มหาภารตะ · อัธยายะ 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
ดูก่อนสัญชัย ข้าพเจ้าได้ฟังท่านพรรณนาการดวลรบอันอัศจรรย์นับไม่ถ้วนระหว่างปาณฑพกับพลของข้าพเจ้า
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
ดูก่อนสัญชัย ท่านมิได้เล่าการกระทำอันกล้าหาญของฝ่ายข้าพเจ้าเลยแม้แต่น้อย แต่กลับสรรเสริญบุตรของปาณฑุอยู่เสมอว่ามีความยินดีและไม่ย่อยยับ
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
ดูก่อนสารถี ท่านกล่าวถึงพลของข้าพเจ้าที่พ่ายแพ้ในการรบ ใจหดหู่และสิ้นกำลัง นี่คือชะตากรรม ไม่มีข้อสงสัยเลย
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
ดูก่อนบุรุษผู้เป็นเลิศในหมู่มนุษย์ พลของท่านต่อสู้ในการรบตามกำลังและความกระตือรือร้นของตน แสดงความเป็นชายชาตรีอย่างยิ่งด้วยพลังของตน
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
เปรียบเหมือนน้ำจืดหวานของแม่น้ำคงคาอันเป็นทิพย์ เมื่อไหลไปถึงใกล้มหาสมุทรก็กลายเป็นน้ำเค็ม
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
ดูก่อนพระราชา ดูก่อนผู้ทำลายข้าศึก ความกล้าหาญของพลของท่านก็เช่นนั้น เมื่อพบกับวีรบุรุษบุตรของปาณฑุ ก็กลายเป็นเปล่าประโยชน์ในการรบ
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
ดูก่อนผู้เป็นเลิศแห่งกุรุ ชาวเการพผู้พยายามทำกิจอันยากยิ่งตามกำลังของตน ท่านไม่ควรโทษพวกเขาเลย
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน ความพินาศอันใหญ่หลวงและน่าสะพรึงกลัวได้เกิดแก่แผ่นดินเพราะความผิดของท่านพร้อมทั้งบุตรของท่าน ความพินาศนี้ทำให้อาณาจักรของพระยมขยายใหญ่ขึ้น
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
ดูก่อนพระราชา ท่านไม่ควรโศกเศร้าต่อสิ่งที่เกิดจากความผิดของตนเอง เพราะกษัตริย์ทั้งหลายในโลกนี้ย่อมไม่อาจรักษาชีวิตของตนไว้ได้ในทุกกรณี
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
บรรดาเจ้าแห่งแผ่นดิน ปรารถนาโลกของผู้มีบุญในการรบ มุ่งหวังสวรรค์ ย่อมบุกเข้าสู่กองทัพแล้วต่อสู้อยู่เสมอ
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
ดูก่อนพระมหาราชา ในช่วงก่อนเที่ยง การฆ่าฟันมนุษย์ได้เริ่มขึ้น ท่านจงฟังเรื่องนั้นด้วยจิตใจที่แน่วแน่ เพราะมันคล้ายการรบระหว่างเทพกับอสูร
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
เจ้าชายทั้งสองแห่งอวันตี ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ มีกองทัพและกำลังอันมหาศาล ดุเดือดในการรบ เมื่อเห็นยุธามันยุ ก็เข้าไปประจันหน้า
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
ระหว่างพวกเขาการรบได้เริ่มขึ้น ทำให้ทะเลและฝูงนักรบสั่นสะเทือน ยุธามันยุโกรธจัดยิ่ง จึงเข้าโจมตีพี่น้องทั้งสองผู้มีรูปร่างดุจเทพ
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
เขารีบยิงแทงทั้งสองด้วยลูกศรคมที่มีข้อโค้ง ฝ่ายทั้งสองนักรบผู้น่าอัศจรรย์ก็ยิงตอบโต้เขาในการรบ
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
ดูก่อนพระราชา ในการต่อสู้เช่นนั้น ไม่อาจเห็นความแตกต่างระหว่างผู้ที่ต่อสู้กัน ทุกฝ่ายพยายามทำลายข้าศึกและแสวงหาการตอบโต้ซึ่งกันและกัน
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
ดูก่อนพระราชา ต่อมายุธามันยุได้ใช้ลูกศรสี่ดอกส่งม้าทั้งสี่ของอนุวินทะไปสู่ที่อยู่ของพระยม
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
ดูก่อนมาริษะ ดูก่อนพระราชา ด้วยลูกศรภัลลาคมกริบสองดอก เขาตัดคันธนูและธงของอนุวินทะในการรบ เหตุการณ์นั้นดูน่าอัศจรรย์ยิ่ง
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
ต่อมาอนุวินทะละทิ้งรถของตน แล้วขึ้นรถของวินทะ จับคันธนูอันยอดเยี่ยมและประเสริฐ เครื่องมือสำหรับแบกรับภาระแห่งสงคราม
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
ทั้งสองวีรบุรุษแห่งอวันตี ผู้เป็นยอดนักรบรถศึก ยืนร่วมกันในการรบ รีบยิงลูกศรใส่ยุธามันยุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
ลูกศรที่ถูกยิงจากทั้งสอง พุ่งไปด้วยความเร็วยิ่ง ประดับด้วยทองคำ ไปถึงเส้นทางของพระอาทิตย์และปกคลุมท้องฟ้า
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
ยุธามนยุผู้โกรธเกรี้ยวในสงครามได้ระดมห่าฝนศรไปยังพี่น้องทั้งสองผู้เป็นมหารถีนั้น และยังทำให้สารถีของทั้งสองล้มลงด้วย
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
เมื่อสารถีล้มลงกับพื้นดินโดยไร้ชีวิต ม้าทั้งหลายก็ตื่นตระหนกวิ่งหนีไปทุกทิศทาง ลากรถไปด้วย
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
ข้าแต่มหาราช โอรสของยชญเสนผู้ทรงอำนาจ ได้ทรงชนะทั้งสองนั้นแล้วและแสดงความกล้าหาญของพระองค์ ก็ทรงกระจัดกระจายกองทัพของพระองค์อย่างรวดเร็ว
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
กองทัพใหญ่ของบุตรแห่งธฤตราษฎร์นั้น เมื่อถูกโจมตีในสงคราม ก็ดิ้นทุรนทุรายในหลากหลายท่าทาง เหมือนคนที่ดื่มยาพิษเข้าไป
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
ส่วนไหฑิมพะ ผู้เป็นจอมรากษส ผู้มีกำลังมหาศาล ได้พุ่งเข้าใส่ภคทัตต์ บนรถศึกที่มีสีเหมือนพระอาทิตย์พร้อมธงประจำรถ
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
ครั้งนั้น พระราชาแห่งปราคชโยติษะก็ทรงขึ้นประทับบนช้างจอมช้าง เหมือนอย่างที่ผู้ทรงสายฟ้าเคยทำในอดีต ในสงครามกับตารกะ
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
ที่นั่น เทวดาพร้อมด้วยคนธรรพ์และฤๅษีทั้งหลายมาประชุมกัน แต่ไม่อาจแยกความแตกต่างระหว่างไหฑิมพะกับภคทัตต์ได้
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
เหมือนพระอินทร์ เจ้าแห่งเทวดา ทำให้พวกทานพหวาดกลัว พระราชาองค์นั้นก็ทำให้ปาณฑพแตกพ่ายไปในสงครามฉันนั้น
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ปาณฑพถูกเขาตีแตกกระจัดกระจายไปทุกทิศ และไม่พบผู้คุ้มครองในกองทัพของตนเอง
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
ข้าแต่ภารตะ ที่นั่น เราได้เห็นโอรสของภีมเสนยืนอยู่บนรถ ส่วนมหารถีที่เหลือก็หมดกำลังใจและหนีไป
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อกองทัพของปาณฑพถอยกลับไปอีกครั้ง กลองนิษฐานกะอันน่าสะพรึงกลัวก็ดังขึ้นในกองทัพของพระองค์ในการรบ
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้น ฆโฏตกชได้ปกคลุมภคทัตต์ด้วยลูกศรในมหาสงครามนั้น เหมือนเมฆปกคลุมเขาพระสุเมรุ
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
พระราชาทรงตัดลูกศรที่ยิงมาจากคันธนูของรากษสนั้นจนขาด แล้วก็รีบตีโอรสของภีมเสนในสงครามที่จุดสำคัญทั้งหมดของเขาอย่างรวดเร็ว
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
แม้ถูกลูกศรปลายโค้งจำนวนมากตี จอมรากษสก็ไม่หวั่นไหว แต่ยืนอยู่เหมือนภูเขาที่กำลังถูกผ่าออก
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
จอมแห่งปราคชโยติษะผู้โกรธเกรี้ยวได้ขว้างโตมรสิบสี่เล่มใส่เขาในสงคราม รากษสนั้นก็ตัดมันขาดหมด
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
ผู้มีแขนทรงพลังนั้นตัดโตมรเหล่านั้นด้วยลูกศรคม แล้วยิงภคทัตต์ด้วยลูกศรเจ็ดสิบดอกที่ติดขนนกกระสา
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
จากนั้น ข้าแต่ภารตะ พระราชาแห่งปราคชโยติษะ ทรงหัวเราะราวกับขบขัน แล้วทรงยิงม้าทั้งสี่ของเขาให้ล้มลงในการรบด้วยลูกศร
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
จอมรากษสผู้ทรงานุภาพนั้น ยืนอยู่บนรถที่ม้าถูกฆ่าแล้ว จึงขว้างหอกด้วยกำลังแรงไปยังช้างของพระราชาแห่งปราคชโยติษะ
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
พระราชาทรงตัดหอกทองคำที่พุ่งเข้ามาอย่างกะทันหันและเร็วมากนั้นออกเป็นสามท่อน มันจึงกระจัดกระจายลงบนพื้นดิน
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
เมื่อเห็นหอกของตนถูกทำลาย ไหฑิมพะก็หนีไปด้วยความหวาดกลัว เหมือนครั้งก่อนที่นมุจิ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ไทตยะ หนีจากสงครามของพระอินทร์
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
ทั้งสองได้เอาชนะวีรบุรุษผู้กล้าหาญนั้นในการรบ ผู้มีวิกรมและความแกล้วกล้าอันขจรขจาย ผู้ไม่อาจพ่ายแพ้ในสงคราม แม้แต่ยมหรือพระวรุณก็มิอาจเอาชนะได้
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
ดุจช้างป่าที่เดินเที่ยวไป เหยียบย่ำสระบัว โอ้พระราชา ช้างนั้นได้บดขยี้กองทัพของปาณฑพในสมรภูมิ
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
ส่วนพระศาสน์แห่งมัทรราช ได้เข้าต่อสู้กับบุตรทั้งสองของยมในสมรภูมิ และได้ปกคลุมบุตรของน้องสาวทั้งสอง คือบุตรทั้งสองของปาณฑุ ด้วยฝนลูกศรอันหนาแน่น
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ส่วนสหเทพเมื่อเห็นพระมาตุลผู้เข้ามาประจันหน้าในสมรภูมิ ก็ได้ยับยั้งด้วยกลุ่มลูกศร ดุจก้อนเมฆที่บดบังดวงอาทิตย์
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
แม้ถูกกลุ่มลูกศรปกคลุม พระองค์กลับดูเบิกบานยิ่งขึ้น และระหว่างทั้งสองก็เกิดความรักใคร่ที่หาอะไรเปรียบมิได้ เพราะเหตุแห่งมารดาของตน
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
ครั้นแล้ว มหารถผู้ยิ้มหัวเราะในสมรภูมิ ได้ตัดธงของนกุลด้วยลูกศรดอกเดียว และโอ้ท่าน ได้ตัดคันธนูของเขาด้วยลูกศรเพียงดอกเดียวอีกด้วย
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
ครั้นแล้ว โอ้ภารตะ ได้ปกคลุมผู้ที่คันธนูถูกตัดขาดนั้น แล้วได้สังหารเขาในสมรภูมิ และยังได้ทำให้สารถีของเขาล้มลงอีกด้วย
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
ครั้นแล้ว โอ้พระราชา มหารถได้ใช้กำลังโจมตีม้าทั้งสี่ของนกุลด้วยลูกศรอันประเสริฐสี่ดอก
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
ในสมรภูมิ พระองค์ได้ส่งเขาไปยังที่อยู่ของยม จากนั้น มหารถผู้มีม้าถูกฆ่าแล้ว ได้กระโดดลงจากรถอย่างรวดเร็ว
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
จากนั้น เขาได้ขึ้นรถศึกของพี่ชายผู้มีชื่อเสียงของตน ทั้งสองวีรบุรุษยืนอยู่บนรถคันเดียวกันในสมรภูมิ และง้างคันธนูอันแข็งแรงของตน
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
ในชั่วขณะ ทั้งสองได้ปกคลุมรถของพระราชามัทราอย่างรวดเร็ว ท่านถูกลูกศรจำนวนมากที่มีข้อโค้งปกคลุม
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
แม้ถูกบุตรของน้องสาวโจมตี นรวยาฆระผู้นั้นก็มิได้สั่นไหว ดุจภูเขาที่ไม่หวั่นไหว ราวกับหัวเราะ พระองค์ก็ได้ตีโต้ฝนอาวุธนั้นลงเช่นกัน
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
จากนั้น สหเทพผู้โกรธเกรี้ยวและกล้าหาญ ได้หยิบลูกศรขึ้นมา มองไปยังพระราชามัทรา แล้วยิงออกไป โอ้ภารตะ
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
ลูกศรนั้นที่ถูกยิงโดยพระองค์ รวดเร็วดุจครุฑและลม ได้ทะลุพระราชามัทราแล้วตกลงสู่พื้นดิน
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
มหารถผู้ถูกทะลุอย่างสาหัสและเจ็บปวดนั้น ได้นั่งลงบนพื้นรถ โอ้มหาราชา แล้วก็หมดสติไป
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
สารถีเห็นเขาล้มลงหมดสติในการรบ จึงได้พาเขาออกจากสนามรบด้วยรถ เขาผู้ถูกบุตรฝาแฝดของยมกดดันอย่างหนัก
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
เมื่อเห็นรถของเจ้าแห่งมัทระหันหลังหนีไป บุตรทั้งหลายของธฤตราษฎร์ก็ท้อแท้ใจทุกคน และคิดว่า "ไม่มีทางอีกต่อไปแล้ว"
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
เมื่อเอาชนะพระมาตุลในสงคราม บุตรทั้งสองของมาทรีผู้เป็นมหารถก็เบิกบานใจ เป่าสังข์และคำรามดุจเสียงสิงโต
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
ทั้งสองผู้เปี่ยมด้วยความยินดีได้โถมเข้าใส่กองทัพของพระองค์ โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ โอ้พระราชา ดุจอินทร์และอุเปนทร์ เทพอมตะ ที่โถมเข้าใส่กองทัพของอสูร