મહાભારત · અધ્યાય 6.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.74.1
अथ राजन्महाबाहुः सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
विकृष्य चापं समरे भारसाहमनुत्तमम् ॥ ६.७४.१ ॥
પછી, હે રાજન, મહાબાહુ સાત્યકિ, યુદ્ધમાં મદમત્ત થઈને, યુદ્ધમાં પોતાનું અનુત્તમ ધનુષ ખેંચીને, ભાર સહન કરવા સમર્થ એવું.
6.74.2
यत्तत्सख्युस्तु पूर्वेण अर्जुनादुपशिक्षितम् ।
प्रगाढं लघु चित्रं च दर्शयन्हस्तलाघवम्।
प्रामुञ्चत्पुङ्खसंयुक्ताञ्शरानाशीविषोपमान् ॥ ६.७४.२ ॥
પહેલાં પોતાના મિત્ર અર્જુન પાસેથી સારી રીતે શીખેલી કુશળતા ઊંડાણથી, ઝડપથી અને અદ્ભુત રીતે દર્શાવતા, તેણે પીંછાવાળા, ઝેરી સાપ સમાન બાણો છોડ્યા.
6.74.3
तस्य विक्षिपतस्छापं शरानन्यांश्च मुञ्चतः ।
आददानस्य भूयश्च संदधानस्य चापरान् ॥ ६.७४.३ ॥
ધનુષ્યને વારંવાર ખેંચતા, બીજા બાણો છોડતા, ફરીથી બાણો ઉપાડતા અને બીજા બાણોને પ્રત્યંચા પર ચઢાવતા તેના.
6.74.4
क्षिपतश्च परांस्तस्य रणे शत्रून्विनिघ्नतः ।
ददृशे रूपमत्यर्थं मेघस्येव प्रवर्षतः ॥ ६.७४.४ ॥
યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર બાણ છોડતા અને શત્રુઓને હણતા તેનું રૂપ વરસાદ વરસાવતા મેઘ જેવું અતિશય દેખાયું.
6.74.5
तमुदीर्यन्तमालोक्य राजा दुर्योधस्ततः ।
रथानामयुतं तस्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.७४.५ ॥
તેને આગળ વધતો જોઈને, ત્યારે રાજા દુર્યોધને, હે ભારત, તેની સામે દસ હજાર રથ મોકલ્યા.
6.74.6
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
जघान परमेष्वासो दिव्येनास्त्रेण वीर्यवान् ॥ ६.७४.६ ॥
તે સર્વ મહાન ધનુર્ધરોને, સત્યપરાક્રમી સાત્યકિએ, પરમ ધનુર્ધર અને પરાક્રમી થઈને દિવ્ય અસ્ત્રથી હણ્યા.
6.74.7
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आससाद ततो वीरो भूरिश्रवसमाहवे ॥ ६.७४.७ ॥
તેણે ભયંકર કર્મ કરીને, ધનુષ્ય ઉપાડીને, તે વીર યુદ્ધમાં ભૂરિશ્રવા પાસે પહોંચ્યો.
6.74.8
स हि संदृश्य सेनां ते युयुधानेन पातिताम् ।
अभ्यधावत संक्रुद्धः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ॥ ६.७४.८ ॥
યુયુધાને તમારી સેનાને પાડી દીધેલી જોઈને, કુરુઓની કીર્તિ વધારનાર ક્રોધે ભરાઈને તેના પર દોડ્યો.
6.74.9
इन्द्रायुधसवर्णं तु विस्फार्य सुमहद्धनुः ।
सृष्टवान्वज्रसंकाशाञ्शरानाशीविषोपमान् ॥ ६.७४.९ ॥
ઇન્દ્રધનુષ્યના રંગનું તે મહાન ધનુષ્ય ખેંચીને તેણે વજ્ર સમાન, ઝેરી સાપ જેવા બાણો છોડ્યા.
6.74.10
सहस्रशो माहाराज दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरांस्तान्मृत्युसंस्पर्शान्सात्यकेश्च पदानुगाः ॥ ६.७४.१० ॥
હે મહારાજ, હજારો વાર હસ્તકૌશલ્ય બતાવતા, સાત્યકિના મૃત્યુસ્પર્શી બાણોને અને પગપાળા અનુચરોને તેમણે સામનો કર્યો.
6.74.11
न विषेहुस्तदा राजन्दुद्रुवुस्ते समन्ततः ।
विहाय सात्यकिं राजन्समरे युद्धदुर्मदम् ॥ ६.७४.११ ॥
ત્યારે હે રાજન, તેઓ સહન કરી શક્યા નહીં; યુદ્ધમાં મદોન્મત્ત સાત્યકિને છોડીને તેઓ ચોતરફ ભાગી ગયા.
6.74.12
तं दृष्ट्वा युयुधानस्य सुता दश महाबलाः ।
महारथाःक समाख्याताश्चित्रवर्मायुधध्वजाः ॥ ६.७४.१२ ॥
તેને જોઈને યુયુધાનના દસ મહાબલી પુત્રો — મહારથી તરીકે પ્રખ્યાત, વિચિત્ર કવચ, શસ્ત્ર અને ધ્વજવાળા — આગળ આવ્યા.
6.74.13
समासाद्य महेष्वासं भूरिश्रवसमाहवे ।
ऊचुः सर्वे सुसंरब्धा यूपकेतुं महारणे ॥ ६.७४.१३ ॥
મહાધનુર્ધર ભૂરિશ્રવા પાસે પહોંચીને, યુદ્ધમાં તેઓ સૌ અત્યંત ક્રોધિત થઈને યૂપધ્વજને બોલ્યા.
6.74.14
भोभो कौरवादायाद सहास्माभिर्महाबल ।
एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथगेव वा ॥ ६.७४.१४ ॥
હે કૌરવ, હે મહાબળવાન, અમારી સાથે આવ; યુદ્ધમાં અમારા સૌની સાથે કે અલગ અલગ લડ.
6.74.15
अस्मान्वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे ।
वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं धास्यामहे पितुः ॥ ६.७४.१५ ॥
યુદ્ધમાં અમને હરાવીને તું યશ મેળવ; અથવા અમે તને હરાવીને પિતાને આનંદ આપીશું.
6.74.16
एवमुक्तस्तदा शूरैस्तानुवाच महाबलः ।
वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस्तान्दृष्ट्वा समवस्थितान् ॥ ६.७४.१६ ॥
વીરો દ્વારા આમ કહેવાયા પછી, તે મહાબળવાન, પોતાના પરાક્રમની પ્રશંસા કરતો નરશ્રેષ્ઠ, ત્યાં ઊભેલા તેમને જોઈને બોલ્યો.
6.74.17
साध्विदं कथ्यते वीरा यंद्येवं मतिरद्य वः ।
युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे ॥ ६.७४.१७ ॥
હે વીરો, આ સારું કહેવાયું. આજે તમારો નિશ્ચય આ જ હોય તો તૈયાર થઈને સાથે યુદ્ધ કરો; હું યુદ્ધમાં તમને મારી નાખીશ.
6.74.18
एवमुक्ता महेष्वासास्ते वीराः क्षिप्रकारिणः ।
महता शरवर्षेण अभ्यधावन्नरिन्दमम् ॥ ६.७४.१८ ॥
આમ કહેવાતાં, તે મહાધનુર્ધર, ઝડપી કાર્ય કરનારા વીરો મોટા બાણવર્ષા સાથે શત્રુઓનું દમન કરનાર તેના પર ધસી ગયા.
6.74.19
सोऽपराह्णे महाराज संग्रामस्तुमुलोऽभवत् ।
एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे ॥ ६.७४.१९ ॥
હે મહારાજ, બપોરે રણભૂમિ પર એક અને એકત્ર થયેલા ઘણા વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું.
6.74.20
तमेकं रथिनां श्रेष्ठं शरैस्ते समवाकिरन् ।
प्रावृषीव यथा मेरुं सिषिचुर्जलदा नृप ॥ ६.७४.२० ॥
વર્ષા ઋતુમાં જેમ મેઘ મેરુ પર્વતને ભીંજવે, તેમ તેમણે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે એકને બાણોથી ઢાંકી દીધો, હે નૃપ.
6.74.21
तैस्तु मुक्ताञ्शरान्घोरान्यमदण्डाशनिप्रभान् ।
असंप्राप्तानसंभ्राकन्तिश्चिच्छेदाशु महारथः ॥ ६.७४.२१ ॥
તેમણે છોડેલા યમદંડ અને વીજળી સમાન ચમકતા ભયંકર બાણોને, તે મહારથીએ અવિચલિત રહીને પહોંચતા પહેલાં જ ઝડપથી કાપી નાખ્યા.
6.74.22
तत्राद्भुतमपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम् ।
यदेको बहुबिर्युद्धे समसञ्जदभीतवत् ॥ ६.७४.२२ ॥
ત્યાં સોમદત્તના પુત્રનો અદ્ભુત પરાક્રમ અમે જોયો; એકલા હોવા છતાં તે ઘણા સામે યુદ્ધમાં નિર્ભયતાથી સમાન બળે લડ્યા.
6.74.23
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन्महारथाः ।
परिवार्य महाबाहुं निहन्तुमुपचक्रमुः ॥ ६.७४.२३ ॥
બાણોની વર્ષા છોડીને, હે રાજન્, દસ મહારથીઓએ તે મહાબાહુને ઘેરી લઈને મારવા આગળ વધ્યા.
6.74.24
समदत्तिस्ततः क्रुद्धस्तेषां चापानि भारत ।
चिच्छेद समरे राजन्युध्यमानो महारथैः ॥ ६.७४.२४ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા સોમદત્તપુત્રે, હે ભારત, યુદ્ધમાં તે મહારથીઓ સાથે લડતાં તેમના ધનુષ્ય કાપી નાખ્યા, હે રાજન્.
6.74.25
अथैषां छिन्नधनुषां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
चिच्छेद समरे राजञ्शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.७४.२५ ॥
પછી ધનુષ્ય તૂટેલાઓનાં માથાં વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી યુદ્ધમાં કાપ્યાં, હે ભરતશ્રેષ્ઠ રાજા.
6.74.26
ते हता न्यपतन्राजन्वज्रभग्ना इव द्रुमाः ।
तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरो रणे पुत्रान्महाबलान् ॥ ६.७४.२६ ॥
તેઓ હણાઈને, હે રાજા, વજ્રથી ભાંગેલા વૃક્ષોની જેમ પડ્યા. રણમાં હણાયેલા પોતાના મહાબલી પુત્રોને જોઈને તે વીર…
6.74.27
वार्ष्णेयो विनदराजन्भूरिश्रवसमभ्ययात् ।
रथं रथेन समरे पीडयित्वा महाबलौ ॥ ६.७४.२७ ॥
વાર્ષ્ણેય ગર્જના કરતો, હે રાજા, ભૂરિશ્રવા તરફ આગળ વધ્યો. યુદ્ધમાં રથ વડે રથને દબાવીને તે બે મહાબલી…
6.74.28
तावन्योन्यं हि समरे निहत्य रथवाजिनः ।
विरथावभिवल्गन्तौ समेयातां महारथौ ॥ ६.७४.२८ ॥
તે બંનેએ યુદ્ધમાં એકબીજાના રથાશ્વો મારીને, રથવિહીન થઈને કૂદતા, તે બે મહારથી સામસામે આવ્યા.
6.74.29
प्रगृहीतमहाखङ्गौ तौ चर्मवरधारिणौ ।
शुशुभाते नरव्याघ्रौ युद्धाय समवस्थितौ ॥ ६.७४.२९ ॥
મોટી તલવારો ધારણ કરીને, ઉત્તમ ઢાલ પહેરીને, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભેલા તે બે નરવ્યાઘ્રો શોભ્યા.
6.74.30
असह्यमसियुद्धाय भूरिश्रवसमाहवे ।
मत्वा वृकोदरस्तूर्णमभिप्लुत्य महारथः ॥ ६.७४.३० ॥
યુદ્ધમાં ભૂરિશ્રવાને ખડ્ગયુદ્ધમાં અસહ્ય માનીને મહારથી વૃકોદર (ભીમ) તરત કૂદીને આગળ વધ્યો.
6.74.31
ततः सात्यकिमभ्येत्य निस्त्रिंशवरधारिणम् ।
भीमसेनस्त्वरन्राजन्रथमारोपयत्तदा ॥ ६.७४.३१ ॥
પછી શ્રેષ્ઠ તલવાર ધારણ કરનાર સાત્યકિ પાસે જઈ, હે રાજન્, ભીમસેને ત્વરાથી તેમને રથ પર ચડાવ્યા.
6.74.32
तवापि तनयो राजन्भूरिश्रवसमाहवे ।
आरोपयद्रथं तूर्णं पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.७४.३२ ॥
હે રાજન્, તમારા પુત્રે પણ યુદ્ધમાં ભૂરિશ્રવાને ઝડપથી રથ પર ચડાવ્યા; બધા ધનુર્ધરો જોઈ રહ્યા હતા.
6.74.33
तस्मिस्तथा वर्तमाने रणे भीष्मं महारथम् ।
अयोधयन्त संरब्धाः पाण्डवा भरतर्षभ ॥ ६.७४.३३ ॥
યુદ્ધ આ રીતે ચાલતું હતું ત્યારે, ક્રોધિત પાંડવોએ મહારથી ભીષ્મ પર આક્રમણ કર્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
6.74.34
लोहितायति चादित्ये त्वरमाणो धनञ्जयः ।
पञ्चविंशतिसाहस्रान्निजघान महारथान् ॥ ६.७४.३४ ॥
સૂર્ય લાલ થતો હતો ત્યારે, ત્વરા કરતા ધનંજયે પચીસ હજાર મહારથીઓનો સંહાર કર્યો.
6.74.35
ते हि दुर्योधनादिष्टास्तदा पार्थनिबर्हणे ।
संप्राप्यैव गता नाशं शलभा इव पावकम् ॥ ६.७४.३५ ॥
દુર્યોધનની આજ્ઞાથી તેઓ પાર્થનો સંહાર કરવા ગયા, પણ અગ્નિ પાસે પહોંચેલા પતંગિયાની જેમ તેઓ નાશ પામ્યા.
6.74.36
ततो मत्स्याः केकयाश्च धनुर्वेदविशारदाः ।
परिवव्रुस्तदा पार्थं सहपुत्रं महारथम् ॥ ६.७४.३६ ॥
પછી ધનુર્વેદમાં નિપુણ મત્સ્યો અને કેકયોએ પુત્રો સહિત મહારથી પાર્થને ઘેરી લીધો.
6.74.37
एवस्मिन्नेव काले तु सूर्येऽस्तमुपगच्छति ।
सर्वेषां चैव सैन्यानां प्रमोहः समजायत ॥ ६.७४.३७ ॥
એ જ સમયે સૂર્ય અસ્ત થવા લાગ્યો, અને સર્વ સૈન્યોમાં મૂંઝવણ ફેલાઈ ગઈ.
6.74.38
अवहारं ततश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
संध्याकाले महाराज सैन्यानां श्रान्तवाहनः ॥ ६.७४.३८ ॥
ત્યારે તમારા પિતા દેવવ્રત (ભીષ્મ) પાછા હટ્યા. હે મહારાજ, સંધ્યાકાળે સૈન્યોનાં વાહનો થાકી ગયાં હતાં.
6.74.39
पाण्डवानां कुरूणां च परस्परसमागमे ।
ते सेने भृशसंविग्ने ययतुः स्वं निवेशनम् ॥ ६.७४.३९ ॥
પાંડવો અને કૌરવોના પરસ્પરના સામનામાં રહેલી તે બંને સેનાઓ અત્યંત વ્યાકુળ થઈ પોતપોતાના પડાવે પાછી ફરી.
6.74.40
ततः स्वशिबिरं गत्वा न्यविशंस्तत्र भारत ।
पाण्डवाः सृञ्जयैः सार्धं कुरवश्च यथाविधिः ॥ ६.७४.४० ॥
પછી પોતપોતાના પડાવમાં જઈ, હે ભરતવંશી, પાંડવો સૃંજયો સાથે અને કૌરવો વિધિ મુજબ ત્યાં રોકાયા.