जितकाशिनः ।
सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च भारत ॥ ६.६४.८० ॥
കൗരവർ പിന്മാറിയപ്പോൾ ജയിച്ചതായി കരുതിയ പാണ്ഡവർ ഉച്ചത്തിൽ സിംഹനാദം മുഴക്കി ശംഖുകൾ ഊതി, ഹേ ഭാരതാ.
6.64.81
एवं तदभवद्युद्धं दिवसं भरतर्षभ ।
पाण्डवानां कुरूणां च पुरस्कृत्य घटोत्कचम् ॥ ६.६४.८१ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ പകൽ മുഴുവൻ പാണ്ഡവർക്കും കൗരവർക്കും ഇടയിൽ യുദ്ധം നടന്നു; ഘടോത്കചനെ മുന്നിൽ നിർത്തി.
6.64.82
कौरवास्तु ततो राजन्प्रययुः शिबिरं स्वकम् ।
व्रीडमाना निशाकाले पाण्डवेयैः पराजिताः ॥ ६.६४.८२ ॥
ഹേ രാജാവേ, അപ്പോൾ കൗരവർ ലജ്ജയോടെ രാത്രിയിൽ പാണ്ഡവരാൽ പരാജിതരായി തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
6.64.83
शरविक्षतगात्रास्तु पाण्डपपुत्रा महारथाः ।
युद्धे सुमनसो भूत्वा जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.६४.८३ ॥
അമ്പുകളേറ്റ് ശരീരം മുറിവേറ്റ പാണ്ഡുപുത്രരായ മഹാരഥന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ സന്തുഷ്ടചിത്തരായി തങ്ങളുടെ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
6.64.84
पुरस्कृत्य महाराज भीमसेनघटोत्कचौ ।
पूजयन्तस्तदान्योन्यं मुदा परमया युताः ॥ ६.६४.८४ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, ഭീമസേനനെയും ഘടോത്കചനെയും മുന്നിൽ നിർത്തി, അപ്പോൾ പരമമായ സന്തോഷത്തോടെ പരസ്പരം ബഹുമാനിച്ചുകൊണ്ട്.
6.64.85
नदन्तो विविधान्नादांस्तूर्यस्वनविमिश्रितान् ।
सिंहनादांश्च कुर्वन्तो विमिश्राञ्शङ्खनिः स्वनैः ॥ ६.६४.८५ ॥
വിവിധ ശബ്ദങ്ങളിൽ ഗർജ്ജിച്ചും, തൂര്യനാദങ്ങളോടു കലർന്നും, ശംഖനാദങ്ങളോടു ചേർന്ന സിംഹനാദങ്ങൾ മുഴക്കിയും.
6.64.86
विनदन्तो महात्मानः कम्पयन्तश्च मेदिनीम् ।
घट्टयन्तश्च मर्माणि तव पुत्रस्य मारिष । ॥ ६.६४.८६ ॥
മഹാത്മാക്കൾ ഗർജ്ജിച്ചും, ഭൂമിയെ കുലുക്കിയും, ഹേ മാരിഷ, അങ്ങയുടെ പുത്രന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരിച്ചും.
6.64.87
प्रयाताः शिबिरायैव निशाकाले परंतप ।
दुर्योधनस्तु नृपतिर्दीनो भ्रातृवधेन च ॥ ६.६४.८७ ॥
രാത്രിസമയത്ത് അവർ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി. ഹേ പരന്തപ, എന്നാൽ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരുടെ വധത്താൽ ദീനനായി.
6.64.88
मुहूर्तं चिन्तयामास बाष्पशोकसमाकुलः ।
ततः कृत्वा विधिं सर्वं शिबिरस्य यथाविधि ।
प्रदध्यौ शोकसंतप्तो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ६.६४.८८ ॥
ഒരു നിമിഷം കണ്ണീരും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞവനായി ചിന്തിച്ചു. പിന്നെ പാളയത്തിലെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചട്ടപ്രകാരം നിർവഹിച്ച്, ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി, സഹോദരന്മാരുടെ നാശത്താൽ ക്ഷീണിതനായി ധ്യാനമഗ്നനായി.