മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.81.1
अथात्मजं तव पुनर्गाङ्गेयो ध्यानमास्थितम् ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठः सम्प्रहर्षकरं वचः ॥ ६.८१.१ ॥
അപ്പോൾ ധ്യാനത്തിലിരുന്ന നിന്റെ പുത്രനോട് ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ ഗാംഗേയൻ (ഭീഷ്മൻ) അത്യന്തം ഹർഷം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
6.81.2
अहं द्रोणश्च शल्यश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ सैन्धवः ॥ ६.८१.२ ॥
ഞാൻ, ദ്രോണൻ, ശല്യൻ, സാത്വതനായ കൃതവർമ്മാവ്, അശ്വത്ഥാമാവ്, വികർണ്ണൻ, സോമദത്തൻ, പിന്നെ സൈന്ധവൻ (ജയദ്രഥൻ).
6.81.3
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लिकः सह बाह्लिकैः ।
त्रिगर्तराजश्च बली मागधश्च सुदुर्जयः ॥ ६.८१.३ ॥
അവന്തിയിലെ രണ്ട് രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും, ബാഹ്ലികനും ബാഹ്ലികരും, ത്രിഗർത്തരാജാവായ ബലവാനും, ദുർജയനായ മാഗധനും.
6.81.4
बृहद्बलश्च कौसल्यश्चित्रसेनो विविंशतिः ।
रथाश्च बहुसाहस्राः शोभमाना महाध्वजाः ॥ ६.८१.४ ॥
ബൃഹദ്ബലനും കോസലരാജാവും ചിത്രസേനനും വിവിംശതിയും, വലിയ കൊടികളാൽ തിളങ്ങുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളും.
6.81.5
देशजाश्च हया राजन्स्वारूढा हयसादिभिः ।
गजेन्द्राश्च मदोद्वृत्ताः प्रभिन्नकरटामुखाः ॥ ६.८१.५ ॥
രാജാവേ! ആയ ദേശങ്ങളിലെ കുതിരകൾ, അവയിൽ കുതിരപ്പടയാളികൾ നന്നായി കയറിയിരുന്നു; മദമിളകിയ ഗജവീരന്മാരുടെ കവിളുകളിൽനിന്നും മുഖത്തുനിന്നും മദജലം ഒഴുകി.
6.81.6
पदाताश्च तथा शूरा नानाप्रहरणायुधाः ।
नानादेशसमुत्पन्नास्त्वदर्थे योद्धुमुद्यताः ॥ ६.८१.६ ॥
പലവിധ ആയുധങ്ങളേന്തിയ കാലാൾപ്പടയാളികളായ വീരന്മാരും, പല ദേശങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരും, നിനക്കുവേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധരായിരുന്നു.
6.81.7
एते चान्ये च बहवस्त्वदर्थे त्यक्तजीविताः ।
देवानपि रणे जेतुं समर्था इति मे मतिः ॥ ६.८१.७ ॥
ഇവരും മറ്റനേകരും നിങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ജീവൻ ത്യജിച്ചവരാണ്. യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെപ്പോലും ജയിക്കാൻ അവർ പ്രാപ്തരാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
6.81.8
अवश्यं तु मया राजंस्तव वाच्यं हितं सदा ।
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.८१.८ ॥
രാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും ഹിതകരമായ വാക്ക് ഞാൻ തീർച്ചയായും പറയണം. വാസവനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർക്കുപോലും പാണ്ഡവരെ ജയിക്കാനാവില്ല.
6.81.9
सर्वथाहं तु राजेन्द्र करिष्ये वचनं तव ।
पाण्डवान्वा रणे जेष्ये मां वा जेष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.८१.९ ॥
രാജേന്ദ്രാ, എല്ലാവിധത്തിലും ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വാക്കനുസരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കും. യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ പാണ്ഡവരെ ജയിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ പാണ്ഡവർ എന്നെ ജയിക്കും.
6.81.10
एवमुक्त्वा ददौ चास्मै विशल्यकरणीं शुभाम् ।
ओषधीं वीर्यसम्पन्नां विशल्यश्चाभवत्तदा ॥ ६.८१.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവന് വിശല്യകരണി എന്ന ശുഭവും വീര്യസമ്പന്നവുമായ ഔഷധം നൽകി; അപ്പോൾ അവൻ ശല്യമില്ലാത്തവനായി.
6.81.11
ततः प्रभाते विमले स्वेनानीकेन वीर्यवान् ।
अव्यूहत स्वयं व्यूहं भीष्मो व्यूहविशारदः ॥ ६.८१.११ ॥
പിന്നെ വെളിച്ചം തെളിഞ്ഞ പ്രഭാതത്തിൽ, വ്യൂഹരചനയിൽ വിദഗ്ധനായ വീര്യവാനായ ഭീഷ്മൻ തന്റെ സൈന്യവുമായി സ്വയം വ്യൂഹം ചമച്ചു.
6.81.12
मण्डलं मनुजश्रेष्ठ नानाशस्त्रसमाकुलम् ।
सम्पूर्णं योधमुख्यैश्च तथा दन्तिपदातिभिः ॥ ६.८१.१२ ॥
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ആ മണ്ഡല വ്യൂഹം നാനാവിധ ആയുധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു; മുഖ്യ യോദ്ധാക്കളും ആനകളും കാലാൾപ്പടയും കൊണ്ട് പൂർണമായിരുന്നു.
6.81.13
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्परिवारितम् ।
अश्ववृन्दैर्महद्भिश्च ऋष्टितोमरधारिभिः ॥ ६.८१.१३ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളാൽ ചുറ്റുപാടും വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടതും, കുന്തങ്ങളും തോമരങ്ങളും ധരിച്ച വലിയ കുതിരപ്പട സംഘങ്ങളാലും.
6.81.14
नागे नागे रथाः सप्त सप्त चाश्वा रथे रथे ।
अन्वश्वं दश धानुष्का धानुष्के सप्त चर्मिणः ॥ ६.८१.१४ ॥
ഓരോ ആനയ്ക്കും ഏഴു രഥങ്ങൾ, ഓരോ രഥത്തിനും ഏഴു കുതിരകൾ; ഓരോ കുതിരയ്ക്കും പിന്നിൽ പത്തു വില്ലാളികൾ, ഓരോ വില്ലാളിക്കും ഏഴു പരിചധാരികൾ.
6.81.15
एवंव्यूहं महाराज तव सैन्यं महारथैः ।
स्थितं रणाय महते भीष्मेण युधि पालितम् ॥ ६.८१.१५ ॥
മഹാരാജാവേ, അങ്ങയുടെ സൈന്യം ഇങ്ങനെയുള്ള വ്യൂഹത്തിൽ മഹാരഥന്മാരോടൊപ്പം മഹായുദ്ധത്തിനായി നിലകൊണ്ടു; യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
6.81.16
दशाश्वानां सहस्राणि दन्तिनां च तथैव च ।
रथानामयुतं चापि पुत्राश्च तव दंशिताः ॥ ६.८१.१६ ॥
പതിനായിരം കുതിരകൾ ആയിരക്കണക്കിന്, ആനകളും അതുപോലെ; പതിനായിരം രഥങ്ങളും, അങ്ങയുടെ പുത്രന്മാരും കവചമണിഞ്ഞവരായിരുന്നു.
6.81.17
रक्ष्यमाणश्च तैः शूरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
संनद्धाः समदृश्यन्त राजानश्च महाबलाः ॥ ६.८१.१७ ॥
ആ വീരന്മാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടും, അദ്ദേഹത്താൽ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടും, അങ്ങയുടെ കവചമണിഞ്ഞ രാജാക്കന്മാരും മഹാബലന്മാരും കാണപ്പെട്ടു.
6.81.18
दुर्योधनस्तु समरे दंशितो रथमास्थितः ।
व्यभ्राजत श्रिया जुष्टो यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ ६.८१.१८ ॥
എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ കവചമണിഞ്ഞ് രഥത്തിൽ കയറിയ ദുര്യോധനൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ശ്രീയോടെ ശോഭിച്ചു.
6.81.19
ततः शब्दो महानासीत्पुत्राणां तव भारत ।
रथघोषश्च तुमुलो वादित्राणां च निस्वनः ॥ ६.८१.१९ ॥
ഭരതവംശജനേ, അപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് മഹാശബ്ദമുയർന്നു; രഥഘോഷവും വാദ്യങ്ങളുടെ ഭീകരനാദവും മുഴങ്ങി.
6.81.20
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूढः प्रत्यङ्मुखो युधि ।
मण्डलः सुमहाव्यूहो दुर्भेद्योऽमित्रघातिनाम् ॥ ६.८१.२० ॥
ഭീഷ്മർ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ സേനയെ യുദ്ധത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് മുഖമാക്കി, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള അതിമഹത്തായ വ്യൂഹമായി അണിനിരത്തി; ശത്രുഘാതകർക്ക് അത് ഭേദിക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു.
6.81.21
मण्डलं तु समालोक्य व्यूहं परमदारुणम् ।
स्वयं युधिष्ठिरो राजा व्यूहं वज्रमथाकरोत् ॥ ६.८१.२१ ॥
എന്നാൽ ആ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ വൃത്തവ്യൂഹം കണ്ട് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്നെ വജ്രവ്യൂഹം ചമച്ചു.
6.81.22
तथा व्यूढेष्वनीकेषु यथास्थानमवस्थिताः ।
रथिनः सादिनश्चैव सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८१.२२ ॥
ഇങ്ങനെ സേനകൾ വ്യൂഹമായി അണിനിരന്ന് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, രഥികളും അശ്വാരൂഢരും സിംഹനാദം മുഴക്കി.
6.81.23
बिभित्सवस्ततो व्यूहं निर्ययुर्युद्धकाङ्क्षिणः ।
इतरेतरतः शूराः सहसैन्याः प्रहारिणः ॥ ६.८१.२३ ॥
അപ്പോൾ വ്യൂഹം ഭേദിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, യുദ്ധമോഹികളായ ആ വീരന്മാർ സേനകളോടൊപ്പം പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് വ്യൂഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
6.81.24
भारद्वाजो ययौ मत्स्यं द्रौणिश्चापि शिखण्डिनम् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा पार्षतं समुपाद्रवत् ॥ ६.८१.२४ ॥
ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണർ) മത്സ്യരാജാവിന്റെ നേർക്ക് നീങ്ങി; ദ്രോണപുത്രനും ശിഖണ്ഡിയുടെ നേർക്ക് നീങ്ങി; രാജാവായ ദുര്യോധനൻ തന്നെ പൃഷതപുത്രനെ (ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ) ആക്രമിച്ചു.
6.81.25
नकुलः सहदेवश्च राजन्मद्रेशमीयतुः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्याविरावन्तमभिद्रुतौ ॥ ६.८१.२५ ॥
രാജാവേ, നകുലനും സഹദേവനും മദ്രേശനു നേരെ നീങ്ങി. അവന്തിയിലെ രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും ആവന്തനെ ആക്രമിച്ചു.
6.81.26
सर्वे नृपास्तु समरे धनञ्जयमयोधयन् ।
भीमसेनो रणे यत्तो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ६.८१.२६ ॥
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ധനഞ്ജയനോട് പോരാടി. ഭീമസേനൻ രണത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ ഹാർദിക്യനെ തടഞ്ഞു.
6.81.27
चित्रसेनं विकर्णं च तथा दुर्मर्षणं विभो ।
आर्जुनिः समरे राजंस्तव पुत्रानयोधयत् ॥ ६.८१.२७ ॥
ഓ പ്രഭോ, ചിത്രസേനനെയും വികർണനെയും ദുർമർഷണനെയും അങ്ങനെതന്നെ. ഓ രാജാവേ, അർജ്ജുനന്റെ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ അങ്ങയുടെ പുത്രന്മാരോട് പോരാടി.
6.81.28
प्राग्ज्योतिषं महेष्वासं हैडिम्बो राक्षसोत्तमः ।
अभिदुद्राव वेगेन मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.८१.२८ ॥
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷത്തിലെ മഹാധനുർധരനു നേരെ ഹൈഡിംബൻ, രാക്ഷസോത്തമൻ, വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തു; മദിച്ച ആനയ്ക്കുനേരെ മറ്റൊരു മദയാന എന്നപോലെ.
6.81.29
अलम्बुसस्ततो राजन्सात्यकिं युद्धदुर्मदम् ।
ससैन्यं समरे क्रुद्धो राक्षसः समभिद्रवत् ॥ ६.८१.२९ ॥
പിന്നെ ഓ രാജാവേ, യുദ്ധമദത്തിൽ മത്തനായ സാത്യകിയുടെ നേരെ കോപിച്ച രാക്ഷസൻ അലംബുസൻ സൈന്യസമേതം യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.81.30
भूरिश्रवा रणे यत्तो धृष्टकेतुमयोधयत् ।
श्रुतायुषं तु राजानं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.८१.३० ॥
രണത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ നിന്ന ഭൂരിശ്രവസ് ധൃഷ്ടകേതുവിനോട് പോരാടി. രാജാവായ ശ്രുതായുസ്സിനോട് ധർമ്മപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ പോരാടി.
6.81.31
चेकितानस्तु समरे कृपमेवान्वयोधयत् ।
शेषाः प्रतिययुर्यत्ता भीममेव महारथम् ॥ ६.८१.३१ ॥
എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ ചേകിതാനൻ കൃപനോടുതന്നെ പോരാടി; ശേഷിച്ച സന്നദ്ധ യോദ്ധാക്കൾ മഹാരഥനായ ഭീമനുനേരെ മുന്നേറി.
6.81.32
ततो राजसहस्राणि परिवव्रुर्धनञ्जयम् ।
शक्तितोमरनाराचगदापरिघपाणयः ॥ ६.८१.३२ ॥
അപ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാർ ധനഞ്ജയനെ വളഞ്ഞു; അവരുടെ കൈകളിൽ ശക്തി, തോമരം, നാരാചം, ഗദ, പരിഘം എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.81.33
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धो वार्ष्णेयमिदमब्रवीत् ।
पश्य माधव सैन्यानि धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ६.८१.३३ ॥
അപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ അത്യധികം കോപിച്ച് വാർഷ്ണേയനോട് പറഞ്ഞു: ഓ മാധവാ, യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ സേനകളെ നോക്കൂ.
6.81.34
युद्धाभिकामाञ्शूरांश्च पश्य माधव दंशितान् ।
त्रिगर्तराजं सहितं भ्रातृभिः पश्य केशव ॥ ६.८१.३४ ॥
ഓ മാധവാ, യുദ്ധമോഹികളും കവചധാരികളുമായ ശൂരന്മാരെ നോക്കൂ; ഓ കേശവാ, സഹോദരന്മാരോടുകൂടിയ ത്രിഗർത്തരാജാവിനെ നോക്കൂ.
6.81.35
अद्यैतान्पातयिष्यामि पश्यतस्ते जनार्दन ।
य इमे मां यदुश्रेष्ठ योद्धुकामा रणाजिरे ॥ ६.८१.३५ ॥
ഇന്ന് ഞാൻ ഇവരെ വീഴ്ത്തും, ജനാർദ്ദനാ, നീ നോക്കിനിൽക്കെ; ഓ യദുശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധക്കളത്തിൽ എന്നോട് പോരാടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇവരെ.
6.81.36
एवमुक्त्वा तु कौन्तेयो धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
ववर्ष शरवर्षाणि नराधिपगणान्प्रति ॥ ६.८१.३६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കൗന്തേയൻ വില്ലിന്റെ ഞാൺ തുടച്ച്, രാജസംഘങ്ങളുടെ മേൽ ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.
6.81.37
तेऽपि तं परमेष्वासाः शरवर्षैरपूरयन् ।
तडागमिव धाराभिर्यथा प्रावृषि तोयदा ॥ ६.८१.३७ ॥
ആ പരമധനുർധരന്മാരും അവനെ അമ്പുമഴകൊണ്ട് നിറച്ചു; മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ ധാരകളാൽ തടാകം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
6.81.38
हाहाकारो महानासीत्तव सैन्ये विशां पते ।
छाद्यमानौ भृशं कृष्णौ शरैर्दृष्ट्वा महारणे ॥ ६.८१.३८ ॥
പ്രഭോ, മഹായുദ്ധത്തിൽ ഇരു കൃഷ്ണന്മാരും അമ്പുകളാൽ പൂർണ്ണമായി മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് കണ്ട് നിന്റെ സൈന്യത്തിൽ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു.
6.81.39
देवा देवर्षयश्चैव गन्धर्वाश्च महोरगाः ।
विस्मयं परमं जग्मुर्दृष्ट्वा कृष्णौ तथागतौ ॥ ६.८१.३९ ॥
ദേവന്മാരും ദേവർഷികളും ഗന്ധർവന്മാരും മഹാനാഗങ്ങളും അവസ്ഥയിലുള്ള ഇരു കൃഷ്ണന്മാരെയും കണ്ട് പരമ വിസ്മയത്തിലായി.
6.81.40
ततः क्रुद्धोऽर्जुनो राजन्नैन्द्रमस्त्रमुदीरयत् ।
तत्राद्भुतमपश्याम विजयस्य पराक्रमम् ॥ ६.८१.४० ॥
അപ്പോൾ രാജാവേ, കോപിച്ച അർജുനൻ ഇന്ദ്രാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; അവിടെ വിജയന്റെ പരാക്രമത്തിന്റെ അദ്ഭുതം ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
6.81.41
शस्त्रवृष्टिं परैर्मुक्तां शरौघैर्यदवारयत् ।
न च तत्राप्यनिर्भिन्नः कश्चिदासीद्विशां पते ॥ ६.८१.४१ ॥
ശത്രുക്കൾ പെയ്ത ആയുധമഴയെ അവൻ അമ്പുപ്രവാഹങ്ങളാൽ തടുത്തു; പ്രഭോ, അവിടെ അപ്പോഴും ആരും മുറിവേൽക്കാതെ നിന്നില്ല.
6.81.42
तेषां राजसहस्राणां हयानां दन्तिनां तथा ।
द्वाभ्यां त्रिभिः शरैश्चान्यान्पार्थो विव्याध मारिष ॥ ६.८१.४२ ॥
മാരിഷ, പാർത്ഥൻ ആ ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരുടെ കുതിരകളെയും ആനകളെയും മറ്റുള്ളവരെയും രണ്ടും മൂന്നും അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
6.81.43
ते हन्यमानाः पार्थेन भीष्मं शान्तनवं ययुः ।
अगाधे मज्जमानानां भीष्मस्त्राताभवत्तदा ॥ ६.८१.४३ ॥
പാർത്ഥന്റെ അമ്പേറ്റുകൊണ്ടിരുന്ന അവർ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി. അഗാധജലത്തിൽ മുങ്ങുന്നവർക്ക് അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ രക്ഷകനായി.
6.81.44
आपतद्भिस्तु तैस्तत्र प्रभग्नं तावकं बलम् ।
सञ्चुक्षुभे महाराज वातैरिव महार्णवः ॥ ६.८१.४४ ॥
അവിടെ ചാടിവീണവരാൽ അങ്ങയുടെ സൈന്യം ഛിന്നഭിന്നമായി. മഹാരാജാവേ, കാറ്റുകളാൽ മഹാസമുദ്രം ഇളകുന്നതുപോലെ അത് ഇളകി.