మహాభారతం · అధ్యాయం 6.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.81.1
अथात्मजं तव पुनर्गाङ्गेयो ध्यानमास्थितम् ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठः सम्प्रहर्षकरं वचः ॥ ६.८१.१ ॥
అప్పుడు ధ్యానంలో ఉన్న మీ కుమారునితో భరతశ్రేష్ఠుడైన గాంగేయుడు (భీష్ముడు) అత్యంత సంతోషం కలిగించే మాటలను మళ్లీ పలికాడు.
6.81.2
अहं द्रोणश्च शल्यश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ सैन्धवः ॥ ६.८१.२ ॥
నేను, ద్రోణుడు, శల్యుడు, సాత్వతుడైన కృతవర్మ, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుడు, తరువాత సైంధవుడు (జయద్రథుడు).
6.81.3
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लिकः सह बाह्लिकैः ।
त्रिगर्तराजश्च बली मागधश्च सुदुर्जयः ॥ ६.८१.३ ॥
అవంతికి చెందిన విందుడు, అనువిందుడు, బాహ్లికుడు బాహ్లికులతో కలిసి, త్రిగర్త రాజు బలవంతుడు, దుర్జయుడైన మాగధుడు.
6.81.4
बृहद्बलश्च कौसल्यश्चित्रसेनो विविंशतिः ।
रथाश्च बहुसाहस्राः शोभमाना महाध्वजाः ॥ ६.८१.४ ॥
బృహద్బలుడు, కోసల రాజు, చిత్రసేనుడు, వివింశతి, పెద్ద ధ్వజాలతో ప్రకాశించే వేలాది రథాలు.
6.81.5
देशजाश्च हया राजन्स्वारूढा हयसादिभिः ।
गजेन्द्राश्च मदोद्वृत्ताः प्रभिन्नकरटामुखाः ॥ ६.८१.५ ॥
ఓ రాజా! ఆయా దేశాల గుర్రాలు, వాటిపై నిపుణులైన అశ్వికులు ఎక్కి; మదోన్మత్త గజరాజుల కణతలు, ముఖాల నుండి మదజలం కారుతోంది.
6.81.6
पदाताश्च तथा शूरा नानाप्रहरणायुधाः ।
नानादेशसमुत्पन्नास्त्वदर्थे योद्धुमुद्यताः ॥ ६.८१.६ ॥
వివిధ ఆయుధాలు ధరించిన కాలిబలపు వీరులు కూడా, వివిధ దేశాలలో పుట్టిన వారు, మీ కోసం యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
6.81.7
एते चान्ये च बहवस्त्वदर्थे त्यक्तजीविताः ।
देवानपि रणे जेतुं समर्था इति मे मतिः ॥ ६.८१.७ ॥
వీరు, ఇతర అనేకులు మీ కోసం ప్రాణాలను త్యజించినవారు. యుద్ధంలో దేవతలను కూడా జయించగల సమర్థులని నా అభిప్రాయం.
6.81.8
अवश्यं तु मया राजंस्तव वाच्यं हितं सदा ।
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.८१.८ ॥
రాజా, మీకు ఎల్లప్పుడూ హితమైన మాటను నేను తప్పక చెప్పాలి. ఇంద్రునితో సహా దేవతలచేత కూడా పాండవులను జయించడం సాధ్యం కాదు.
6.81.9
सर्वथाहं तु राजेन्द्र करिष्ये वचनं तव ।
पाण्डवान्वा रणे जेष्ये मां वा जेष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.८१.९ ॥
రాజేంద్రా, అన్ని విధాలుగా నేను మీ మాట ప్రకారమే చేస్తాను. యుద్ధంలో పాండవులను నేను జయిస్తాను, లేదా పాండవులు నన్ను జయిస్తారు.
6.81.10
एवमुक्त्वा ददौ चास्मै विशल्यकरणीं शुभाम् ।
ओषधीं वीर्यसम्पन्नां विशल्यश्चाभवत्तदा ॥ ६.८१.१० ॥
ఇలా చెప్పి అతనికి విశల్యకరణి అనే శుభకరమైన, శక్తివంతమైన ఓషధిని ఇచ్చాడు; అప్పుడు అతడు బాణపు ముల్లు లేనివాడయ్యాడు.
6.81.11
ततः प्रभाते विमले स्वेनानीकेन वीर्यवान् ।
अव्यूहत स्वयं व्यूहं भीष्मो व्यूहविशारदः ॥ ६.८१.११ ॥
అప్పుడు నిర్మలమైన ఉదయాన వ్యూహరచనలో నిపుణుడైన పరాక్రమశాలి భీష్ముడు తన సేనతో స్వయంగా వ్యూహాన్ని రచించాడు.
6.81.12
मण्डलं मनुजश्रेष्ठ नानाशस्त्रसमाकुलम् ।
सम्पूर्णं योधमुख्यैश्च तथा दन्तिपदातिभिः ॥ ६.८१.१२ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ఆ మండల వ్యూహం రకరకాల ఆయుధాలతో నిండి, ప్రధాన యోధులతో, ఏనుగులతో, కాల్బలంతో పూర్తిగా నిండి ఉంది.
6.81.13
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्परिवारितम् ।
अश्ववृन्दैर्महद्भिश्च ऋष्टितोमरधारिभिः ॥ ६.८१.१३ ॥
వేలాది రథాలతో నాలుగు వైపులా చుట్టుముట్టబడి, ఈటెలు తోమరాలు ధరించిన గొప్ప అశ్వ సమూహాలతోనూ.
6.81.14
नागे नागे रथाः सप्त सप्त चाश्वा रथे रथे ।
अन्वश्वं दश धानुष्का धानुष्के सप्त चर्मिणः ॥ ६.८१.१४ ॥
ప్రతి ఏనుగుకు ఏడు రథాలు, ప్రతి రథానికి ఏడు అశ్వాలు; ప్రతి అశ్వం వెనుక పది మంది విలుకాండ్రు, ప్రతి విలుకాడికి ఏడుగురు డాలు ధరించినవారు.
6.81.15
एवंव्यूहं महाराज तव सैन्यं महारथैः ।
स्थितं रणाय महते भीष्मेण युधि पालितम् ॥ ६.८१.१५ ॥
మహారాజా, మీ సైన్యం ఇలాంటి వ్యూహంలో మహారథులతో గొప్ప యుద్ధానికి నిలిచి ఉంది; యుద్ధంలో భీష్ముడిచే రక్షించబడింది.
6.81.16
दशाश्वानां सहस्राणि दन्तिनां च तथैव च ।
रथानामयुतं चापि पुत्राश्च तव दंशिताः ॥ ६.८१.१६ ॥
పదివేల అశ్వాలు వేలకొద్దీ, అలాగే ఏనుగులు కూడా; పదివేల రథాలు, మీ కుమారులు కూడా కవచాలు ధరించి ఉన్నారు.
6.81.17
रक्ष्यमाणश्च तैः शूरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
संनद्धाः समदृश्यन्त राजानश्च महाबलाः ॥ ६.८१.१७ ॥
ఆ శూరులచే రక్షించబడి, ఆయనచే కాపాడబడి, మీ కవచాలు ధరించిన రాజులు, మహాబలులు కనిపించారు.
6.81.18
दुर्योधनस्तु समरे दंशितो रथमास्थितः ।
व्यभ्राजत श्रिया जुष्टो यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ ६.८१.१८ ॥
కాని యుద్ధంలో కవచం ధరించి రథమెక్కిన దుర్యోధనుడు, స్వర్గంలో ఇంద్రుడిలా వైభవంతో ప్రకాశించాడు.
6.81.19
ततः शब्दो महानासीत्पुत्राणां तव भारत ।
रथघोषश्च तुमुलो वादित्राणां च निस्वनः ॥ ६.८१.१९ ॥
భరతవంశీయుడా, అప్పుడు నీ కుమారుల నుండి మహా ధ్వని వెలువడింది; రథాల గర్జన, వాద్యాల భయంకర నాదం మారుమోగాయి.
6.81.20
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूढः प्रत्यङ्मुखो युधि ।
मण्डलः सुमहाव्यूहो दुर्भेद्योऽमित्रघातिनाम् ॥ ६.८१.२० ॥
భీష్ముడు ధృతరాష్ట్ర కుమారుల సేనను యుద్ధంలో పశ్చిమాభిముఖంగా, వృత్తాకారంగా, అతి విశాల వ్యూహంగా అమర్చాడు; శత్రుసంహారకులకు అది ఛేదించలేనిది.
6.81.21
मण्डलं तु समालोक्य व्यूहं परमदारुणम् ।
स्वयं युधिष्ठिरो राजा व्यूहं वज्रमथाकरोत् ॥ ६.८१.२१ ॥
అయితే ఆ అత్యంత భయంకరమైన వృత్తాకార వ్యూహాన్ని చూసి, రాజు యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా వజ్ర వ్యూహాన్ని రచించాడు.
6.81.22
तथा व्यूढेष्वनीकेषु यथास्थानमवस्थिताः ।
रथिनः सादिनश्चैव सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८१.२२ ॥
ఈ విధంగా సేనలు వ్యూహాలుగా అమరి తమ తమ స్థానాల్లో నిలిచినప్పుడు, రథికులు మరియు అశ్వికులు సింహనాదం చేశారు.
6.81.23
बिभित्सवस्ततो व्यूहं निर्ययुर्युद्धकाङ्क्षिणः ।
इतरेतरतः शूराः सहसैन्याः प्रहारिणः ॥ ६.८१.२३ ॥
అప్పుడు వ్యూహాన్ని ఛేదించాలనే కోరికతో, యుద్ధాభిలాషులైన ఆ వీరులు తమ సేనలతో కలిసి ఒకరినొకరు ప్రహరిస్తూ బయలుదేరారు.
6.81.24
भारद्वाजो ययौ मत्स्यं द्रौणिश्चापि शिखण्डिनम् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा पार्षतं समुपाद्रवत् ॥ ६.८१.२४ ॥
భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) మత్స్య రాజు వైపు వెళ్ళాడు; ద్రోణుని కుమారుడు శిఖండి వైపు వెళ్ళాడు; రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా పృషతుని కుమారుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) వైపు దూకాడు.
6.81.25
नकुलः सहदेवश्च राजन्मद्रेशमीयतुः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्याविरावन्तमभिद्रुतौ ॥ ६.८१.२५ ॥
ఓ రాజా, నకులుడు, సహదేవుడు మద్రేశుని వైపు సాగారు. అవంతిరాజకుమారులు విందుడు, అనువిందుడు ఆవంతుని మీద దాడి చేశారు.
6.81.26
सर्वे नृपास्तु समरे धनञ्जयमयोधयन् ।
भीमसेनो रणे यत्तो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ६.८१.२६ ॥
రాజులందరూ యుద్ధంలో ధనంజయునితో పోరాడారు. భీమసేనుడు రణంలో అప్రమత్తుడై హార్దిక్యుని అడ్డుకున్నాడు.
6.81.27
चित्रसेनं विकर्णं च तथा दुर्मर्षणं विभो ।
आर्जुनिः समरे राजंस्तव पुत्रानयोधयत् ॥ ६.८१.२७ ॥
ఓ ప్రభూ, చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, దుర్మర్షణుడు కూడా. ఓ రాజా, అర్జునుని కుమారుడు యుద్ధంలో నీ కుమారులతో పోరాడాడు.
6.81.28
प्राग्ज्योतिषं महेष्वासं हैडिम्बो राक्षसोत्तमः ।
अभिदुद्राव वेगेन मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.८१.२८ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిషుని మహా ధనుర్ధరుని మీద హైడింబుడు, రాక్షసోత్తముడు, వేగంగా దూకాడు; మదించిన ఏనుగు మీద మరో మదగజం వలె.
6.81.29
अलम्बुसस्ततो राजन्सात्यकिं युद्धदुर्मदम् ।
ससैन्यं समरे क्रुद्धो राक्षसः समभिद्रवत् ॥ ६.८१.२९ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, యుద్ధమదంతో ఉన్న సాత్యకిపై కోపోద్రిక్తుడైన రాక్షసుడు అలంబుసుడు సైన్యంతో యుద్ధంలో విరుచుకుపడ్డాడు.
6.81.30
भूरिश्रवा रणे यत्तो धृष्टकेतुमयोधयत् ।
श्रुतायुषं तु राजानं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.८१.३० ॥
రణంలో అప్రమత్తుడైన భూరిశ్రవుడు ధృష్టకేతువుతో పోరాడాడు. రాజు శ్రుతాయుషునితో ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు పోరాడాడు.
6.81.31
चेकितानस्तु समरे कृपमेवान्वयोधयत् ।
शेषाः प्रतिययुर्यत्ता भीममेव महारथम् ॥ ६.८१.३१ ॥
కానీ యుద్ధంలో చేకితానుడు కృపునితోనే పోరాడాడు; మిగిలిన సిద్ధ యోధులు మహారథుడైన భీముని వైపు ముందుకు సాగారు.
6.81.32
ततो राजसहस्राणि परिवव्रुर्धनञ्जयम् ।
शक्तितोमरनाराचगदापरिघपाणयः ॥ ६.८१.३२ ॥
అప్పుడు వేలాది రాజులు ధనంజయుని చుట్టుముట్టారు; వారి చేతుల్లో శక్తి, తోమరం, నారాచం, గద, పరిఘం ఉన్నాయి.
6.81.33
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धो वार्ष्णेयमिदमब्रवीत् ।
पश्य माधव सैन्यानि धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ६.८१.३३ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు అత్యంత కోపంతో వార్ష్ణేయునితో ఇలా అన్నాడు: ఓ మాధవా, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని సైన్యాలను చూడు.
6.81.34
युद्धाभिकामाञ्शूरांश्च पश्य माधव दंशितान् ।
त्रिगर्तराजं सहितं भ्रातृभिः पश्य केशव ॥ ६.८१.३४ ॥
ఓ మాధవా, యుద్ధాభిలాషులైన కవచధారులైన వీరులను చూడు; ఓ కేశవా, సోదరులతో కూడిన త్రిగర్త రాజును చూడు.
6.81.35
अद्यैतान्पातयिष्यामि पश्यतस्ते जनार्दन ।
य इमे मां यदुश्रेष्ठ योद्धुकामा रणाजिरे ॥ ६.८१.३५ ॥
ఈ రోజు నేను వీరిని పడగొడతాను, జనార్దనా, నీ చూపుముందే; ఓ యదుశ్రేష్ఠా, రణభూమిలో నాతో పోరాడగోరుతున్న వీరిని.
6.81.36
एवमुक्त्वा तु कौन्तेयो धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
ववर्ष शरवर्षाणि नराधिपगणान्प्रति ॥ ६.८१.३६ ॥
ఇలా పలికి కౌంతేయుడు ధనుస్సు తాడును తుడిచి, రాజసమూహాలపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
6.81.37
तेऽपि तं परमेष्वासाः शरवर्षैरपूरयन् ।
तडागमिव धाराभिर्यथा प्रावृषि तोयदा ॥ ६.८१.३७ ॥
ఆ పరమ ధనుర్ధరులు కూడా అతడిని బాణవర్షాలతో నింపారు; వర్షాకాలంలో మేఘాలు ధారలతో సరస్సును నింపినట్లు.
6.81.38
हाहाकारो महानासीत्तव सैन्ये विशां पते ।
छाद्यमानौ भृशं कृष्णौ शरैर्दृष्ट्वा महारणे ॥ ६.८१.३८ ॥
ఓ ప్రభూ, మహాయుద్ధంలో ఇద్దరు కృష్ణులు బాణాలతో పూర్తిగా కప్పబడటం చూసి మీ సైన్యంలో గొప్ప హాహాకారం చెలరేగింది.
6.81.39
देवा देवर्षयश्चैव गन्धर्वाश्च महोरगाः ।
विस्मयं परमं जग्मुर्दृष्ट्वा कृष्णौ तथागतौ ॥ ६.८१.३९ ॥
దేవతలు, దేవర్షులు, గంధర్వులు, మహానాగులు కూడా ఆ స్థితిలో ఉన్న ఇద్దరు కృష్ణులను చూసి అత్యంత విస్మయం చెందారు.
6.81.40
ततः क्रुद्धोऽर्जुनो राजन्नैन्द्रमस्त्रमुदीरयत् ।
तत्राद्भुतमपश्याम विजयस्य पराक्रमम् ॥ ६.८१.४० ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, కోపించిన అర్జునుడు ఇంద్రాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; అక్కడ విజయుని పరాక్రమం అద్భుతంగా చూశాము.
6.81.41
शस्त्रवृष्टिं परैर्मुक्तां शरौघैर्यदवारयत् ।
न च तत्राप्यनिर्भिन्नः कश्चिदासीद्विशां पते ॥ ६.८१.४१ ॥
శత్రువులు కురిపించిన ఆయుధవర్షాన్ని అతడు బాణప్రవాహాలతో ఆపాడు; ఓ ప్రభూ, అక్కడ అప్పుడూ ఎవరూ గాయపడకుండా మిగలలేదు.
6.81.42
तेषां राजसहस्राणां हयानां दन्तिनां तथा ।
द्वाभ्यां त्रिभिः शरैश्चान्यान्पार्थो विव्याध मारिष ॥ ६.८१.४२ ॥
ఓ మారిష, పార్థుడు ఆ వేలాది రాజుల గుర్రాలను, ఏనుగులను, ఇతరులను కూడా రెండు మూడు బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.81.43
ते हन्यमानाः पार्थेन भीष्मं शान्तनवं ययुः ।
अगाधे मज्जमानानां भीष्मस्त्राताभवत्तदा ॥ ६.८१.४३ ॥
పార్థునిచే కొట్టబడుతున్నవారు శంతనుని కుమారుడు భీష్ముని వద్దకు వెళ్లారు. అగాధంలో మునుగుతున్నవారికి అప్పుడు భీష్ముడే రక్షకుడయ్యాడు.
6.81.44
आपतद्भिस्तु तैस्तत्र प्रभग्नं तावकं बलम् ।
सञ्चुक्षुभे महाराज वातैरिव महार्णवः ॥ ६.८१.४४ ॥
అక్కడ దాడి చేస్తున్న వారిచే మీ సైన్యం చెదరగొట్టబడింది. మహారాజా, గాలులచే మహాసముద్రం కల్లోలమైనట్లు అది కలతచెందింది.