Mahābhārata · Adhyāya 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
Oh Sañjaya, he oído de tu relato las muchas y maravillosas luchas singulares entre los Pāṇḍavas y mi gente.
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
Oh Sañjaya, no relatas ninguna hazaña audaz de mi bando, sino que siempre alabas a los hijos de Pāṇḍu como alegres e invictos.
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
Oh auriga, hablas de mis gentes derrotadas en la batalla, abatidas y despojadas de vigor; esto es el destino, no hay duda.
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
Oh toro entre los hombres, tus gentes se esfuerzan en la batalla según su fuerza y ardor, mostrando con su poder la más alta virilidad.
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
Así como el agua dulce del río celestial Gaṅgā, al acercarse al gran océano, adquiere salinidad.
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
Así, oh rey, oh abrasador de enemigos, aquel valor de los tuyos se vuelve vano en la batalla al encontrarse con los heroicos hijos de Pāṇḍu.
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
Oh mejor de los Kurus, no te corresponde culpar a los Kauravas, que se esfuerzan y realizan hazañas difíciles según su fuerza.
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
Oh señor de los pueblos, por tu culpa, junto con tus hijos, sobreviene a la tierra una gran y terrible ruina, que acrecienta el reino de Yama.
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
Oh rey, no te corresponde afligirte por lo surgido de tu propia falta; pues los reyes aquí de ninguna manera protegen su vida.
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
Deseando en la batalla los mundos de los virtuosos, los señores de la tierra, entregados al cielo, se lanzan a la hueste y combaten sin cesar.
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
Oh gran rey, por la mañana comenzó la matanza de hombres. Escúchala con mente única, pues fue como la batalla de dioses y demonios.
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
Los dos príncipes de Avanti, grandes arqueros de grandes ejércitos y gran poder, feroces en batalla, al ver a Yudhāmanyu, se enfrentaron a él.
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
Entre ellos comenzó una batalla que agitaba el mar y a la multitud de guerreros. Yudhāmanyu, muy encolerizado, atacó a los dos hermanos, de forma semejante a los dioses.
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
Los atravesó rápidamente con flechas afiladas de juntas curvadas, y aquellos dos guerreros prodigiosos le respondieron en la batalla.
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
Oh rey, así no se distinguía diferencia alguna entre quienes combatían, todos esforzándose por destruir al enemigo y buscando devolver el golpe.
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
Entonces, oh rey, Yudhāmanyu envió los cuatro caballos de Anuvinda a la morada de Yama con cuatro flechas.
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
Oh Mārisha, oh rey, con dos flechas bhalla muy afiladas cortó en la batalla su arco y su estandarte, y aquello pareció prodigioso.
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
Entonces Anuvinda, abandonando su carro, subió al carro de Vinda y tomó el arco supremo y excelente, instrumento para soportar la carga de la guerra.
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
Juntos en la batalla, aquellos dos héroes, los hermanos Āvantya, los mejores de los aurigas, dispararon de inmediato flechas contra el magnánimo Yudhāmanyu.
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
Disparadas por ellos, de gran velocidad y adornadas de oro, las flechas alcanzaron el camino del sol y cubrieron el cielo.
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
Yudhāmanyu, enfurecido en la batalla, llovió una lluvia de flechas sobre aquellos dos grandes guerreros de carro, hermanos, y también derribó a su auriga.
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
Cuando el auriga cayó al suelo sin vida, los caballos, presas del pánico, huyeron desbocados en todas direcciones arrastrando el carro.
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
Oh gran rey, el poderoso hijo de Yajñasena, tras vencer a aquellos dos y mostrar su valor, dispersó rápidamente vuestro ejército.
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
Aquella gran hueste de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, abatida en la batalla, se retorcía de muchas maneras como un hombre que ha bebido veneno.
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
Pero Haiḍimba, señor de los rākṣasas, se lanzó contra Bhagadatta, en un carro del color del sol con su estandarte, el de gran poder.
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
Entonces el rey de Prāgjyotiṣa montó al señor de los elefantes, como antaño el portador del rayo en la batalla de la guerra contra Tāraka.
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
Allí se reunieron los dioses junto con los gandharvas y los sabios, y no lograron distinguir diferencia alguna entre Haiḍimba y Bhagadatta.
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
Como Indra, señor de los dioses, aterrorizó a los dānavas, así también aquel rey puso en fuga a los Pāṇḍavas en la batalla.
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
Puestos en fuga por él, los Pāṇḍavas se dispersaron en todas direcciones; oh Bhārata, no encontraron protector entre sus propias filas.
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
Allí, oh Bhārata, vimos al hijo de Bhīmasena de pie en su carro; y los demás grandes guerreros, abatidos, huyeron.
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
Oh Bhārata, cuando los ejércitos de los Pāṇḍavas se retiraron de nuevo, un terrible niṣṭhānaka (tambor de guerra) resonó en tu ejército durante la batalla.
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
Entonces, oh rey, Ghaṭotkaca cubrió a Bhagadatta con flechas en aquella gran batalla, como una nube cubre el monte Meru.
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
Habiendo abatido aquellas flechas disparadas desde el arco del rākṣasa, el rey golpeó rápidamente al hijo de Bhīmasena en la batalla, en todos sus puntos vitales.
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
Aunque fue golpeado por muchas flechas de astiles curvados, el señor de los rākṣasa no se perturbó, sino que se mantuvo firme como una montaña que está siendo partida.
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
Enfurecido, el señor de Prāgjyotiṣa lanzó catorce tomaras contra él en la batalla; el rākṣasa los cortó.
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
Aquel de brazos poderosos, cortando aquellos tomaras con flechas afiladas, hirió a Bhagadatta con setenta flechas emplumadas con plumas de garza.
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
Entonces el rey de Prāgjyotiṣa, como riendo, oh Bhārata, derribó en el combate a sus cuatro caballos con sus flechas.
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
Aquel poderoso señor de los rākṣasas, de pie en su carro con los caballos muertos, lanzó con fuerza una lanza contra el elefante de Prāgjyotiṣa.
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
El rey cortó en tres pedazos aquella lanza de asta dorada, muy veloz, que se le venía encima de repente, y se esparció por la tierra.
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
Al ver destruida su lanza, Haiḍimba huyó con miedo, como antaño Namuci, el mejor de los daitya, huyó de la batalla de Indra.
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
Habiendo vencido en la batalla a aquel héroe, valiente, de renombrado valor, invencible en la guerra, que no podría ser vencido ni por Yama ni por Varuṇa.
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
Así como un elefante salvaje camina pisoteando un estanque de loto, oh rey, aquel elefante aplastó al ejército pāṇḍava en la batalla.
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
El señor de los Madras, en la batalla, se enfrentó a los dos hijos de Yama y cubrió con lluvias de flechas a los dos hijos de Pāṇḍu, los hijos de su hermana.
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
Sahadeva, al ver a su tío materno acercarse en la batalla, lo contuvo con una lluvia de flechas, como una nube oculta al sol.
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
Aunque cubierto por la lluvia de flechas, parecía aún más complacido; y entre ambos surgió un afecto incomparable, a causa de su madre.
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
Entonces, riendo, el gran guerrero en la batalla cortó con una flecha el estandarte de Nakula, y, oh señor, con una sola flecha cortó también su arco.
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
Entonces, cubriéndolo a él, cuyo arco había sido cortado, oh Bhārata, lo abatió en la batalla, y derribó también a su auriga.
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
Entonces, oh rey, el gran guerrero en la batalla, con fuerza, hirió a los cuatro caballos de Nakula con cuatro excelentes flechas.
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
En la batalla lo envió hacia la morada de Yama. Entonces el gran carrero, con sus caballos muertos, saltó rápidamente del carro.
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
Entonces subió al carro de su ilustre hermano. En la batalla, los dos héroes se pusieron de pie juntos en un solo carro y tensaron sus firmes arcos.
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
En un instante ambos cubrieron rápidamente el carro del rey de Madra. Cubierto por muchas flechas de astiles curvados,
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
Aunque atacado por los hijos de su hermana, aquel tigre entre los hombres no tembló, como una montaña; y como riendo, también abatió aquella lluvia de armas.
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
Entonces Sahadeva, enfurecido y valiente, tomó una flecha, miró al rey de Madra y la disparó, oh Bhārata.
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
Aquella flecha, disparada por él, veloz como Garuḍa y el viento, atravesó al rey de Madra y cayó a tierra.
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
Gravemente herido y afligido, el gran guerrero se sentó en el suelo del carro, oh gran rey, y cayó en desmayo.
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
Viendo que había caído inconsciente en la batalla, el auriga lo llevó lejos del campo en su carro, a él, que había sido duramente acosado por los dos gemelos.
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
Al ver el carro del señor de los Madras retirarse de espaldas, todos los hijos de Dhṛtarāṣṭra se desanimaron y pensaron: «Esto ya no es posible».
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
Tras vencer a su tío materno en la batalla, los dos grandes guerreros hijos de Mādrī, alegres, tocaron sus caracolas y rugieron como leones.
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
Se lanzaron alegremente contra tu ejército, oh señor de los hombres, oh rey, como Indra y Upendra, los inmortales, caen sobre el ejército de los daitya.