มหาภารตะ · อัธยายะ 6.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.77.1
आत्मदोषात्त्वया राजन्प्राप्तं व्यसनमीदृशम् ।
न हि दुर्योधनस्तानि पश्यते भरतर्षभ ॥ ६.७७.१ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านได้รับความพินาศเช่นนี้เพราะความผิดของท่านเอง ดุรโยธน์ไม่เห็นสิ่งเหล่านั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งตระกูลภรต
6.77.2
यानि त्वं पश्यसे राजन्धर्मसंकरकारणात् ।
तव दोषात्पुरा वृत्तं द्यूतमेतद्विशांपते ॥ ६.७७.२ ॥
ข้าแต่พระราชา สิ่งที่ท่านเห็นอยู่นี้เกิดจากความสับสนของธรรม ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน การเล่นพนันนี้เคยเกิดขึ้นแต่ก่อนเพราะความผิดของท่าน
6.77.3
तव दोषेण युद्दं च प्रवृत्तं सह पाण्डवैः ।
त्वमेवाद्य फलं भुङ्क्ष्व कृत्वा किल्बिषमात्मना ॥ ६.७७.३ ॥
เพราะความผิดของท่าน การรบจึงเริ่มขึ้นกับปาณฑพ บัดนี้ท่านเองจงรับผลเถิด เพราะท่านเองได้กระทำความผิดนั้น
6.77.4
आत्मना हि कृतं कर्म आत्मनैवोपभुज्यते ।
इह वा प्रेत्य वा राजंस्त्वया प्राप्तं यथातथम् ॥ ६.७७.४ ॥
กรรมที่ผู้ใดกระทำเอง ผู้นั้นย่อมเสวยเองเท่านั้น ไม่ว่าจะในโลกนี้หรือโลกหน้า ข้าแต่พระราชา สิ่งที่ท่านได้รับก็เป็นไปตามที่เป็นอยู่จริง
6.77.5
तस्माद्राजन्स्थिरो भूत्वा प्राप्येदं व्यसनं महत् ।
शृणु युद्धं यथा वृत्तं शंसतो मे नराधिप ॥ ६.७७.५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่พระราชา จงมั่นคงไว้เถิด แม้ได้รับความพินาศใหญ่หลวงนี้ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ จงฟังเถิด ขณะที่ข้าพเจ้าเล่าว่าการรบได้เกิดขึ้นอย่างไร
6.77.6
भीमसेनः सुनिशितैर्बाणैर्भित्त्वा महाचमूम् ।
आससाद ततो वीरः सर्वान्दुर्योधनानुजान् ॥ ६.७७.६ ॥
ภีมเสน ทะลวงกองทัพใหญ่ด้วยลูกศรอันคมกล้า แล้ววีรบุรุษผู้นั้นก็เข้าถึงน้องชายทั้งหลายของดุรโยธน์ทั้งหมด
6.77.7
दुःशासनं दुर्विषहं दुःसहं दुर्मदं जयम् ।
जयत्सेनं विकर्णं च चित्रसेनं सुदर्शनम् ॥ ६.७७.७ ॥
เขาเห็นทุศาสนะ ผู้ยากจะต้านทาน ยากจะทนได้ มีใจลุ่มหลง และชัย ชัยตเสนะ วิกรรณะ จิตรเสนะ และสุทรรศนะ
6.77.8
चारुचित्रं सुवर्माणं दुष्कर्णं कर्णमेव च ।
एतांश्चान्यांश्च सुबहून्समीपस्थान्महारथान् ॥ ६.७७.८ ॥
จารุจิตระ สุวรรมัน ทุษกรรณะ และกรรณะเอง ทั้งเหล่านี้และอีกมากมาย เป็นมหารถีที่ยืนอยู่ใกล้
6.77.9
धार्तराष्ट्रान्सुसंक्रुद्धान्दृष्ट्वा भीमो महारथः ।
भीष्मेण समरे गुप्तां प्रविवेश महाचमूम् ॥ ६.७७.९ ॥
เมื่อเห็นบุตรของธฤตราษฎร์โกรธจัดนัก มหารถีภีมะก็เข้าไปในกองทัพใหญ่นั้น ซึ่งภีษมะคุ้มครองไว้ในการรบ
6.77.10
अथालोक्य प्रविष्टं तमूचुस्ते सर्व एव तु ।
जीवग्राहं निगृह्णीमो वयमेनं नराधिपाः ॥ ६.७७.१० ॥
เมื่อเห็นเขาเข้ามา เหล่านั้นทั้งหมดจึงกล่าวว่า "ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ พวกเราจะจับเขาไว้ทั้งเป็น"
6.77.11
स तैः परिवृतः पार्थो भ्रातृभिः कृतनिश्चयैः ।
प्रजासंहरणे सूर्यः क्रूरैरिव महाग्रहैः ॥ ६.७७.११ ॥
โอรสของปฤถาถูกล้อมรอบด้วยพี่น้องผู้มั่นคงในความตั้งใจ เขาเปรียบเหมือนพระอาทิตย์ในเวลาที่สรรพสัตว์ถูกทำลาย ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยดาวเคราะห์ใหญ่ที่โหดร้าย
6.77.12
संप्राप्य मध्यं सैन्यस्य न भीः पाण्डवमाविशत् ।
यथा देवासुरे युद्धे महेन्द्रं प्राप्य दानवान् । ॥ ६.७७.१२ ॥
เมื่อเข้าไปกลางกองทัพแล้ว ความกลัวก็มิได้เข้าครอบงำปาณฑพ ดุจพระมเหนทร์ไม่ทรงหวั่นกลัวเมื่อเผชิญกับทานพทั้งหลายในการรบระหว่างเทวดาและอสูร
6.77.13
ततः शतसहस्राणि रथिनां सर्वशः प्रभो ।
उद्यतानि शरैस्तीव्रैस्तमेकं परिवव्रिरे ॥ ६.७७.१३ ॥
ข้าแต่พระองค์ ครั้งนั้น มหารถีนับแสนนับแสนโดยรอบต่างชักลูกศรอันคมกล้าขึ้นพร้อม ล้อมเพียงผู้เดียวนั้นไว้
6.77.14
स तेषां प्रवरान्योधान्हस्त्यश्वरथसादिनः ।
जघान समरे शूरो धार्तराष्ट्रानचिन्तयन् ॥ ६.७७.१४ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นไม่ใส่ใจบุตรของธฤตราษฎร์ ได้สังหารนักรบชั้นเลิศของพวกเขาในการรบ ผู้ขี่ช้าง ม้า และรถ
6.77.15
तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा भीमसेनो जिघृक्षताम् ।
समस्तानां वधे राजन्मतिं चक्रे महामनाः ॥ ६.७७.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อรู้เจตนาของพวกเขาที่จะจับภีมเสน ผู้มีใจยิ่งใหญ่จึงตั้งใจจะสังหารพวกเขาทั้งหมด
6.77.16
ततो रथं समुत्सृज्य गदामादाय पाण्डवः ।
उवाच सारथिं भीमं स्थीयतामिति भारत ॥ ६.७७.१६ ॥
ครั้นแล้ว ปาณฑพทิ้งรถ ถือคทาไว้ในมือ จึงกล่าวกับสารถีภีมะว่า "ข้าแต่ภารตะ จงหยุดอยู่ที่นี่"
6.77.17
यावदेतान्हनिष्यामि धार्तराष्ट्रान्सहानुगान् ।
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु प्रविश्य महतीं चमूम् ।
जघान धार्तराष्ट्राणां तद्बलौघमहार्णवम् ॥ ६.७७.१७ ॥
"ตราบใดที่เรายังมิได้สังหารบุตรของธฤตราษฎร์เหล่านี้พร้อมทั้งบริวาร" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ภีมเสนก็เข้าไปในกองทัพใหญ่ สังหารทะเลกว้างแห่งกองกำลังของบุตรธฤตราษฎร์นั้น
6.77.18
गदया भिमसेनेन ताडिता वारणोत्तमाः ।
भिन्नकुम्भा महाकाया भिन्नपृष्ठास्तथैवच ॥ ६.७७.१८ ॥
ช้างชั้นเลิศทั้งหลาย ถูกคทาของภีมเสนฟาด หัวแตก ร่างใหญ่โต หลังหัก ก็ล้มลงเช่นเดียวกัน
6.77.19
भिन्नगात्राः सहारोहैः शेरते पर्वता इव ।
रथाश्च भग्नास्तिलशः सयोधाः शतशो रणे ॥ ६.७७.१९ ॥
ช้างที่อวัยวะแหลกละเอียดพร้อมผู้ขี่ นอนอยู่ดุจภูเขา รถที่แตกเป็นชิ้นเล็กเท่าเมล็ดงาพร้อมนักรบนับร้อยนอนอยู่บนสนามรบ
6.77.20
अश्वाश्च सादिनश्चैव पादातैः सह भारत ।
तत्राद्भुतमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् ॥ ६.७७.२० ॥
ข้าแต่ภารตะ ม้าและผู้ขี่ม้า พร้อมกับทหารเท้า นอนอยู่ที่นั่น ที่นั่นเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ของภีมเสน
6.77.21
यदेकः समरे राजन्बहुभिः समयोधयत् ।
अन्तकाले प्रजाः सर्वा दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.७७.२१ ॥
ราชา พระองค์ผู้เดียวในสนามรบรบกับคนจำนวนมาก เหมือนยมที่ถือทัณฑ์ในมือ ต่อสู้กับสรรพสัตว์ทั้งปวงในกาลสิ้นอายุขัย
6.77.22
भीमसेने प्रविष्टे तु धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ।
द्रोणमुत्सृज्य तरसा ययौ यत्र वृकोदरः ॥ ६.७७.२२ ॥
เมื่อภีมเสนเข้าไปแล้ว ธฤษฏทยุมนะบุตรของปฤษตะก็ละทิ้งโทรณะ รีบไปยังที่ที่วฤโกทระอยู่
6.77.23
विदार्य महतीं सेनां तावकानां नरर्षभः ।
आससाद रथं शून्यं भीमसेनस्य संयुगे ॥ ६.७७.२३ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ พระองค์ผ่ากองทัพใหญ่ของพวกท่านแล้วไปถึงรถเปล่าของภีมเสนะในการรบ
6.77.24
दृष्ट्वा विशोकं समरे भीमसेनस्य सारथिम् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज दुर्मना गतचेतनः ॥ ६.७७.२४ ॥
เมื่อเห็นสารถีของภีมเสนะยังปลอดภัยในสนามรบ ธฤษฏทยุมนะ โอ้มหาราชา ก็มีใจท้อแท้และหมดสติ
6.77.25
अपृच्छद्बाष्पसंरुद्धो निःश्वसन्वाचमीरयन् ।
मम प्राणैः प्रियतमः क्व भीम इति दुःखितः ॥ ६.७७.२५ ॥
ด้วยน้ำตาที่คับแน่นและถอนใจยาว เขาเอ่ยด้วยความเศร้าโศกว่า "ภีมะผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าชีวิตของข้าอยู่ที่ไหน"
6.77.26
विशोकस्तमुवाचेदं धृष्टद्युम्नं कृताञ्जलिः ।
संस्थाप्य मामिह बली पाण्डवेयः पराक्रमी ॥ ६.७७.२६ ॥
วิโศกะประนมมือกล่าวกับธฤษฏทยุมนะว่า "ทรงวางข้าไว้ที่นี่แล้ว บุตรของปาณฑุผู้ทรงพลังและกล้าหาญ (ภีมะ)..."
6.77.27
प्रविष्टो धार्तराष्ट्राणामेतद्बलमहार्णवम् ।
मामुक्त्वा पुरुषव्याघ्रः प्रीतियुक्तमिदं वचः ॥ ६.७७.२७ ॥
"พระองค์ได้เข้าไปในกองทัพอันยิ่งใหญ่ดุจมหาสมุทรของโอรสธฤตราษฎร์แล้ว" เมื่อตรัสกับข้าเช่นนี้แล้ว ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ก็กล่าวถ้อยคำอันเปี่ยมด้วยความรักนี้
6.77.28
प्रतिपालय मां सूत नियम्याश्वान्मुहूर्तकम् ।
यावदेवान्निहन्म्यद्य य इमे मद्वधोद्यताः ।
अभ्यधावद्गदापाणिस्तद्बलं स महाबलः ॥ ६.७७.२८ ॥
"สารถี จงบังคับม้าแล้วรอข้าสักครู่ จนกว่าข้าจะสังหารคนเหล่านี้ผู้มุ่งจะปลงชีวิตข้าในวันนี้" ตรัสดังนี้แล้ว ผู้ทรงพลังยิ่งก็ถือคทาในมือพุ่งเข้าใส่กองทัพนั้น
6.77.29
ततो दृष्ट्वा प्रधावन्तं गदाहस्तं महाबलम् ।
सर्वेषामेव सैन्यानां संहर्षः समजायत ॥ ६.७७.२९ ॥
ครั้นนั้น เมื่อเห็นผู้ทรงพลังยิ่งวิ่งไปข้างหน้าพร้อมคทาในมือ ความฮึกเหิมก็บังเกิดขึ้นแก่ทหารทั้งปวง
6.77.30
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
भित्त्वा राजन्महाव्यूहं प्रविवेश सखा तव ॥ ६.७७.३० ॥
โอ้มหาราชา ขณะที่การรบอันโหดร้ายและน่าหวาดหวั่นนั้นกำลังดำเนินอยู่ มิตรของพระองค์ (ภีมะ) ได้ฝ่ากระบวนทัพใหญ่เข้าไป
6.77.31
विशोकस्य वचः श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽथ पार्षतः ।
प्रत्युवाच ततः सूतं रणमध्ये महाबलः ॥ ६.७७.३१ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของวิโศกะแล้ว ธฤษฏทยุมนะบุตรของปฤษตะผู้ทรงพลังยิ่ง ก็กล่าวตอบสารถีกลางสนามรบ
6.77.32
न हि मे जीवितेनापि विद्यतेऽद्य प्रयोजनम् ।
भीमसेनं रणे हित्वा स्नेहमुत्सृज्य पाण्डवैः ॥ ६.७७.३२ ॥
แท้จริง วันนี้ข้าไม่ต้องการชีวิตอีกแล้ว หากข้าละทิ้งภีมเสนะในสนามรบ และสละความรักต่อปาณฑพ
6.77.33
यदि यामि विना भीमं किं मां क्षत्रं वदिष्यति ।
एकायनगते भीमे मयि चावस्थिते युधि ॥ ६.७७.३३ ॥
หากข้ากลับไปโดยไม่มีภีมะ ชนชั้นนักรบจะกล่าวถึงข้าว่าอย่างไร ภีมะไปทางเดียวแล้ว ข้าก็ยังยืนอยู่ในการรบ
6.77.34
तस्य न स्वस्ति कुर्वन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ।
यः सहायान्परित्यज्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहम् ॥ ६.७७.३४ ॥
เทวดาที่มีศักระเป็นประธานย่อมไม่ประทานความสวัสดีแก่ผู้ที่ละทิ้งพันธมิตรของตนแล้วกลับบ้านอย่างปลอดภัย
6.77.35
रौरवे नरके मञ्जेदप्लवे दुस्तरे नृभिः ।
मम भीमः सखा चैव संबन्धी च महाबलः ।
भक्तोऽस्मान्भक्तिमांश्चाहं तमप्यरिनिषूदनम् ॥ ६.७७.३५ ॥
ขอให้ข้าจมลงในนรกเรารวะ ซึ่งมนุษย์ข้ามไม่ได้หากไม่มีแพ ถ้าภีมะไม่ใช่มิตร ญาติ และผู้ทรงพลังของข้า เขาอุทิศตนต่อพวกเรา และข้าก็อุทิศตนต่อผู้ปราบศัตรูนั้นเช่นกัน
6.77.36
सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र यातो वृकोदरः ।
निघ्नन्तं मां रिपून्पश्य दानवानिव वासवम् ॥ ६.७७.३६ ॥
ข้าจะไปยังที่ที่วฤโกทระไปแล้ว จงดูข้าสังหารศัตรู ดุจวาสวะสังหารทานพ
6.77.37
एवमुक्त्वा ततो वीरो ययौ मध्येन वाहिनीम् ।
भीमसेनस्य मार्गेषु गदाप्रमथितैर्गजैः ॥ ६.७७.३७ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว วีรบุรุษนั้นก็ฝ่ากลางกองทัพไป ตามทางของภีมเสนะ ซึ่งมีช้างที่ถูกคทาบดขยี้นอนอยู่
6.77.38
स ददर्श तदा भीमं दहन्तं रिपुवाहिनीम् ।
वातो वृक्षानिव बलात्प्रभञ्जन्तं रणे रिपून् ॥ ६.७७.३८ ॥
ครั้นนั้นเขาเห็นภีมะเผาผลาญกองทัพของศัตรู หักทำลายข้าศึกในสนามรบดุจลมพัดหักต้นไม้ด้วยกำลัง
6.77.39
ते वध्यमानाः समरे रथिनः सादिनस्तथा ।
पादाता दन्तिनश्चैव चक्रुरात्स्वरं महत् ॥ ६.७७.३९ ॥
บรรดารถี ทหารม้า ทหารราบ และคนขี่ช้างเหล่านั้น ถูกสังหารในการรบ ก็ส่งเสียงร้องดังลั่น
6.77.40
हाहाकारश्च संजज्ञे तव सैन्यस्य मारिष ।
वध्यतो भीमसेनेन कृतिना चित्रयोधिना ॥ ६.७७.४० ॥
โอ้ผู้เป็นที่เคารพ เสียงร่ำไห้โอดครวญก็ดังขึ้นในกองทัพของพระองค์ เพราะถูกภีมเสนะผู้ชำนาญและมหัศจรรย์ในการรบสังหาร
6.77.41
ततः कृतास्त्रास्ते सर्वे परिवार्य वृकोदरम् ।
अभीताः समवर्तन्त शस्त्रवृष्ट्या परंतप ॥ ६.७७.४१ ॥
ครั้นนั้น ทุกผู้ชำนาญอาวุธเหล่านั้นล้อมวฤโกทร ไม่หวั่นกลัว ยืนหยัดอยู่ท่ามกลางฝนแห่งศัสตราวุธ ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู
6.77.42
अभिद्रुतं शस्त्रभृतां वरिष्ठं ।
समन्ततः पाण्डवं लोकवीरः।
सैन्येन घोरेण सुसंहितेन ।
दृष्ट्वा बली पार्षतो भीमसेनम् ॥ ६.७७.४२ ॥
เห็นภีมเสนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธ ปาณฑพผู้ถูกรุมโจมตีรอบด้านด้วยกองทัพอันน่าสะพรึงและจัดทัพอย่างแน่นหนา พระปารษตผู้เป็นวีรบุรุษของโลก ผู้ทรงพลัง จึงเข้าไปหาภีมเสน
6.77.43
अथोपगच्छच्छरविक्षताङ्गं ।
पदातिनं क्रोधविषं वमन्तम्।
आश्वासयन्पार्षतो भीमसेनं ।
गदाहस्तं कालमिवान्तकाले ॥ ६.७७.४३ ॥
ครั้นนั้น ปารษตเข้าไปใกล้ภีมเสนซึ่งร่างกายบอบช้ำด้วยลูกศร ผู้ยืนอยู่บนพื้นดินและพ่นพิษแห่งความโกรธ ปลอบโยนภีมเสนไว้ เหมือนยมที่ถือกระบองในเวลาแห่งการสิ้นกัลป์
6.77.44
विशल्यमेनं च चकार तूर्ण-
मारोपयच्चात्मरथे महात्मा।
भृशं परिष्वज्य च भीमसेन-
माश्वासयामास स शत्रुमध्ये ॥ ६.७७.४४ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้นรีบถอนลูกศรออกจากร่างภีมเสนให้หมด แล้วยกขึ้นวางไว้บนรถศึกของตน และโอบกอดภีมเสนไว้แน่น ท่ามกลางศัตรู แล้วปลอบโยนภีมเสนไว้
6.77.45
तथा तस्मिन्वर्तमानेऽतिवेगं ।
भ्रातॄनथोपेत्य तवापि पुत्रः ।
तस्मिन्विमर्दे तव संप्रवृत्ते ।
दृष्ट्वा रणे वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७७.४५ ॥
ขณะที่การปะทะอันรุนแรงยิ่งนั้นดำเนินไปอย่างรวดเร็ว บุตรของท่านก็เข้าไปหาพี่น้องของตน ครั้นเห็นสนามรบในการโจมตีครั้งนั้น จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ในสงคราม
6.77.46
अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्रः ।
समागतो भीमसेनेन सार्धम् ॥ ६.७७.४६ ॥
บุตรของทรุปทะผู้ชั่วช้านี้ มาต่อสู้กับภีมเสนแล้ว
6.77.47
तं याम सर्वे महता बलेन ।
मा वो रिपुः प्रार्थयतामनीकम्।
श्रुत्वा तु वाक्यं तममृष्यमाणा ।
ज्येष्ठज्ञया नोदिता धार्तराष्ट्राः ॥ ६.७७.४७ ॥
ให้เราทั้งหมดยกทัพใหญ่เข้าไปต่อกรกับเขา อย่าให้ศัตรูปรารถนากองทัพของท่าน เมื่อพวกธฤตราษฎร์ได้ยินถ้อยคำนั้น ก็ทนไม่ได้ และถูกกระตุ้นด้วยคำสั่งของพี่ชายคนโต
6.77.48
वधाय निष्पेतुरुदायुधास्ते ।
युगक्षये केतवो यद्वदुग्राः।
प्रगृह्य चास्त्राणि धनूंषि वीरा ।
ज्यां नेमिघोषैः प्रविकम्पयन्तः ॥ ६.७७.४८ ॥
พวกเขาถืออาวุธยกขึ้นพุ่งออกไปเพื่อการสังหาร ดุจดาวหางอันน่ากลัวในปลายยุคกัลป์ วีรบุรุษเหล่านั้นหยิบอาวุธและธนู ดึงสายธนู ทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือนด้วยเสียงกึกก้องของล้อรถศึก
6.77.49
शरैरवर्षन्द्रुपदस्य पुत्रं ।
यथाम्बुदा भूधरं वारिजालैः ।
निहत्य तांश्चापि शरैः सुतीक्ष्णै-
र्न विव्यथे समरे चित्रयोधी ॥ ६.७७.४९ ॥
พวกเขาระดมลูกศรใส่บุตรของทรุปทะ ดุจเมฆที่หลั่งสายน้ำลงบนภูเขา แต่แม้จะถูกพวกเขาโจมตีจนล้ม นักรบผู้งดงามผู้นั้นก็มิได้หวั่นไหวในสงคราม แม้ด้วยลูกศรอันคมกล้ามาก
6.77.50
न्दैत्येषु यद्वत्समरे महेन्द्रः ॥ ६.७७.५० ॥
ดุจพระมเหนทร (พระอินทร์) ที่ยืนมั่นคงท่ามกลางไทตยะในสงคราม
6.77.51
स वै ततोऽस्त्रं सुमहाप्रभावं ।
प्रमोहनं द्रोणदत्तं महात्मा।
प्रयोजयामास उदारकर्मा ।
तस्मिन्रणे तव सैन्यस्य राजन् ॥ ६.७७.५१ ॥
ครั้นนั้น ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และกระทำกรรมอันสูงส่งผู้นั้นได้ใช้อาวุธอันทรงอานุภาพยิ่ง อาวุธที่ทำให้หลงใหล ซึ่งโทรณะประทานให้ ข้าแต่พระราชา ในสงครามนั้น โจมตีกองทัพของท่าน
6.77.52
न्मोहोपेतांस्तव पुत्रान्निशम्य ॥ ६.७७.५२ ॥
...เมื่อได้เห็นบุตรของท่านถูกความหลงครอบงำ
6.77.53
एतस्मिन्नेव काले तु भीमः प्रहरतां वरः ।
विश्रम्य च तदा राजन्पीत्वाऽमृतरसं जलम् ॥ ६.७७.५३ ॥
ในเวลานั้นเอง ข้าแต่พระราชา ภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ หลังจากพักผ่อนและดื่มน้ำดุจน้ำอมฤต
6.77.54
पुनः सन्नह्य संक्रुद्धो योधयामास संयुगे ।
धृष्टद्यम्नेन सहितः कालयामास भारत ॥ ६.७७.५४ ॥
ก็สวมเกราะใหม่ด้วยความโกรธกริ้วอีก ต่อสู้ในการรบ ร่วมกับธฤษฏทยุมน์ ข้าแต่ทายาทแห่งภรต พวกเขาทำให้ศัตรูอ่อนล้าลง
6.77.55
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
द्रुपदं त्रिभिरासाद्य शरैर्विव्याध दारुणैः ॥ ६.७७.५५ ॥
ในระหว่างนั้น ข้าแต่พระราชา โทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธ เข้าไปใกล้ทรุปทะ และยิงด้วยลูกศรอันร้ายกาจสามดอก
6.77.56
सोऽतिविद्धस्ततो राजन्रणे द्रोणेन पार्थिवः ।
अपायाद्द्रुपदो राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् । ॥ ६.७७.५६ ॥
ทรุปทะผู้เป็นกษัตริย์ถูกโทรณะยิงจนบาดเจ็บสาหัสในสนามรบ ข้าแต่พระราชา จึงถอยออกไป ระลึกถึงความแค้นเก่าก่อน
6.77.57
जित्वा तु द्रुपदं द्रोणः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ।
तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा वित्रेसुः सर्वसोमकाः ॥ ६.७७.५७ ॥
เมื่อชนะทรุปทะแล้ว โทรณะผู้ทรงอานุภาพก็เป่าสังข์ เมื่อได้ยินเสียงสังข์นั้น ชาวโสมกะทั้งปวงก็สั่นสะท้าน
6.77.58
अथ शुश्राव तेजस्वी द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
प्रमोहनास्त्रेण रणे मोहितानात्मजांस्तव ॥ ६.७७.५८ ॥
ครั้นนั้น โทรณะผู้รุ่งโรจน์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธ ได้ยินว่าบุตรทั้งหลายของท่านถูกอาวุธปรโมหนะทำให้หลงในสงคราม
6.77.59
ततो द्रोणो महाराज त्वरितोऽभ्याययौ रणात् ।
तत्रापश्यन्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ ६.७७.५९ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ลำดับนั้น โทรณะรีบกลับจากสนามรบ ที่นั่นท่านเห็นภารทวาชะผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นนักธนูผู้ทรงพลัง
6.77.60
धृष्टद्युम्नं च भीमं च विचरन्तौ महारणे ।
मोहाविष्टांश्च ते पुत्रानपश्यत्स महारथः ॥ ६.७७.६० ॥
เห็นธฤษฏทยุมน์และภีมะกำลังเคลื่อนไหวไปมาในมหาสงคราม นักรบผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นจึงเห็นบุตรของท่านถูกความหลงครอบงำ
6.77.61
ततः प्रज्ञांस्त्रमदाय मोहनास्त्रं व्यनाशयत् ।
ततः प्रत्यागतप्राणास्तव पुत्रा महारथाः ॥ ६.७७.६१ ॥
จากนั้นเขาหยิบอาวุธแห่งปัญญาขึ้นมา และทำลายอาวุธแห่งโมหะเสีย จากนั้น บรรดาบุตรของท่านผู้เป็นมหารถีเหล่านั้น เมื่อลมปราณกลับคืนมา ก็ฟื้นคืนสติขึ้นมา
6.77.62
पुनर्युद्धाय समरे प्रत्युद्याता जिगीषवः ।
ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान् ॥ ६.७७.६२ ॥
เมื่อปรารถนาชัยชนะ พวกเขาก็พุ่งเข้าสู่การรบในสงครามอีกครั้ง จากนั้น ยุธิษฐิระทรงเรียกทหารของพระองค์มาแล้วตรัสว่า
6.77.63
गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि ।
सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः ॥ ६.७७.६३ ॥
ขอให้พวกเขาไปตามเส้นทางของภีมะและปารษตะในการรบด้วยกำลังของตน บรรดาวีรบุรุษอันมีสุภัทรเป็นประมุข กับรถศึกสิบสองคันที่สวมเกราะไว้อย่างมั่นคง
6.77.64
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्ध्यति मे मनः ।
प्रवृत्तिर्भिमसेनस्य पार्षतस्य च संयुगे ॥ ६.७७.६४ ॥
ขอให้พวกเขาได้รู้ถึงการดำเนินไปของภีมเสนและปารษตะในการรบ เพราะใจของเราไม่สงบ การดำเนินไปของภีมเสนและปารษตะในการต่อสู้
6.77.65
विज्ञेया समरे शीघ्रं प्रविशध्वं रथार्णवम् ।
गच्छन्तु परया शक्त्या भवन्त इति मे मतिः ॥ ६.७७.६५ ॥
ต้องรู้สภาพของพวกเขาในสงครามให้เร็ว เข้าไปในมหาสมุทรแห่งรถศึกเถิด ไปด้วยกำลังอันสูงสุด นี่คือความเห็นของเรา
6.77.66
त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः ।
मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि ॥ ६.७७.६६ ॥
เมื่อได้รับอนุญาตดังนั้น บรรดาวีรบุรุษและนักรบผู้กล้าหาญเหล่านั้น ต่างกล่าวว่า "ดีแล้ว" ทุกคนภูมิใจในความเป็นชายของตน และออกเดินทางทั้งหมดเมื่อดวงอาทิตย์ถึงเที่ยงวัน
6.77.67
केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः ॥ ६.७७.६७ ॥
บรรดาเจ้าชายแห่งเกกัย โอรสของเทราปที และธฤษฏเกตุผู้มีกำลัง โดยมีอภิมันยุนำหน้า และล้อมรอบด้วยกองทัพอันยิ่งใหญ่ ต่างเคลื่อนพลไป
6.77.68
ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिन्दमम् ।
बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे ॥ ६.७७.६८ ॥
เมื่อจัดกระบวนทัพรูปปลายเข็มในสงครามแล้ว พวกเขาซึ่งเป็นผู้ปราบศัตรู ก็แทงทะลวงกองรถศึกของบรรดาโอรสของธฤตราษฎร์ในการรบ
6.77.69
तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान् ।
भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता ॥ ६.७७.६९ ॥
เมื่อเห็นบรรดาธนูผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นเคลื่อนพลเข้ามา มีอภิมันยุนำหน้า กองทัพของท่านก็เต็มไปด้วยความหวาดกลัวต่อภีมเสน และสับสนงุนงงเพราะธฤษฏทยุมน์...
6.77.70
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप ।
मदमूर्च्छन्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता ॥ ६.७७.७० ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ กองทัพของท่านไม่อาจยับยั้งพวกเขาได้ ด้วยจิตใจที่มึนงงเพราะความเมา ยืนอยู่บนทางราวกับสตรีที่สับสนเพราะเหล้า
6.77.71
तेऽभिजाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्रवृकोदरौ ॥ ६.७७.७१ ॥
บรรดานักรบผู้สูงศักดิ์และผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้น มีธงที่ทำด้วยทองคำ ปรารถนาจะคุ้มครองพวกเขา จึงพุ่งเข้าใส่ธฤษฏทยุมน์และวฤโกทร
6.77.72
तौ च दृष्ट्वा महेष्वासावभिमन्युपुरोगमान् ।
बभूवतुर्मुदायुक्तौ निघ्नन्तौ तव वाहिनीम् ॥ ६.७७.७२ ॥
เมื่อเห็นธนูผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองมีอภิมันยุนำหน้า ทั้งสองก็เต็มไปด้วยความยินดี และเริ่มโจมตีกองทัพของท่าน
6.77.73
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं सर्वविद्यासु पारगम् ।
दृष्ट्वा तु सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुमात्मनः ।
नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः ॥ ६.७७.७३ ॥
เมื่อเห็นโทรณะ ผู้ชำนาญในธนูและอาวุธ และเชี่ยวชาญในวิชาทั้งปวง กำลังเข้ามาอย่างรวดเร็ว ปารษตะวีรบุรุษแห่งปัญจาละ แม้โทรณะจะเป็นอาจารย์ของตน ก็มิได้หวังให้บุตรของท่านถูกสังหาร
6.77.74
ततो रथं समारोप्य कैकेयस्य वृकोदरम् ।
अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो द्रोणमिष्वस्त्रपारगम् ॥ ६.७७.७४ ॥
จากนั้น ด้วยความโกรธจัด เขาจึงอัญเชิญเจ้าชายแห่งเกกัยและวฤโกทรขึ้นรถ แล้วพุ่งเข้าหาโทรณะ ผู้ชำนาญในธนูและอาวุธ
6.77.75
तस्याभिपततस्तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
क्रुद्धश्चिच्छेद बाणेन धनुः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.७७.७५ ॥
ขณะที่เขาพุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว ภารทวาชะโทรณะผู้มีอานุภาพ ด้วยความโกรธ ได้ตัดคันธนูของเขาด้วยลูกศรเพียงดอกเดียว ท่านผู้ทำลายศัตรู
6.77.76
अन्यांश्च शतशो बाणान्प्रेषयामास पार्षते ।
दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डमनुस्मरन् ॥ ६.७७.७६ ॥
และเพื่อประโยชน์ของทุรโยธน์ โดยระลึกถึงอาหารที่ได้รับจากนาย เขาจึงส่งลูกศรอื่นอีกหลายร้อยดอกไปยังปารษตะ
6.77.77
अथान्यद्धनुरादाय पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणं विव्याध विंशत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ६.७७.७७ ॥
จากนั้น ปารษตะผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ได้หยิบธนูอีกคันหนึ่งขึ้นมา แล้วยิงโทรณะด้วยลูกศรยี่สิบดอก มีขนปีกสีทอง และลับด้วยหิน
6.77.78
तस्य द्रोणः पुनश्चापं चिच्छेदामित्रकर्शनःक ।
हयांश्च चतुरस्तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.७७.७८ ॥
โทรณะผู้ทำให้ศัตรูหวั่นไหว ได้ตัดคันธนูของเขาอีกครั้ง และรีบยิงม้าทั้งสี่ของเขาให้ล้มลงด้วยลูกศรอันยอดเยี่ยมสี่ดอก
6.77.79
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास भारत ।
सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयामास भारत । ॥ ६.७७.७९ ॥
ข้าแต่ภรตะ เขาส่งเขาไปยังแดนอันน่าสยดสยองของไววัสวต และข้าแต่ภรตะ ด้วยลูกศรภัลละ เขาได้ส่งสารถีของเขาไปที่นั่นด้วยเช่นกัน
6.77.80
हताश्वात्स रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ।
आरुरोह महाबाहुरभिमन्योर्महारथम् ॥ ६.७७.८० ॥
จากนั้น มหารถีผู้ม้าถูกฆ่า รีบกระโดดลงจากรถ แล้วขึ้นไปยังรถศึกอันยิ่งใหญ่ของอภิมันยุ ผู้มีแขนทรงพลัง
6.77.81
ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी ।
पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥ ६.७७.८१ ॥
จากนั้น กองทัพซึ่งมีรถ ช้าง และม้า ต่างสั่นสะท้านไปทั้งหมด ขณะที่ภีมเสนและปารษตะเฝ้ามองอยู่
6.77.82
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा ।
नाशक्रुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः ॥ ६.७७.८२ ॥
เมื่อเห็นกองทัพที่ถูกทำลายแตกพ่ายโดยโทรณะผู้มีความรุ่งโรจน์หาที่สุดมิได้ มหารถทั้งหมดนั้นไม่อาจยับยั้งกองทัพไว้ได้
6.77.83
वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः ।
व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः ॥ ६.७७.८३ ॥
กองทัพนั้นถูกฟาดฟันด้วยลูกศรคมกล้าของโทรณะ จึงเตลิดไปมาทั่วทุกทิศ ประดุจมหาสมุทรที่ถูกกวนให้ปั่นป่วน
6.77.84
तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे तावकं बलम् ।
दृष्ट्वाचार्यं सुसंक्रुद्धं तपन्तं रिपुवाहिनीम् ।
तुष्टुवुः सर्वतो योधाः साधुसाध्विति भारत ॥ ६.७७.८४ ॥
เมื่อเห็นกองทัพนั้นถูกเข่นฆ่า กองทัพของพระองค์ก็เปรมปรีดิ์ยินดี เมื่อเห็นอาจารย์ผู้โกรธจัดเผาผลาญกองทัพของศัตรู นักรบทั่วทุกด้านก็สรรเสริญท่านว่า ดีแล้ว ดีแล้ว ข้าแต่ภรตวงศ์