മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.77.1
आत्मदोषात्त्वया राजन्प्राप्तं व्यसनमीदृशम् ।
न हि दुर्योधनस्तानि पश्यते भरतर्षभ ॥ ६.७७.१ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ സ്വന്തം ദോഷം കൊണ്ടാണ് നീ ഇത്തരം ദുരന്തം നേടിയത്. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ദുര്യോധനൻ അവയെ കാണുന്നില്ല.
6.77.2
यानि त्वं पश्यसे राजन्धर्मसंकरकारणात् ।
तव दोषात्पुरा वृत्तं द्यूतमेतद्विशांपते ॥ ६.७७.२ ॥
രാജാവേ, നീ കാണുന്നത് ധർമ്മസങ്കരത്താൽ ഉണ്ടായതാണ്. പ്രജാപതേ, മുൻപ് നിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടാണ് ഈ ചൂതാട്ടം നടന്നത്.
6.77.3
तव दोषेण युद्दं च प्रवृत्तं सह पाण्डवैः ।
त्वमेवाद्य फलं भुङ्क्ष्व कृत्वा किल्बिषमात्मना ॥ ६.७७.३ ॥
നിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടാണ് പാണ്ഡവരുമായി യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്. ഇപ്പോൾ നീ തന്നെ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുക, പാപം നീ തന്നെ ചെയ്തുവല്ലോ.
6.77.4
आत्मना हि कृतं कर्म आत्मनैवोपभुज्यते ।
इह वा प्रेत्य वा राजंस्त्वया प्राप्तं यथातथम् ॥ ६.७७.४ ॥
സ്വയം ചെയ്ത കർമ്മം സ്വയം തന്നെ അനുഭവിക്കുന്നു, ഇവിടെയോ പരലോകത്തോ. രാജാവേ, നീ നേടിയത് യഥാർത്ഥത്തിൽ അങ്ങനെതന്നെയാണ്.
6.77.5
तस्माद्राजन्स्थिरो भूत्वा प्राप्येदं व्यसनं महत् ।
शृणु युद्धं यथा वृत्तं शंसतो मे नराधिप ॥ ६.७७.५ ॥
അതിനാൽ രാജാവേ, ഈ മഹാദുരന്തം നേരിട്ടാലും സ്ഥിരചിത്തനായിരിക്കുക. നരാധിപാ, യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നുവെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ.
6.77.6
भीमसेनः सुनिशितैर्बाणैर्भित्त्वा महाचमूम् ।
आससाद ततो वीरः सर्वान्दुर्योधनानुजान् ॥ ६.७७.६ ॥
ഭീമസേനൻ അതിതീക്ഷ്ണമായ അമ്പുകളാൽ ആ മഹാസേനയെ ഭേദിച്ച്, പിന്നീട് ആ വീരൻ ദുര്യോധനന്റെ എല്ലാ അനുജന്മാരെയും സമീപിച്ചു.
6.77.7
दुःशासनं दुर्विषहं दुःसहं दुर्मदं जयम् ।
जयत्सेनं विकर्णं च चित्रसेनं सुदर्शनम् ॥ ६.७७.७ ॥
ദുഃശാസനനെയും, ദുർവിഷഹനെയും, ദുഃസഹനെയും, ദുർമദനെയും, ജയനെയും, ജയത്സേനനെയും, വികർണനെയും, ചിത്രസേനനെയും, സുദർശനനെയും (അവൻ കണ്ടു).
6.77.8
चारुचित्रं सुवर्माणं दुष्कर्णं कर्णमेव च ।
एतांश्चान्यांश्च सुबहून्समीपस्थान्महारथान् ॥ ६.७७.८ ॥
ചാരുചിത്രനെയും, സുവർമാവിനെയും, ദുഷ്കർണനെയും, കർണനെയും, ഇവരെയും മറ്റുള്ളവരെയും സമീപത്ത് നിന്നിരുന്ന അനേകം മഹാരഥന്മാരെയും (അവൻ കണ്ടു).
6.77.9
धार्तराष्ट्रान्सुसंक्रुद्धान्दृष्ट्वा भीमो महारथः ।
भीष्मेण समरे गुप्तां प्रविवेश महाचमूम् ॥ ६.७७.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ അത്യന്തം കുപിതരായി നിൽക്കുന്നത് കണ്ട മഹാരഥനായ ഭീമൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാസേനയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
6.77.10
अथालोक्य प्रविष्टं तमूचुस्ते सर्व एव तु ।
जीवग्राहं निगृह्णीमो वयमेनं नराधिपाः ॥ ६.७७.१० ॥
അവൻ പ്രവേശിക്കുന്നത് കണ്ട് അവരെല്ലാവരും പറഞ്ഞു: "നരാധിപന്മാരേ, നമുക്ക് ഇവനെ ജീവനോടെ പിടിക്കാം."
6.77.11
स तैः परिवृतः पार्थो भ्रातृभिः कृतनिश्चयैः ।
प्रजासंहरणे सूर्यः क्रूरैरिव महाग्रहैः ॥ ६.७७.११ ॥
ദൃഢനിശ്ചയരായ സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ പാർത്ഥൻ (ഭീമൻ), പ്രജാസംഹാരകാലത്ത് ക്രൂരങ്ങളായ മഹാഗ്രഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സൂര്യനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
6.77.12
संप्राप्य मध्यं सैन्यस्य न भीः पाण्डवमाविशत् ।
यथा देवासुरे युद्धे महेन्द्रं प्राप्य दानवान् । ॥ ६.७७.१२ ॥
സൈന്യത്തിന്റെ മധ്യത്തിലെത്തിയിട്ടും പാണ്ഡവന് ഭയം തോന്നിയില്ല; ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ദാനവരെ സമീപിച്ച മഹേന്ദ്രന് ഭയമില്ലാത്തതുപോലെ.
6.77.13
ततः शतसहस्राणि रथिनां सर्वशः प्रभो ।
उद्यतानि शरैस्तीव्रैस्तमेकं परिवव्रिरे ॥ ६.७७.१३ ॥
അപ്പോൾ, പ്രഭോ, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും നൂറായിരക്കണക്കിന് രഥികൾ തീക്ഷ്ണമായ അമ്പുകളുമായി ആ ഒരുവനെ വളഞ്ഞു.
6.77.14
स तेषां प्रवरान्योधान्हस्त्यश्वरथसादिनः ।
जघान समरे शूरो धार्तराष्ट्रानचिन्तयन् ॥ ६.७७.१४ ॥
ആ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ ആന, കുതിര, രഥം എന്നിവയിൽ കയറിയ അവരുടെ പ്രമുഖ യോദ്ധാക്കളെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ഗണിക്കാതെ കൊന്നു.
6.77.15
तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा भीमसेनो जिघृक्षताम् ।
समस्तानां वधे राजन्मतिं चक्रे महामनाः ॥ ६.७७.१५ ॥
ഭീമസേനനെ പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവരുടെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ്, രാജാവേ, ആ മഹാമനസ്കൻ അവരെല്ലാവരെയും വധിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
6.77.16
ततो रथं समुत्सृज्य गदामादाय पाण्डवः ।
उवाच सारथिं भीमं स्थीयतामिति भारत ॥ ६.७७.१६ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവൻ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗദയെടുത്ത് സാരഥിയായ ഭീമനോട്, ഹേ ഭാരതാ, "ഇവിടെ നിറുത്തൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
6.77.17
यावदेतान्हनिष्यामि धार्तराष्ट्रान्सहानुगान् ।
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु प्रविश्य महतीं चमूम् ।
जघान धार्तराष्ट्राणां तद्बलौघमहार्णवम् ॥ ६.७७.१७ ॥
"ഈ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ അനുചരരോടൊപ്പം കൊല്ലുന്നതുവരെ" എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഭീമസേനൻ ആ മഹാസേനയിൽ കടന്ന്, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ സേനാപ്രവാഹമാകുന്ന മഹാസമുദ്രത്തെ പ്രഹരിച്ചു.
6.77.18
गदया भिमसेनेन ताडिता वारणोत्तमाः ।
भिन्नकुम्भा महाकाया भिन्नपृष्ठास्तथैवच ॥ ६.७७.१८ ॥
ഭീമസേനന്റെ ഗദയാൽ അടിയേറ്റ ശ്രേഷ്ഠ ഗജങ്ങൾ, കുംഭസ്ഥലം പിളർന്ന്, വലിയ ശരീരത്തോടെ, മുതുക് തകർന്ന് വീണു.
6.77.19
भिन्नगात्राः सहारोहैः शेरते पर्वता इव ।
रथाश्च भग्नास्तिलशः सयोधाः शतशो रणे ॥ ६.७७.१९ ॥
ശരീരം തകർന്ന ആനകൾ തങ്ങളുടെ പാപ്പാന്മാരോടൊപ്പം പർവതങ്ങൾ പോലെ കിടക്കുന്നു; രഥങ്ങൾ എള്ളുമണി പോലെ തകർന്ന്, യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് വീണുകിടക്കുന്നു.
6.77.20
अश्वाश्च सादिनश्चैव पादातैः सह भारत ।
तत्राद्भुतमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् ॥ ६.७७.२० ॥
ഭാരതാ, കുതിരകളും കുതിരപ്പടയാളികളും കാലാൾപ്പടയോടൊപ്പം അവിടെ കിടക്കുന്നു; അവിടെ ഭീമസേനന്റെ പരാക്രമം ഞങ്ങൾ അദ്ഭുതത്തോടെ കണ്ടു.
6.77.21
यदेकः समरे राजन्बहुभिः समयोधयत् ।
अन्तकाले प्रजाः सर्वा दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.७७.२१ ॥
രാജാവേ, അന്ത്യകാലത്ത് ദണ്ഡപാണിയായ യമൻ എല്ലാ പ്രജകളോടും പോരാടുന്നതുപോലെ, അവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് യുദ്ധത്തിൽ പലരോടും പോരാടി.
6.77.22
भीमसेने प्रविष्टे तु धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ।
द्रोणमुत्सृज्य तरसा ययौ यत्र वृकोदरः ॥ ६.७७.२२ ॥
ഭീമസേനൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, പൃഷതന്റെ പുത്രൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ദ്രോണനെ വിട്ട് വേഗത്തിൽ വൃകോദരൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
6.77.23
विदार्य महतीं सेनां तावकानां नरर्षभः ।
आससाद रथं शून्यं भीमसेनस्य संयुगे ॥ ६.७७.२३ ॥
നിങ്ങളുടെ മഹാസേനയെ പിളർന്ന്, ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ ശൂന്യമായ രഥത്തിൽ എത്തി.
6.77.24
दृष्ट्वा विशोकं समरे भीमसेनस्य सारथिम् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज दुर्मना गतचेतनः ॥ ६.७७.२४ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ സാരഥിയെ ദുഃഖമില്ലാത്തവനായി കണ്ട്, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മനസ്സ് വിഷണ്ണനായി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയായി.
6.77.25
अपृच्छद्बाष्पसंरुद्धो निःश्वसन्वाचमीरयन् ।
मम प्राणैः प्रियतमः क्व भीम इति दुःखितः ॥ ६.७७.२५ ॥
കണ്ണീരിൽ തൊണ്ട അടഞ്ഞവനായി, നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട്, ദുഃഖിതനായി അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു — "എന്റെ പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയനായ ഭീമൻ എവിടെ?"
6.77.26
विशोकस्तमुवाचेदं धृष्टद्युम्नं कृताञ्जलिः ।
संस्थाप्य मामिह बली पाण्डवेयः पराक्रमी ॥ ६.७७.२६ ॥
കൈകൂപ്പി നിന്ന വിശോകൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു — "എന്നെ ഇവിടെ നിർത്തി, ബലവാനും പരാക്രമിയുമായ പാണ്ഡവൻ (ഭീമൻ)।
6.77.27
प्रविष्टो धार्तराष्ट्राणामेतद्बलमहार्णवम् ।
मामुक्त्वा पुरुषव्याघ्रः प्रीतियुक्तमिदं वचः ॥ ६.७७.२७ ॥
"ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ ഈ സൈന്യമാകുന്ന മഹാസമുദ്രത്തിൽ അവൻ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു." എന്നോടിങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, പുരുഷവ്യാഘ്രൻ സ്നേഹപൂർവം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।
6.77.28
प्रतिपालय मां सूत नियम्याश्वान्मुहूर्तकम् ।
यावदेवान्निहन्म्यद्य य इमे मद्वधोद्यताः ।
अभ्यधावद्गदापाणिस्तद्बलं स महाबलः ॥ ६.७७.२८ ॥
"സൂതാ, കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച് ഒരു നിമിഷം എനിക്കായി കാത്തുനിൽക്കൂ; എന്നെ വധിക്കാനൊരുങ്ങിയ ഇവരെ ഇന്നു ഞാൻ കൊല്ലുന്നതുവരെ." എന്നു പറഞ്ഞ് കയ്യിൽ ഗദയേന്തിയ ആ മഹാബലൻ ആ സൈന്യത്തിനുനേരെ പാഞ്ഞു।
6.77.29
ततो दृष्ट्वा प्रधावन्तं गदाहस्तं महाबलम् ।
सर्वेषामेव सैन्यानां संहर्षः समजायत ॥ ६.७७.२९ ॥
അപ്പോൾ ഗദയേന്തി മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞുവരുന്ന ആ മഹാബലനെ കണ്ട്, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലും ആവേശം ഉണർന്നു.
6.77.30
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
भित्त्वा राजन्महाव्यूहं प्रविवेश सखा तव ॥ ६.७७.३० ॥
രാജാവേ, ആ ഭയങ്കരവും അതികോലാഹലവുമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ സഖാവ് (ഭീമൻ) മഹാവ്യൂഹം ഭേദിച്ച് പ്രവേശിച്ചു.
6.77.31
विशोकस्य वचः श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽथ पार्षतः ।
प्रत्युवाच ततः सूतं रणमध्ये महाबलः ॥ ६.७७.३१ ॥
വിശോകന്റെ വാക്കു കേട്ട പാർഷതൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ യുദ്ധമധ്യത്തിൽ മഹാബലനായ സാരഥിയോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
6.77.32
न हि मे जीवितेनापि विद्यतेऽद्य प्रयोजनम् ।
भीमसेनं रणे हित्वा स्नेहमुत्सृज्य पाण्डवैः ॥ ६.७७.३२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പാണ്ഡവരോടുള്ള സ്നേഹം വെടിഞ്ഞാൽ, ഇന്ന് എനിക്ക് ജീവിതംകൊണ്ടും ഒരു പ്രയോജനവുമില്ല.
6.77.33
यदि यामि विना भीमं किं मां क्षत्रं वदिष्यति ।
एकायनगते भीमे मयि चावस्थिते युधि ॥ ६.७७.३३ ॥
ഭീമനെ വിട്ട് ഞാൻ പോയാൽ ക്ഷത്രിയസമൂഹം എന്നെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയും? ഭീമൻ ഒരേ വഴിയിൽ പോയി, ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ നിൽക്കുന്നു.
6.77.34
तस्य न स्वस्ति कुर्वन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ।
यः सहायान्परित्यज्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहम् ॥ ६.७७.३४ ॥
സഹായികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സുരക്ഷിതനായി വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുന്നവനു ശക്രൻ മുതലായ ദേവന്മാർ ക്ഷേമം നൽകുന്നില്ല.
6.77.35
रौरवे नरके मञ्जेदप्लवे दुस्तरे नृभिः ।
मम भीमः सखा चैव संबन्धी च महाबलः ।
भक्तोऽस्मान्भक्तिमांश्चाहं तमप्यरिनिषूदनम् ॥ ६.७७.३५ ॥
രൗരവനരകത്തിൽ, മനുഷ്യർക്ക് തോണിയില്ലാതെ കടക്കാനാവാത്ത ആ നരകത്തിൽ ഞാൻ മുങ്ങട്ടെ. ഭീമൻ എന്റെ സുഹൃത്തും ബന്ധുവും മഹാബലനുമാണ്; അവൻ ഞങ്ങളുടെ ഭക്തനാണ്, ഞാനും ശത്രുസംഹാരകനായ അവന്റെ ഭക്തനാണ്.
6.77.36
सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र यातो वृकोदरः ।
निघ्नन्तं मां रिपून्पश्य दानवानिव वासवम् ॥ ६.७७.३६ ॥
അതുകൊണ്ട് വൃകോദരൻ പോയ ഇടത്തേക്ക് ഞാൻ പോകും. ദാനവരെ വാസവൻ കൊല്ലുന്നതുപോലെ ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്ന എന്നെ നോക്കൂ.
6.77.37
एवमुक्त्वा ततो वीरो ययौ मध्येन वाहिनीम् ।
भीमसेनस्य मार्गेषु गदाप्रमथितैर्गजैः ॥ ६.७७.३७ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ വീരൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ പോയി; ഭീമസേനന്റെ വഴികളിൽ ഗദയാൽ തകർക്കപ്പെട്ട ആനകൾ കിടന്നിരുന്നു.
6.77.38
स ददर्श तदा भीमं दहन्तं रिपुवाहिनीम् ।
वातो वृक्षानिव बलात्प्रभञ्जन्तं रणे रिपून् ॥ ६.७७.३८ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ഭീമൻ ശത്രുസൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നത് കണ്ടു; കാറ്റ് മരങ്ങളെ ബലമായി ഒടിക്കുന്നതുപോലെ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ തകർത്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.77.39
ते वध्यमानाः समरे रथिनः सादिनस्तथा ।
पादाता दन्तिनश्चैव चक्रुरात्स्वरं महत् ॥ ६.७७.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രഥികളും കുതിരപ്പടയാളികളും കാലാൾപ്പടയും ആനപ്പുറത്തുള്ളവരും വലിയ നിലവിളി ഉയർത്തി.
6.77.40
हाहाकारश्च संजज्ञे तव सैन्यस्य मारिष ।
वध्यतो भीमसेनेन कृतिना चित्रयोधिना ॥ ६.७७.४० ॥
മാന്യനേ, നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തിൽ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു; സമർത്ഥനും അത്ഭുത യോദ്ധാവുമായ ഭീമസേനനാൽ അവർ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ.
6.77.41
ततः कृतास्त्रास्ते सर्वे परिवार्य वृकोदरम् ।
अभीताः समवर्तन्त शस्त्रवृष्ट्या परंतप ॥ ६.७७.४१ ॥
അപ്പോൾ ആയുധവിദ്യയിൽ നിപുണരായ അവരെല്ലാം വൃകോദരനെ വളഞ്ഞു, ഭയമില്ലാതെ ആയുധവർഷം ചൊരിഞ്ഞു, ഹേ പരന്തപാ.
6.77.42
अभिद्रुतं शस्त्रभृतां वरिष्ठं ।
समन्ततः पाण्डवं लोकवीरः।
सैन्येन घोरेण सुसंहितेन ।
दृष्ट्वा बली पार्षतो भीमसेनम् ॥ ६.७७.४२ ॥
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാണ്ഡവൻ ഭീമസേനൻ ചുറ്റുപാടുനിന്നും ഭയങ്കരവും സുസംഘടിതവുമായ സൈന്യത്താൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ട്, ലോകവീരനും ബലവാനുമായ പാർഷതൻ ഭീമസേനനെ കണ്ടു.
6.77.43
अथोपगच्छच्छरविक्षताङ्गं ।
पदातिनं क्रोधविषं वमन्तम्।
आश्वासयन्पार्षतो भीमसेनं ।
गदाहस्तं कालमिवान्तकाले ॥ ६.७७.४३ ॥
അപ്പോൾ അമ്പുകളേറ്റ് ശരീരം മുറിഞ്ഞ, കാലാൾപ്പടയായി നിൽക്കുന്ന, ക്രോധവിഷം ഛർദ്ദിക്കുന്ന ഭീമസേനന്റെ അടുത്തെത്തി പാർഷതൻ അദ്ദേഹത്തെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; പ്രളയകാലത്തെ കാലനെപ്പോലെ കൈയിൽ ഗദയേന്തി.
6.77.44
विशल्यमेनं च चकार तूर्ण-
मारोपयच्चात्मरथे महात्मा।
भृशं परिष्वज्य च भीमसेन-
माश्वासयामास स शत्रुमध्ये ॥ ६.७७.४४ ॥
ആ മഹാത്മാവ് വേഗം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകൾ നീക്കി, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി; ശത്രുമധ്യത്തിൽ ഭീമസേനനെ മുറുകെ പുണർന്ന് ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
6.77.45
तथा तस्मिन्वर्तमानेऽतिवेगं ।
भ्रातॄनथोपेत्य तवापि पुत्रः ।
तस्मिन्विमर्दे तव संप्रवृत्ते ।
दृष्ट्वा रणे वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७७.४५ ॥
ആ യുദ്ധം ഇങ്ങനെ അതിവേഗം നടക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ പുത്രനും സഹോദരന്മാരുടെ അടുത്തെത്തി; ആ പോരാട്ടത്തിൽ യുദ്ധഭൂമി കണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
6.77.46
अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्रः ।
समागतो भीमसेनेन सार्धम् ॥ ६.७७.४६ ॥
ഈ ദുരാത്മാവായ, ദ്രുപദന്റെ പുത്രൻ ഭീമസേനനോടൊപ്പം ഏറ്റുമുട്ടിയിരിക്കുന്നു.
6.77.47
तं याम सर्वे महता बलेन ।
मा वो रिपुः प्रार्थयतामनीकम्।
श्रुत्वा तु वाक्यं तममृष्यमाणा ।
ज्येष्ठज्ञया नोदिता धार्तराष्ट्राः ॥ ६.७७.४७ ॥
നമുക്കെല്ലാവർക്കും മഹത്തായ സേനയോടെ അവന്റെ നേരെ പോകാം; നിങ്ങളുടെ സേനയെ ശത്രു ആഗ്രഹിക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഈ വാക്ക് കേട്ട്, സഹിക്കാനാകാതെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ മൂത്തവന്റെ കല്പനയാൽ പ്രേരിതരായി.
6.77.48
वधाय निष्पेतुरुदायुधास्ते ।
युगक्षये केतवो यद्वदुग्राः।
प्रगृह्य चास्त्राणि धनूंषि वीरा ।
ज्यां नेमिघोषैः प्रविकम्पयन्तः ॥ ६.७७.४८ ॥
അവർ വധത്തിനായി ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി കുതിച്ചു; യുഗാന്ത്യത്തിൽ ഭയങ്കരമായ ധൂമകേതുക്കൾ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ. വീരന്മാർ അസ്ത്രങ്ങളും വില്ലും പിടിച്ച്, ഞാൺ വലിച്ച്, രഥചക്രങ്ങളുടെ ഇരമ്പലാൽ ഭൂമിയെ വിറപ്പിച്ചു.
6.77.49
शरैरवर्षन्द्रुपदस्य पुत्रं ।
यथाम्बुदा भूधरं वारिजालैः ।
निहत्य तांश्चापि शरैः सुतीक्ष्णै-
र्न विव्यथे समरे चित्रयोधी ॥ ६.७७.४९ ॥
അവർ ദ്രുപദപുത്രന്റെ മേൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു, മേഘങ്ങൾ പർവതത്തിൽ ജലധാര പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ. അവരെ വധിച്ചിട്ടും, അതിതീക്ഷ്ണമായ അമ്പുകളാൽ ആ അത്ഭുതയോദ്ധാവ് യുദ്ധത്തിൽ കലങ്ങിയില്ല.
6.77.50
न्दैत्येषु यद्वत्समरे महेन्द्रः ॥ ६.७७.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യന്മാർക്കിടയിൽ മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കലങ്ങാതെ നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
6.77.51
स वै ततोऽस्त्रं सुमहाप्रभावं ।
प्रमोहनं द्रोणदत्तं महात्मा।
प्रयोजयामास उदारकर्मा ।
तस्मिन्रणे तव सैन्यस्य राजन् ॥ ६.७७.५१ ॥
അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവും ഉദാരകർമ്മിയുമായവൻ ദ്രോണൻ നൽകിയ, അതിമഹത്തായ ശക്തിയുള്ള, മോഹിപ്പിക്കുന്ന അസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. ഓ രാജാവേ, ആ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ സൈന്യത്തിന്മേൽ.
6.77.52
न्मोहोपेतांस्तव पुत्रान्निशम्य ॥ ६.७७.५२ ॥
…ന്മോഹോപേതാംസ്തവ പുത്രാന്നിശമ്യ — മോഹത്തിൽ ആണ്ടുപോയ നിന്റെ പുത്രന്മാരെ കണ്ട്.
6.77.53
एतस्मिन्नेव काले तु भीमः प्रहरतां वरः ।
विश्रम्य च तदा राजन्पीत्वाऽमृतरसं जलम् ॥ ६.७७.५३ ॥
ഇതേ സമയത്ത്, ഓ രാജാവേ, പോരാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ വിശ്രമിച്ച്, അമൃതിന്റെ രസമുള്ള വെള്ളം കുടിച്ച്.
6.77.54
पुनः सन्नह्य संक्रुद्धो योधयामास संयुगे ।
धृष्टद्यम्नेन सहितः कालयामास भारत ॥ ६.७७.५४ ॥
വീണ്ടും കവചം ധരിച്ച് അതിക്രോധത്തോടെ അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ പോരാടി. ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഹേ ഭാരതാ, അദ്ദേഹം (ശത്രുക്കളെ) ക്ഷീണിപ്പിച്ചു.
6.77.55
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
द्रुपदं त्रिभिरासाद्य शरैर्विव्याध दारुणैः ॥ ६.७७.५५ ॥
ഇതിനിടയിൽ, ഹേ രാജാവേ, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണൻ ദ്രുപദനെ സമീപിച്ച് മൂന്ന് ഭയങ്കര ബാണങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
6.77.56
सोऽतिविद्धस्ततो राजन्रणे द्रोणेन पार्थिवः ।
अपायाद्द्रुपदो राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् । ॥ ६.७७.५६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനാൽ അതിതീവ്രമായി മുറിവേറ്റ ആ രാജാവ് ദ്രുപദൻ, ഹേ രാജാവേ, പൂർവവൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട് പിൻവാങ്ങി.
6.77.57
जित्वा तु द्रुपदं द्रोणः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ।
तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा वित्रेसुः सर्वसोमकाः ॥ ६.७७.५७ ॥
ദ്രുപദനെ ജയിച്ച ശേഷം പ്രതാപശാലിയായ ദ്രോണൻ ശംഖ് മുഴക്കി. ആ ശംഖനാദം കേട്ട് സർവ സോമകരും വിറച്ചുപോയി.
6.77.58
अथ शुश्राव तेजस्वी द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
प्रमोहनास्त्रेण रणे मोहितानात्मजांस्तव ॥ ६.७७.५८ ॥
പിന്നെ തേജസ്വിയായ ദ്രോണൻ, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രമോഹനാസ്ത്രത്താൽ നിന്റെ പുത്രന്മാർ മോഹിതരായി എന്ന് കേട്ടു.
6.77.59
ततो द्रोणो महाराज त्वरितोऽभ्याययौ रणात् ।
तत्रापश्यन्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ ६.७७.५९ ॥
പിന്നെ, ഹേ മഹാരാജാവേ, ദ്രോണൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങി. അവിടെ മഹാധനുർധരനും ഭരദ്വാജന്റെ പുത്രനും പ്രതാപശാലിയുമായവനെ കണ്ടു.
6.77.60
धृष्टद्युम्नं च भीमं च विचरन्तौ महारणे ।
मोहाविष्टांश्च ते पुत्रानपश्यत्स महारथः ॥ ६.७७.६० ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും ഭീമനെയും കണ്ട ആ മഹാരഥൻ മോഹാവിഷ്ടരായ നിന്റെ പുത്രന്മാരെ കണ്ടു.
6.77.61
ततः प्रज्ञांस्त्रमदाय मोहनास्त्रं व्यनाशयत् ।
ततः प्रत्यागतप्राणास्तव पुत्रा महारथाः ॥ ६.७७.६१ ॥
അപ്പോൾ അവൻ പ്രജ്ഞാസ്ത്രമെടുത്ത് മോഹനാസ്ത്രത്തെ നശിപ്പിച്ചു. പിന്നെ നിന്റെ മഹാരഥപുത്രന്മാർക്ക് പ്രാണൻ തിരിച്ചുകിട്ടി.
6.77.62
पुनर्युद्धाय समरे प्रत्युद्याता जिगीषवः ।
ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान् ॥ ६.७७.६२ ॥
വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി ജയം ആഗ്രഹിച്ചവർ എതിരെ കുതിച്ചു. അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സൈനികരെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.
6.77.63
गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि ।
सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः ॥ ६.७७.६३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമന്റെയും പാർഷതന്റെയും വഴിയിൽ തങ്ങളുടെ ശക്തിയോടെ അവർ പോകട്ടെ. സൗഭദ്രൻ നയിക്കുന്ന കവചധാരികളായ പന്ത്രണ്ട് വീര രഥികർ.
6.77.64
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्ध्यति मे मनः ।
प्रवृत्तिर्भिमसेनस्य पार्षतस्य च संयुगे ॥ ६.७७.६४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെയും പാർഷതന്റെയും നില അവർ അറിയട്ടെ; എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്നില്ല. യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെയും പാർഷതന്റെയും നില (അറിയട്ടെ).
6.77.65
विज्ञेया समरे शीघ्रं प्रविशध्वं रथार्णवम् ।
गच्छन्तु परया शक्त्या भवन्त इति मे मतिः ॥ ६.७७.६५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വേഗം (അവരുടെ നില) അറിയണം; നിങ്ങൾ രഥസമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുക. നിങ്ങൾ പരമമായ ശക്തിയോടെ പോകുക — ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
6.77.66
त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः ।
मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि ॥ ६.७७.६६ ॥
ഇങ്ങനെ അനുമതി ലഭിച്ച ആ ശൂരന്മാരും പരാക്രമികളായ യോദ്ധാക്കളും 'ബാഢം' എന്നു പറഞ്ഞ് തങ്ങളുടെ പുരുഷത്വത്തിൽ അഭിമാനിച്ച് ഉച്ചസൂര്യൻ എത്തിയപ്പോൾ എല്ലാവരും പുറപ്പെട്ടു.
6.77.67
केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः ॥ ६.७७.६७ ॥
കേകയന്മാരും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും വീര്യവാനായ ധൃഷ്ടകേതുവും അഭിമന്യുവിനെ മുൻനിർത്തി മഹത്തായ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരായി (മുന്നേറി).
6.77.68
ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिन्दमम् ।
बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे ॥ ६.७७.६८ ॥
അവർ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്ന സൂചീമുഖവ്യൂഹം രചിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ ആ രഥസമൂഹത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഭേദിച്ചു.
6.77.69
तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान् ।
भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता ॥ ६.७७.६९ ॥
അഭിമന്യുവിനെ മുൻനിർത്തി മുന്നേറിയ ആ മഹാധനുർധരന്മാരെ കണ്ട്, ഭീമസേനന്റെ ഭയത്താൽ ആവേശിതയും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനാൽ മോഹിതയുമായ (നിന്റെ സേന).
6.77.70
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप ।
मदमूर्च्छन्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता ॥ ६.७७.७० ॥
ഹേ ജനാധിപാ, നിന്റെ സേനയ്ക്ക് അവരെ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; മദത്താൽ മൂർച്ഛിതമായ മനസ്സോടെ, വഴിയിൽ നിൽക്കുന്ന ലഹരി ബാധിച്ച സ്ത്രീയെപ്പോലെ അത് നിന്നു.
6.77.71
तेऽभिजाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्रवृकोदरौ ॥ ६.७७.७१ ॥
ആ കുലീനരായ മഹാധനുർധരന്മാർ, സ്വർണ്ണക്കൊടികളുള്ളവർ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും വൃകോദരനെയും സംരക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർക്കുനേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.77.72
तौ च दृष्ट्वा महेष्वासावभिमन्युपुरोगमान् ।
बभूवतुर्मुदायुक्तौ निघ्नन्तौ तव वाहिनीम् ॥ ६.७७.७२ ॥
അഭിമന്യുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ആ മഹാധനുർധരന്മാരെ കണ്ട് ഇരുവരും സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞ് നിന്റെ സേനയെ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.77.73
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं सर्वविद्यासु पारगम् ।
दृष्ट्वा तु सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुमात्मनः ।
नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः ॥ ६.७७.७३ ॥
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ കുശലനും സർവ്വവിദ്യകളിലും പാരംഗതനുമായ ദ്രോണൻ പെട്ടെന്ന് വരുന്നതു കണ്ട്, പാഞ്ചാല വീരനായ പാർഷതൻ സ്വന്തം ഗുരുവാണെങ്കിലും നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ വധം പ്രതീക്ഷിച്ചില്ല.
6.77.74
ततो रथं समारोप्य कैकेयस्य वृकोदरम् ।
अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो द्रोणमिष्वस्त्रपारगम् ॥ ६.७७.७४ ॥
പിന്നെ അത്യന്തം കുപിതനായി, കൈകേയനെയും വൃകോദരനെയും രഥത്തിൽ കയറ്റി, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പാരംഗതനായ ദ്രോണന്റെ നേർക്ക് കുതിച്ചു.
6.77.75
तस्याभिपततस्तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
क्रुद्धश्चिच्छेद बाणेन धनुः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.७७.७५ ॥
അവൻ വേഗത്തിൽ ആക്രമിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, പ്രതാപശാലിയായ ഭാരദ്വാജ ദ്രോണൻ കോപിച്ച് ഒരൊറ്റ ബാണം കൊണ്ട് അവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു; ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനാണവൻ.
6.77.76
अन्यांश्च शतशो बाणान्प्रेषयामास पार्षते ।
दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डमनुस्मरन् ॥ ६.७७.७६ ॥
ദുര്യോധനന്റെ നന്മയ്ക്കായി, യജമാനൻ നൽകിയ ഭക്ഷണം ഓർത്ത്, പാർഷതന്റെ നേർക്ക് നൂറുകണക്കിന് മറ്റു ബാണങ്ങൾ അയച്ചു.
6.77.77
अथान्यद्धनुरादाय पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणं विव्याध विंशत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ६.७७.७७ ॥
അപ്പോൾ ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന പാർഷതൻ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, സ്വർണ്ണച്ചിറകുകളും കല്ലിൽ മൂർച്ച കൂട്ടിയ ഇരുപത് ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് ദ്രോണനെ എയ്തു.
6.77.78
तस्य द्रोणः पुनश्चापं चिच्छेदामित्रकर्शनःक ।
हयांश्च चतुरस्तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.७७.७८ ॥
ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ദ്രോണൻ വീണ്ടും അവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു; ഉടനെ നാല് ശ്രേഷ്ഠ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ നാല് കുതിരകളെയും.
6.77.79
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास भारत ।
सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयामास भारत । ॥ ६.७७.७९ ॥
ഭാരതാ! ഭയങ്കരമായ യമലോകത്തിലേക്ക് അവനെ അയച്ചു; ഭാരതാ! ഭല്ല അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ സാരഥിയെയും യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
6.77.80
हताश्वात्स रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ।
आरुरोह महाबाहुरभिमन्योर्महारथम् ॥ ६.७७.८० ॥
കുതിരകൾ വീണ ആ രഥത്തിൽനിന്ന് ആ മഹാരഥൻ ഉടൻ ചാടി, മഹാബാഹുവായ അഭിമന്യുവിന്റെ മഹാരഥത്തിൽ കയറി.
6.77.81
ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी ।
पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥ ६.७७.८१ ॥
അപ്പോൾ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളുമായ ആ സേന വിറച്ചു; ഭീമസേനനും പാർഷതനും കാൺകെ.
6.77.82
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा ।
नाशक्रुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः ॥ ६.७७.८२ ॥
അമിതതേജസ്വിയായ ദ്രോണനാൽ ആ സേന തകർന്നത് കണ്ട്, ആ മഹാരഥന്മാർ എല്ലാവരും അതിനെ തടയാൻ കഴിയാതെ പോയി.
6.77.83
वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः ।
व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः ॥ ६.७७.८३ ॥
ദ്രോണന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന ആ സേന, ക്ഷോഭിച്ച സമുദ്രംപോലെ ഇവിടെയും അവിടെയും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.
6.77.84
तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे तावकं बलम् ।
दृष्ट्वाचार्यं सुसंक्रुद्धं तपन्तं रिपुवाहिनीम् ।
तुष्टुवुः सर्वतो योधाः साधुसाध्विति भारत ॥ ६.७७.८४ ॥
ആ സൈന്യം നശിക്കുന്നത് കണ്ട് നിങ്ങളുടെ സൈന്യം സന്തോഷിച്ചു. ശത്രുസേനയെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന, അത്യന്തം കോപിച്ച ആചാര്യനെ കണ്ട് യോദ്ധാക്കൾ എല്ലായിടത്തുനിന്നും 'സാധു, സാധു' എന്ന് സ്തുതിച്ചു, ഹേ ഭാരതാ.