మహాభారతం · అధ్యాయం 6.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.71.1
दृष्ट्वा भीष्मेण संसक्तान्भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् ।
समभ्यधावद्गांङ्गेयमुद्यतास्त्रो धनञ्जयः ॥ ६.७१.१ ॥
భీష్ముడిచే ఎదుర్కొనబడిన సోదరులను, ఇతర రాజులను చూసి, ఆయుధాలు ఎత్తిన ధనంజయుడు గంగాపుత్రుని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.71.2
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं धनुषो गाण्डिवस्य च ।
ध्वजं च दृष्ट्वा पार्थस्य सर्वान्नो भयमाविशत् ॥ ६.७१.२ ॥
పాంచజన్య శంఖ ధ్వనిని, గాండీవ ధనుస్సు ఘోషను, పార్థుని ధ్వజాన్ని చూసి మాకందరికీ భయం కలిగింది.
6.71.3
सिंहलाङ्गूलमाकाशे ज्वलन्तमिव पर्वतम् ।
असञ्जमानं वृक्षेषु धूमकेतुमिवोत्थितम् ॥ ६.७१.३ ॥
ఆకాశంలో సింహపు తోక ధ్వజం మండుతున్న పర్వతంలా, చెట్లకు తగులుకోకుండా లేచిన ధూమకేతువులా కనిపించింది.
6.71.4
बहुवर्णं विचित्रं च दिव्यं वानरलक्षणम् ।
अपश्याम महाराज ध्वजं गाण्डीवधन्वनः ॥ ६.७१.४ ॥
మహారాజా! గాండీవధన్వుని ధ్వజాన్ని మేము చూశాము; అది అనేక వర్ణాలతో, విచిత్రంగా, దివ్యంగా, వానర చిహ్నంతో ఉంది.
6.71.5
सुवर्णपृष्ठं गाण्डीवं रणे द्रक्ष्यामि भारत ।
विद्युतं मेघमध्यस्थां भ्राजमानामिवाम्बरे ।
ददृशुर्गाण्डिवं योधा रुक्मपृष्ठं महामृधे ॥ ६.७१.५ ॥
భారతా! యుద్ధంలో బంగారు వెన్ను గల గాండీవాన్ని నేను చూస్తాను; మేఘ మధ్యలో మెరిసే మెరుపులా ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తుంది. మహాయుద్ధంలో యోధులు బంగారు వెన్ను గాండీవాన్ని చూశారు.
6.71.6
आशुश्रुम भृशं चास्य शक्रस्येवाभिगर्जतः ।
सुघोरं तलयोः शब्दं निघ्नतस्तव वाहिनीम् ॥ ६.७१.६ ॥
ఇంద్రుని గర్జనలా అతడు గర్జించడాన్ని మేము బాగా విన్నాము; మీ సేనను కొట్టే చేతుల అతి భయంకర శబ్దాన్ని కూడా విన్నాము.
6.71.7
चण्डवातो यथा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ।
दिशः संप्लावयन्सर्वाः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ६.७१.७ ॥
ప్రచండ వాయువుతో కూడిన మేఘం మెరుపులు, ఉరుములతో అన్ని దిక్కులను బాణాల వర్షంతో ముంచెత్తినట్లు.
6.71.8
समभ्यधावद्गाङ्गेयं भैरवास्त्रो धनञ्जयः ।
दिशं प्राचीं प्रतीचीं च न जानीमोऽस्त्रमोहिताः ॥ ६.७१.८ ॥
భయంకర అస్త్రాలు గల ధనంజయుడు గాంగేయుని వైపు దూసుకెళ్లాడు. అస్త్రాలతో మోహితులమైన మేము తూర్పు పడమరలను కూడా గుర్తించలేకపోయాము.
6.71.9
कान्दिग्भूता श्रान्तपत्रा हताश्वा हतचेतसः ।
अन्योन्यमभिसंश्लिष्य योधास्ते भरतर्षभ ॥ ६.७१.९ ॥
దిక్కుతోచక, అలసిన ఆయుధాలతో, గుర్రాలు హతమై, మనసు చెదిరిన ఆ యోధులు, భరతశ్రేష్ఠా, ఒకరినొకరు అతుక్కుని నిలిచారు.
6.71.10
भीष्ममेवाभ्यलीयन्त सह सर्वैस्तवात्मजैः ।
तेषामार्तायनमभूद्भीष्मः शान्तनवो रणे ॥ ६.७१.१० ॥
మీ కుమారులందరితో కలిసి వారు భీష్ముని మాత్రమే ఆశ్రయించారు. యుద్ధంలో శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడే బాధితులకు ఆశ్రయమయ్యాడు.
6.71.11
समुत्पतन्ति वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तथा ।
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः ॥ ६.७१.११ ॥
భయకంపితులైన రథికులు తమ రథాల నుండి, అలాగే అశ్వికులు గుర్రాల వీపుల నుండి, కాలినడకవారు నేలపై దూకుతున్నారు.
6.71.12
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
सर्वसैन्यानि भीतानि व्यवालीयन्त भारत ॥ ६.७१.१२ ॥
వజ్రపాతంలా ఉరిమే గాండీవ ధ్వనిని విని, భారతా, సకల సేనలు భయపడి దాక్కున్నాయి.
6.71.13
अथ काम्भोजैजरश्वैर्महद्भिः शीघ्रगामिभिः ।
गोपानां बहुसाहस्त्रैर्बालैर्गापायनैर्वृतः ॥ ६.७१.१३ ॥
అప్పుడు కాంబోజులు, జరాశ్వులు, వేగంగా కదిలే మహావీరులు, గోపుల వేలాది యువ గాపాయనులు చుట్టుముట్టగా (అతడు ముందుకు సాగాడు).
6.71.14
मद्रसौवीरगान्धारैस्त्रैगर्तैश्च विशांपते ।
सर्वकालिङ्गमुख्यैश्च कलिङ्गाधिपतिर्वृतः ॥ ६.७१.१४ ॥
ప్రజాపతీ! మద్రులు, సౌవీరులు, గాంధారులు, త్రిగర్తులు మరియు కళింగుల ప్రధాన వీరులతో కళింగాధిపతి చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
6.71.15
नानानरगणौघैश्च दुःशासनपुरःसरः ।
जयद्रथश्च नृपतिः सहितः सर्वराजभिः ॥ ६.७१.१५ ॥
అనేక రకాల మానవ సమూహాలతో, దుఃశాసనుని నాయకత్వంలో, రాజు జయద్రథుడు కూడా సర్వరాజులతో కలిసి ఉన్నాడు.
6.71.16
हयारोहवराश्चैव तव पुत्रेण चोदिताः ।
चतुर्दशसहस्राणि सौबलं पर्यवारयन् ॥ ६.७१.१६ ॥
నీ కుమారునిచే ప్రేరేపించబడిన శ్రేష్ఠ అశ్వారోహులు పదునాలుగు వేలమంది సౌబలుని (శకుని) చుట్టుముట్టారు.
6.71.17
ततस्ते सहिताः सर्वे विभक्तरथवाहनाः ।
अर्जुनं समरे जघ्नुस्तावका भरतर्षभ ॥ ६.७१.१७ ॥
అప్పుడు వారందరూ కలిసి, రథాలను వాహనాలను విభజించి, భరతశ్రేష్ఠా! నీ వీరులు యుద్ధంలో అర్జునుని మీద దాడి చేశారు.
6.71.18
चेदिकाशिपदातैश्च रथैः पाञ्चालसृञ्जयैः ।
पाण्डवाः सहिताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः।
तावकान्समरे जघ्नुर्धर्मपुत्रेण चोदिताः ॥ ६.७१.१८ ॥
చేదులు, కాశుల పదాతి దళాలతో, పాంచాలులు మరియు సృంజయులతో కూడిన రథాలతో, ధృష్టద్యుమ్నుని నాయకత్వంలో పాండవులందరూ కలిసి, ధర్మపుత్రుని ప్రేరణతో, యుద్ధంలో నీ వీరులను చంపారు.
6.71.19
रथिभिर्वारणैरश्वैः पादातैश्च समीरितम् ।
घोरमायोधनं चक्रे महाभ्रसदृशं रजः ॥ ६.७१.१९ ॥
రథికులు, ఏనుగులు, అశ్వికులు, పదాతులు లేపిన ధూళి ఆ భయంకర యుద్ధభూమిని ఒక మహామేఘంలా చేసింది.
6.71.20
तोमरप्रासनाराचगजाश्वरथयोधिनाम् ।
बलेन महता भीष्मः समसञ्जत्किरीटिना ॥ ६.७१.२० ॥
తోమర, ప్రాస, నారాచ ఆయుధాలు ధరించిన గజ, అశ్వ, రథ యోధుల మహా సేనతో భీష్ముడు కిరీటధారితో యుద్ధం చేశాడు.
6.71.21
आवन्त्यः काशिराजेन भीमसेनेन सैन्धवः ।
अजातशत्रुर्मद्राणामृषभेण यशश्विना ॥ ६.७१.२१ ॥
అవంతి రాజు కాశిరాజుతో, సైంధవుడు భీమసేనునితో, అజాతశత్రువు (యుధిష్ఠిరుడు) యశస్వి మద్రుల వృషభునితో పోరాడారు.
6.71.22
सहपुत्रः सहामात्यः शल्येन समसञ्जत ।
विकर्णः सहदेवेन चित्रसेनः शिखण्डिना ॥ ६.७१.२२ ॥
కుమారులు, మంత్రులతో కలిసి శల్యునితో పోరాడాడు; వికర్ణుడు సహదేవునితో, చిత్రసేనుడు శిఖండితో పోరాడారు.
6.71.23
मत्स्या दुर्योधनं जग्मुः शंकुनिं न विशांपते ।
द्रुपदश्चेकितानश्च सात्यकिश्चक महारथः ॥ ६.७१.२३ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, మత్స్యులు దుర్యోధనుని వైపు వెళ్లారు, శకుని వైపు కాదు. ద్రుపదుడు, చేకితానుడు, మహారథుడైన సాత్యకి కూడా (యుద్ధానికి సాగారు).
6.71.24
द्रोणेन समसञ्जन्त सपुत्रेण महात्मना ।
कृपश्च कृतवर्मा च धृष्टद्युम्नमभिद्रुतौ ॥ ६.७१.२४ ॥
మహాత్ముడైన ద్రోణుడు, అతని కుమారునితో (పాండవులు) పోరాడారు; కృపుడు, కృతవర్మ ధృష్టద్యుమ్నుని వైపు పరుగెత్తారు.
6.71.25
एवं प्रव्रजिताश्वानि भ्रान्तनागरथानि च ।
सैन्यानि समसञ्जन्त प्रयुद्धानि समन्ततः ॥ ६.७१.२५ ॥
ఈ విధంగా గుర్రాలు చెల్లాచెదురై పారిపోయాయి, ఏనుగులు రథాలు గందరగోళంతో తిరుగుతుండగా, సేనలు అన్ని వైపులా తీవ్రంగా పోరాడుతూ ఢీకొన్నాయి.
6.71.26
निरभ्रे विद्युतस्तीव्रा दिशश्च रजसा वृताः ।
प्रादुरासन्महोत्काश्च सनिर्घाता विशांपते ॥ ६.७१.२६ ॥
మేఘాలు లేని ఆకాశంలో తీవ్రమైన మెరుపులు కనిపించాయి; దిక్కులు ధూళితో కప్పబడ్డాయి; ఓ ప్రభూ, పెద్ద ఉల్కలు ఉరుములతో ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
6.71.27
प्रादुर्भूतो महावातः पांसुवर्षं पपात च ।
नभस्यन्तर्दधे सूर्यः सैन्येन सजसा वृतः ॥ ६.७१.२७ ॥
పెద్ద గాలి లేచింది, ధూళి వర్షం కురిసింది; సేన రేగిన ధూళితో కప్పబడి ఆకాశంలో సూర్యుడు అదృశ్యమయ్యాడు.
6.71.28
प्रमोहः सर्वसत्वानामतीव समपद्यत ।
रजसा चाभिभूतानामस्त्रजालैश्च तुद्यताम् ॥ ६.७१.२८ ॥
సర్వ ప్రాణులకూ అత్యధిక మోహం కలిగింది; ధూళితో ఆవరించబడి, ఆయుధ జాలాలతో గాయపడుతున్న వారికి తీవ్ర గందరగోళం ఏర్పడింది.
6.71.29
वीरबाहुविसृष्टानां सर्वावरणभेदिनाम् ।
संघातः शरजालानां तुमुलः समपद्यत ॥ ६.७१.२९ ॥
వీరుల బాహువులు విడిచిన, ఏ కవచాన్నైనా ఛేదించే బాణ జాలాల గుంపు భీకరంగా ఏర్పడింది.
6.71.30
प्रकाशं चक्रुराकाशमुद्यतानि भुजोत्तमैः ।
नक्षत्रविमलाभानि शस्त्राणि भरतर्षभ ॥ ६.७१.३० ॥
శ్రేష్ఠ బాహువులు ఎత్తిన ఆయుధాలు, నక్షత్రాల వలె నిర్మల కాంతితో, ఆకాశాన్ని ప్రకాశింపజేశాయి, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
6.71.31
आर्षभाणि विचित्राणि रुक्मजालावृतानि च ।
संपेतुर्दिक्षु सर्वासु चर्माणि भरतर्षभ ॥ ६.७१.३१ ॥
భరత శ్రేష్ఠుడా, ఎద్దు చర్మంతో చేసిన, రంగురంగుల, బంగారు వలలతో కప్పబడిన డాళ్లు అన్ని దిక్కులలో పడిపోయాయి.
6.71.32
सूर्यवर्णैश्च निस्त्रिंशैः पात्यमानानि सर्वशः ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च । ॥ ६.७१.३२ ॥
సూర్యునిలా ప్రకాశించే కత్తులతో అన్ని వైపులా నరకబడిన శరీరాలు, తలలు అన్ని దిక్కులలో కనిపించాయి.
6.71.33
भग्नचक्राक्षनीडाश्च निपातितमहाध्वजाः ।
हताश्वाः पृथिवीं जग्मुस्तत्रतत्र महारथाः ॥ ६.७१.३३ ॥
విరిగిన చక్రాలు, ఇరుసులు, ఆసనాలు కలిగి, గొప్ప ధ్వజాలు కూలి, గుర్రాలు చచ్చిన మహారథులు అక్కడక్కడ నేలపై పడిపోయారు.
6.71.34
परिपेतुर्हयाश्चात्र केचिच्छस्त्रकृतव्रणाः ।
रथान्विपरिकर्षन्तो हतेषु रथयोधिषु ॥ ६.७१.३४ ॥
ఇక్కడ కొన్ని గుర్రాలు ఆయుధ గాయాలతో అటూ ఇటూ పడిపోయాయి; రథయోధులు చచ్చినప్పుడు అవి రథాలను ఈడ్చుకుంటూ తిరిగాయి.
6.71.35
शराहता भिन्नदेहा बद्धयोक्रा हयोत्तमाः ।
युगानि पर्यकर्षन्त तत्रतत्र स्म भारत। ॥ ६.७१.३५ ॥
బాణాలతో కొట్టబడి, శరీరాలు చీలి, కళ్లెం కట్టిన ఉత్తమ గుర్రాలు కాడలను ఈడ్చుకుంటూ అక్కడక్కడ తిరిగాయి, ఓ భారతా.
6.71.36
अदृश्यन्त ससूताश्च साश्वाः सरथयोधिनः ।
एकेन बलिना राजन्वारणेन विमर्दिताः ॥ ६.७१.३६ ॥
ఓ రాజా, సారథులు, గుర్రాలు, రథయోధులతో కూడినవారు ఒకే బలమైన ఏనుగుచేత తొక్కబడినవారుగా కనిపించారు.
6.71.37
गन्धहस्तिमदस्रावमाघ्राय बहवो रणे ।
सन्निपाते बलौघानां गजैर्ममृदिरे गजाः ॥ ६.७१.३७ ॥
యుద్ధంలో మదజలపు వాసనను పసిగట్టి అనేక ఏనుగులు, సేనల ఢీకొనుటలో ఇతర ఏనుగులచే నలిగిపోయాయి.
6.71.38
सतोमरैर्महामात्रैर्निपतद्भिर्गतासुभिः ।
बभूवायोधनं छन्नं नाराचाभिहतैर्गजैः ॥ ६.७१.३८ ॥
ప్రాణాలు విడిచి పడిపోతున్న మావటీలు, ఇనుప అంకుశాలతో, బాణాలచే గాయపడిన ఏనుగులతో యుద్ధభూమి కప్పబడింది.
6.71.39
सन्निपाते बलौघानां प्रेषितैर्वरवारणैः ।
निपेतुर्युधि संभग्नाः सयोधाः सध्वजा गजाः ॥ ६.७१.३९ ॥
సేనల ఢీకొనుటలో శ్రేష్ఠమైన ఏనుగులచే నెట్టబడి, యుద్ధంలో విరిగిపోయిన ఏనుగులు యోధులు, ధ్వజాలతో కూలిపోయాయి.
6.71.40
नागराजोपमैर्हस्तैर्नागैराक्षिप्य संयुगे ।
व्यदृश्यन्त महाराज संभग्ना रथकूबराः ॥ ६.७१.४० ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో నాగరాజుల వంటి తొండాలు కలిగిన ఏనుగులచే ఎత్తి విసరబడి, విరిగిన రథాల కాడలు కనిపించాయి.
6.71.41
विशीर्णरथसङ्घाश्च केशेष्वाक्षिप्य दन्तिभिः ।
द्रुमशाखा इवाविध्य निष्पिष्टा रथिनो रणे ॥ ६.७१.४१ ॥
యుద్ధంలో ఏనుగులు తొండాలతో జుట్టు పట్టి, చెట్టు కొమ్మల్లా ఝళిపించి రథికులను నలిపివేశాయి; రథ సమూహాలు ఛిన్నమయ్యాయి.
6.71.42
रथेषु च रथान्युद्धे संसक्तान्वरवारणाः ।
विकर्षन्तो दिशः सर्वाः संपेतुः सर्वशब्दगाः ॥ ६.७१.४२ ॥
యుద్ధంలో రథాలపై రథాలతో చిక్కుకున్న శ్రేష్ఠ ఏనుగులు, రథాలను ఈడ్చుకుంటూ, అన్ని దిశలలో సకల రకాల గర్జనలతో పరుగెత్తాయి.
6.71.43
तेषां तथा कर्षतां तु गजानां रूपमाबभौ ।
सरःसु नलिनीजालं विषक्तमिव कर्षताम् ॥ ६.७१.४३ ॥
ఆ విధంగా లాగుతున్న ఏనుగుల రూపం కనిపించింది; సరస్సులలో తామరతూళ్ల వల చిక్కుకుని లాగబడుతున్నట్లు ఉంది.
6.71.44
एवं संछादितं तत्र बभूवायोधनं महत् ।
सादिभिश्च पदातैश्च सध्वजैश्च महारथैः ॥ ६.७१.४४ ॥
ఈ విధంగా అక్కడ ఆ మహా యుద్ధభూమి అశ్వారోహులతో, పదాతులతో, ధ్వజాలతో కూడిన మహారథులతో కప్పబడింది.