మహాభారతం · అధ్యాయం 6.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.73.1
विराटोऽय त्रिभिर्बाणैर्भीष्ममार्च्छन्महारथम् ।
विव्याध तुरमांत्रास्य त्रिभिर्बाणैर्महारथः ॥ ६.७३.१ ॥
విరాటుడు మూడు బాణాలతో మహారథుడైన భీష్ముని ఎదుర్కొన్నాడు; ఆ మహారథుడు మూడు బాణాలతో అతని గుర్రాలను గాయపరిచాడు.
6.73.2
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः कृतहस्तो महाबलः ॥ ६.७३.२ ॥
శాంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు అతనిపై ప్రతిదాడిగా బంగారు రెక్కల పది బాణాలతో అతన్ని గుచ్చాడు; ఆ మహాధనుర్ధారి, నేర్పరి చేతులు కలవాడు, మహాబలుడు.
6.73.3
द्रौणिर्गाण्डीवधन्वानं भीमधन्वा महारथः ।
अविध्यदिषुभिः षङ्भिर्दृढहस्तः स्तनान्तरे ॥ ६.७३.३ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు, భయంకర ధనుస్సు కలిగిన మహారథుడు, దృఢ హస్తుడు, గాండీవ ధనువును ధరించిన అర్జునుని ఆరు బాణాలతో అతని రొమ్ము మధ్యలో గుచ్చాడు.
6.73.4
कार्मुकं तस्य चिच्छेद फल्गुनः परवीरहा ।
अविध्यच्च भृशं तीक्ष्णैः पत्रिभिः शत्रुकर्शनः ॥ ६.७३.४ ॥
శత్రు వీరులను సంహరించిన ఫల్గునుడు అతని ధనుస్సును ఛేదించాడు; శత్రువులను బాధించే అతడు తీక్ష్ణ బాణాలతో అతన్ని తీవ్రంగా గుచ్చాడు.
6.73.5
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगवान्क्रोधमूर्च्छितः ।
अमृष्यमाणः पार्थेन कार्मुकच्छेदमाहवे ॥ ६.७३.५ ॥
ఆ వేగవంతుడు కోపంతో మూర్ఛిల్లి, మరొక ధనుస్సును తీసుకున్నాడు; యుద్ధంలో పార్థుడు తన ధనుస్సును ఛేదించడాన్ని సహించలేకపోయాడు.
6.73.6
अविध्यत्फल्गुनं राजन्नवत्या निशितैः शरैः ।
वासुदेवं च सप्तत्या विव्याध परमेषुभिः ॥ ६.७३.६ ॥
ఓ రాజా! అతడు ఫల్గునుని తొంభై తీక్ష్ణ బాణాలతో గుచ్చాడు; వాసుదేవుని డెబ్బై ఉత్తమ బాణాలతో గాయపరిచాడు.
6.73.7
ततः क्रोधाभिताम्राक्षः कृष्णेन सह फल्गुनः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य चिन्तयित्वा पुनःपुनः ॥ ६.७३.७ ॥
అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో అర్జునుడు కృష్ణునితో కలిసి దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి పదే పదే ఆలోచించాడు.
6.73.8
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः ।
गाण्डीवधन्वा संक्रुद्धः शितान्सन्नतपर्वणः ॥ ६.७३.८ ॥
శత్రువులను బాధించే గాండీవ ధనువు ధరించిన అర్జునుడు కోపంతో ఎడమ చేతితో ధనువును గట్టిగా నొక్కి, వంగిన కణుపులున్న వాడి బాణాలను తీసుకున్నాడు.
6.73.9
जीवितान्तकरान्घोरान्समादत्त शिलीमुखान् ।
तैस्तूर्णं समरेऽविध्यद्रौणिं बलवतां वरः ॥ ६.७३.९ ॥
ప్రాణాలను హరించే భయంకర బాణాలను తీసుకుని, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు వాటితో యుద్ధంలో వెంటనే ద్రోణపుత్రుని గుచ్చాడు.
6.73.10
तस्य ते कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ।
न विव्यथे च निर्भिन्नो द्रौणिर्गाण्डीवधन्वना ॥ ६.७३.१० ॥
అతని కవచాన్ని చీల్చి ఆ బాణాలు యుద్ధంలో రక్తాన్ని త్రాగాయి; గాండీవధనువు వారిచే గుచ్చబడినా ద్రోణపుత్రుడు బాధపడలేదు.
6.73.11
तथैव च शरान्द्रौणिः प्रविमुञ्चन्नविह्वलः ।
तस्थौ च समरे राजंस्त्रातुमिच्छन्महाव्रतम् ॥ ६.७३.११ ॥
అదేవిధంగా ద్రోణపుత్రుడు చలించకుండా బాణాలు ప్రయోగిస్తూ నిలిచాడు; ఓ రాజా, తన మహావ్రతాన్ని కాపాడుకోవాలని కోరుతూ యుద్ధంలో నిలబడ్డాడు.
6.73.12
तस्य तत्सुमहत्कर्म शशंसुः कुरुसत्तमाः ।
यत्कृष्णाभ्यां समेताभ्यामभ्यापतत संयुगे ॥ ६.७३.१२ ॥
కురువీరులలో శ్రేష్ఠులు అతని ఆ మహత్కార్యాన్ని ప్రశంసించారు; ఇద్దరు కృష్ణులు కలిసి ఉండగా యుద్ధంలో వారిపైనే అతడు దాడి చేశాడు.
6.73.13
स हि नित्यमनीकेषु युध्यतेऽभयमास्तितः ।
अस्त्रग्रामं ससंहारं द्रोणात्प्राप्य सुदुर्लभम् ॥ ६.७३.१३ ॥
అతడు ఎల్లప్పుడూ సేనల మధ్య భయం లేకుండా యుద్ధం చేస్తాడు; ద్రోణుడి వద్ద ఉపసంహార విధితో కూడిన, అత్యంత దుర్లభమైన అస్త్ర సమూహాన్ని పొందాడు.
6.73.14
ममैष आचार्यसुतो द्रोणस्यापि प्रियः सुतः ।
ब्राह्मणश्च विशेषेण माननीयो ममेति च ॥ ६.७३.१४ ॥
ఇతడు నా గురువు కుమారుడు, ద్రోణుడికి కూడా ప్రియమైన కుమారుడు, బ్రాహ్మణుడు కూడా; ప్రత్యేకంగా ఇతడు నాచే గౌరవించదగినవాడు అని (అతడు భావిస్తాడు).
6.73.15
समास्थआय मतिं वीरो बीभत्सुः सत्रुतापनः ।
कृपां चक्रे रथश्रेष्ठो भारद्वाजसुतं प्रति ॥ ६.७३.१५ ॥
శత్రువులను తపింపజేసే ఆ వీరుడు బీభత్సుడు (అర్జునుడు), మనసును నిశ్చయించుకుని, రథికులలో శ్రేష్ఠుడై, భారద్వాజుని కుమారుడి (అశ్వత్థామ) పట్ల కరుణ చూపాడు.
6.73.16
द्रौणिं त्यक्त्वा ततो युद्धे कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
युयुधे तावकान्निघ्नंस्त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ६.७३.१६ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ద్రౌణిని (అశ్వత్థామను) విడిచి, కుంతీ కుమారుడు శ్వేతవాహనుడు (అర్జునుడు), వేగంగా మీ వారిని సంహరిస్తూ, పరాక్రమంగా పోరాడాడు.
6.73.17
दुर्योधनस्तु दशभिर्गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
भीमसेनं महेष्वासं रुक्मपुङ्खैः समार्पयत् ॥ ६.७३.१७ ॥
అయితే దుర్యోధనుడు రాతిపై సానపెట్టిన, రాబందు ఈకలున్న, బంగారపు పుంఖాలతో కూడిన పది బాణాలతో మహాధనుర్ధారి భీమసేనుడిని పూర్తిగా గాయపరిచాడు.
6.73.18
भीमसेनः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् ।
चित्रं कार्मुकमादत्त शरांश्च निशितान्दश ॥ ६.७३.१८ ॥
అత్యంత క్రుద్ధుడైన భీమసేనుడు ప్రాణాలు తీసే, దృఢమైన, విచిత్రమైన విల్లును పట్టుకుని, పది వాడి బాణాలను తీసుకున్నాడు.
6.73.19
आकर्णप्रहितैस्तीक्ष्णैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः ।
अविध्यत्तूर्णमव्यग्रः कुरुराजं महोरसि ॥ ६.७३.१९ ॥
చెవి వరకు లాగి ప్రయోగించిన వాడి, వేగవంతమైన, సరళంగా పోయే బాణాలతో అతడు నిశ్చలంగా వెంటనే కురురాజు విశాల వక్షాన్ని గుచ్చాడు.
6.73.20
तस्य काञ्चनसूत्रस्थः शरैः संछादितो मणिः ।
रराजोरसि खे सूर्यो ग्रहैरिव समावृतः ॥ ६.७३.२० ॥
అతని వక్షంపై బంగారు దారంలో ఉన్న మణి బాణాలతో కప్పబడి ఆకాశంలో గ్రహాలతో చుట్టబడిన సూర్యునిలా ప్రకాశించింది.
6.73.21
पुत्रस्तु तव तेजस्वी भीमसेनेन ताडित ।
नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं मदोत्कटः ॥ ६.७३.२१ ॥
మీ తేజస్వి కుమారుడు భీమసేనునిచే కొట్టబడి, మదముతో ఉన్మత్తమైన ఏనుగు చప్పట్ల శబ్దాన్ని సహించనట్లు సహించలేకపోయాడు.
6.73.22
ततः शरैर्महाराज रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
भीमं विव्याध संक्रुद्धस्त्रासयानो वरूथिनीम् ॥ ६.७३.२२ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, కోపంతో అతడు బంగారు రెక్కలు గలిగి రాతిపై సానబెట్టిన బాణాలతో, సైన్యాన్ని భయపెడుతూ భీముని గుచ్చాడు.
6.73.23
तौ युध्यमानौ समरे भृशमन्योन्यविक्षतौ ।
पुत्रौ ते देवसंकाशौ व्यरोचेतां महाबलौ ॥ ६.७३.२३ ॥
యుద్ధంలో పోరాడుతూ ఒకరినొకరు బాగా గాయపరచుకున్న మీ దేవతాసమాన, మహాబలవంతులైన ఆ ఇద్దరు కుమారులు ప్రకాశించారు.
6.73.24
चित्रसेनं नरव्याघ्रं सौभद्रः परवीरहा ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैः पुरुमित्रं च सप्तभिः ॥ ६.७३.२४ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే సౌభద్రుడు, నరవ్యాఘ్రుడైన చిత్రసేనుని పది బాణాలతో, పురుమిత్రుని ఏడు బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.73.25
सत्यव्रतं च सप्तत्या विद्ध्वा शक्रसमो युधि ।
नृत्यन्निव रणे वीर आर्तिं नः समजीजनत् ॥ ६.७३.२५ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానుడైన ఆ వీరుడు సత్యవ్రతుడిని డెబ్బై బాణాలతో గుచ్చి, రణంలో నర్తిస్తున్నట్లుగా మనకు బాధ కలిగించాడు.
6.73.26
तं प्रत्यविध्यद्दशभिश्चित्रसेनः शिलीमुखैः ।
सत्यव्रतश्च नवभिः पुरुमित्रश्च सप्तभिः ॥ ६.७३.२६ ॥
చిత్రసేనుడు అతడిని పది బాణాలతో ఎదుర్కొని కొట్టాడు; సత్యవ్రతుడు తొమ్మిదితో, పురుమిత్రుడు ఏడుతో కొట్టారు.
6.73.27
स विद्धो विक्षरन्रक्तं शत्रुसंवारणं महत् ।
चिच्छेद चित्रसेनस्य चित्रं कार्मुकमार्जुनिः ॥ ६.७३.२७ ॥
గాయపడి రక్తం స్రవిస్తూ, శత్రువులను అడ్డుకునే ఆ అర్జునుని కుమారుడు చిత్రసేనుని అందమైన గొప్ప విల్లును ఖండించాడు.
6.73.28
भित्त्वा चास्य तनुत्राणं शरेणोरस्यताडयत् ।
ततस्ते तावका वीरा राजपुत्रा महारथाः ॥ ६.७३.२८ ॥
అతని కవచాన్ని చీల్చి, బాణంతో అతని ఛాతీపై కొట్టాడు. అప్పుడు మీ వీర రాకుమారులు, మహారథులు—
6.73.29
समेत्य युधि संरब्धा विव्यधुर्निशितैः शरैः ।
तांश्च सर्वाञ्शरैस्तीक्ष्णैर्जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.७३.२९ ॥
యుద్ధంలో కలసి కోపంతో వారు పదునైన బాణాలతో అతడిని గుచ్చారు; కానీ పరమాస్త్రాలు తెలిసిన అతడు వారందరినీ వాడి బాణాలతో సంహరించాడు.
6.73.30
तस्य दृष्ट्वा तु तत्कर्म परिवव्रुः सुतास्तव ।
दहन्तं समरे सैन्यं वने कक्षं यथोल्बणम् ॥ ६.७३.३० ॥
అతని ఆ కార్యాన్ని చూసి మీ కుమారులు అతడిని చుట్టుముట్టారు; అతడు యుద్ధంలో సైన్యాన్ని అడవిలో భయంకరమైన అగ్ని పొదను దహించినట్లు దహిస్తున్నాడు.
6.73.31
अपेतशिशिरे काले समिद्धमिव पावकम् ।
अत्यरोचत सौभद्रस्तव सैन्यानि नाशयन् ॥ ६.७३.३१ ॥
శిశిర ఋతువు గడిచిన తర్వాత ప్రజ్వలించిన అగ్నిలా సౌభద్రుడు మీ సేనలను నాశనం చేస్తూ అత్యధికంగా ప్రకాశించాడు.
6.73.32
तत्तस्य चरितं दृष्ट्वा पौत्रस्तव विशांपते ।
लक्ष्मणोऽभ्यपतत्तूर्णं सात्तीपुत्रमाहवे ॥ ६.७३.३२ ॥
అతని ఆ పరాక్రమాన్ని చూసి, రాజా, మీ మనవడు లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో సాత్యకి కుమారుడిపై వేగంగా దాడి చేశాడు.
6.73.33
अभिमन्युस्तु संक्रुद्धो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
विव्याध निशितैः षङभिः सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ ६.७३.३३ ॥
అభిమన్యుడు కోపోద్రిక్తుడై శుభలక్షణుడైన లక్ష్మణుడిని ఆరు పదునైన బాణాలతో, అతని సారథిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
6.73.34
तथैव लक्ष्मणो राजन्सौभद्रं निशितैः शरैः ।
अविध्यत महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७३.३४ ॥
అలాగే లక్ష్మణుడు కూడా, రాజా, సౌభద్రుడిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు; మహారాజా, అది అద్భుతంగా అనిపించింది.
6.73.35
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सारथिं च महाबलः ।
अभ्यद्रवत सौभद्रो लक्ष्मणं निशितैः शरैः ॥ ६.७३.३५ ॥
అతని నాలుగు గుర్రాలను, సారథిని చంపిన మహాబలుడైన సౌభద్రుడు పదునైన బాణాలతో లక్ష్మణుడిపై విరుచుకుపడ్డాడు.
6.73.36
हताश्वे तु रथे तिष्ठँल्लक्ष्मणः परवीरहा ।
शक्तिं चिक्षेप संक्रुद्धः सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ ६.७३.३६ ॥
గుర్రాలు చంపబడిన రథంపై నిలబడిన శత్రువీరుల సంహారకుడైన లక్ష్మణుడు కోపంతో సౌభద్రుని రథం వైపు శక్తిని విసిరాడు.
6.73.37
तामापतन्तीं सहसा घोररूपां दुरासदाम् ।
अभिमन्युः शरैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद भुजगोपमाम् ॥ ६.७३.३७ ॥
అకస్మాత్తుగా దూసుకువచ్చిన, భయంకర రూపంతో ఎదుర్కొనరాని ఆ శక్తిని, అభిమన్యుడు పదునైన బాణాలతో పాము వలె ఛేదించాడు.
6.73.38
ततः स्वरथमारोप्य लक्ष्मणं गौतमस्तदा ।
अपोवाह रथेनाजौ सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.७३.३८ ॥
అప్పుడు గౌతముడు లక్ష్మణుడిని తన రథంపై ఎక్కించుకుని, యుద్ధంలో సైన్యమంతా చూస్తుండగా రథంపై అతన్ని తీసుకువెళ్లాడు.
6.73.39
ततः समाकुले तस्मिन्वर्तमाने महाभये ।
अभ्यद्रवञ्जिघांसन्तः परस्परवधैषिणः ॥ ६.७३.३९ ॥
అప్పుడా మహాభయంకర, అల్లకల్లోల యుద్ధంలో, ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుతూ వారు పరస్పరం దూసుకుపోయారు.
6.73.40
तावकाश्च महेष्वासाः पाण्डवाश्च महारथाः ।
जुह्वन्तः समरे प्राणान्निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ६.७३.४० ॥
మీ మహా ధనుర్ధరులు, పాండవ మహారథులు, యుద్ధంలో ప్రాణాలనే ఆహుతులుగా సమర్పిస్తూ ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు.
6.73.41
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभइः समयुध्यन्त सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ ६.७३.४१ ॥
జుట్టు విరబోసుకుని, కవచాలు లేక, రథాలు లేక, విల్లులు విరిగిన సృంజయులు కౌరవులతో తమ బాహువులతోనే పోరాడారు.
6.73.42
ततो भीष्मो महाबाहुः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
सेनां जघान संक्रुद्धो दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ॥ ६.७३.४२ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు, మహాబలుడైన భీష్ముడు కోపించి, దివ్యాస్త్రాలతో మహాత్ముడైన పాండవుల సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
6.73.43
हतेश्वरैर्गजैस्तत्र नरैरश्वैश्च पातितैः ।
रथिभिः सादिभिश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.७३.४३ ॥
అక్కడ యజమానులను కోల్పోయి కూలిన ఏనుగులతో, మనుషులతో, గుర్రాలతో, రథికులతో, అశ్వికులతో భూమి పూర్తిగా కప్పబడింది.