ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.71.1
दृष्ट्वा भीष्मेण संसक्तान्भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् ।
समभ्यधावद्गांङ्गेयमुद्यतास्त्रो धनञ्जयः ॥ ६.७१.१ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਧਨੰਜਯ ਗਾਂਗੇਯ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.71.2
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं धनुषो गाण्डिवस्य च ।
ध्वजं च दृष्ट्वा पार्थस्य सर्वान्नो भयमाविशत् ॥ ६.७१.२ ॥
ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਗਰਜ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੀ ਧੁਜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸਮਾ ਗਿਆ।
6.71.3
सिंहलाङ्गूलमाकाशे ज्वलन्तमिव पर्वतम् ।
असञ्जमानं वृक्षेषु धूमकेतुमिवोत्थितम् ॥ ६.७१.३ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਲਾਂਗੂਲ ਧੁਜਾ ਬਲਦੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਅਟਕ ਕੇ ਉੱਠੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਰਗੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।
6.71.4
बहुवर्णं विचित्रं च दिव्यं वानरलक्षणम् ।
अपश्याम महाराज ध्वजं गाण्डीवधन्वनः ॥ ६.७१.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਅਸੀਂ ਗਾਂਡੀਵਧਨਵਾ ਦੀ ਉਹ ਧੁਜਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਿਚਿਤਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਸੀ।
6.71.5
सुवर्णपृष्ठं गाण्डीवं रणे द्रक्ष्यामि भारत ।
विद्युतं मेघमध्यस्थां भ्राजमानामिवाम्बरे ।
ददृशुर्गाण्डिवं योधा रुक्मपृष्ठं महामृधे ॥ ६.७१.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ ਗਾਂਡੀਵ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ ਗਾਂਡੀਵ ਵੇਖਿਆ।
6.71.6
आशुश्रुम भृशं चास्य शक्रस्येवाभिगर्जतः ।
सुघोरं तलयोः शब्दं निघ्नतस्तव वाहिनीम् ॥ ६.७१.६ ॥
ਇੰਦਰ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸੁਣੀ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਣੀ।
6.71.7
चण्डवातो यथा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।
दिशः संप्लावयन्सर्वाः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ६.७१.७ ॥
ਪ੍ਰਚੰਡ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਜ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
6.71.8
समभ्यधावद्गाङ्गेयं भैरवास्त्रो धनञ्जयः ।
दिशं प्राचीं प्रतीचीं च न जानीमोऽस्त्रमोहिताः ॥ ६.७१.८ ॥
ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਧਨੰਜਯ ਗਾਂਗੇਯ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ। ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਅਸੀਂ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕੇ।
6.71.9
कान्दिग्भूता श्रान्तपत्रा हताश्वा हतचेतसः ।
अन्योन्यमभिसंश्लिष्य योधास्ते भरतर्षभ ॥ ६.७१.९ ॥
ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ, ਥੱਕੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਨ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਯੋਧੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਗਏ।
6.71.10
भीष्ममेवाभ्यलीयन्त सह सर्वैस्तवात्मजैः ।
तेषामार्तायनमभूद्भीष्मः शान्तनवो रणे ॥ ६.७१.१० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਹੀ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਿਆ।
6.71.11
समुत्पतन्ति वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तथा ।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ६.७१.११ ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਥੀ ਰੱਥਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ।
6.71.12
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
सर्वसैन्यानि भीतानि व्यवालीयन्त भारत ॥ ६.७१.१२ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਡਰ ਕੇ ਲੁਕ ਗਈਆਂ।
6.71.13
अथ काम्भोजैजरश्वैर्महद्भिः शीघ्रगामिभिः ।
गोपानां बहुसाहस्त्रैर्बालैर्गापायनैर्वृतः ॥ ६.७१.१३ ॥
ਫਿਰ ਕੰਬੋਜਾਂ, ਜਰਾਸ਼ਵਾਂ, ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗਾਪਾਯਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ (ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।
6.71.14
मद्रसौवीरगान्धारैस्त्रैगर्तैश्च विशांपते ।
सर्वकालिङ्गमुख्यैश्च कलिङ्गाधिपतिर्वृतः ॥ ६.७१.१४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਮਦ੍ਰ, ਸੌਵੀਰ, ਗੰਧਾਰ, ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਕਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.71.15
नानानरगणौघैश्च दुःशासनपुरःसरः ।
जयद्रथश्च नृपतिः सहितः सर्वराजभिः ॥ ६.७१.१५ ॥
ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜਯਦ੍ਰਥ ਵੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀ।
6.71.16
हयारोहवराश्चैव तव पुत्रेण चोदिताः ।
चतुर्दशसहस्राणि सौबलं पर्यवारयन् ॥ ६.७१.१६ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.71.17
ततस्ते सहिताः सर्वे विभक्तरथवाहनाः ।
अर्जुनं समरे जघ्नुस्तावका भरतर्षभ ॥ ६.७१.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੇਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
6.71.18
चेदिकाशिपदातैश्च रथैः पाञ्चालसृञ्जयैः ।
पाण्डवाः सहिताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः।
तावकान्समरे जघ्नुर्धर्मपुत्रेण चोदिताः ॥ ६.७१.१८ ॥
ਚੇਦੀ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.71.19
रथिभिर्वारणैरश्वैः पादातैश्च समीरितम् ।
घोरमायोधनं चक्रे महाभ्रसदृशं रजः ॥ ६.७१.१९ ॥
ਰਥੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਈ ਧੂੜ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮੇਘ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
6.71.20
तोमरप्रासनाराचगजाश्वरथयोधिनाम् ।
बलेन महता भीष्मः समसञ्जत्किरीटिना ॥ ६.७१.२० ॥
ਤੋਮਰ, ਪ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਕਿਰੀਟੀ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ।
6.71.21
आवन्त्यः काशिराजेन भीमसेनेन सैन्धवः ।
अजातशत्रुर्मद्राणामृषभेण यशश्विना ॥ ६.७१.२१ ॥
ਅਵੰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਨਾਲ, ਸੈਂਧਵ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ) ਯਸ਼ਸਵੀ ਮਦਰਾਂ ਦੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.71.22
सहपुत्रः सहामात्यः शल्येन समसञ्जत ।
विकर्णः सहदेवेन चित्रसेनः शिखण्डिना ॥ ६.७१.२२ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਲਯ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ; ਵਿਕਰਣ ਸਹਦੇਵ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
6.71.23
मत्स्या दुर्योधनं जग्मुः शंकुनिं न विशांपते ।
द्रुपदश्चेकितानश्च सात्यकिश्चक महारथः ॥ ६.७१.२३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮਤਸ੍ਯ ਯੋਧੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੱਲ ਗਏ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ। ਦ੍ਰੁਪਦ, ਚੇਕਿਤਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਯਕੀ ਵੀ (ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।
6.71.24
द्रोणेन समसञ्जन्त सपुत्रेण महात्मना ।
कृपश्च कृतवर्मा च धृष्टद्युम्नमभिद्रुतौ ॥ ६.७१.२४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ (ਪਾਂਡਵ) ਭਿੜੇ; ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੱਲ ਦੌੜੇ।
6.71.25
एवं प्रव्रजिताश्वानि भ्रान्तनागरथानि च ।
सैन्यानि समसञ्जन्त प्रयुद्धानि समन्ततः ॥ ६.७१.२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜੇ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰੱਥ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗੇ; ਸੈਨਾਵਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਈਆਂ।
6.71.26
निरभ्रे विद्युतस्तीव्रा दिशश्च रजसा वृताः ।
प्रादुरासन्महोत्काश्च सनिर्घाता विशांपते ॥ ६.७१.२६ ॥
ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕ ਗਈਆਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
6.71.27
प्रादुर्भूतो महावातः पांसुवर्षं पपात च ।
नभस्यन्तर्दधे सूर्यः सैन्येन सजसा वृतः ॥ ६.७१.२७ ॥
ਵੱਡੀ ਹਨੇਰੀ ਉੱਠੀ, ਧੂੜ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਸੈਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਛੁਪ ਗਿਆ।
6.71.28
प्रमोहः सर्वसत्वानामतीव समपद्यत ।
रजसा चाभिभूतानामस्त्रजालैश्च तुद्यताम् ॥ ६.७१.२८ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਧੂੜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਫੈਲ ਗਿਆ।
6.71.29
वीरबाहुविसृष्टानां सर्वावरणभेदिनाम् ।
संघातः शरजालानां तुमुलः समपद्यत ॥ ६.७१.२९ ॥
ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਕਵਚ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਿਆ।
6.71.30
प्रकाशं चक्रुराकाशमुद्यतानि भुजोत्तमैः ।
नक्षत्रविमलाभानि शस्त्राणि भरतर्षभ ॥ ६.७१.३० ॥
ਉੱਤਮ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸ਼ਸਤਰ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
6.71.31
आर्षभाणि विचित्राणि रुक्मजालावृतानि च ।
संपेतुर्दिक्षु सर्वासु चर्माणि भरतर्षभ ॥ ६.७१.३१ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਲਦ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀਆਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ।
6.71.32
सूर्यवर्णैश्च निस्त्रिंशैः पात्यमानानि सर्वशः ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च । ॥ ६.७१.३२ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
6.71.33
भग्नचक्राक्षनीडाश्च निपातितमहाध्वजाः ।
हताश्वाः पृथिवीं जग्मुस्तत्रतत्र महारथाः ॥ ६.७१.३३ ॥
ਟੁੱਟੇ ਪਹੀਏ, ਧੁਰੇ ਅਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਿੱਗੇ ਵੱਡੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.71.34
परिपेतुर्हयाश्चात्र केचिच्छस्त्रकृतव्रणाः ।
रथान्विपरिकर्षन्तो हतेषु रथयोधिषु ॥ ६.७१.३४ ॥
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਘੋੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਰਥ ਖਿੱਚਦੇ ਫਿਰੇ।
6.71.35
शराहता भिन्नदेहा बद्धयोक्रा हयोत्तमाः ।
युगानि पर्यकर्षन्त तत्रतत्र स्म भारत। ॥ ६.७१.३५ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ, ਸਰੀਰ ਪਾਟੇ, ਬੰਨ੍ਹੀ ਲਗਾਮ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਜੂਏ ਖਿੱਚਦੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਫਿਰੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.71.36
अदृश्यन्त ससूताश्च साश्वाः सरथयोधिनः ।
एकेन बलिना राजन्वारणेन विमर्दिताः ॥ ६.७१.३६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਮਿੱਧੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
6.71.37
गन्धहस्तिमदस्रावमाघ्राय बहवो रणे ।
सन्निपाते बलौघानां गजैर्ममृदिरे गजाः ॥ ६.७१.३७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਜਲ ਦੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ।
6.71.38
सतोमरैर्महामात्रैर्निपतद्भिर्गतासुभिः ।
बभूवायोधनं छन्नं नाराचाभिहतैर्गजैः ॥ ६.७१.३८ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਢੱਕ ਗਈ।
6.71.39
सन्निपाते बलौघानां प्रेषितैर्वरवारणैः ।
निपेतुर्युधि संभग्नाः सयोधाः सध्वजा गजाः ॥ ६.७१.३९ ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧੱਕੇ ਜਾ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹਾਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.71.40
नागराजोपमैर्हस्तैर्नागैराक्षिप्य संयुगे ।
व्यदृश्यन्त महाराज संभग्ना रथकूबराः ॥ ६.७१.४० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਟੁੱਟੇ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਕੂਬਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
6.71.41
विशीर्णरथसङ्घाश्च केशेष्वाक्षिप्य दन्तिभिः ।
द्रुमशाखा इवाविध्य निष्पिष्टा रथिनो रणे ॥ ६.७१.४१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਝਟਕ ਕੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਦਿੱਤਾ; ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਟੁੱਟ ਗਏ।
6.71.42
रथेषु च रथान्युद्धे संसक्तान्वरवारणाः ।
विकर्षन्तो दिशः सर्वाः संपेतुः सर्वशब्दगाः ॥ ६.७१.४२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ, ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਭੱਜ ਪਏ।
6.71.43
तेषां तथा कर्षतां तु गजानां रूपमाबभौ ।
सरःसु नलिनीजालं विषक्तमिव कर्षताम् ॥ ६.७१.४३ ॥
ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਿਆ, ਮਾਨੋ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਤੰਤੂਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਫਸ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
6.71.44
एवं संछादितं तत्र बभूवायोधनं महत् ।
सादिभिश्च पदातैश्च सध्वजैश्च महारथैः ॥ ६.७१.४४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਹਿਤ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕ ਗਈ।