มหาภารตะ · อัธยายะ 6.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.73.1
विराटोऽय त्रिभिर्बाणैर्भीष्ममार्च्छन्महारथम् ।
विव्याध तुरमांत्रास्य त्रिभिर्बाणैर्महारथः ॥ ६.७३.१ ॥
วิราฏก็โจมตีมหารถีภีษมะด้วยลูกศรสามดอก และมหารถีผู้นั้นก็แทงม้าของภีษมะด้วยลูกศรสามดอก
6.73.2
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः कृतहस्तो महाबलः ॥ ६.७३.२ ॥
ภีษมะ บุตรของศานตนุ แทงตอบด้วยลูกศรสิบดอกที่มีขนปีกทองคำ มหาธนูผู้มีมือชำนาญและมีกำลังมหาศาลผู้นั้น
6.73.3
द्रौणिर्गाण्डीवधन्वानं भीमधन्वा महारथः ।
अविध्यदिषुभिः षङ्भिर्दृढहस्तः स्तनान्तरे ॥ ६.७३.३ ॥
โทรณบุตร มหารถีผู้มีธนูอันน่าสะพรึง มือมั่นคง ได้แทงอรชุน ผู้ถือคัณฑีวะ ที่กลางอกด้วยลูกศรหกดอก
6.73.4
कार्मुकं तस्य चिच्छेद फल्गुनः परवीरहा ।
अविध्यच्च भृशं तीक्ष्णैः पत्रिभिः शत्रुकर्शनः ॥ ६.७३.४ ॥
ผู้ปราบวีรชนฝ่ายศัตรูคือฟัลคุนะ ได้ตัดคันธนูของเขาขาด และผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่นก็แทงเขาอย่างหนักด้วยลูกศรคมกล้า
6.73.5
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगवान्क्रोधमूर्च्छितः ।
अमृष्यमाणः पार्थेन कार्मुकच्छेदमाहवे ॥ ६.७३.५ ॥
วีรบุรุษผู้ว่องไวนั้น ถูกความโกรธครอบงำ จับคันธนูอีกคันหนึ่ง ทนไม่ได้ที่ปารถะตัดคันธนูของตนในการรบ
6.73.6
अविध्यत्फल्गुनं राजन्नवत्या निशितैः शरैः ।
वासुदेवं च सप्तत्या विव्याध परमेषुभिः ॥ ६.७३.६ ॥
ข้าแต่พระราชา เขาแทงฟัลคุนะด้วยลูกศรคมเก้าสิบดอก และแทงวาสุเทพด้วยลูกศรอันยอดเยี่ยมเจ็ดสิบดอก
6.73.7
ततः क्रोधाभिताम्राक्षः कृष्णेन सह फल्गुनः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य चिन्तयित्वा पुनःपुनः ॥ ६.७३.७ ॥
ครั้นแล้ว อรชุนนัยน์ตาแดงก่ำด้วยความโกรธ พร้อมด้วยพระกฤษณะ ถอนหายใจยาวและร้อน และครุ่นคิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.73.8
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः ।
गाण्डीवधन्वा संक्रुद्धः शितान्सन्नतपर्वणः ॥ ६.७३.८ ॥
ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น ผู้ถือคัณฑีวะ โกรธจัด บีบคันธนูแน่นด้วยมือซ้าย และหยิบลูกศรคมที่มีข้อโค้งงอ
6.73.9
जीवितान्तकरान्घोरान्समादत्त शिलीमुखान् ।
तैस्तूर्णं समरेऽविध्यद्रौणिं बलवतां वरः ॥ ६.७३.९ ॥
หยิบลูกศรอันน่ากลัวที่นำความตาย ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง รีบแทงโทรณบุตรในสนามรบด้วยลูกศรเหล่านั้น
6.73.10
तस्य ते कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ।
न विव्यथे च निर्भिन्नो द्रौणिर्गाण्डीवधन्वना ॥ ६.७३.१० ॥
ลูกศรเหล่านั้นทะลุเกราะของเขาและดื่มเลือดในสนามรบ ส่วนโทรณบุตรแม้ถูกผู้ถือคัณฑีวะแทงทะลุ ก็ไม่หวั่นไหว
6.73.11
तथैव च शरान्द्रौणिः प्रविमुञ्चन्नविह्वलः ।
तस्थौ च समरे राजंस्त्रातुमिच्छन्महाव्रतम् ॥ ६.७३.११ ॥
ข้าแต่พระราชา โทรณบุตรก็ยังคงยิงลูกศรต่อไปโดยไม่สะทกสะท้าน และยืนหยัดในการรบ ปรารถนาจะรักษาวัตรอันยิ่งใหญ่ของตน
6.73.12
तस्य तत्सुमहत्कर्म शशंसुः कुरुसत्तमाः ।
यत्कृष्णाभ्यां समेताभ्यामभ्यापतत संयुगे ॥ ६.७३.१२ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุสรรเสริญการกระทำอันยิ่งใหญ่ยิ่งนั้นของเขา คือการที่เขาโจมตีกฤษณะทั้งสองซึ่งร่วมมือกัน ในการรบ
6.73.13
स हि नित्यमनीकेषु युध्यतेऽभयमास्तितः ।
अस्त्रग्रामं ससंहारं द्रोणात्प्राप्य सुदुर्लभम् ॥ ६.७३.१३ ॥
เพราะเขาย่อมต่อสู้ในกองทัพทุกเมื่อด้วยความไม่หวาดกลัว โดยได้รับจากโทรณะซึ่งคลังอาวุธพร้อมวิธีถอนคืน ซึ่งยากจะได้มาอย่างยิ่ง
6.73.14
ममैष आचार्यसुतो द्रोणस्यापि प्रियः सुतः ।
ब्राह्मणश्च विशेषेण माननीयो ममेति च ॥ ६.७३.१४ ॥
"นี่คือบุตรของอาจารย์ของข้า เป็นบุตรที่รักของโทรณะด้วย และเป็นพราหมณ์ โดยเฉพาะเขาเป็นผู้ควรได้รับความเคารพจากข้า" เขาคิดดังนี้
6.73.15
समास्थआय मतिं वीरो बीभत्सुः सत्रुतापनः ।
कृपां चक्रे रथश्रेष्ठो भारद्वाजसुतं प्रति ॥ ६.७३.१५ ॥
วีรบุรุษพีภัตสุ ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น ตั้งใจมั่นแล้ว ผู้เป็นเลิศแห่งนักรบบนรถศึก ได้แสดงความเมตตาต่อบุตรของภารทวาชะ คืออัศวัตถามัน
6.73.16
द्रौणिं त्यक्त्वा ततो युद्धे कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
युयुधे तावकान्निघ्नंस्त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ६.७३.१६ ॥
จากนั้น บุตรของกุนตี ผู้มีม้าขาว คืออรชุน ละโทรณบุตรไว้ในการรบ ต่อสู้โดยรีบเร่ง ผู้มีความกล้าหาญ สังหารพลของท่าน
6.73.17
दुर्योधनस्तु दशभिर्गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
भीमसेनं महेष्वासं रुक्मपुङ्खैः समार्पयत् ॥ ६.७३.१७ ॥
ส่วนทุรโยธน์ได้แทงมหาธนูภีมเสนด้วยลูกศรสิบดอกที่ลับบนหิน มีขนปีกแร้ง และมีด้ามทองคำ
6.73.18
भीमसेनः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् ।
चित्रं कार्मुकमादत्त शरांश्च निशितान्दश ॥ ६.७३.१८ ॥
ภีมเสนผู้โกรธจัดยิ่ง หยิบคันธนูอันมั่นคงและงดงามพิสดาร ซึ่งทำให้ถึงแก่ความตาย และลูกศรคมสิบดอก
6.73.19
आकर्णप्रहितैस्तीक्ष्णैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः ।
अविध्यत्तूर्णमव्यग्रः कुरुराजं महोरसि ॥ ६.७३.१९ ॥
ด้วยลูกศรคม รวดเร็ว พุ่งตรง ซึ่งยิงโดยดึงสายธนูมาถึงใบหู เขาแทงกลางอกอันกว้างของกษัตริย์แห่งกุรุอย่างรวดเร็วและไม่รีบร้อน
6.73.20
तस्य काञ्चनसूत्रस्थः शरैः संछादितो मणिः ।
रराजोरसि खे सूर्यो ग्रहैरिव समावृतः ॥ ६.७३.२० ॥
อัญมณีบนด้ายทองคำที่หน้าอกของเขา แม้จะถูกลูกศรปกคลุม ก็ส่องประกายดุจดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าที่ล้อมรอบด้วยดาวเคราะห์
6.73.21
पुत्रस्तु तव तेजस्वी भीमसेनेन ताडित ।
नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं मदोत्कटः ॥ ६.७३.२१ ॥
บุตรของท่านผู้กล้าหาญ ถูกภีมเสนตีแล้ว ก็ทนไม่ได้ เหมือนช้างตกมันที่ทนเสียงปรบฝ่ามือไม่ได้
6.73.22
ततः शरैर्महाराज रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
भीमं विव्याध संक्रुद्धस्त्रासयानो वरूथिनीम् ॥ ६.७३.२२ ॥
ครั้นแล้ว มหาราช ผู้โกรธจัด ได้ยิงภีมะด้วยลูกศรที่มีขนปีกสีทอง และลับด้วยหิน ทำให้กองทัพหวาดกลัว
6.73.23
तौ युध्यमानौ समरे भृशमन्योन्यविक्षतौ ।
पुत्रौ ते देवसंकाशौ व्यरोचेतां महाबलौ ॥ ६.७३.२३ ॥
บุตรทั้งสองของท่าน ซึ่งเทียมเทพและมีกำลังมาก ต่อสู้กันในสมรภูมิ บาดเจ็บกันและกันอย่างสาหัส ต่างก็รุ่งโรจน์ออกมา
6.73.24
चित्रसेनं नरव्याघ्रं सौभद्रः परवीरहा ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैः पुरुमित्रं च सप्तभिः ॥ ६.७३.२४ ॥
เซาภัทร ผู้สังหารวีรบุรุษของฝ่ายศัตรู ได้ยิงจิตรเสนะ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ด้วยลูกศรสิบดอก และยิงปุรุมิตรด้วยเจ็ดดอก
6.73.25
सत्यव्रतं च सप्तत्या विद्ध्वा शक्रसमो युधि ।
नृत्यन्निव रणे वीर आर्तिं नः समजीजनत् ॥ ६.७३.२५ ॥
วีรบุรุษผู้เทียมเท่าพระอินทร์ในการรบ ยิงสัตยวรตด้วยลูกศรเจ็ดสิบดอก แล้วเหมือนกับเต้นรำอยู่ในการรบ ได้ก่อความทุกข์ใหญ่หลวงแก่พวกเรา
6.73.26
तं प्रत्यविध्यद्दशभिश्चित्रसेनः शिलीमुखैः ।
सत्यव्रतश्च नवभिः पुरुमित्रश्च सप्तभिः ॥ ६.७३.२६ ॥
จิตรเสนะยิงตอบกลับด้วยลูกศรสิบดอก สัตยวรตด้วยเก้าดอก และปุรุมิตรด้วยเจ็ดดอก
6.73.27
स विद्धो विक्षरन्रक्तं शत्रुसंवारणं महत् ।
चिच्छेद चित्रसेनस्य चित्रं कार्मुकमार्जुनिः ॥ ६.७३.२७ ॥
เขาถูกยิงจนเลือดไหลออกมา เป็นผู้ป้องกันศัตรูได้อย่างยิ่ง บุตรของอรชุนได้ตัดคันธนูอันวิจิตรของจิตรเสนะขาด
6.73.28
भित्त्वा चास्य तनुत्राणं शरेणोरस्यताडयत् ।
ततस्ते तावका वीरा राजपुत्रा महारथाः ॥ ६.७३.२८ ॥
เขาทะลุเกราะของจิตรเสนะ แล้วยิงลูกศรถูกอกของเขา จากนั้นวีรบุรุษทั้งหลายของท่าน และเจ้าชายผู้เป็นมหารถทั้งหลาย
6.73.29
समेत्य युधि संरब्धा विव्यधुर्निशितैः शरैः ।
तांश्च सर्वाञ्शरैस्तीक्ष्णैर्जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.७३.२९ ॥
มาประชุมกันในการรบด้วยความโกรธ ยิงเขาด้วยลูกศรคม แต่ผู้รู้อาวุธชั้นยอดได้สังหารทั้งหมดด้วยลูกศรแหลมคม
6.73.30
तस्य दृष्ट्वा तु तत्कर्म परिवव्रुः सुतास्तव ।
दहन्तं समरे सैन्यं वने कक्षं यथोल्बणम् ॥ ६.७३.३० ॥
บุตรทั้งหลายของท่านเห็นการกระทำของเขาแล้ว จึงล้อมเขาไว้ ขณะที่เขาเผาทำลายกองทัพในสมรภูมิ เหมือนไฟอันร้อนแรงเผาพงป่าในป่า
6.73.31
अपेतशिशिरे काले समिद्धमिव पावकम् ।
अत्यरोचत सौभद्रस्तव सैन्यानि नाशयन् ॥ ६.७३.३१ ॥
เมื่อฤดูหนาวผ่านพ้นไป เซาภัทรก็รุ่งโรจน์ยิ่งนัก เหมือนไฟที่ลุกโชน ทำลายกองทัพของท่าน
6.73.32
तत्तस्य चरितं दृष्ट्वा पौत्रस्तव विशांपते ।
लक्ष्मणोऽभ्यपतत्तूर्णं सात्तीपुत्रमाहवे ॥ ६.७३.३२ ॥
เมื่อเห็นการกระทำของเขา หลานของท่าน ลักษมณะ โอ้ เจ้าแห่งมนุษย์ ได้รีบพุ่งเข้าใส่บุตรของสาตยากิในการรบ
6.73.33
अभिमन्युस्तु संक्रुद्धो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
विव्याध निशितैः षङभिः सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ ६.७३.३३ ॥
ส่วนอภิมันยุผู้โกรธจัด ได้ยิงลักษมณะผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล ด้วยลูกศรคมหกดอก และยิงสารถีของเขาด้วยสามดอก
6.73.34
तथैव लक्ष्मणो राजन्सौभद्रं निशितैः शरैः ।
अविध्यत महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७३.३४ ॥
ลักษมณะก็เช่นกัน โอ้ พระราชา ได้ยิงบุตรของสุภัทราด้วยลูกศรคม โอ้ มหาราช เหตุการณ์นั้นช่างน่าอัศจรรย์
6.73.35
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सारथिं च महाबलः ।
अभ्यद्रवत सौभद्रो लक्ष्मणं निशितैः शरैः ॥ ६.७३.३५ ॥
เซาภัทรผู้มีกำลังมาก ฆ่าม้าสี่ตัวและสารถีของเขาแล้ว จึงพุ่งเข้าใส่ลักษมณะด้วยลูกศรคม
6.73.36
हताश्वे तु रथे तिष्ठँल्लक्ष्मणः परवीरहा ।
शक्तिं चिक्षेप संक्रुद्धः सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ ६.७३.३६ ॥
ลักษมณะผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ยืนอยู่บนรถที่ม้าถูกฆ่าแล้ว ด้วยความโกรธ ได้ขว้างหอกไปยังรถของอภิมันยุ
6.73.37
तामापतन्तीं सहसा घोररूपां दुरासदाम् ।
अभिमन्युः शरैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद भुजगोपमाम् ॥ ६.७३.३७ ॥
อภิมันยุได้ตัดหอกนั้น ที่พุ่งเข้ามาอย่างกะทันหัน มีรูปร่างน่าสะพรึงและยากจะต้านทาน ด้วยลูกศรคม เหมือนการตัดงู
6.73.38
ततः स्वरथमारोप्य लक्ष्मणं गौतमस्तदा ।
अपोवाह रथेनाजौ सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.७३.३८ ॥
ครั้งนั้น เคาตมะ ได้ยกลักษมณะขึ้นรถของตนเอง แล้วนำเขาออกไปจากสนามรบด้วยรถ ขณะที่กองทัพทั้งหมดมองดูอยู่
6.73.39
ततः समाकुले तस्मिन्वर्तमाने महाभये ।
अभ्यद्रवञ्जिघांसन्तः परस्परवधैषिणः ॥ ६.७३.३९ ॥
ครั้นแล้ว ในความโกลาหลและความหวาดกลัวอันยิ่งใหญ่นั้น ต่างก็พุ่งเข้าหากัน ปรารถนาจะฆ่ากันและกัน แสวงหาความตายของกันและกัน
6.73.40
तावकाश्च महेष्वासाः पाण्डवाश्च महारथाः ।
जुह्वन्तः समरे प्राणान्निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ६.७३.४० ॥
นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ของท่าน และมหารถของปาณฑพ ต่างก็สละชีวิตในการรบ สังหารกันและกัน
6.73.41
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभइः समयुध्यन्त सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ ६.७३.४१ ॥
ผมเผ้ากระจาย ไม่มีเกราะ ไม่มีรถ คันธนูหักแล้ว พวกสัญชัยสู้รบกับพวกกุรุด้วยแขนทั้งสองของตน
6.73.42
ततो भीष्मो महाबाहुः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
सेनां जघान संक्रुद्धो दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ॥ ६.७३.४२ ॥
ครั้นแล้ว ภีษมะผู้มีแขนใหญ่ ผู้มีพลังมหาศาล โกรธจัด ได้ฟาดฟันกองทัพของพวกปาณฑพผู้มีจิตใจสูงส่งด้วยอาวุธทิพย์
6.73.43
हतेश्वरैर्गजैस्तत्र नरैरश्वैश्च पातितैः ।
रथिभिः सादिभिश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.७३.४३ ॥
ที่นั่น แผ่นดินถูกปกคลุมไปทั่ว ด้วยช้างที่นายถูกฆ่าแล้ว ด้วยคนและม้าที่ล้มลง และด้วยพลรถและพลม้า