ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.77.1
आत्मदोषात्त्वया राजन्प्राप्तं व्यसनमीदृशम् ।
न हि दुर्योधनस्तानि पश्यते भरतर्षभ ॥ ६.७७.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਵਿਪਤਾ ਪਾਈ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
6.77.2
यानि त्वं पश्यसे राजन्धर्मसंकरकारणात् ।
तव दोषात्पुरा वृत्तं द्यूतमेतद्विशांपते ॥ ६.७७.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜੂਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.77.3
तव दोषेण युद्दं च प्रवृत्तं सह पाण्डवैः ।
त्वमेवाद्य फलं भुङ्क्ष्व कृत्वा किल्बिषमात्मना ॥ ६.७७.३ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸਦਾ ਫਲ ਭੋਗੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
6.77.4
आत्मना हि कृतं कर्म आत्मनैवोपभुज्यते ।
इह वा प्रेत्य वा राजंस्त्वया प्राप्तं यथातथम् ॥ ६.७७.४ ॥
ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਸਹੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ।
6.77.5
तस्माद्राजन्स्थिरो भूत्वा प्राप्येदं व्यसनं महत् ।
शृणु युद्धं यथा वृत्तं शंसतो मे नराधिप ॥ ६.७७.५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਵਿਪਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
6.77.6
भीमसेनः सुनिशितैर्बाणैर्भित्त्वा महाचमूम् ।
आससाद ततो वीरः सर्वान्दुर्योधनानुजान् ॥ ६.७७.६ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ।
6.77.7
दुःशासनं दुर्विषहं दुःसहं दुर्मदं जयम् ।
जयत्सेनं विकर्णं च चित्रसेनं सुदर्शनम् ॥ ६.७७.७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਰਵਿਸ਼ਹ, ਦੁਃਸਹ ਅਤੇ ਦੁਰਮਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਯ, ਜਯਤਸੇਨ, ਵਿਕਰਣ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ (ਵੇਖਿਆ)।
6.77.8
चारुचित्रं सुवर्माणं दुष्कर्णं कर्णमेव च ।
एतांश्चान्यांश्च सुबहून्समीपस्थान्महारथान् ॥ ६.७७.८ ॥
ਚਾਰੁਚਿਤ੍ਰ, ਸੁਵਰਮਾ, ਦੁਸ਼ਕਰਣ ਅਤੇ ਕਰਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ (ਵੇਖਿਆ)।
6.77.9
धार्तराष्ट्रान्सुसंक्रुद्धान्दृष्ट्वा भीमो महारथः ।
भीष्मेण समरे गुप्तां प्रविवेश महाचमूम् ॥ ६.७७.९ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਸ ਮਹਾਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
6.77.10
अथालोक्य प्रविष्टं तमूचुस्ते सर्व एव तु ।
जीवग्राहं निगृह्णीमो वयमेनं नराधिपाः ॥ ६.७७.१० ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਫੜਾਂਗੇ।"
6.77.11
स तैः परिवृतः पार्थो भ्रातृभिः कृतनिश्चयैः ।
प्रजासंहरणे सूर्यः क्रूरैरिव महाग्रहैः ॥ ६.७७.११ ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਪਾਰਥ (ਭੀਮ) ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
6.77.12
संप्राप्य मध्यं सैन्यस्य न भीः पाण्डवमाविशत् ।
यथा देवासुरे युद्धे महेन्द्रं प्राप्य दानवान् । ॥ ६.७७.१२ ॥
ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
6.77.13
ततः शतसहस्राणि रथिनां सर्वशः प्रभो ।
उद्यतानि शरैस्तीव्रैस्तमेकं परिवव्रिरे ॥ ६.७७.१३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਕੱਲੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਬੈਠੇ।
6.77.14
स तेषां प्रवरान्योधान्हस्त्यश्वरथसादिनः ।
जघान समरे शूरो धार्तराष्ट्रानचिन्तयन् ॥ ६.७७.१४ ॥
ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.77.15
तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा भीमसेनो जिघृक्षताम् ।
समस्तानां वधे राजन्मतिं चक्रे महामनाः ॥ ६.७७.१५ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਮਹਾਮਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
6.77.16
ततो रथं समुत्सृज्य गदामादाय पाण्डवः ।
उवाच सारथिं भीमं स्थीयतामिति भारत ॥ ६.७७.१६ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰਥੀ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੋਕ ਦੇ।"
6.77.17
यावदेतान्हनिष्यामि धार्तराष्ट्रान्सहानुगान् ।
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु प्रविश्य महतीं चमूम् ।
जघान धार्तराष्ट्राणां तद्बलौघमहार्णवम् ॥ ६.७७.१७ ॥
"ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾ ਮਾਰਾਂ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਫ਼ੌਜੀ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੂਪੀ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.77.18
गदया भिमसेनेन ताडिता वारणोत्तमाः ।
भिन्नकुम्भा महाकाया भिन्नपृष्ठास्तथैवच ॥ ६.७७.१८ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ, ਕੁੰਭਸਥਲ ਫਟੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪਿੱਠ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.77.19
भिन्नगात्राः सहारोहैः शेरते पर्वता इव ।
रथाश्च भग्नास्तिलशः सयोधाः शतशो रणे ॥ ६.७७.१९ ॥
ਟੁੱਟੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਹਨ; ਰਥ ਤਿਲ ਤਿਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪਏ ਹਨ।
6.77.20
अश्वाश्च सादिनश्चैव पादातैः सह भारत ।
तत्राद्भुतमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् ॥ ६.७७.२० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਪੈਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਦਭੁਤ ਵੇਖਿਆ।
6.77.21
यदेकः समरे राजन्बहुभिः समयोधयत् ।
अन्तकाले प्रजाः सर्वा दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.७७.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਦੰਡਧਾਰੀ ਯਮ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
6.77.22
भीमसेने प्रविष्टे तु धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ।
द्रोणमुत्सृज्य तरसा ययौ यत्र वृकोदरः ॥ ६.७७.२२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਵੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸੀ।
6.77.23
विदार्य महतीं सेनां तावकानां नरर्षभः ।
आससाद रथं शून्यं भीमसेनस्य संयुगे ॥ ६.७७.२३ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਰਥ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ।
6.77.24
दृष्ट्वा विशोकं समरे भीमसेनस्य सारथिम् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज दुर्मना गतचेतनः ॥ ६.७७.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.77.25
अपृच्छद्बाष्पसंरुद्धो निःश्वसन्वाचमीरयन् ।
मम प्राणैः प्रियतमः क्व भीम इति दुःखितः ॥ ६.७७.२५ ॥
ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਰੁੰਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ — "ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਭੀਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?"
6.77.26
विशोकस्तमुवाचेदं धृष्टद्युम्नं कृताञ्जलिः ।
संस्थाप्य मामिह बली पाण्डवेयः पराक्रमी ॥ ६.७७.२६ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ੋਕ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁੰਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ — "ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਾਂਡਵ (ਭੀਮ)।
6.77.27
प्रविष्टो धार्तराष्ट्राणामेतद्बलमहार्णवम् ।
मामुक्त्वा पुरुषव्याघ्रः प्रीतियुक्तमिदं वचः ॥ ६.७७.२७ ॥
"ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਫੌਜ ਦੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
6.77.28
प्रतिपालय मां सूत नियम्याश्वान्मुहूर्तकम् ।
यावदेवान्निहन्म्यद्य य इमे मद्वधोद्यताः ।
अभ्यधावद्गदापाणिस्तद्बलं स महाबलः ॥ ६.७७.२८ ॥
"ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂ ਤਦ ਤੱਕ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਉਸ ਫੌਜ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.77.29
ततो दृष्ट्वा प्रधावन्तं गदाहस्तं महाबलम् ।
सर्वेषामेव सैन्यानां संहर्षः समजायत ॥ ६.७७.२९ ॥
ਤਦ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਗ ਪਿਆ।
6.77.30
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
भित्त्वा राजन्महाव्यूहं प्रविवेश सखा तव ॥ ६.७७.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਰ ਭਰੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਿੱਤਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਮਹਾਵਿਊਹ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
6.77.31
विशोकस्य वचः श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽथ पार्षतः ।
प्रत्युवाच ततः सूतं रणमध्ये महाबलः ॥ ६.७७.३१ ॥
ਵਿਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
6.77.32
न हि मे जीवितेनापि विद्यतेऽद्य प्रयोजनम् ।
भीमसेनं रणे हित्वा स्नेहमुत्सृज्य पाण्डवैः ॥ ६.७७.३२ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ।
6.77.33
यदि यामि विना भीमं किं मां क्षत्रं वदिष्यति ।
एकायनगते भीमे मयि चावस्थिते युधि ॥ ६.७७.३३ ॥
ਭੀਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਕੱਛਤ੍ਰੀ ਸਮਾਜ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖੇਗਾ? ਭੀਮ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ।
6.77.34
तस्य न स्वस्ति कुर्वन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ।
यः सहायान्परित्यज्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहम् ॥ ६.७७.३४ ॥
ਜੋ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
6.77.35
रौरवे नरके मञ्जेदप्लवे दुस्तरे नृभिः ।
मम भीमः सखा चैव संबन्धी च महाबलः ।
भक्तोऽस्मान्भक्तिमांश्चाहं तमप्यरिनिषूदनम् ॥ ६.७७.३५ ॥
ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਬੇੜੀ ਬਿਨਾਂ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਡੁੱਬ ਜਾਵਾਂ। ਭੀਮ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਨਬੰਧੀ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਭਗਤ ਹਾਂ।
6.77.36
सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र यातो वृकोदरः ।
निघ्नन्तं मां रिपून्पश्य दानवानिव वासवम् ॥ ६.७७.३६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਵ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ।
6.77.37
एवमुक्त्वा ततो वीरो ययौ मध्येन वाहिनीम् ।
भीमसेनस्य मार्गेषु गदाप्रमथितैर्गजैः ॥ ६.७७.३७ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਿਆ; ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹਾਥੀ ਪਏ ਸਨ।
6.77.38
स ददर्श तदा भीमं दहन्तं रिपुवाहिनीम् ।
वातो वृक्षानिव बलात्प्रभञ्जन्तं रणे रिपून् ॥ ६.७७.३८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸਾੜਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਿਆਂ।
6.77.39
ते वध्यमानाः समरे रथिनः सादिनस्तथा ।
पादाता दन्तिनश्चैव चक्रुरात्स्वरं महत् ॥ ६.७७.३९ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਰਥੀ, ਘੋੜਸਵਾਰ, ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਵੱਡੀ ਚੀਖ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.77.40
हाहाकारश्च संजज्ञे तव सैन्यस्य मारिष ।
वध्यतो भीमसेनेन कृतिना चित्रयोधिना ॥ ६.७७.४० ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ; ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯੋਧਾ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
6.77.41
ततः कृतास्त्रास्ते सर्वे परिवार्य वृकोदरम् ।
अभीताः समवर्तन्त शस्त्रवृष्ट्या परंतप ॥ ६.७७.४१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਸਭ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
6.77.42
अभिद्रुतं शस्त्रभृतां वरिष्ठं ।
समन्ततः पाण्डवं लोकवीरः।
सैन्येन घोरेण सुसंहितेन ।
दृष्ट्वा बली पार्षतो भीमसेनम् ॥ ६.७७.४२ ॥
ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭਿਆਨਕ, ਸੁਸੰਗਠਿਤ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਵੀਰ ਬਲਵਾਨ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.77.43
अथोपगच्छच्छरविक्षताङ्गं ।
पदातिनं क्रोधविषं वमन्तम्।
आश्वासयन्पार्षतो भीमसेनं ।
गदाहस्तं कालमिवान्तकाले ॥ ६.७७.४३ ॥
ਫਿਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪੈਦਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦੇ ਭੀਮਸੇਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ; ਅੰਤਕਾਲ ਦੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ।
6.77.44
विशल्यमेनं च चकार तूर्ण-
मारोपयच्चात्मरथे महात्मा।
भृशं परिष्वज्य च भीमसेन-
माश्वासयामास स शत्रुमध्ये ॥ ६.७७.४४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ ਲਗਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
6.77.45
तथा तस्मिन्वर्तमानेऽतिवेगं ।
भ्रातॄनथोपेत्य तवापि पुत्रः ।
तस्मिन्विमर्दे तव संप्रवृत्ते ।
दृष्ट्वा रणे वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७७.४५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਰਣਭੂਮੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
6.77.46
अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्रः ।
समागतो भीमसेनेन सार्धम् ॥ ६.७७.४६ ॥
ਇਹ ਦੁਰਾਤਮਾ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਆ ਭਿੜਿਆ ਹੈ।
6.77.47
तं याम सर्वे महता बलेन ।
मा वो रिपुः प्रार्थयतामनीकम्।
श्रुत्वा तु वाक्यं तममृष्यमाणा ।
ज्येष्ठज्ञया नोदिता धार्तराष्ट्राः ॥ ६.७७.४७ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ; ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਲੋਚੇ ਨਾ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਸਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ।
6.77.48
वधाय निष्पेतुरुदायुधास्ते ।
युगक्षये केतवो यद्वदुग्राः।
प्रगृह्य चास्त्राणि धनूंषि वीरा ।
ज्यां नेमिघोषैः प्रविकम्पयन्तः ॥ ६.७७.४८ ॥
ਉਹ ਵਧ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਉਠਾ ਕੇ ਝਪਟ ਪਏ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਵਾਂਗ। ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਾਰ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਰਥ-ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤੀ।
6.77.49
शरैरवर्षन्द्रुपदस्य पुत्रं ।
यथाम्बुदा भूधरं वारिजालैः ।
निहत्य तांश्चापि शरैः सुतीक्ष्णै-
र्न विव्यथे समरे चित्रयोधी ॥ ६.७७.४९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਯੋਧਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਲਿਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
6.77.50
न्दैत्येषु यद्वत्समरे महेन्द्रः ॥ ६.७७.५० ॥
ਜਿਵੇਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੇਂਦਰ (ਇੰਦਰ) ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
6.77.51
स वै ततोऽस्त्रं सुमहाप्रभावं ।
प्रमोहनं द्रोणदत्तं महात्मा।
प्रयोजयामास उदारकर्मा ।
तस्मिन्रणे तव सैन्यस्य राजन् ॥ ६.७७.५१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਉਦਾਰਕਰਮਾ ਵੀਰ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ।
6.77.52
न्मोहोपेतांस्तव पुत्रान्निशम्य ॥ ६.७७.५२ ॥
…ਨ੍ਮੋਹੋਪੇਤਾਂਸ੍ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ — ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
6.77.53
एतस्मिन्नेव काले तु भीमः प्रहरतां वरः ।
विश्रम्य च तदा राजन्पीत्वाऽमृतरसं जलम् ॥ ६.७७.५३ ॥
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਜਲ ਪੀ ਕੇ।
6.77.54
पुनः सन्नह्य संक्रुद्धो योधयामास संयुगे ।
धृष्टद्यम्नेन सहितः कालयामास भारत ॥ ६.७७.५४ ॥
ਮੁੜ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੇ (ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ) ਥਕਾ ਦਿੱਤਾ।
6.77.55
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
द्रुपदं त्रिभिरासाद्य शरैर्विव्याध दारुणैः ॥ ६.७७.५५ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.77.56
सोऽतिविद्धस्ततो राजन्रणे द्रोणेन पार्थिवः ।
अपायाद्द्रुपदो राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् । ॥ ६.७७.५६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
6.77.57
जित्वा तु द्रुपदं द्रोणः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ।
तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा वित्रेसुः सर्वसोमकाः ॥ ६.७७.५७ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਉਸ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੋਮਕ ਕੰਬ ਗਏ।
6.77.58
अथ शुश्राव तेजस्वी द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
प्रमोहनास्त्रेण रणे मोहितानात्मजांस्तव ॥ ६.७७.५८ ॥
ਫਿਰ ਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੋਹਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
6.77.59
ततो द्रोणो महाराज त्वरितोऽभ्याययौ रणात् ।
तत्रापश्यन्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ ६.७७.५९ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਰੋਣ ਤੁਰੰਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.77.60
धृष्टद्युम्नं च भीमं च विचरन्तौ महारणे ।
मोहाविष्टांश्च ते पुत्रानपश्यत्स महारथः ॥ ६.७७.६० ॥
ਮਹਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.77.61
ततः प्रज्ञांस्त्रमदाय मोहनास्त्रं व्यनाशयत् ।
ततः प्रत्यागतप्राणास्तव पुत्रा महारथाः ॥ ६.७७.६१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਿਆਸਤ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੋਹਨਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
6.77.62
पुनर्युद्धाय समरे प्रत्युद्याता जिगीषवः ।
ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान् ॥ ६.७७.६२ ॥
ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਤਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।
6.77.63
गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि ।
सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः ॥ ६.७७.६३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਓ। ਸੌਭਦ੍ਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਬਾਰਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵੀਰ ਰਥੀ।
6.77.64
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्ध्यति मे मनः ।
प्रवृत्तिर्भिमसेनस्य पार्षतस्य च संयुगे ॥ ६.७७.६४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦਾ ਹਾਲ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਣ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੀ ਗਤੀ (ਜਾਣਨ)।
6.77.65
विज्ञेया समरे शीघ्रं प्रविशध्वं रथार्णवम् ।
गच्छन्तु परया शक्त्या भवन्त इति मे मतिः ॥ ६.७७.६५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ) ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਓ — ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
6.77.66
त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः ।
मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि ॥ ६.७७.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸੂਰਮੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਯੋਧੇ, 'ਬਾਢਮ' ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਤੁਰ ਪਏ।
6.77.67
केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः ॥ ६.७७.६७ ॥
ਕੇਕਯ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ, ਅਭਿਮਨਿਊ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ (ਅੱਗੇ ਵਧੇ).
6.77.68
ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिन्दमम् ।
बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे ॥ ६.७७.६८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਚੀਮੁਖ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਸ ਰੱਥ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭੇਦਿਆ।
6.77.69
तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान् ।
भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता ॥ ६.७७.६९ ॥
ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ (ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ)।
6.77.70
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप ।
मदमूर्च्छन्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता ॥ ६.७७.७० ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਈ; ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ।
6.77.71
तेऽभिजाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्रवृकोदरौ ॥ ६.७७.७१ ॥
ਉਹ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਏ।
6.77.72
तौ च दृष्ट्वा महेष्वासावभिमन्युपुरोगमान् ।
बभूवतुर्मुदायुक्तौ निघ्नन्तौ तव वाहिनीम् ॥ ६.७७.७२ ॥
ਅਭਿਮੰਨਿਊ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.77.73
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं सर्वविद्यासु पारगम् ।
दृष्ट्वा तु सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुमात्मनः ।
नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः ॥ ६.७७.७३ ॥
ਬਾਣ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਵੀਰ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ, ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
6.77.74
ततो रथं समारोप्य कैकेयस्य वृकोदरम् ।
अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो द्रोणमिष्वस्त्रपारगम् ॥ ६.७७.७४ ॥
ਫਿਰ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੈਕੇਯ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.77.75
तस्याभिपततस्तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
क्रुद्धश्चिच्छेद बाणेन धनुः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.७७.७५ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.77.76
अन्यांश्च शतशो बाणान्प्रेषयामास पार्षते ।
दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डमनुस्मरन् ॥ ६.७७.७६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਮਾਲਕ ਦੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਵੱਲ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
6.77.77
अथान्यद्धनुरादाय पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणं विव्याध विंशत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ६.७७.७७ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਵੀਹ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗਾ।
6.77.78
तस्य द्रोणः पुनश्चापं चिच्छेदामित्रकर्शनःक ।
हयांश्च चतुरस्तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.७७.७८ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਵੀ।
6.77.79
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास भारत ।
सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयामास भारत । ॥ ६.७७.७९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਭਾਰਤ! ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
6.77.80
हताश्वात्स रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ।
आरुरोह महाबाहुरभिमन्योर्महारथम् ॥ ६.७७.८० ॥
ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰੱਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦੇ ਮਹਾਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
6.77.81
ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी ।
पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥ ६.७७.८१ ॥
ਫਿਰ ਰੱਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਕੰਬ ਉੱਠੀ; ਭੀਮਸੇਨ ਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
6.77.82
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा ।
नाशक्रुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः ॥ ६.७७.८२ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ।
6.77.83
वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः ।
व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः ॥ ६.७७.८३ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ, ਖੁਭੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗੀ।
6.77.84
तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे तावकं बलम् ।
दृष्ट्वाचार्यं सुसंक्रुद्धं तपन्तं रिपुवाहिनीम् ।
तुष्टुवुः सर्वतो योधाः साधुसाध्विति भारत ॥ ६.७७.८४ ॥
ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ। ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ 'ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।