മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.72.1
शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशांपते ।
भीष्ममाशु महेष्वासमाससाद सुदुर्जयम् ॥ ६.७२.१ ॥
ജനാധിപാ, ശിഖണ്ഡി മത്സ്യരാജാവായ വിരാടനോടൊപ്പം മഹാധനുർധരനും ജയിക്കാനാവാത്തവനുമായ ഭീഷ്മനെ വേഗത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
6.72.2
द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासं महाबलम् ।
राज्ञश्चान्यान्रणे शूरान्बहूनार्च्छद्धनंजयः ॥ ६.७२.२ ॥
ധനഞ്ജയൻ യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണൻ, കൃപൻ, വികർണൻ, മഹാധനുർധരനും മഹാബലനുമായവൻ, മറ്റു രാജാക്കന്മാരുടെ അനേകം ശൂരന്മാർ എന്നിവരെ ആക്രമിച്ചു.
6.72.3
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः ।
प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च भूमिपान्भूमिपर्षभ ॥ ६.७२.३ ॥
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, മഹാധനുർധരനായ സൈന്ധവനെയും അമാത്യരോടും ബന്ധുക്കളോടുംകൂടെ, കിഴക്കൻ, തെക്കൻ രാജാക്കന്മാരെയും (അർജുനൻ ആക്രമിച്ചു).
6.72.4
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःसहं चैव समरे भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ६.७२.४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ നിന്റെ മഹാധനുർധരനും ക്രോധശീലനുമായ പുത്രൻ ദുര്യോധനനെയും ദുഃസഹനെയും ആക്രമിച്ചു.
6.72.5
सहदेवस्तु शकुनिमुलूकं च महारथम् ।
पितापुत्रौ महेष्वासावभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥ ६.७२.५ ॥
സഹദേവൻ ശകുനിയെയും മഹാരഥനായ ഉലൂകനെയും ആക്രമിച്ചു; അവർ അച്ഛനും മകനുമായ മഹാധനുർധരരും ജയിക്കാനാവാത്തവരുമായിരുന്നു.
6.72.6
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः ।
समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस्तव ॥ ६.७२.६ ॥
മഹാരാജാവേ, മഹാരഥനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആന സൈന്യവുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു; നിന്റെ പുത്രനാൽ അവൻ മുറിവേറ്റിരുന്നു.
6.72.7
माद्रीपुत्रस्तु नकुलः शूरसंक्रन्दनो युधि ।
त्रिगर्तानां बलैः सार्धं समसञ्जत पाण्डवः ॥ ६.७२.७ ॥
മാദ്രിയുടെ പുത്രനായ നകുലൻ, യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാരെ ഗർജ്ജിപ്പിക്കുന്നവൻ, ത്രിഗർത്തരുടെ സേനകളോടൊപ്പം ഏറ്റുമുട്ടി.
6.72.8
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः समरे साल्वकेकयान् ।
सात्यकिश्चेकितानश्च सौभद्रश्च महारथः ॥ ६.७२.८ ॥
കോപിച്ച സാത്യകി, ഏകിതാനൻ, മഹാരഥനായ സൗഭദ്രൻ എന്നിവർ യുദ്ധത്തിൽ സാല്വന്മാരുടെയും കേകയന്മാരുടെയും നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.72.9
धृष्टकेतुश्च समरे राक्षसश्च घटोत्कचः ।
नाकुलिश्च शतानीकः समरे रथपुङ्गवः ।
पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥ ६.७२.९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ധൃഷ്ടകേതു, രാക്ഷസനായ ഘടോത്കചൻ, നകുലപുത്രനായ ശതാനീകൻ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ — ഇവർ അജയ്യരായി നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ രഥസേനയെ നേരിടാൻ പാഞ്ഞു.
6.72.10
सेनापतिरमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः ।
द्रोणेन समरे राजन्समियायोग्रकर्मणा ॥ ६.७२.१० ॥
രാജാവേ! അളവില്ലാത്ത ആത്മാവുള്ള, മഹാബലനായ സേനാപതി ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ഉഗ്രകർമ്മിയായ ദ്രോണനെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടു.
6.72.11
एवमेते महेष्वासास्तावकाः पाण्डवैः सह ।
समेत्य समरे शूराः संप्राहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.७२.११ ॥
ഇങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ ഈ മഹാവില്ലാളികൾ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ കൂടി ഘോരമായ പോരാട്ടം നടത്തി.
6.72.12
मध्यंदिनगते सूर्ये नभस्याकुलतां गते ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ६.७२.१२ ॥
സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിലെത്തി ആകാശം കലങ്ങിയപ്പോൾ, കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും പരസ്പരം കൊന്നുകളഞ്ഞു.
6.72.13
ध्वजिनो हेमचित्राङ्गा विचरन्तो रणाजिरे ।
सपताका रथा रेजुर्वैयाघ्रपरिवारणाः ॥ ६.७२.१३ ॥
സ്വർണ്ണചിത്രിതമായ ശരീരങ്ങളുള്ള ധ്വജധാരികളായ രഥങ്ങൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച് പതാകകളോടെ തിളങ്ങി; അവ കടുവത്തോൽ പുതപ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
6.72.14
समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् ।
बभूव तुमुलः शब्दः सिंहानामिव नर्दताम् ॥ ६.७२.१४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം ജയിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ഒത്തുകൂടിയവരുടെ മഹാ ആരവം ഗർജ്ജിക്കുന്ന സിംഹങ്ങളുടേതുപോലെ ഉയർന്നു.
6.72.15
तत्राद्भुतमपश्यास संप्रहारं सुदारुणम् ।
यदकुर्वन्रणे शूराः सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ ६.७२.१५ ॥
അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ ശൂരന്മാരായ സൃഞ്ജയർ കൗരവരോടൊപ്പം നടത്തിയ ആ അത്ഭുതകരവും അതിഭയങ്കരവുമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ നീ കണ്ടു.
6.72.16
नैव खं न दिशो राजन्न सूर्यं शत्रुतापन ।
विदिशो वापि पश्यामः शरैर्मुक्तैः समन्ततः ॥ ६.७२.१६ ॥
രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ താപിപ്പിക്കുന്നവനേ, എയ്തുവിട്ട അമ്പുകളാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ആകാശമോ ദിക്കുകളോ സൂര്യനോ ഉപദിക്കുകളോ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
6.72.17
शक्तीनां विमलाग्राणां तोमराणां तथास्यताम् ।
निस्त्रिंशानां च पीतानां नीलोत्पलनिभाः प्रभाः ॥ ६.७२.१७ ॥
കളങ്കമില്ലാത്ത മുനകളുള്ള ശക്തികൾ, തോമരങ്ങൾ, എറിയപ്പെട്ട വാളുകൾ, മഞ്ഞ വാളുകൾ എന്നിവയുടെ പ്രഭ നീലത്താമരപോലെയായിരുന്നു.
6.72.18
कवचानां विचित्राणां भूषणानां प्रभास्तथा ।
खं दिशः प्रदिशश्चैव भासयामासुरोजसा ॥ ६.७२.१८ ॥
വിചിത്രമായ കവചങ്ങളുടെയും ആഭരണങ്ങളുടെയും പ്രഭ ആകാശത്തെയും ദിക്കുകളെയും ഉപദിക്കുകളെയും തേജസ്സോടെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
6.72.19
वपुर्भिश्च नरेन्द्राणां चन्द्रसूर्यसमप्रभैः ।
विरराज तदा राजंस्तत्रतत्र रणाङ्गणम् ॥ ६.७२.१९ ॥
രാജാവേ, ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരുടെ പ്രഭയുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ ശരീരങ്ങളാൽ ആ യുദ്ധഭൂമി അവിടവിടെ പ്രകാശിച്ചു.
6.72.20
रथसङ्घा नरव्याघ्राः समायान्तश्च संयुगे ।
विरेजुः समरे राजन्ग्रहा इव नभस्तले ॥ ६.७२.२० ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറിവന്ന രഥസംഘങ്ങളും നരവ്യാഘ്രന്മാരായ വീരന്മാരും ആകാശത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ യുദ്ധത്തിൽ പ്രകാശിച്ചു.
6.72.21
भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनं महाबलम् ।
अवारयत संक्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.७२.२१ ॥
എന്നാൽ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മർ കോപത്തോടെ മഹാബലനായ ഭീമസേനനെ തടഞ്ഞു; സർവസൈന്യവും കണ്ടുനിൽക്കെ.
6.72.22
ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ।
अभ्यङ्गन्तमरे भीमं तैलघौताः सुतेजनाः ॥ ६.७२.२२ ॥
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ തൊടുത്ത, സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ള, കല്ലിൽ മൂർച്ചകൂട്ടിയ, എണ്ണയിൽ കഴുകിയ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ ഭീമനുനേരെ പാഞ്ഞു.
6.72.23
तस्य शक्तिं महावेगं भीमसेनो महाबलः ।
क्रुद्धाशीविषसंकाशं प्रेषयामास भारत ॥ ६.७२.२३ ॥
ഭാരതാ, മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ കോപിച്ച വിഷസർപ്പംപോലെയുള്ള, മഹാവേഗമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശക്തി ആയുധത്തെ അദ്ദേഹത്തിനുനേരെത്തന്നെ എറിഞ്ഞു.
6.72.24
तामापतन्तीं सहसा रुक्मदण्डं दुरासदाम् ।
चिच्छेद समरे भीष्मः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.७२.२४ ॥
പെട്ടെന്ന് പാഞ്ഞടുത്ത, സ്വർണ്ണദണ്ഡുള്ള, എതിർക്കാനാവാത്ത ആ ശക്തിയെ ഭീഷ്മർ യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞ പർവങ്ങളുള്ള അമ്പുകളാൽ മുറിച്ചു.
6.72.25
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च ।
कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिच्छेद भारत ॥ ६.७२.२५ ॥
പിന്നീട് ഭീഷ്മർ മറ്റൊരു മഞ്ഞ നിറമുള്ള, മൂർച്ചയുള്ള ഭല്ല ബാണം കൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ വില്ല് രണ്ടായി മുറിച്ചു, ഓ ഭാരതാ.
6.72.26
अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबलः ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं युधि ॥ ६.७२.२६ ॥
ഒടിഞ്ഞ വില്ല് വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരെ അനേകം ബാണങ്ങളാൽ ആക്രമിച്ചു.
6.72.27
सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्ममासाद्य संयुगे ।
आकर्णप्रहितैस्त्रीक्ष्णैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः ॥ ६.७२.२७ ॥
പിന്നീട് സാത്യകി വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്തെത്തി, ചെവിവരെ വലിച്ചു തൊടുത്ത അതി മൂർച്ചയുള്ള, തീവ്രമായ അഗ്രമുള്ള ബാണങ്ങളാൽ.
6.72.28
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्पितरं ते जनेश्वर ।
ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम् ॥ ६.७२.२८ ॥
ഓ ജനേശ്വരാ, അവൻ നിങ്ങളുടെ പിതാവിനെ (ഭീഷ്മരെ) അനേകം ബാണങ്ങളാൽ ആക്രമിച്ചു. പിന്നീട് അവൻ മൂർച്ചയുള്ള, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ഒരു ബാണം തൊടുത്തു.
6.72.29
वार्ष्णेयस्य रथाद्भीष्मः पातयामास सारथिम् ।
तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ ॥ ६.७२.२९ ॥
ഭീഷ്മർ വൃഷ്ണിവംശജന്റെ (സാത്യകിയുടെ) രഥത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ സാരഥിയെ വീഴ്ത്തി. ഓ രാജാവേ, രഥസാരഥി കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ അവന്റെ കുതിരകൾ ഓടിപ്പോയി.
6.72.30
तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः ।
ततः सर्वस्य सैन्यस्य निःस्वनस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.७२.३० ॥
മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗമുള്ള ആ കുതിരകൾ അതേ ദിശയിലേക്ക് ഓടി. അപ്പോൾ സർവസൈന്യത്തിലും കോലാഹലം ഉയർന്നു.
6.72.31
हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अभ्यद्रवत गृह्णीत हयान्यच्छत धावत ॥ ६.७२.३१ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ ഇടയിൽ 'അയ്യോ!' എന്ന നിലവിളി ഉയർന്നു. അവർ പാഞ്ഞടുത്തു: 'പിടിക്കൂ, കുതിരകളെ തടയൂ, അടിക്കൂ, ഓടൂ!'
6.72.32
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति ।
एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.७२.३२ ॥
ഇങ്ങനെ യുയുധാനന്റെ രഥത്തിന് നേരെ വലിയ ആരവം ഉയർന്നു. ആ സമയത്ത് ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ
6.72.33
न्यहनत्पाण्डवीं सेनामासुरीमिव वृत्राहा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह ।
स्थिरां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्ममेवाभिदुद्रुवुः ॥ ६.७२.३३ ॥
വൃത്രഹന്താവായ ഇന്ദ്രൻ അസുരസൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹം പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു. ഭീഷ്മരാൽ വധിക്കപ്പെട്ട പാഞ്ചാലരും സോമകരും യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത് നേരിട്ട് ഭീഷ്മരുടെ നേരെ പാഞ്ഞു.
6.72.34
धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शान्तनवं रणे ।
अभ्यधावञ्जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.७२.३४ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ശന്തനുപുത്രൻ ഭീഷ്മരുടെ നേരെ, നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ സൈന്യത്തെ ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പാഞ്ഞു.
6.72.35
तथैव कौरवा राजन्भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.७२.३५ ॥
അതുപോലെ, ഹേ രാജാവേ, ഭീഷ്മരും ദ്രോണരും മുന്നിൽ നിൽക്കെ കൗരവർ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി. അപ്പോൾ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.