ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜನರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ದ್ವಂದ್ವ ಯುದ್ಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
ಸಂಜಯ, ನೀನು ನನ್ನ ಕಡೆಯವರ ಯಾವ ಶೌರ್ಯವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಅಜೇಯರಾಗಿ ಹೊಗಳುತ್ತೀಯೆ.
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
ಸೂತನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಜನರು ಸೋತು, ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ, ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ನೀನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ; ಇದು ವಿಧಿಯೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ತಮ್ಮ ಬಲದಿಂದ ಮಹಾ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
ದೇವನದಿ ಗಂಗೆಯ ಸಿಹಿನೀರು ಮಹಾಸಾಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಉಪ್ಪಾಗುವಂತೆ.
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
ರಾಜನೇ, ಶತ್ರುಸಂತಾಪಕನೇ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಜನರ ಆ ಪೌರುಷವು ಪಾಂಡುವಿನ ವೀರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೌರವರನ್ನು ದೋಷಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಅದು ಯಮರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದೆ.
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
ನೃಪನೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಶೋಕಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೇ ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸದಾ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ.
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ನಾಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಂತಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಏಕಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು.
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
ಮಹಾಬಿಲ್ಲಾಳುಗಳೂ, ಮಹಾ ಸೇನೆಯವರೂ, ಮಹಾಬಲಿಗಳೂ ಆದ ಆವಂತ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರರಿಬ್ಬರೂ ಯುಧಾಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಂಡು ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಎದುರಾದರು.
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
ಅವರ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರವನ್ನೂ ಕಲಕುವ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಯುಧಾಮನ್ಯು ದೇವರೂಪಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಹರಿತ, ಬಾಗಿದ ಗಂಟುಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದನು. ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಿಚಿತ್ರ ಯೋಧರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದರು.
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುನಾಶಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರಂತೆ ತೋರಿದರು.
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
ನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ, ಯುಧಾಮನ್ಯು ಅನುವಿಂದನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
ಓ ಮಾರಿಷ, ಓ ರಾಜನೇ, ಎರಡು ಅತಿ ಹರಿತ ಭಲ್ಲ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಧ್ವಜವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಅದು ಅದ್ಭುತದಂತೆ ತೋರಿತು.
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
ನಂತರ ಅನುವಿಂದನು ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಂದನ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು; ಯುದ್ಧದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನವಾದ ಉತ್ತಮ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡನು.
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆವಂತ್ಯ ಸಹೋದರರು, ತಕ್ಷಣ ಮಹಾತ್ಮ ಯುಧಾಮನ್ಯುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು.
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
ಅವರಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಮಹಾ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರದ ಬಾಣಗಳು ಸೂರ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದವು.
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಯುಧಾಮನ್ಯು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥ ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗರೆದು, ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು.
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
ಸಾರಥಿ ಪ್ರಾಣರಹಿತನಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಕುದುರೆಗಳು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ರಥವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿದವು.
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಯಜ್ಞಸೇನನ ಆ ಸಮರ್ಥ ಪುತ್ರನು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಚದರಿಸಿದನು.
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಹತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರ ಆ ಮಹಾಸೇನೆ, ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಬಹು ವಿಧದಲ್ಲಿ ತಳಮಳಗೊಂಡಿತು.
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
ಹೈಡಿಂಬ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಭಗದತ್ತನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಸೂರ್ಯವರ್ಣದ ರಥದಲ್ಲಿ, ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ, ಆ ಮಹಾಬಲನು.
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
ಆಗ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜನು ಗಜರಾಜನನ್ನೇರಿದನು; ಹಿಂದೆ ತಾರಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಧರ ಇಂದ್ರನಂತೆ.
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ಸೇರಿದರು; ಹೈಡಿಂಬ ಮತ್ತು ಭಗದತ್ತರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
ದೇವೇಂದ್ರನು ದಾನವರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದಂತೆ, ಆ ರಾಜನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು.
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
ಅವನಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿದರು; ಭಾರತ, ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕನನ್ನೂ ಅವರು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
ಭಾರತ, ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನ ಮಗನು ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದೆವು; ಉಳಿದ ಮಹಾರಥರು ಖಿನ್ನರಾಗಿ ಓಡಿಹೋದರು.
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
ಭಾರತ, ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಯಂಕರ ನಿಷ್ಠಾನಕ (ಯುದ್ಧಭೇರಿ) ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿತು.
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
ಅರಸನೇ, ನಂತರ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಗದತ್ತನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು, ಮೋಡವು ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ.
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
ರಾಜನು (ಭಗದತ್ತ) ರಾಕ್ಷಸನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ರಣದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭೀಮಸೇನನ ಮಗನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು.
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
ಬಾಗಿದ ಗರಿಗಳುಳ್ಳ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ (ಘಟೋತ್ಕಚ) ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಸೀಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅವನು ಅಲುಗಾಡಲಿಲ್ಲ.
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷನು (ಭಗದತ್ತ) ಕೋಪಗೊಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ತೋಮರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
ಆ ಮಹಾಬಾಹು (ಘಟೋತ್ಕಚ) ಆ ತೋಮರಗಳನ್ನು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಭಗದತ್ತನನ್ನು ಎಪ್ಪತ್ತು ಕಂಕಪಕ್ಷಿ ಗರಿಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಿವಿದನು.
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
ಆಗ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜನು ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಓ ಭಾರತ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬೀಳಿಸಿದನು.
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
ಕುದುರೆಗಳು ಹತವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ಗಜದ ಮೇಲೆ ವೇಗದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು.
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
ಸಹಸಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಚಿನ್ನದ ದಂಡದ, ಅತಿ ವೇಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಜನು ಮೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಚದುರಿ ಬಿತ್ತು.
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
ನಾಶವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೈಡಿಂಬನು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿದನು; ಹಿಂದೆ ಇಂದ್ರನ ರಣದಿಂದ ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠ ನಮುಚಿ ಓಡಿದಂತೆ.
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಆ ಶೂರನನ್ನು, ಪರಾಕ್ರಮಿಯನ್ನು, ಖ್ಯಾತ ಪೌರುಷದವನನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾದ ವೀರನನ್ನು—ಯಮನಿಂದಲೂ ವರುಣನಿಂದಲೂ ಕೂಡ—ಜಯಿಸಿ.
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕಾಡಾನೆ ಕಮಲದ ಕೊಳವನ್ನು ತುಳಿದು ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ, ಆ ಆನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಚೆದರಿಸಿತು.
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
ಮದ್ರೇಶ್ವರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಮನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಎದುರಾದನು. ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪಾಂಡುವಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು.
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ಸಹದೇವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾವನು ಎದುರಾಗಿ ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮೋಡವು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ತಡೆವಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆದನು.
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂತೋಷದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ತಾಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಅನುಪಮ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
ಆಗ ನಗುತ್ತಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾರಥನು ನಕುಲನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಓ ಮಾರಿಷ, ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಬಿಲ್ಲನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
ಆಗ ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದುಹೋದ ಅವನನ್ನು ಅವನು ಮುಚ್ಚಿದನು. ಓ ಭಾರತ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು; ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು.
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
ಆಗ ಓ ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾರಥನು ಬಲದಿಂದ ನಕುಲನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಯಮನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಕುದುರೆಗಳು ಹತವಾದ ಆ ಮಹಾರಥನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಥದಿಂದ ಹಾರಿದನು.
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
ನಂತರ ಅವನು ಯಶಸ್ವಿ ಸಹೋದರನ ರಥವನ್ನೇ ಏರಿದನು. ರಣದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಶೂರರು ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದರು.
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದರು. ಬಾಗಿದ ಗಂಟುಗಳ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು.
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
ಸೋದರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ ಆ ನರವ್ಯಾಘ್ರನು ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆ ಶಸ್ತ್ರವರ್ಷವನ್ನೂ ಅವನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದನು.
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ವೀರ್ಯವಂತ ಸಹದೇವನು ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಓ ಭಾರತ!
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
ಅವನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಆ ಬಾಣವು ಗರುಡ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ವೇಗವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು.
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
ಆಳವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಆ ಮಹಾರಥನು ರಥದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು; ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಮೂರ್ಛೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡು ಬಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ಸಾರಥಿ, ಅವಳಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಯ್ದನು.
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವು ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ, ‘ಇದು ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು.
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾವನನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥ ಪುತ್ರರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಂಖ ಊದಿ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು.
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರರು ದೈತ್ಯ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಂತೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.