ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.72.1
शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशांपते ।
भीष्ममाशु महेष्वासमाससाद सुदुर्जयम् ॥ ६.७२.१ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ବିରାଟଙ୍କ ସହ ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ଅଜେୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.72.2
द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासं महाबलम् ।
राज्ञश्चान्यान्रणे शूरान्बहूनार्च्छद्धनंजयः ॥ ६.७२.२ ॥
ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଧନୁର୍ଧର ମହାବଳ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶୂରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.72.3
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः ।
प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च भूमिपान्भूमिपर्षभ ॥ ६.७२.३ ॥
ହେ ଭୂପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାଧନୁର୍ଧର ସୈନ୍ଧବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅମାତ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାମାନଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନ ଆକ୍ରମଣ କଲେ)।
6.72.4
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःसहं चैव समरे भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ६.७२.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନ ଆପଣଙ୍କ ମହାଧନୁର୍ଧର, ଅସହିଷ୍ଣୁ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଦୁଃସହଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.72.5
सहदेवस्तु शकुनिमुलूकं च महारथम् ।
पितापुत्रौ महेष्वासावभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥ ६.७२.५ ॥
କିନ୍ତୁ ସହଦେବ ଶକୁନି ଓ ମହାରଥୀ ଉଲୂକଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ସେମାନେ ପିତାପୁତ୍ର, ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ଅଜେୟ ଥିଲେ।
6.72.6
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः ।
समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस्तव ॥ ६.७२.६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମହାରଥୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହସ୍ତୀ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
6.72.7
माद्रीपुत्रस्तु नकुलः शूरसंक्रन्दनो युधि ।
त्रिगर्तानां बलैः सार्धं समसञ्जत पाण्डवः ॥ ६.७२.७ ॥
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନକୁଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଗର୍ଜନ କରାଉଥିବା, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କଲେ।
6.72.8
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः समरे साल्वकेकयान् ।
सात्यकिश्चेकितानश्च सौभद्रश्च महारथः ॥ ६.७२.८ ॥
କ୍ରୋଧିତ ସାତ୍ୟକି, ଏକିତାନ ଏବଂ ମହାରଥୀ ସୌଭଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ସାଲ୍ଵ ଓ କେକୟଙ୍କ ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ।
6.72.9
धृष्टकेतुश्च समरे राक्षसश्च घटोत्कचः ।
नाकुलिश्च शतानीकः समरे रथपुङ्गवः ।
पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥ ६.७२.९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ, ନକୁଳ ପୁତ୍ର ଶତାନୀକ, ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ — ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ବୀରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରଥସେନା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଧାଇଁଲେ।
6.72.10
सेनापतिरमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः ।
द्रोणेन समरे राजन्समियायोग्रकर्मणा ॥ ६.७२.१० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଅମେୟ ଆତ୍ମା, ମହାବଳୀ ସେନାପତି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଉଗ୍ରକର୍ମା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ।
6.72.11
एवमेते महेष्वासास्तावकाः पाण्डवैः सह ।
समेत्य समरे शूराः संप्राहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.७२.११ ॥
ଏହିପରି ଆପଣଙ୍କ ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର ବୀରମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମିଳିତ ହୋଇ ଘୋର ପ୍ରହାର କଲେ।
6.72.12
मध्यंदिनगते सूर्ये नभस्याकुलतां गते ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ६.७२.१२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚି ଆକାଶ ଉଦ୍ବେଳିତ ହେବା ବେଳେ, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
6.72.13
ध्वजिनो हेमचित्राङ्गा विचरन्तो रणाजिरे ।
सपताका रथा रेजुर्वैयाघ्रपरिवारणाः ॥ ६.७२.१३ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣଚିତ୍ରିତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ରଥସମୂହ ରଣାଙ୍ଗଣରେ ବିଚରଣ କରି ପତାକା ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ବାଘଛାଲର ଆବରଣରେ ଆବୃତ ଥିଲା।
6.72.14
समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् ।
बभूव तुमुलः शब्दः सिंहानामिव नर्दताम् ॥ ६.७२.१४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମହା କୋଳାହଳ ଗର୍ଜନକାରୀ ସିଂହମାନଙ୍କ ପରି ଉଠିଲା।
6.72.15
तत्राद्भुतमपश्यास संप्रहारं सुदारुणम् ।
यदकुर्वन्रणे शूराः सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ ६.७२.१५ ॥
ସେଠାରେ ତୁମେ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ଦେଖିଥିଲ, ଯାହା ଶୂରବୀର ସୃଞ୍ଜୟମାନେ କୌରବଙ୍କ ସହିତ ରଣରେ କରିଥିଲେ।
6.72.16
नैव खं न दिशो राजन्न सूर्यं शत्रुतापन ।
विदिशो वापि पश्यामः शरैर्मुक्तैः समन्ततः ॥ ६.७२.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପଦାୟକ, ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ଚାରିପଟେ ଆକାଶ, ଦିଗ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଉପଦିଗ କିଛି ଦେଖିପାରିଲୁ ନାହିଁ।
6.72.17
शक्तीनां विमलाग्राणां तोमराणां तथास्यताम् ।
निस्त्रिंशानां च पीतानां नीलोत्पलनिभाः प्रभाः ॥ ६.७२.१७ ॥
ନିର୍ମଳ ଅଗ୍ରଭାଗଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି, ତୋମର, ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଖଡ୍ଗ ଓ ପୀତ ଖଡ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭା ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ଥିଲା।
6.72.18
कवचानां विचित्राणां भूषणानां प्रभास्तथा ।
खं दिशः प्रदिशश्चैव भासयामासुरोजसा ॥ ६.७२.१८ ॥
ବିଚିତ୍ର କବଚ ଓ ଭୂଷଣର ପ୍ରଭା ମଧ୍ୟ ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗକୁ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।
6.72.19
वपुर्भिश्च नरेन्द्राणां चन्द्रसूर्यसमप्रभैः ।
विरराज तदा राजंस्तत्रतत्र रणाङ्गणम् ॥ ६.७२.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦେହରେ ସେହି ରଣାଙ୍ଗଣ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଉଠିଲା।
6.72.20
रथसङ्घा नरव्याघ्राः समायान्तश्च संयुगे ।
विरेजुः समरे राजन्ग्रहा इव नभस्तले ॥ ६.७२.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ରଥସମୂହ ଓ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ବୀରମାନେ ଆକାଶରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପରି ରଣରେ ଶୋଭିଲେ।
6.72.21
भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनं महाबलम् ।
अवारयत संक्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.७२.२१ ॥
କିନ୍ତୁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧରେ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ; ସମଗ୍ର ସୈନ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲା।
6.72.22
ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ।
अभ्यङ्गन्तमरे भीमं तैलघौताः सुतेजनाः ॥ ६.७२.२२ ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ପଥରରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା, ତେଲରେ ଧୋଇ ହୋଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.72.23
तस्य शक्तिं महावेगं भीमसेनो महाबलः ।
क्रुद्धाशीविषसंकाशं प्रेषयामास भारत ॥ ६.७२.२३ ॥
ହେ ଭାରତ, ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧିତ ବିଷସର୍ପ ପରି, ମହାବେଗଯୁକ୍ତ ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ହିଁ ଫିଙ୍ଗିଲେ।
6.72.24
तामापतन्तीं सहसा रुक्मदण्डं दुरासदाम् ।
चिच्छेद समरे भीष्मः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.७२.२४ ॥
ହଠାତ୍ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ଭୀଷ୍ମ ରଣରେ ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
6.72.25
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च ।
कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिच्छेद भारत ॥ ६.७२.२५ ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମ ଅନ୍ୟ ଏକ ହଳଦିଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଧନୁକୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
6.72.26
अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबलः ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं युधि ॥ ६.७२.२६ ॥
ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଧନୁକୁ ଫିଙ୍ଗି ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.72.27
सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्ममासाद्य संयुगे ।
आकर्णप्रहितैस्त्रीक्ष्णैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः ॥ ६.७२.२७ ॥
ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣରେ।
6.72.28
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्पितरं ते जनेश्वर ।
ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम् ॥ ६.७२.२८ ॥
ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସେ ତୁମ ପିତା (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା। ତା'ପରେ ସେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ସଂଯୋଜନ କଲା।
6.72.29
वार्ष्णेयस्य रथाद्भीष्मः पातयामास सारथिम् ।
तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ ॥ ६.७२.२९ ॥
ଭୀଷ୍ମ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶୀୟଙ୍କ (ସାତ୍ୟକିଙ୍କ) ରଥରୁ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ପକାଇଦେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ରଥସାରଥି ନିହତ ହେବାରୁ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ପଳାଇଲେ।
6.72.30
तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः ।
ततः सर्वस्य सैन्यस्य निःस्वनस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.७२.३० ॥
ମନ ଓ ପବନ ପରି ବେଗବାନ ସେହି ଘୋଡ଼ା ସେହି ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।
6.72.31
हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अभ्यद्रवत गृह्णीत हयान्यच्छत धावत ॥ ६.७२.३१ ॥
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ହାୟ ହାୟ!' ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ସେମାନେ ଧାଇଁଲେ: 'ଧର, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ରୋକ, ପ୍ରହାର କର, ଦୌଡ଼!'
6.72.32
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति ।
एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.७२.३२ ॥
ଏପରି ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ପ୍ରବଳ କୋଳାହଳ ହେଲା। ସେହି ସମୟରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ
6.72.33
न्यहनत्पाण्डवीं सेनामासुरीमिव वृत्राहा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह ।
स्थिरां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्ममेवाभिदुद्रुवुः ॥ ६.७२.३३ ॥
ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁରସେନା ବଧ କଲା ପରି ସେ ପାଣ୍ଡବସେନା ସଂହାର କଲେ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିବା ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ସୋମକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି ସିଧା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.72.34
धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शान्तनवं रणे ।
अभ्यधावञ्जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.७२.३४ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଧାଇଁଲେ।
6.72.35
तथैव कौरवा राजन्भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.७२.३५ ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୌରବମାନେ ବେଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।