ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.67.1
वासुदेवो महद्भूतं सर्वलोकेषु कथ्यते ।
तस्यागमं प्रतिष्ठां च ज्ञातुमिच्छे पितामह ॥ ६.६७.१ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੋਂਦ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਤੇ ਆਧਾਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
6.67.2
वासुदेवो महद्भूतं सर्वदैवतदैवतम् ।
न परं पुण्डरीकाक्षाद्दृश्यते भरतर्षभ ॥ ६.६७.२ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਨ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
6.67.3
श्रुतं मे तात रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च।
असितो देवलश्चापि वालखिल्यास्तपोधनाः ॥ ६.६७.३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਤਪੋਧਨ ਵਾਲਖਿਲਿਆਂ ਦਾ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
6.67.4
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयत्यद्भुतं महत् ।
सर्वभूतादिभूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ ६.६७.४ ॥
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੀ ਗੋਵਿੰਦ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ-ਭੂਤ, ਆਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ।
6.67.5
आपो वायुश्च तेजश्च त्रयमेतदकल्पयत् ।
स सृष्ट्वा पृथिवीं देवीं सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ ६.६७.५ ॥
ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਤੇਜ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਜ ਕੇ, ਸਰਬਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ)।
6.67.6
अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ।
सर्वदेवमयो देवः शयानः शयने सुखम् ॥ ६.६७.६ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸੇਜ ਬਣਾਈ। ਸਰਬਦੇਵਮਈ ਦੇਵ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਰਹੇ।
6.67.7
मुखतः सोऽग्निमसृजत्प्राणाद्वायुमथापि च ।
सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजेऽच्युत ॥ ६.६७.७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਗਨੀ ਰਚੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
6.67.8
एषक लोकान्ससर्जादौ देवांश्च ऋषिभिः सह ।
अमृतं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवाप्ययौ ॥ ६.६७.८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਚੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵੀ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲਯ ਵੀ।
6.67.9
एष धर्मश्च धर्मज्ञो वरदः सर्वकामदः ।
एष कर्ता च कार्यं च आदेरादिः स्वयं प्रभुः ॥ ६.६७.९ ॥
ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹੀ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਆਦਿ ਦਾ ਆਦਿ, ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ।
6.67.10
भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वमेतदकल्पयत् ।
उभे सन्ध्ये दिवः खं च नियमांश्च जनार्दनः ॥ ६.६७.१० ॥
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਅਕਾਸ਼, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।
6.67.11
ऋषींश्चैव हि गोविन्दस्तपश्चैवाभ्यकल्पयत् ।
स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुरव्ययः ॥ ६.६७.११ ॥
ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਪ ਨੂੰ ਵੀ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ।
6.67.12
अग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमकल्पयत् ।
शेषं चाकल्पयद्देवमनन्तमिति तं विदुः ॥ ६.६७.१२ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਨੰਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
6.67.13
यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम् ।
ध्यानयोगेन विप्राश्च तं विदन्ति महौजसम्।
कर्णस्रोतोभवं चापि मधुं नाम महासुरम् ॥ ६.६७.१३ ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਧਿਆਨਯੋਗ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਮਹੌਜਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਕੰਨ ਦੇ ਛੇਦ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਧੂ ਨਾਮਕ ਮਹਾਸੁਰ ਵੀ।
6.67.14
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धइं समास्थितम् ।
हरन्तं ब्रह्मणो वेदाञ्जघान ब्रह्मणः पिता।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वन्महात्मा पुरुषोत्तमः ॥ ६.६७.१४ ॥
ਉਸ ਉਗਰ, ਉਗਰਕਰਮੀ ਅਤੇ ਉਗਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੇਦ ਚੁਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
6.67.15
तस्य तात वधादेव देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषयश्च जनार्दनम् ॥ ६.६७.१५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ! ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ 'ਮਧੁਸੂਦਨ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ 'ਜਨਾਰਦਨ' ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.67.16
वराहं नारसिंहं च त्रिविक्रममिति प्रभुम् ।
एष धाता विधाता च सर्वेषां प्रामिनां हरिः ॥ ६.६७.१६ ॥
ਵਰਾਹ, ਨਰਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ (ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਇਹ ਹਰੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈ।
6.67.17
परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति ।
मुखतः सोसृजद्विप्रान्बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा ॥ ६.६७.१७ ॥
ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਸਿਰਜੇ।
6.67.18
वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ्शूद्रान्पद्भ्यां तथैवच ।
तपसा नियतं देवं निधानं सर्वदेहिनाम् ॥ ६.६७.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਪੱਟਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਜੇ। ਤਪ ਨਾਲ ਸਦਾ ਆਰਾਧਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੇਵ ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।
6.67.19
ब्रह्मभूतममावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च ।
योगभूतं परिचरन्केशवं महदाप्नुयात् ॥ ६.६७.१९ ॥
ਅਮਾਵਸ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਭੂਤ ਤੇ ਯੋਗਮਈ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.67.20
केशवः परमं तेजः सर्वलोकपितामहः ।
एवमार्हुर्हृषीकेशं मुनयो वै नराधिप ॥ ६.६७.२० ॥
ਕੇਸ਼ਵ ਪਰਮ ਤੇਜ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ ਹੈ।
6.67.21
एवमेनं विजानीहि आचार्यं पितरं गुरुम् ।
कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः ॥ ६.६७.२१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਚਾਰਿਆ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜਾਣੋ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਜਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.67.22
यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् ।
सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान्स सुखी भवेत् ॥ ६.६७.२२ ॥
ਭੈ ਦੇ ਥਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.67.23
ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः ।
भये महति मग्नांश्च पाति नित्यं जनार्दनःक ॥ ६.६७.२३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਵੱਡੇ ਭੈ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.67.24
स तं युधिष्ठिरो ज्ञात्वा याथातथ्येन भारत ।
सर्वात्मना महात्मानं केशवं जगदीश्वरम्।
प्रपन्नः शरणं राजन्योगानां प्रभुमीश्वरम् ॥ ६.६७.२४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਰਬਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਯੋਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਈਸ਼ਵਰ ਹਨ।