મહાભારત · અધ્યાય 6.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.67.1
वासुदेवो महद्भूतं सर्वलोकेषु कथ्यते ।
तस्यागमं प्रतिष्ठां च ज्ञातुमिच्छे पितामह ॥ ६.६७.१ ॥
વાસુદેવ સર્વ લોકોમાં મહાન સત્ત્વ કહેવાય છે. હે પિતામહ, તેમનું આગમન અને આધાર જાણવાની મારી ઇચ્છા છે.
6.67.2
वासुदेवो महद्भूतं सर्वदैवतदैवतम् ।
न परं पुण्डरीकाक्षाद्दृश्यते भरतर्षभ ॥ ६.६७.२ ॥
વાસુદેવ મહાન સત્ત્વ છે, સર્વ દેવોના દેવ છે. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કમળનયનથી ઉચ્ચ બીજો કોઈ દેખાતો નથી.
6.67.3
श्रुतं मे तात रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च।
असितो देवलश्चापि वालखिल्यास्तपोधनाः ॥ ६.६७.३ ॥
હે તાત, જમદગ્નિપુત્ર રામ, દેવર્ષિ નારદ, કૃષ્ણદ્વૈપાયન, અસિત, દેવલ અને તપોધન વાલખિલ્યોનું કથન મેં સાંભળ્યું છે.
6.67.4
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयत्यद्भुतं महत् ।
सर्वभूतादिभूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ ६.६७.४ ॥
માર્કંડેય પણ ગોવિંદ વિશે એક મહાન અને અદ્ભુત વાત કહે છે: સર્વ ભૂતોના આદિભૂત, આત્મા, મહાત્મા પુરુષોત્તમ.
6.67.5
आपो वायुश्च तेजश्च त्रयमेतदकल्पयत् ।
स सृष्ट्वा पृथिवीं देवीं सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ ६.६७.५ ॥
જળ, વાયુ અને તેજ — આ ત્રણેને તેમણે રચ્યાં. દેવી પૃથ્વીનું સર્જન કરીને સર્વલોકેશ્વર પ્રભુએ (તેમને ગોઠવ્યાં).
6.67.6
अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ।
सर्वदेवमयो देवः शयानः शयने सुखम् ॥ ६.६७.६ ॥
મહાત્મા પુરુષોત્તમે પાણીમાં જ પોતાની શય્યા બનાવી. સર્વદેવમય દેવ શય્યા પર સુખેથી સૂતા.
6.67.7
मुखतः सोऽग्निमसृजत्प्राणाद्वायुमथापि च ।
सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजेऽच्युत ॥ ६.६७.७ ॥
તેમણે મુખમાંથી અગ્નિનું સર્જન કર્યું, પ્રાણમાંથી વાયુ, અને પછી સરસ્વતી તથા વેદોનું પણ; હે અચ્યુત, મનમાંથી તેમણે તેમને સર્જ્યાં.
6.67.8
एषक लोकान्ससर्जादौ देवांश्च ऋषिभिः सह ।
अमृतं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवाप्ययौ ॥ ६.६७.८ ॥
તેમણે આદિમાં લોકોનું સર્જન કર્યું, ઋષિઓ સાથે દેવોનું પણ; અમૃત અને મૃત્યુ, અને પ્રજાઓની ઉત્પત્તિ અને લય પણ.
6.67.9
एष धर्मश्च धर्मज्ञो वरदः सर्वकामदः ।
एष कर्ता च कार्यं च आदेरादिः स्वयं प्रभुः ॥ ६.६७.९ ॥
તેઓ જ ધર્મ, ધર્મજ્ઞ, વરદાતા, સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ કરનાર છે; તેઓ જ કર્તા અને કાર્ય, આદિના આદિ, સ્વયં પ્રભુ છે.
6.67.10
भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वमेतदकल्पयत् ।
उभे सन्ध्ये दिवः खं च नियमांश्च जनार्दनः ॥ ६.६७.१० ॥
ભૂત, ભવ્ય અને ભવિષ્ય — આ બધું તેમણે પૂર્વે જ નિર્ધારિત કર્યું; બંને સંધ્યાઓ, સ્વર્ગ અને આકાશ, અને નિયમો પણ, હે જનાર્દન.
6.67.11
ऋषींश्चैव हि गोविन्दस्तपश्चैवाभ्यकल्पयत् ।
स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुरव्ययः ॥ ६.६७.११ ॥
ગોવિંદે ઋષિઓ અને તપનું પણ નિર્ધારણ કર્યું; જગતના સર્જકને પણ, એ મહાત્મા અવ્યય પ્રભુએ.
6.67.12
अग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमकल्पयत् ।
शेषं चाकल्पयद्देवमनन्तमिति तं विदुः ॥ ६.६७.१२ ॥
સર્વ ભૂતોના અગ્રજ સંકર્ષણને તેમણે નિર્ધાર્યા; અને શેષ નામના દેવને પણ નિર્ધાર્યા, જેમને લોકો અનંત તરીકે ઓળખે છે.
6.67.13
यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम् ।
ध्यानयोगेन विप्राश्च तं विदन्ति महौजसम्।
कर्णस्रोतोभवं चापि मधुं नाम महासुरम् ॥ ६.६७.१३ ॥
પર્વતો સહિત આ પૃથ્વી અને સર્વ ભૂતોને જે ધારણ કરે છે; ધ્યાનયોગથી બ્રાહ્મણો તે મહૌજસ્વીને જાણે છે. કર્ણછિદ્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો મધુ નામનો મહાસુર પણ.
6.67.14
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धइं समास्थितम् ।
हरन्तं ब्रह्मणो वेदाञ्जघान ब्रह्मणः पिता।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वन्महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ ६.६७.१४ ॥
તે ઉગ્ર, ઉગ્રકર્મી અને ઉગ્ર બુદ્ધિવાળા અસુરને—જે બ્રહ્માના વેદો હરી રહ્યો હતો—બ્રહ્માના પિતાએ હણી નાખ્યો. બ્રહ્માનું સન્માન કરતા તે મહાત્મા પુરુષોત્તમે આ કર્યું.
6.67.15
तस्य तात वधादेव देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषयश्च जनार्दनम् ॥ ६.६७.१५ ॥
હે તાત! તેના વધને કારણે જ દેવો, દાનવો અને મનુષ્યો તેમને 'મધુસૂદન' કહે છે; ઋષિઓ તેમને 'જનાર્દન' પણ કહે છે.
6.67.16
वराहं नारसिंहं च त्रिविक्रममिति प्रभुम् ।
एष धाता विधाता च सर्वेषां प्रामिनां हरिः ॥ ६.६७.१६ ॥
વરાહ, નૃસિંહ અને ત્રિવિક્રમ—એ રીતે તે પ્રભુ (ઓળખાય છે). આ હરિ જ સર્વ પ્રાણીઓના ધાતા અને વિધાતા છે.
6.67.17
परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति ।
मुखतः सोसृजद्विप्रान्बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा ॥ ६.६७.१७ ॥
પુંડરીકાક્ષથી શ્રેષ્ઠ કોઈ થયું નથી અને થશે નહીં. તેમણે મુખથી બ્રાહ્મણો અને બાહુઓથી ક્ષત્રિયો સર્જ્યા.
6.67.18
वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ्शूद्रान्पद्भ्यां तथैवच ।
तपसा नियतं देवं निधानं सर्वदेहिनाम् ॥ ६.६७.१८ ॥
હે રાજન્! જાંઘોથી વૈશ્યો અને પગોથી શૂદ્રો પણ તેમણે એ જ રીતે સર્જ્યા. તપથી સતત આરાધિત તે દેવ સર્વ દેહધારીઓનો નિધિ છે.
6.67.19
ब्रह्मभूतममावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च ।
योगभूतं परिचरन्केशवं महदाप्नुयात् ॥ ६.६७.१९ ॥
અમાવાસ્યા અને પૂનમના દિવસે બ્રહ્મભૂત તથા યોગમય થઈને જે કેશવની સેવા કરે છે, તેને મહાન ફળ મળે છે.
6.67.20
केशवः परमं तेजः सर्वलोकपितामहः ।
एवमार्हुर्हृषीकेशं मुनयो वै नराधिप ॥ ६.६७.२० ॥
કેશવ પરમ તેજ છે, સર્વ લોકોના પિતામહ છે. હે નરાધિપ, મુનિઓએ આ રીતે હૃષીકેશને બોલાવ્યા છે.
6.67.21
एवमेनं विजानीहि आचार्यं पितरं गुरुम् ।
कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः ॥ ६.६७.२१ ॥
આમ તેમને આચાર્ય, પિતા અને ગુરુ તરીકે જાણો. જેના પર કૃષ્ણ પ્રસન્ન થાય, તેના દ્વારા અક્ષય લોક જીતાય છે.
6.67.22
यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् ।
सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान्स सुखी भवेत् ॥ ६.६७.२२ ॥
ભયના સ્થાને આ રીતે કેશવને શરણે જનાર, અને સદા આનું પઠન કરનાર મનુષ્ય કલ્યાણવાન અને સુખી થાય છે.
6.67.23
ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः ।
भये महति मग्नांश्च पाति नित्यं जनार्दनःक ॥ ६.६७.२३ ॥
જેઓ કૃષ્ણને શરણે જાય છે, તે મનુષ્યો મોહ પામતા નથી. મહાન ભયમાં ડૂબેલાઓનું પણ જનાર્દન સદા રક્ષણ કરે છે.
6.67.24
स तं युधिष्ठिरो ज्ञात्वा याथातथ्येन भारत ।
सर्वात्मना महात्मानं केशवं जगदीश्वरम्।
प्रपन्नः शरणं राजन्योगानां प्रभुमीश्वरम् ॥ ६.६७.२४ ॥
હે ભારત, યુધિષ્ઠિરે તેમને યથાર્થ રીતે જાણીને, સર્વાત્માથી મહાત્મા જગદીશ્વર કેશવને શરણ લીધું. હે રાજન, તેઓ યોગોના પ્રભુ, ઈશ્વર છે.