มหาภารตะ · อัธยายะ 6.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.81.1
अथात्मजं तव पुनर्गाङ्गेयो ध्यानमास्थितम् ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठः सम्प्रहर्षकरं वचः ॥ ६.८१.१ ॥
ครั้นแล้ว คงเคยะผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ได้กล่าววาจาที่ทำให้บุตรของท่านผู้กำลังนั่งครุ่นคิดอยู่นั้นชื่นใจยิ่งนัก
6.81.2
अहं द्रोणश्च शल्यश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ सैन्धवः ॥ ६.८१.२ ॥
ข้าพเจ้า โทรณะ ศัลยะ กฤตวรมันผู้เป็นสาตวตะ อัศวัตถามา วิกรรณะ โสมทัตตะ และต่อมาคือไสนธวะ (ชยัทรถ)
6.81.3
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लिकः सह बाह्लिकैः ।
त्रिगर्तराजश्च बली मागधश्च सुदुर्जयः ॥ ६.८१.३ ॥
วินทะและอนุวินทะ ซึ่งเป็นสองเจ้าชายแห่งอวันตี พาหลีกะพร้อมกับชาวพาหลีกะ พระราชาแห่งตริคารตะผู้กล้าหาญ และมาคธะผู้ยากจะปราบได้
6.81.4
बृहद्बलश्च कौसल्यश्चित्रसेनो विविंशतिः ।
रथाश्च बहुसाहस्राः शोभमाना महाध्वजाः ॥ ६.८१.४ ॥
พฤหัทพละ กษัตริย์แห่งโกศล จิตรเสนะ และวิวิงศติ พร้อมรถรบนับพันคันที่ส่องประกายด้วยธงใหญ่
6.81.5
देशजाश्च हया राजन्स्वारूढा हयसादिभिः ।
गजेन्द्राश्च मदोद्वृत्ताः प्रभिन्नकरटामुखाः ॥ ६.८१.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ม้าพื้นเมืองของแต่ละแคว้นซึ่งมีนักขี่ม้าชำนาญขี่อยู่ และช้างใหญ่ที่คลั่งด้วยมัน มีน้ำมันจากขมับและหน้าผากไหลนองออกมา
6.81.6
पदाताश्च तथा शूरा नानाप्रहरणायुधाः ।
नानादेशसमुत्पन्नास्त्वदर्थे योद्धुमुद्यताः ॥ ६.८१.६ ॥
และทหารราบผู้กล้าหาญถืออาวุธหลากชนิด เกิดจากแดนต่าง ๆ กัน ต่างพร้อมจะรบเพื่อท่าน
6.81.7
एते चान्ये च बहवस्त्वदर्थे त्यक्तजीविताः ।
देवानपि रणे जेतुं समर्था इति मे मतिः ॥ ६.८१.७ ॥
เหล่านี้และอีกมากมายได้สละชีวิตเพื่อท่านแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่าพวกเขาสามารถเอาชนะแม้เทวดาในสนามรบได้
6.81.8
अवश्यं तु मया राजंस्तव वाच्यं हितं सदा ।
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.८१.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าต้องกล่าวแก่ท่านเสมอในสิ่งที่เป็นประโยชน์ ปาณฑพไม่อาจถูกปราบได้ แม้โดยเทวดาพร้อมด้วยวาสวะ
6.81.9
सर्वथाहं तु राजेन्द्र करिष्ये वचनं तव ।
पाण्डवान्वा रणे जेष्ये मां वा जेष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.८१.९ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าพเจ้าจะทำตามคำของท่านทุกประการ ในการรบข้าพเจ้าจะเอาชนะปาณฑพ หรือปาณฑพจะเอาชนะข้าพเจ้า
6.81.10
एवमुक्त्वा ददौ चास्मै विशल्यकरणीं शुभाम् ।
ओषधीं वीर्यसम्पन्नां विशल्यश्चाभवत्तदा ॥ ६.८१.१० ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ท่านก็มอบยาอันเป็นมงคลและทรงฤทธิ์ชื่อวิศัลยกรณี ซึ่งทำให้หายจากหอก ในขณะนั้นเขาก็หายจากหอกแล้ว
6.81.11
ततः प्रभाते विमले स्वेनानीकेन वीर्यवान् ।
अव्यूहत स्वयं व्यूहं भीष्मो व्यूहविशारदः ॥ ६.८१.११ ॥
ครั้นรุ่งอรุณอันใสสว่าง ภีษมะผู้กล้าหาญ ผู้เชี่ยวชาญการจัดกระบวนทัพ ได้จัดกระบวนทัพด้วยกองทัพของตนด้วยตนเอง
6.81.12
मण्डलं मनुजश्रेष्ठ नानाशस्त्रसमाकुलम् ।
सम्पूर्णं योधमुख्यैश्च तथा दन्तिपदातिभिः ॥ ६.८१.१२ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งมนุษย์ กระบวนทัพวงกลมนั้นแน่นขนัดด้วยอาวุธนานาชนิด เต็มไปด้วยนักรบชั้นนำ ช้างและทหารราบ
6.81.13
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्परिवारितम् ।
अश्ववृन्दैर्महद्भिश्च ऋष्टितोमरधारिभिः ॥ ६.८१.१३ ॥
ถูกล้อมรอบทุกด้านด้วยรถรบนับหมื่น และด้วยฝูงม้าใหญ่ที่ถือหอกและทวน
6.81.14
नागे नागे रथाः सप्त सप्त चाश्वा रथे रथे ।
अन्वश्वं दश धानुष्का धानुष्के सप्त चर्मिणः ॥ ६.८१.१४ ॥
ช้างแต่ละเชือกมีรถเจ็ดคัน รถแต่ละคันมีม้าเจ็ดตัว ข้างหลังม้าแต่ละตัวมีพลธนูสิบคน และพลธนูแต่ละคนมีพลโล่เจ็ดคน
6.81.15
एवंव्यूहं महाराज तव सैन्यं महारथैः ।
स्थितं रणाय महते भीष्मेण युधि पालितम् ॥ ६.८१.१५ ॥
ข้าแต่มหาราชา กองทัพของท่านตั้งกระบวนทัพดังนี้ พร้อมด้วยมหารถทั้งหลาย ยืนประจำการเพื่อการรบอันยิ่งใหญ่ มีภีษมะคุ้มครองในการรบ
6.81.16
दशाश्वानां सहस्राणि दन्तिनां च तथैव च ।
रथानामयुतं चापि पुत्राश्च तव दंशिताः ॥ ६.८१.१६ ॥
มีม้าหลายหมื่นหลายหมื่นหน่วย ช้างเช่นนั้นเช่นกัน รถรบหนึ่งหมื่นคัน และบุตรของท่านผู้สวมเกราะพร้อมรบ
6.81.17
रक्ष्यमाणश्च तैः शूरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
संनद्धाः समदृश्यन्त राजानश्च महाबलाः ॥ ६.८१.१७ ॥
ได้รับการคุ้มกันจากวีรบุรุษเหล่านั้น และได้รับการปกป้องโดยภีษมะ บรรดากษัตริย์ผู้สวมเกราะและนักรบผู้มีกำลังมากของท่านก็ปรากฏให้เห็นอยู่
6.81.18
दुर्योधनस्तु समरे दंशितो रथमास्थितः ।
व्यभ्राजत श्रिया जुष्टो यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ ६.८१.१८ ॥
ส่วนทุรโยธน์ ผู้สวมเกราะและขึ้นประทับอยู่บนรถรบในการสงคราม ส่องประกายด้วยสิริรุ่งโรจน์ ดุจพระอินทร์ในสวรรค์ไตรภพ
6.81.19
ततः शब्दो महानासीत्पुत्राणां तव भारत ।
रथघोषश्च तुमुलो वादित्राणां च निस्वनः ॥ ६.८१.१९ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่ลูกหลานแห่งภรตะ มีเสียงอึกทึกใหญ่หลวงดังขึ้นจากบุตรของท่าน เสียงล้อรถคำรามและเสียงดนตรีประโคมอย่างดุดัน
6.81.20
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूढः प्रत्यङ्मुखो युधि ।
मण्डलः सुमहाव्यूहो दुर्भेद्योऽमित्रघातिनाम् ॥ ६.८१.२० ॥
ภีษมะจัดกระบวนทัพของบุตรธฤตราษฎร์ในการรบ หันหน้าไปทางทิศตะวันตก เป็นกระบวนวงกลมอันใหญ่โต ยากที่แม้แต่ผู้สังหารศัตรูจะทำลายได้
6.81.21
मण्डलं तु समालोक्य व्यूहं परमदारुणम् ।
स्वयं युधिष्ठिरो राजा व्यूहं वज्रमथाकरोत् ॥ ६.८१.२१ ॥
ครั้นทอดพระเนตรกระบวนรูปวงกลมอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งนั้นแล้ว พระเจ้ายุธิษฐิระเองทรงจัดกระบวนรูปสายฟ้าขึ้น
6.81.22
तथा व्यूढेष्वनीकेषु यथास्थानमवस्थिताः ।
रथिनः सादिनश्चैव सिंहनादमथानदन् ॥ ६.८१.२२ ॥
เมื่อกองทัพทั้งหลายถูกจัดกระบวนแล้วและตั้งอยู่ประจำที่ของตน นักรบรถศึกและทหารม้าก็คำรามเสียงสิงโต
6.81.23
बिभित्सवस्ततो व्यूहं निर्ययुर्युद्धकाङ्क्षिणः ।
इतरेतरतः शूराः सहसैन्याः प्रहारिणः ॥ ६.८१.२३ ॥
จากนั้น บรรดาวีรบุรุษผู้ปรารถนาจะทำลายกระบวนนั้นและกระหายการรบ ได้ยกออกจากกระบวนพร้อมกองทัพของตน โจมตีซึ่งกันและกัน
6.81.24
भारद्वाजो ययौ मत्स्यं द्रौणिश्चापि शिखण्डिनम् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा पार्षतं समुपाद्रवत् ॥ ६.८१.२४ ॥
ภารทวาชะ (โทรณะ) มุ่งไปหาพระเจ้ามัตสยะ ทราณีคือบุตรของโทรณะ (อัศวัตถามา) ก็มุ่งไปหาศิขัณฑินเช่นกัน ส่วนพระเจ้าทุรโยธน์เองพุ่งเข้าหาบุตรแห่งปฤษตะ (ธฤษฏทยุมนะ)
6.81.25
नकुलः सहदेवश्च राजन्मद्रेशमीयतुः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्याविरावन्तमभिद्रुतौ ॥ ६.८१.२५ ॥
ข้าแต่พระราชา นกุลและสหเทพมุ่งไปหาเจ้าแห่งมัทระ วินทะและอนุวินทะ เจ้าชายแห่งอวันตี พุ่งเข้าหาอาวันตะ
6.81.26
सर्वे नृपास्तु समरे धनञ्जयमयोधयन् ।
भीमसेनो रणे यत्तो हार्दिक्यं समवारयत् ॥ ६.८१.२६ ॥
บรรดากษัตริย์ทั้งปวงต่างต่อสู้กับธนัญชัยในสนามรบ ส่วนภีมเสนผู้ตื่นตัวในการรบ ได้ยับยั้งหารทิกยะไว้
6.81.27
चित्रसेनं विकर्णं च तथा दुर्मर्षणं विभो ।
आर्जुनिः समरे राजंस्तव पुत्रानयोधयत् ॥ ६.८१.२७ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ ทั้งจิตรเสน วิกรรณ และทุรมรษณะ และในการรบ ข้าแต่พระราชา บุตรของอรชุนได้ต่อสู้กับบุตรทั้งหลายของพระองค์
6.81.28
प्राग्ज्योतिषं महेष्वासं हैडिम्बो राक्षसोत्तमः ।
अभिदुद्राव वेगेन मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.८१.२८ ॥
ต่อพระธนูผู้ยิ่งใหญ่แห่งประาคชโยติษะ บุตรของหิทิมพา ยอดเยี่ยมในหมู่รากษส ได้พุ่งเข้าไปด้วยความเร็ว ดุจช้างที่คลั่งพุ่งเข้าหาช้างอีกเชือกหนึ่ง
6.81.29
अलम्बुसस्ततो राजन्सात्यकिं युद्धदुर्मदम् ।
ससैन्यं समरे क्रुद्धो राक्षसः समभिद्रवत् ॥ ६.८१.२९ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้น รากษสอลัมพุสะผู้โกรธจัด พร้อมด้วยกองทัพของตน ได้พุ่งเข้าหาสาตยกีในการรบ ผู้เมามันด้วยความปรารถนาในการสงคราม
6.81.30
भूरिश्रवा रणे यत्तो धृष्टकेतुमयोधयत् ।
श्रुतायुषं तु राजानं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.८१.३० ॥
ภูริศรวัสผู้ตื่นตัวในการรบ ได้ต่อสู้กับธฤษฏเกตุ ส่วนพระเจ้าศรุตายุษนั้น ยุธิษฐิระ บุตรแห่งธรรม ได้เป็นผู้ต่อสู้ด้วย
6.81.31
चेकितानस्तु समरे कृपमेवान्वयोधयत् ।
शेषाः प्रतिययुर्यत्ता भीममेव महारथम् ॥ ६.८१.३१ ॥
ส่วนเจกิตานะได้ต่อสู้กับกฤปในการรบ และนักรบผู้พร้อมที่เหลือได้เข้าต่อสู้กับภีมะผู้เป็นมหารถิก
6.81.32
ततो राजसहस्राणि परिवव्रुर्धनञ्जयम् ।
शक्तितोमरनाराचगदापरिघपाणयः ॥ ६.८१.३२ ॥
ครั้นนั้น กษัตริย์นับพันล้อมธนัญชัยไว้ มือของพวกเขาถือหอก ง้าว ลูกศร กระบอง และค้อนเหล็ก
6.81.33
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धो वार्ष्णेयमिदमब्रवीत् ।
पश्य माधव सैन्यानि धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ६.८१.३३ ॥
จากนั้นอรชุนผู้โกรธจัดยิ่งนัก กล่าววาจานี้แก่พระวารษเณยะว่า ข้าแต่พระมาธวะ จงดูกองทัพของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ในการรบเถิด
6.81.34
युद्धाभिकामाञ्शूरांश्च पश्य माधव दंशितान् ।
त्रिगर्तराजं सहितं भ्रातृभिः पश्य केशव ॥ ६.८१.३४ ॥
ข้าแต่มาธวะ จงทอดพระเนตรวีรบุรุษผู้ปรารถนาการรบและสวมเกราะ ข้าแต่เกศวะ จงทอดพระเนตรพระเจ้าแห่งตริคารตะพร้อมด้วยพี่น้องของพระองค์
6.81.35
अद्यैतान्पातयिष्यामि पश्यतस्ते जनार्दन ।
य इमे मां यदुश्रेष्ठ योद्धुकामा रणाजिरे ॥ ६.८१.३५ ॥
วันนี้ เราจะให้คนเหล่านี้ล้มลงต่อหน้าพระองค์ ข้าแต่ชนารทนะ ผู้ที่ปรารถนาจะต่อสู้กับเราในสนามรบนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งยาทพ
6.81.36
एवमुक्त्वा तु कौन्तेयो धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
ववर्ष शरवर्षाणि नराधिपगणान्प्रति ॥ ६.८१.३६ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว บุตรแห่งกุนตี ก็เช็ดสายธนูและระดมฝนลูกศรเข้าใส่หมู่กษัตริย์
6.81.37
तेऽपि तं परमेष्वासाः शरवर्षैरपूरयन् ।
तडागमिव धाराभिर्यथा प्रावृषि तोयदा ॥ ६.८१.३७ ॥
แม้เหล่านักธนูผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นก็ได้ทำให้ท่านเต็มด้วยฝนลูกศรเช่นกัน ดุจเมฆฝนเติมน้ำให้สระด้วยสายธารในฤดูฝน
6.81.38
हाहाकारो महानासीत्तव सैन्ये विशां पते ।
छाद्यमानौ भृशं कृष्णौ शरैर्दृष्ट्वा महारणे ॥ ६.८१.३८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ในกองทัพของพระองค์เกิดเสียงโอดครวญอันใหญ่หลวง เมื่อเห็นพระกฤษณะทั้งสองถูกลูกศรปกคลุมอย่างหนักในการรบอันยิ่งใหญ่
6.81.39
देवा देवर्षयश्चैव गन्धर्वाश्च महोरगाः ।
विस्मयं परमं जग्मुर्दृष्ट्वा कृष्णौ तथागतौ ॥ ६.८१.३९ ॥
เหล่าเทพ เทวฤๅษี คนธรรพ์ และนาคผู้ยิ่งใหญ่ ต่างเกิดความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง เมื่อเห็นพระกฤษณะทั้งสองอยู่ในสภาพเช่นนั้น
6.81.40
ततः क्रुद्धोऽर्जुनो राजन्नैन्द्रमस्त्रमुदीरयत् ।
तत्राद्भुतमपश्याम विजयस्य पराक्रमम् ॥ ६.८१.४० ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่พระราชา อรชุนผู้โกรธจัดได้ปล่อยอาวุธของพระอินทร์ ที่นั่นพวกเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ของวิชยะ
6.81.41
शस्त्रवृष्टिं परैर्मुक्तां शरौघैर्यदवारयत् ।
न च तत्राप्यनिर्भिन्नः कश्चिदासीद्विशां पते ॥ ६.८१.४१ ॥
ศัตรูปล่อยสายฝนแห่งอาวุธลงมา แต่เขาสกัดกั้นไว้ด้วยห้วงฝูงลูกศร และในที่นั้น ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ไม่มีแม้เพียงผู้เดียวที่ไม่ถูกลูกศรแทงทะลุ
6.81.42
तेषां राजसहस्राणां हयानां दन्तिनां तथा ।
द्वाभ्यां त्रिभिः शरैश्चान्यान्पार्थो विव्याध मारिष ॥ ६.८१.४२ ॥
ม้าและช้างของกษัตริย์เป็นพันเหล่านั้น และสัตว์อื่นด้วย ข้าแต่ท่าน ปารถะแทงแต่ละตัวด้วยลูกศรสองดอกหรือสามดอก
6.81.43
ते हन्यमानाः पार्थेन भीष्मं शान्तनवं ययुः ।
अगाधे मज्जमानानां भीष्मस्त्राताभवत्तदा ॥ ६.८१.४३ ॥
ถูกปารถะฟาดฟันจนล้มตาย พวกเขาจึงไปหาภีษมะ บุตรของศานตนุ สำหรับผู้ที่กำลังจมลงในห้วงลึกที่หยั่งไม่ถึง ภีษมะในขณะนั้นได้เป็นผู้ช่วยให้รอดพ้น
6.81.44
आपतद्भिस्तु तैस्तत्र प्रभग्नं तावकं बलम् ।
सञ्चुक्षुभे महाराज वातैरिव महार्णवः ॥ ६.८१.४४ ॥
เมื่อพวกที่โถมเข้าใส่นั้นทำให้กองทัพของท่านแตกพ่ายที่นั่น ข้าแต่มหาราช กองทัพก็ปั่นป่วนดั่งมหาสมุทรที่ถูกลมพัด