మహాభారతం · అధ్యాయం 6.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.74.1
अथ राजन्महाबाहुः सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
विकृष्य चापं समरे भारसाहमनुत्तमम् ॥ ६.७४.१ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, మహాబాహువు సాత్యకి, యుద్ధంలో మదించి, యుద్ధంలో తన అత్యుత్తమ విల్లును లాగి, భారాన్ని భరించగల దానిని.
6.74.2
यत्तत्सख्युस्तु पूर्वेण अर्जुनादुपशिक्षितम् ।
प्रगाढं लघु चित्रं च दर्शयन्हस्तलाघवम्।
प्रामुञ्चत्पुङ्खसंयुक्ताञ्शरानाशीविषोपमान् ॥ ६.७४.२ ॥
పూర్వం తన మిత్రుడు అర్జునుడి వద్ద బాగా నేర్చుకున్న ఆ విద్యను లోతుగా, వేగంగా, అద్భుతంగా ప్రదర్శిస్తూ, రెక్కలు కలిగిన, విషసర్పాల వంటి బాణాలను అతడు వదిలాడు.
6.74.3
तस्य विक्षिपतस्छापं शरानन्यांश्च मुञ्चतः ।
आददानस्य भूयश्च संदधानस्य चापरान् ॥ ६.७४.३ ॥
విల్లును వేగంగా లాగుతూ, ఇతర బాణాలను వదులుతూ, మళ్లీ బాణాలను తీసుకుంటూ, ఇతర బాణాలను అల్లెత్రాటిపై పెడుతూ ఉన్న అతని.
6.74.4
क्षिपतश्च परांस्तस्य रणे शत्रून्विनिघ्नतः ।
ददृशे रूपमत्यर्थं मेघस्येव प्रवर्षतः ॥ ६.७४.४ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను కాల్చి, విరోధులను సంహరిస్తున్న అతని రూపం వర్షం కురిపిస్తున్న మేఘంలా అత్యంతంగా కనిపించింది.
6.74.5
तमुदीर्यन्तमालोक्य राजा दुर्योधस्ततः ।
रथानामयुतं तस्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.७४.५ ॥
అతడు ముందుకు సాగుతుండటం చూసి, అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు, ఓ భారతా, అతనిపై పదివేల రథాలను పంపాడు.
6.74.6
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
जघान परमेष्वासो दिव्येनास्त्रेण वीर्यवान् ॥ ६.७४.६ ॥
ఆ మహా విలుకాండ్రందరినీ, సత్యపరాక్రముడైన సాత్యకి, పరమ ధనుర్ధరుడు మరియు పరాక్రమశాలి అయి, దివ్యాస్త్రంతో సంహరించాడు.
6.74.7
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः ।
आससाद ततो वीरो भूरिश्रवसमाहवे ॥ ६.७४.७ ॥
అతడు భయంకరమైన కార్యం చేసి, ధనుస్సు ఎత్తి, అప్పుడు ఆ వీరుడు యుద్ధంలో భూరిశ్రవసును సమీపించాడు.
6.74.8
स हि संदृश्य सेनां ते युयुधानेन पातिताम् ।
अभ्यधावत संक्रुद्धः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ॥ ६.७४.८ ॥
యుయుధానుడు మీ సేనను కూల్చడం చూసి, కురువుల కీర్తిని పెంచువాడు కోపంతో అతనిపైకి దూకాడు.
6.74.9
इन्द्रायुधसवर्णं तु विस्फार्य सुमहद्धनुः ।
सृष्टवान्वज्रसंकाशाञ्शरानाशीविषोपमान् ॥ ६.७४.९ ॥
ఇంద్రధనుస్సు వర్ణం గల ఆ మహా ధనుస్సును విస్ఫారించి, వజ్రంలా, విషసర్పాలవంటి బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.74.10
सहस्रशो माहाराज दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरांस्तान्मृत्युसंस्पर्शान्सात्यकेश्च पदानुगाः ॥ ६.७४.१० ॥
మహారాజా, వేలసార్లు తన హస్తలాఘవాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, సాత్యకి మృత్యువును తాకే బాణాలను, కాలినడక అనుచరులను ఎదుర్కొన్నారు.
6.74.11
न विषेहुस्तदा राजन्दुद्रुवुस्ते समन्ततः ।
विहाय सात्यकिं राजन्समरे युद्धदुर्मदम् ॥ ६.७४.११ ॥
అప్పుడు, రాజా, వారు సహించలేకపోయారు; యుద్ధంలో మదమెక్కిన సాత్యకిని విడిచి వారు నలుదిక్కులకు పారిపోయారు.
6.74.12
तं दृष्ट्वा युयुधानस्य सुता दश महाबलाः ।
महारथाःक समाख्याताश्चित्रवर्मायुधध्वजाः ॥ ६.७४.१२ ॥
అతడిని చూసి, యుయుధానుని పది మంది మహాబలవంతులైన కుమారులు — మహారథులుగా ప్రసిద్ధులు, చిత్రమైన కవచం, ఆయుధాలు, ధ్వజాలు కలవారు — ముందుకు వచ్చారు.
6.74.13
समासाद्य महेष्वासं भूरिश्रवसमाहवे ।
ऊचुः सर्वे सुसंरब्धा यूपकेतुं महारणे ॥ ६.७४.१३ ॥
మహాధనుర్ధారి భూరిశ్రవుని సమీపించి, యుద్ధంలో వారందరూ తీవ్ర కోపంతో యూపధ్వజుడైన అతనితో అన్నారు.
6.74.14
भोभो कौरवादायाद सहास्माभिर्महाबल ।
एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथगेव वा ॥ ६.७४.१४ ॥
ఓ కౌరవా, ఓ మహాబలుడా, మాతో రా; యుద్ధంలో మా అందరితో కలిసైనా, విడివిడిగానైనా పోరాడు.
6.74.15
अस्मान्वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे ।
वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं धास्यामहे पितुः ॥ ६.७४.१५ ॥
యుద్ధంలో మమ్మల్ని జయించి నువ్వు కీర్తిని పొందు; లేదా మేము నిన్ను జయించి తండ్రికి సంతోషాన్ని ఇస్తాము.
6.74.16
एवमुक्तस्तदा शूरैस्तानुवाच महाबलः ।
वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस्तान्दृष्ट्वा समवस्थितान् ॥ ६.७४.१६ ॥
వీరులు ఇలా అనగా, మహాబలుడు, తన పరాక్రమాన్ని ప్రశంసించే నరశ్రేష్ఠుడు, అక్కడ నిలిచి ఉన్న వారిని చూసి మాట్లాడాడు.
6.74.17
साध्विदं कथ्यते वीरा यंद्येवं मतिरद्य वः ।
युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे ॥ ६.७४.१७ ॥
వీరులారా, ఇది చక్కగా చెప్పబడింది. ఈ రోజు మీ అభిప్రాయం ఇదే అయితే, సిద్ధంగా కలిసి పోరాడండి; యుద్ధంలో నేను మిమ్మల్ని చంపుతాను.
6.74.18
एवमुक्ता महेष्वासास्ते वीराः क्षिप्रकारिणः ।
महता शरवर्षेण अभ्यधावन्नरिन्दमम् ॥ ६.७४.१८ ॥
ఇలా అనగానే, ఆ మహాధనుర్ధారులు, వేగంగా పనిచేసే వీరులు, గొప్ప బాణవర్షంతో శత్రునిగ్రహుడైన అతనిపై దూకారు.
6.74.19
सोऽपराह्णे महाराज संग्रामस्तुमुलोऽभवत् ।
एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे ॥ ६.७४.१९ ॥
ఆ మధ్యాహ్నం, ఓ మహారాజా, రణభూమిలో ఒకనికి మరియు గుమికూడిన అనేకులకు మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
6.74.20
तमेकं रथिनां श्रेष्ठं शरैस्ते समवाकिरन् ।
प्रावृषीव यथा मेरुं सिषिचुर्जलदा नृप ॥ ६.७४.२० ॥
వర్షాకాలంలో మేఘాలు మేరు పర్వతాన్ని తడిపినట్లు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ఒక్కనిని వారు బాణాలతో కప్పివేశారు, ఓ రాజా.
6.74.21
तैस्तु मुक्ताञ्शरान्घोरान्यमदण्डाशनिप्रभान् ।
असंप्राप्तानसंभ्राकन्तिश्चिच्छेदाशु महारथः ॥ ६.७४.२१ ॥
వారు వదిలిన యమదండం, పిడుగు వంటి ప్రకాశంతో మెరిసే భయంకర బాణాలను ఆ మహారథుడు చలించకుండా, అవి చేరకముందే వేగంగా ఛేదించాడు.
6.74.22
तत्राद्भुतमपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम् ।
यदेको बहुबिर्युद्धे समसञ्जदभीतवत् ॥ ६.७४.२२ ॥
అక్కడ సోమదత్తుని కుమారుని అద్భుత పరాక్రమం మేము చూశాము; ఒంటరిగా ఉన్నా అనేకులతో యుద్ధంలో భయం లేకుండా సమానంగా పోరాడాడు.
6.74.23
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन्महारथाः ।
परिवार्य महाबाहुं निहन्तुमुपचक्रमुः ॥ ६.७४.२३ ॥
బాణవర్షాన్ని కురిపించి, ఓ రాజా, పది మంది మహారథులు ఆ మహాబాహుడిని చుట్టుముట్టి చంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.
6.74.24
समदत्तिस्ततः क्रुद्धस्तेषां चापानि भारत ।
चिच्छेद समरे राजन्युध्यमानो महारथैः ॥ ६.७४.२४ ॥
అప్పుడు కోపించిన సోమదత్తుని కుమారుడు, ఓ భారతా, యుద్ధంలో ఆ మహారథులతో పోరాడుతూ వారి విల్లులను ఛేదించాడు, ఓ రాజా.
6.74.25
अथैषां छिन्नधनुषां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
चिच्छेद समरे राजञ्शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.७४.२५ ॥
ఆ తరువాత విల్లు తెగిన వారి తలలను వంగిన కణుపుల బాణాలతో యుద్ధంలో నరికాడు, భరతశ్రేష్ఠా రాజా.
6.74.26
ते हता न्यपतन्राजन्वज्रभग्ना इव द्रुमाः ।
तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरो रणे पुत्रान्महाबलान् ॥ ६.७४.२६ ॥
వారు హతులై, రాజా, వజ్రంతో విరిగిన వృక్షాల్లా పడిపోయారు. రణంలో హతులైన తన మహాబలవంతులైన కుమారులను చూసి ఆ వీరుడు…
6.74.27
वार्ष्णेयो विनदराजन्भूरिश्रवसमभ्ययात् ।
रथं रथेन समरे पीडयित्वा महाबलौ ॥ ६.७४.२७ ॥
వార్ష్ణేయుడు గర్జిస్తూ, రాజా, భూరిశ్రవుని వైపు వెళ్ళాడు. యుద్ధంలో రథంతో రథాన్ని నొక్కి, ఆ ఇద్దరు మహాబలులు…
6.74.28
तावन्योन्यं हि समरे निहत्य रथवाजिनः ।
विरथावभिवल्गन्तौ समेयातां महारथौ ॥ ६.७४.२८ ॥
ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో ఒకరి రథాశ్వాలను మరొకరు చంపి, రథహీనులై దూకుతూ, ఆ ఇద్దరు మహారథులు ఎదురెదురుగా వచ్చారు.
6.74.29
प्रगृहीतमहाखङ्गौ तौ चर्मवरधारिणौ ।
शुशुभाते नरव्याघ्रौ युद्धाय समवस्थितौ ॥ ६.७४.२९ ॥
పెద్ద ఖడ్గాలు పట్టి, శ్రేష్ఠమైన డాళ్లు ధరించి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచిన ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు ప్రకాశించారు.
6.74.30
असह्यमसियुद्धाय भूरिश्रवसमाहवे ।
मत्वा वृकोदरस्तूर्णमभिप्लुत्य महारथः ॥ ६.७४.३० ॥
యుద్ధంలో భూరిశ్రవుడు ఖడ్గ యుద్ధానికి అసహ్యుడని భావించి, మహారథుడు వృకోదరుడు (భీముడు) వెంటనే దూకి ముందుకు వెళ్ళాడు.
6.74.31
ततः सात्यकिमभ्येत्य निस्त्रिंशवरधारिणम् ।
भीमसेनस्त्वरन्राजन्रथमारोपयत्तदा ॥ ६.७४.३१ ॥
అప్పుడు శ్రేష్ఠమైన ఖడ్గాన్ని ధరించిన సాత్యకి దగ్గరకు వెళ్లి, ఓ రాజా, భీమసేనుడు త్వరగా ఆయనను రథమెక్కించాడు.
6.74.32
तवापि तनयो राजन्भूरिश्रवसमाहवे ।
आरोपयद्रथं तूर्णं पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.७४.३२ ॥
ఓ రాజా, మీ కుమారుడు కూడా యుద్ధంలో భూరిశ్రవుడిని వేగంగా రథమెక్కించాడు; విలుకాండ్రందరూ చూస్తూ ఉండగా.
6.74.33
तस्मिस्तथा वर्तमाने रणे भीष्मं महारथम् ।
अयोधयन्त संरब्धाः पाण्डवा भरतर्षभ ॥ ६.७४.३३ ॥
యుద్ధం ఈ విధంగా జరుగుతుండగా, కోపోద్రిక్తులైన పాండవులు మహారథుడైన భీష్ముడిపై దాడి చేశారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
6.74.34
लोहितायति चादित्ये त्वरमाणो धनञ्जयः ।
पञ्चविंशतिसाहस्रान्निजघान महारथान् ॥ ६.७४.३४ ॥
సూర్యుడు ఎర్రబారుతుండగా, త్వరపడుతున్న ధనంజయుడు ఇరవై ఐదు వేల మహారథులను సంహరించాడు.
6.74.35
ते हि दुर्योधनादिष्टास्तदा पार्थनिबर्हणे ।
संप्राप्यैव गता नाशं शलभा इव पावकम् ॥ ६.७४.३५ ॥
దుర్యోధనుడి ఆజ్ఞతో వారు పార్థుడిని సంహరించడానికి వెళ్లారు; కానీ అగ్నిని చేరిన మిడతల వలె వారు నశించిపోయారు.
6.74.36
ततो मत्स्याः केकयाश्च धनुर्वेदविशारदाः ।
परिवव्रुस्तदा पार्थं सहपुत्रं महारथम् ॥ ६.७४.३६ ॥
అప్పుడు ధనుర్వేదంలో నిపుణులైన మత్స్యులు, కేకయులు కుమారులతో కూడిన మహారథుడైన పార్థుడిని చుట్టుముట్టారు.
6.74.37
एवस्मिन्नेव काले तु सूर्येऽस्तमुपगच्छति ।
सर्वेषां चैव सैन्यानां प्रमोहः समजायत ॥ ६.७४.३७ ॥
ఇదే సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించబోయాడు; సైన్యాలన్నిటిలో గందరగోళం కలిగింది.
6.74.38
अवहारं ततश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव ।
संध्याकाले महाराज सैन्यानां श्रान्तवाहनः ॥ ६.७४.३८ ॥
అప్పుడు మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (భీష్ముడు) వెనక్కి తగ్గాడు. మహారాజా, సంధ్యాసమయంలో సైన్యాల వాహనాలు అలసిపోయాయి.
6.74.39
पाण्डवानां कुरूणां च परस्परसमागमे ।
ते सेने भृशसंविग्ने ययतुः स्वं निवेशनम् ॥ ६.७४.३९ ॥
పాండవులు, కురువుల మధ్య పరస్పర ఎదురుదాడిలో ఉన్న ఆ రెండు సైన్యాలు తీవ్రంగా కలత చెంది తమ తమ శిబిరాలకు వెళ్లాయి.
6.74.40
ततः स्वशिबिरं गत्वा न्यविशंस्तत्र भारत ।
पाण्डवाः सृञ्जयैः सार्धं कुरवश्च यथाविधिः ॥ ६.७४.४० ॥
అనంతరం తమ శిబిరాలకు వెళ్లి, భరతవంశీయుడా, పాండవులు సృంజయులతో కలిసి, కురువులు కూడా విధిప్రకారం అక్కడ విడిది చేశారు.