มหาภารตะ · อัธยายะ 6.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.72.1
शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशांपते ।
भीष्ममाशु महेष्वासमाससाद सुदुर्जयम् ॥ ६.७२.१ ॥
ศิขัณฑีพร้อมด้วยพระเจ้าวิราฏแห่งมัตสยะ รีบเข้าโจมตีภีษมะ ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ที่พ่ายแพ้ได้ยากยิ่ง ข้าแต่จอมชน
6.72.2
द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासं महाबलम् ।
राज्ञश्चान्यान्रणे शूरान्बहूनार्च्छद्धनंजयः ॥ ६.७२.२ ॥
ในการรบธนัญชัยได้เข้าโจมตีโทรณะ กฤปะ วิกรรณะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่และผู้มีกำลังมหาศาล และนักรบผู้กล้าหาญของเหล่ากษัตริย์อีกมากมาย
6.72.3
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः ।
प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च भूमिपान्भूमिपर्षभ ॥ ६.७२.३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่แห่งสินธุพร้อมด้วยอำมาตย์และญาติพี่น้อง และกษัตริย์แห่งทิศตะวันออกและทิศใต้ (อรชุนได้เข้าโจมตี)
6.72.4
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःसहं चैव समरे भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ६.७२.४ ॥
ในการรบ ภีมเสนได้เข้าโจมตีทุรโยธน์บุตรของพระองค์ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่และผู้ไม่อดกลั้น และทุรสหะด้วย
6.72.5
सहदेवस्तु शकुनिमुलूकं च महारथम् ।
पितापुत्रौ महेष्वासावभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥ ६.७२.५ ॥
ส่วนสหเทพเข้าโจมตีศกุนิ และอุลูกะผู้เป็นมหารถ บิดาและบุตร ทั้งสองเป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และพ่ายแพ้ได้ยาก
6.72.6
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः ।
समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस्तव ॥ ६.७२.६ ॥
ข้าแต่มหาราช ยุธิษฐิระผู้เป็นมหารถ ได้ต่อสู้กับกองทัพช้างในสงคราม ทั้งที่ถูกบุตรของพระองค์ทำร้ายแล้ว
6.72.7
माद्रीपुत्रस्तु नकुलः शूरसंक्रन्दनो युधि ।
त्रिगर्तानां बलैः सार्धं समसञ्जत पाण्डवः ॥ ६.७२.७ ॥
นกุลบุตรของมาทรี ผู้ทำให้นักรบหวั่นสะท้านในสงคราม ได้ประจัญกับกำลังพลของตริคารตะ
6.72.8
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः समरे साल्वकेकयान् ।
सात्यकिश्चेकितानश्च सौभद्रश्च महारथः ॥ ६.७२.८ ॥
ด้วยความโกรธ สาตยกิ เอกิตานะ และสาวภัทร ผู้เป็นมหารถและเป็นบุตรของสุภัทรา ได้รุกเข้าโจมตีศาลวะและเกเกยะในสงคราม
6.72.9
धृष्टकेतुश्च समरे राक्षसश्च घटोत्कचः ।
नाकुलिश्च शतानीकः समरे रथपुङ्गवः ।
पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥ ६.७२.९ ॥
ในการรบ ธฤษฏเกตุ ราชสะ ฆฏอุตกจ ศตานีกะบุตรของนกุล ผู้เป็นยอดรถศึก นักรบผู้พ่ายแพ้ได้ยากเหล่านี้ พุ่งเข้าปะทะกองรถของบุตรของพระองค์
6.72.10
सेनापतिरमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः ।
द्रोणेन समरे राजन्समियायोग्रकर्मणा ॥ ६.७२.१० ॥
ข้าแต่พระราชา ธฤษฏทยุมนะ ผู้เป็นแม่ทัพ มีจิตใจที่หยั่งวัดมิได้และมีกำลังมหาศาล ได้ประจันหน้ากับโทรณะผู้มีการกระทำอันดุร้ายในสงคราม
6.72.11
एवमेते महेष्वासास्तावकाः पाण्डवैः सह ।
समेत्य समरे शूराः संप्राहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.७२.११ ॥
ดังนั้น นักธนูผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้ของพระองค์ เมื่อประจัญบานกับปาณฑพ นักรบผู้กล้าหาญเหล่านั้นก็ได้ประสานการโจมตีอย่างดุเดือด
6.72.12
मध्यंदिनगते सूर्ये नभस्याकुलतां गते ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ६.७२.१२ ॥
เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นถึงเที่ยงวัน และท้องฟ้าเต็มไปด้วยความปั่นป่วน เการพและปาณฑวะต่างก็ฆ่าฟันกันและกัน
6.72.13
ध्वजिनो हेमचित्राङ्गा विचरन्तो रणाजिरे ।
सपताका रथा रेजुर्वैयाघ्रपरिवारणाः ॥ ६.७२.१३ ॥
รถศึกที่มีตัวถังประดับทองและมีธงชัย เคลื่อนไปมาบนสนามรบ ส่องประกายด้วยธงปตากา ถูกคลุมด้วยเครื่องป้องกันหนังเสือ
6.72.14
समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् ।
बभूव तुमुलः शब्दः सिंहानामिव नर्दताम् ॥ ६.७२.१४ ॥
ในหมู่ผู้ที่มาประชุมกันในสงคราม ต่างปรารถนาชัยชนะเหนือกันและกัน เกิดเสียงอึกทึกดังเหมือนเสียงคำรามของราชสีห์
6.72.15
तत्राद्भुतमपश्यास संप्रहारं सुदारुणम् ।
यदकुर्वन्रणे शूराः सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ ६.७२.१५ ॥
ที่นั่นพระองค์ได้เห็นการปะทะอันน่าอัศจรรย์และน่ากลัวยิ่ง ที่นักรบผู้กล้าหาญแห่งสฤญชัยได้กระทำต่อเการพในสงคราม
6.72.16
नैव खं न दिशो राजन्न सूर्यं शत्रुतापन ।
विदिशो वापि पश्यामः शरैर्मुक्तैः समन्ततः ॥ ६.७२.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน เราไม่อาจเห็นท้องฟ้า ทิศ หรือดวงอาทิตย์ได้เลย แม้แต่ทิศกลางระหว่างทิศทั้งหลาย ก็มองไม่เห็นทั่วทุกด้าน เพราะลูกศรที่ถูกยิงออกไป
6.72.17
शक्तीनां विमलाग्राणां तोमराणां तथास्यताम् ।
निस्त्रिंशानां च पीतानां नीलोत्पलनिभाः प्रभाः ॥ ६.७२.१७ ॥
แสงของหอก ที่มีปลายอันบริสุทธิ์ แหลน และดาบสั้นที่ถูกขว้างและฟาดฟัน และดาบสีเหลือง ส่องประกายดุจดอกบัวสีน้ำเงิน
6.72.18
कवचानां विचित्राणां भूषणानां प्रभास्तथा ।
खं दिशः प्रदिशश्चैव भासयामासुरोजसा ॥ ६.७२.१८ ॥
แสงจากเกราะที่หลากสีและเครื่องประดับ ก็ส่องสว่างท้องฟ้า ทิศทั้งหลาย และทิศกลางด้วยความรุ่งโรจน์ของมัน
6.72.19
वपुर्भिश्च नरेन्द्राणां चन्द्रसूर्यसमप्रभैः ।
विरराज तदा राजंस्तत्रतत्र रणाङ्गणम् ॥ ६.७२.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ลานรบในที่นั้นก็สุกสกาวไปทั่วด้วยร่างของเหล่ากษัตริย์ ที่มีรัศมีดุจดวงจันทร์และดวงอาทิตย์
6.72.20
रथसङ्घा नरव्याघ्राः समायान्तश्च संयुगे ।
विरेजुः समरे राजन्ग्रहा इव नभस्तले ॥ ६.७२.२० ॥
ข้าแต่พระราชา กองรถศึกและนักรบดุจเสือที่รุกเข้าสู่การรบ ส่องแสงเจิดจ้าในสนามรบ ดุจดาวเคราะห์บนท้องนภา
6.72.21
भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनं महाबलम् ।
अवारयत संक्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.७२.२१ ॥
แต่ภีษมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถ ด้วยความโกรธจัด ได้ยับยั้งภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลไว้ ขณะที่กองทัพทั้งหมดมองดูอยู่
6.72.22
ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ।
अभ्यङ्गन्तमरे भीमं तैलघौताः सुतेजनाः ॥ ६.७२.२२ ॥
ลำดับนั้น ลูกศรที่ภีษมะยิงออกมา มีขนปีกสีทอง ลับบนหิน ชุบด้วยน้ำมัน และลับคมเป็นอย่างดี พุ่งเข้าหาภีมะ
6.72.23
तस्य शक्तिं महावेगं भीमसेनो महाबलः ।
क्रुद्धाशीविषसंकाशं प्रेषयामास भारत ॥ ६.७२.२३ ॥
ข้าแต่พระภารตะ ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลได้ส่งหอกที่มีความเร็วสูงยิ่งของตนกลับไปหาภีษมะ หอกนั้นเหมือนงูพิษที่โกรธจัด
6.72.24
तामापतन्तीं सहसा रुक्मदण्डं दुरासदाम् ।
चिच्छेद समरे भीष्मः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.७२.२४ ॥
หอกนั้นพุ่งเข้าหาภีษมะอย่างฉับพลัน มีด้ามทองและต้านทานได้ยาก ภีษมะจึงตัดมันขาดในการรบด้วยลูกศรที่มีข้อปล้องโค้ง
6.72.25
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च ।
कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिच्छेद भारत ॥ ६.७२.२५ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่พระภารตะ ภีษมะใช้ลูกศรภัลละอีกดอกหนึ่งที่คมและมีปลายสีเหลือง ตัดคันธนูของภีมเสนขาดเป็นสองท่อน
6.72.26
अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबलः ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं युधि ॥ ६.७२.२६ ॥
ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลทิ้งคันธนูที่หักแล้วไป แล้วยิงลูกศรจำนวนมากใส่ภีษมะบุตรศานตนุในการรบ
6.72.27
सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्ममासाद्य संयुगे ।
आकर्णप्रहितैस्त्रीक्ष्णैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः ॥ ६.७२.२७ ॥
ฝ่ายสาตยกีรีบเข้าหาภีษมะในการสงคราม แล้วยิงลูกศรที่คมกริบ แหลมเฉียบ และมีพลังร้ายแรง โดยดึงสายธนูจนถึงใบหู
6.72.28
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्पितरं ते जनेश्वर ।
ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम् ॥ ६.७२.२८ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งมนุษย์ สาตยกียิงลูกศรจำนวนมากใส่บิดาของท่าน (ภีษมะ) แล้วจึงเล็งลูกศรที่คมและร้ายแรงยิ่ง
6.72.29
वार्ष्णेयस्य रथाद्भीष्मः पातयामास सारथिम् ।
तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ ॥ ६.७२.२९ ॥
ภีษมะทำให้สารถีของวารษเณยะ (สาตยกี) ตกจากรถ ข้าแต่พระราชา เมื่อสารถีของรถถูกสังหาร ม้าของเขาก็วิ่งหนีไป
6.72.30
तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः ।
ततः सर्वस्य सैन्यस्य निःस्वनस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.७२.३० ॥
ม้าเหล่านั้นวิ่งไปในทิศทางเดียวกันนั้น เร็วดุจใจและลม จากนั้นเสียงอึกทึกดังขึ้นทั่วทั้งกองทัพ
6.72.31
हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अभ्यद्रवत गृह्णीत हयान्यच्छत धावत ॥ ६.७२.३१ ॥
เสียงคร่ำครวญว่า "โอ้!" ดังขึ้นในหมู่ปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พวกเขาพุ่งไปข้างหน้าและร้องว่า "จับมันไว้! หยุดม้าไว้! ตี! บุกเข้าไป!"
6.72.32
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति ।
एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.७२.३२ ॥
เสียงอึกทึกดังขึ้นตรงไปยังรถของยุยุธาน ในขณะนั้นเอง ภีษมะบุตรศานตนุ
6.72.33
न्यहनत्पाण्डवीं सेनामासुरीमिव वृत्राहा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह ।
स्थिरां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्ममेवाभिदुद्रुवुः ॥ ६.७२.३३ ॥
เหมือนพระอินทร์ผู้สังหารวฤตระที่ทำลายกองทัพอสูร ภีษมะก็สังหารกองทัพปาณฑพจนราบ ปัญจาลและโสมกะที่ถูกภีษมะฟันลง ต่างตั้งใจมั่นในการรบ แล้วพุ่งตรงเข้าหาภีษมะเอง
6.72.34
धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शान्तनवं रणे ।
अभ्यधावञ्जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.७२.३४ ॥
ปารถะทั้งหลายนำโดยธฤษฏทยุมนก็พุ่งเข้าหาภีษมะบุตรศานตนุในการรบเช่นกัน ปรารถนาจะพิชิตกองทัพของบุตรท่าน
6.72.35
तथैव कौरवा राजन्भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.७२.३५ ॥
เช่นเดียวกัน ข้าแต่พระราชา เการพทั้งหลายนำโดยภีษมะและโทรณะก็พุ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็ว จากนั้นการรบจึงเริ่มขึ้น