મહાભારત · અધ્યાય 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
હે સંજય, પાંડવો અને મારા લોકો વચ્ચે થયેલા અનેક વિચિત્ર દ્વંદ્વયુદ્ધો વિશે તું બોલતો હતો તે મેં સાંભળ્યું.
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
હે સંજય, તું મારા પક્ષના કોઈ સાહસી પરાક્રમનું વર્ણન કરતો નથી; તું સદા પાંડુપુત્રોને આનંદિત અને અખંડ કહીને પ્રશંસા કરે છે.
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
હે સૂત, યુદ્ધમાં મારા લોકો પરાજિત, ઉદાસ અને તેજહીન થઈ રહ્યા છે એમ તું કહે છે; આ ભાગ્ય જ છે, એમાં શંકા નથી.
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તમારા લોકો પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે યુદ્ધમાં પ્રયત્ન કરે છે, પોતાના સામર્થ્યથી પરમ પૌરુષ દેખાડે છે.
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
જેમ દેવનદી ગંગાનું મીઠું પાણી મહાસાગરની નજીક પહોંચતાં ખારું થઈ જાય છે.
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
હે રાજન, હે શત્રુતાપન, એ જ રીતે તમારા લોકોનું એ પૌરુષ પાંડુપુત્ર વીરોનો સામનો થતાં યુદ્ધમાં વ્યર્થ થઈ જાય છે.
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, યથાશક્તિ દુષ્કર કર્મ કરતા પ્રયત્નશીલ કૌરવોને દોષ આપવો તમને ઘટતો નથી.
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
હે પ્રજાપતિ, તમારા અપરાધથી પુત્રો સહિત પૃથ્વીનો અતિ મોટો અને ભયંકર સંહાર થયો છે, જે યમરાજ્યને વધારે છે.
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
હે રાજન, પોતાના દોષથી ઉત્પન્ન થયેલા માટે તમારે શોક કરવો ઘટતો નથી; કારણ કે અહીં રાજાઓ કોઈ પણ રીતે પોતાના જીવનની રક્ષા કરતા નથી.
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
યુદ્ધમાં પુણ્યવાનોના લોકોની ઇચ્છા રાખતા, સ્વર્ગપરાયણ રાજાઓ સેનામાં પ્રવેશીને સદા યુદ્ધ કરે છે.
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
હે મહારાજ, પૂર્વાહ્નમાં મનુષ્યોનો સંહાર શરૂ થયો; દેવાસુર યુદ્ધ સમાન તે તમે એકાગ્ર મનથી સાંભળો.
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
મહાધનુર્ધર, મહાસેનાવાળા અને મહાબળવાન બે આવંત્ય રાજકુમારો યુધામન્યુને જોઈને યુદ્ધમાં ઉગ્રતાથી સામે આવ્યા.
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
તેમની વચ્ચે સમુદ્રને પણ ખળભળાવે એવું યુદ્ધ શરૂ થયું. અત્યંત ક્રોધિત યુધામન્યુએ દેવરૂપી એ બે ભાઈઓ પર હુમલો કર્યો.
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
તેણે તરત જ તીક્ષ્ણ, વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી તેમને વીંધ્યા. ત્યારે એ બે અદ્ભુત યોદ્ધાઓએ પણ યુદ્ધમાં તેના પર વળતો પ્રહાર કર્યો.
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
હે રાજન, યુદ્ધ કરી રહેલા તેઓમાં તે સમયે કોઈ ભેદ દેખાયો નહીં. શત્રુનો નાશ કરવા પ્રયત્નશીલ, વળતા પ્રહાર અને બદલો શોધતા તેઓ સૌ સરખા લાગતા હતા.
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
પછી, હે રાજન, યુધામન્યુએ અનુવિંદના ચાર ઘોડાઓને ચાર બાણોથી યમલોક મોકલી દીધા.
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
હે મારિષ, હે રાજન, બે અત્યંત તીક્ષ્ણ ભલ્લ બાણોથી તેણે યુદ્ધમાં તેનું ધનુષ્ય અને ધ્વજ કાપી નાખ્યાં. તે અદ્ભુત જેવું લાગ્યું.
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
પછી અનુવિંદે પોતાનો રથ છોડી વિંદના રથ પર ચઢ્યો; યુદ્ધનો ભાર વહન કરનારું ઉત્તમ સાધન, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
યુદ્ધમાં સાથે ઊભેલા એ બે વીરો, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ આવન્ત્ય બંધુઓ, મહાત્મા યુધામન્યુ પર તરત બાણો છોડવા લાગ્યા.
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
તેમના દ્વારા છોડાયેલા, અતિ વેગવાન, સોનાના આભૂષણોવાળા બાણો સૂર્યમાર્ગે પહોંચીને આકાશને ઢાંકી દેવા લાગ્યા.
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધિત યુધામન્યુએ એ બે મહારથી ભાઈઓ પર બાણોનો વરસાદ વરસાવ્યો અને સારથિને પણ પાડી દીધો.
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
સારથિ નિષ્પ્રાણ થઈ જમીન પર પડ્યા પછી, ગભરાયેલા ઘોડા રથ લઈને દિશાઓ તરફ દોડી ગયા.
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
હે મહારાજ, યજ્ઞસેનના એ સમર્થ પુત્રે એ બંનેને જીતીને પોતાનું પરાક્રમ બતાવતાં તરત જ તમારી સેનાને વિખેરી નાખી.
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
યુદ્ધમાં માર્યા જતા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની એ મહાસેના, ઝેર પીધેલા માણસની જેમ અનેક રીતે તરફડવા લાગી.
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
હૈડિંબ રાક્ષસેન્દ્ર ભગદત્ત તરફ દોડ્યો; સૂર્યના રંગના ધ્વજવાળા રથ પર, તે મહાબળવાન.
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
ત્યારે પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા ગજરાજ પર આરૂઢ થયો; પૂર્વે તારકાસુરના યુદ્ધમાં વજ્રધારી ઇન્દ્રની જેમ.
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
ત્યાં ગંધર્વો સહિત દેવો અને ઋષિઓ એકઠા થયા; હૈડિંબ અને ભગદત્ત વચ્ચેનો તફાવત તેઓ પારખી શક્યા નહીં.
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
જેમ સુરપતિ ઇન્દ્રે દાનવોને ત્રાસ આપ્યો, તેમ જ એ રાજાએ યુદ્ધમાં પાંડવોને ભગાડ્યા.
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
તેના દ્વારા ભગાડાયેલા એ પાંડવો ચારેય દિશામાં ભાગ્યા; હે ભારત, પોતાની જ સેનાઓમાં તેમને કોઈ રક્ષક મળ્યો નહીં.
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
હે ભારત, ત્યાં ભીમસેનના પુત્રને રથ પર ઊભેલો અમે જોયો; બાકીના મહારથીઓ ખિન્ન થઈને ભાગી ગયા.
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
હે ભારત, પાંડવોની સેનાઓ ફરી પાછી ફરી ત્યારે તમારી સેનામાં યુદ્ધમાં એક ભયંકર નિષ્ઠાનક (રણભેરી) ધ્વનિ ગાજી ઊઠ્યો.
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
હે રાજન, ત્યારબાદ ઘટોત્કચે તે મહાયુદ્ધમાં ભગદત્તને બાણોથી ઢાંકી દીધો, જેમ વાદળ મેરુ પર્વતને ઢાંકે છે.
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
રાજાએ (ભગદત્તે) રાક્ષસના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તે બાણો કાપી નાખ્યા, અને યુદ્ધમાં તરત જ ભીમસેનના પુત્રને બધા મર્મસ્થાનોમાં પ્રહાર કર્યો.
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
વાંકા પીંછાવાળા અનેક બાણોથી પ્રહાર પામવા છતાં રાક્ષસરાજ (ઘટોત્કચ) વ્યથિત ન થયો; વિદારાતા પર્વતની જેમ તે ડગ્યો નહીં.
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષના (ભગદત્તે) ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં ચૌદ તોમર ફેંક્યા; તે રાક્ષસે તેમને કાપી નાખ્યા.
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
તે મહાબાહુ (ઘટોત્કચ) એ તોમરોને તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપીને, સિત્તેર કંકપંખી બાણોથી ભગદત્તને વીંધી નાખ્યો.
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
પછી પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા હસતો હોય તેમ, હે ભારત, યુદ્ધમાં તેના ચાર ઘોડાઓને તેણે બાણોથી પાડી નાખ્યા.
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
ઘોડા મરાયેલા રથ પર ઊભેલા એ પ્રતાપી રાક્ષસેન્દ્રે પ્રાગ્જ્યોતિષના ગજ તરફ વેગથી શક્તિ ફેંકી.
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
અચાનક આવી રહેલી એ સોનાના દંડવાળી, અતિ વેગવાન શક્તિને રાજાએ ત્રણ ટુકડા કરી નાખ્યા; તે પૃથ્વી પર વિખેરાઈ ગઈ.
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
નાશ પામેલી શક્તિ જોઈને હૈડિંબ ભયથી ભાગ્યો, જેમ પૂર્વે ઇન્દ્રના યુદ્ધથી દૈત્યશ્રેષ્ઠ નમુચિ ભાગ્યો હતો.
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
રણમાં એ શૂરવીર, પરાક્રમી, ખ્યાત પૌરુષવાળા, યુદ્ધમાં અજેય વીરને—યમ અને વરુણથી પણ—જીતીને.
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
હે રાજન, જંગલી હાથી જેમ કમળના સરોવરને કચડતો ફરે છે, તેમ એ હાથીએ યુદ્ધમાં પાંડવ સેનાને કચડી નાખી.
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
મદ્રેશ્વર યુદ્ધમાં યમના બે પુત્રો સાથે ભીડાયા. પોતાની બહેનના પુત્રો, પાંડુના બે પુત્રોને તેમણે બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધા.
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
સહદેવે યુદ્ધમાં પોતાના મામાને સામે આવેલા જોઈને, મેઘ સૂર્યને રોકે તેમ બાણોની વર્ષાથી તેમને રોકી લીધા.
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
બાણોની વર્ષાથી ઢંકાયેલો હોવા છતાં તે વધુ પ્રસન્ન દેખાવા લાગ્યો. માતાના કારણે તે બંનેમાં અનુપમ પ્રીતિ ઉત્પન્ન થઈ.
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
પછી હસીને યુદ્ધમાં તે મહારથીએ નકુલનો ધ્વજ એક બાણથી કાપ્યો; હે મારિષ, એક જ બાણથી તેનું ધનુષ્ય પણ કાપ્યું.
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
પછી ધનુષ્ય કપાયેલા તેને તેણે ઢાંકી દીધો. હે ભારત, યુદ્ધમાં તેને ઘાયલ કર્યો, અને તેના સારથિને પણ પાડી દીધો.
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
પછી, હે રાજન, યુદ્ધમાં તે મહારથીએ બળપૂર્વક નકુલના ચારેય ઘોડાને ચાર ઉત્તમ બાણોથી માર્યા.
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
યુદ્ધમાં તેને યમના ધામમાં મોકલ્યો. ઘોડા મરાયેલા તે મહારથી તરત રથ પરથી કૂદી પડ્યા.
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
પછી તે યશસ્વી ભાઈના જ રથ પર ચઢ્યો. રણમાં બંને શૂરવીરો એક રથ પર ઊભા રહી મજબૂત ધનુષ્ય ખેંચવા લાગ્યા.
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
તે બંનેએ ક્ષણમાં મદ્રરાજનો રથ ઝડપથી ઢાંકી દીધો. વળેલા ગાંઠવાળા અનેક બાણોથી ઢંકાયેલો તે.
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
ભાણેજોથી પણ તે નરવ્યાઘ્ર પર્વતની જેમ કંપ્યો નહીં. હસતો હોય તેમ તેણે તે શસ્ત્રવર્ષાને પણ પ્રહારથી તોડી નાખી.
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા પરાક્રમી સહદેવે બાણ ઉપાડ્યું, મદ્રરાજ તરફ જોઈને તેને છોડ્યું, હે ભારત!
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
તેણે છોડેલું તે બાણ ગરુડ અને પવનના વેગવાળું હતું. મદ્રરાજને વીંધી તે ધરતી પર પડ્યું.
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
ઊંડો ઘાયલ અને પીડિત થયેલો તે મહારથી રથના તળિયે બેસી ગયો; હે મહારાજ, તે બેભાન થઈ ગયો.
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
યુદ્ધમાં તેને બેભાન થઈને પડેલો જોઈ સારથિએ, જોડિયા ભાઈઓથી અત્યંત પીડિત થયેલા તેને રથમાં યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
મદ્રરાજનો રથ પીઠ ફેરવીને જતો જોઈ ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રો ઉદાસ થઈ ગયા અને વિચારવા લાગ્યા કે ‘આ હવે શક્ય નથી.’
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
યુદ્ધમાં મામાને જીતીને માદ્રીના બંને મહારથી પુત્રોએ હર્ષથી શંખ ફૂંક્યા અને સિંહનાદ કર્યો.
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
હે રાજન, જેમ ઇન્દ્ર અને ઉપેન્દ્ર દૈત્યોની સેના પર ધસી જાય છે, તેમ તે બંને હર્ષથી તમારા સૈન્ય પર ધસી ગયા.