మహాభారతం · అధ్యాయం 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
సంజయా, పాండవులకూ నా వారికీ మధ్య జరిగిన అనేక విచిత్రమైన ద్వంద్వ యుద్ధాల గురించి నీ మాటల ద్వారా నేను విన్నాను.
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
సంజయా, నా వారి ఏ ధైర్య కార్యాన్నీ నువ్వు చెప్పవు; పాండు పుత్రులను ఎప్పుడూ సంతోషంగా, అజేయులుగా పొగుడుతావు.
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
సూతా, యుద్ధంలో నా వారు ఓడిపోయి, నిరుత్సాహంగా, తేజస్సు కోల్పోయినట్లు నువ్వు చెబుతున్నావు; ఇది దైవనిర్ణయమే, ఇందులో సందేహం లేదు.
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
పురుషశ్రేష్ఠుడా, నీ వారు తమ శక్తికీ ఉత్సాహానికీ తగినట్లుగా యుద్ధంలో ప్రయత్నిస్తున్నారు, తమ బలంతో గొప్ప పౌరుషాన్ని చూపుతున్నారు.
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
దేవనది గంగ యొక్క మధురమైన నీరు మహాసముద్రం సమీపానికి చేరినప్పుడు లవణత్వాన్ని పొందినట్లు.
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
రాజా, శత్రుసంతాపకా, అలాగే నీ వారి ఆ పౌరుషం పాండు వీర పుత్రులను ఎదుర్కొన్నప్పుడు యుద్ధంలో వ్యర్థమవుతోంది.
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, తమ శక్తి కొలదీ కష్టమైన కార్యాలు చేస్తూ ప్రయత్నించే కౌరవులను దోషిగా భావించడం నీకు తగదు.
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
ప్రజాపతీ, నీ అపరాధం వల్ల కుమారులతో సహా భూమికి అతి పెద్దదైన, భయంకరమైన వినాశనం కలిగింది; ఇది యముని రాజ్యాన్ని పెంచుతోంది.
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
రాజా, నీ స్వీయ దోషం వల్ల కలిగిన దానిపై నీవు శోకించడం తగదు; ఇక్కడ రాజులు ఏ విధంగానూ తమ ప్రాణాలను రక్షించుకోరు.
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
యుద్ధంలో పుణ్యాత్ముల లోకాలను కోరుకుంటూ, స్వర్గమే పరమ లక్ష్యంగా కలిగిన రాజులు సైన్యంలోకి చొచ్చుకుపోయి ఎల్లప్పుడూ పోరాడుతారు.
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
మహారాజా, పూర్వాహ్నంలో మనుషుల వినాశనం మొదలైంది; దేవాసుర యుద్ధంతో సమానమైన దాన్ని ఏకాగ్ర మనస్సుతో వినుము.
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
మహాధనుర్ధారులు, మహాసేనలు, మహాబలులు అయిన ఆవంత్య రాజులిద్దరూ యుధామన్యుని చూసి యుద్ధోత్సాహంతో ఎదురుపడ్డారు.
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
వారి మధ్య సముద్రాన్ని కూడా కలవరపరచే యుద్ధం మొదలైంది. అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన యుధామన్యు, దేవరూపులైన ఆ ఇద్దరు సోదరులపై దాడి చేశాడు.
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
అతడు వెంటనే పదునైన, వంగిన కణుపులు గల బాణాలతో వారిని గాయపరిచాడు. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు విచిత్ర యోధులు యుద్ధంలో అతనిపై ప్రతిదాడి చేశారు.
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
ఓ రాజా, యుద్ధం చేస్తున్న వారి మధ్య అప్పుడు ఏ భేదమూ కనిపించలేదు. శత్రు నాశానికి ప్రయత్నిస్తూ, ప్రతిదాడి, ప్రతీకారం కోరుతున్న వారందరూ సమానంగానే కనిపించారు.
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, యుధామన్యు అనువిందుని నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు బాణాలతో యమలోకానికి పంపాడు.
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
ఓ మారిష, ఓ రాజా, రెండు అత్యంత పదునైన భల్ల బాణాలతో అతడు యుద్ధంలో అతని విల్లును, ధ్వజాన్ని ఖండించాడు. అది అద్భుతంలా అనిపించింది.
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
అప్పుడు అనువిందుడు తన రథాన్ని విడిచి, విందుని రథం ఎక్కాడు; యుద్ధభారాన్ని మోసే ఉత్తమ సాధనమైన శ్రేష్ఠ ధనుస్సును చేతపట్టాడు.
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
యుద్ధంలో కలిసి నిలిచిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, రథికులలో శ్రేష్ఠులైన ఆవంత్యులు, వెంటనే మహాత్ముడైన యుధామన్యువుపై బాణాలను ప్రయోగించారు.
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
వారిద్వారా ప్రయోగించబడిన, అత్యంత వేగవంతమైన, బంగారు అలంకారాలు గల బాణాలు సూర్యమార్గాన్ని చేరి ఆకాశాన్ని కప్పివేశాయి.
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడైన యుధామన్యువు ఆ ఇద్దరు మహారథ సోదరులపై బాణవర్షం కురిపించి, సారథిని కూడా కూల్చాడు.
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
సారథి ప్రాణం పోయి నేలపై పడగానే, గుర్రాలు బెదిరి రథాన్ని తీసుకుని దిక్కులవైపు పరుగెత్తాయి.
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
మహారాజా, యజ్ఞసేనుని ఆ సమర్థ పుత్రుడు ఆ ఇద్దరినీ జయించి తన పరాక్రమాన్ని చాటుతూ, వెంటనే మీ సైన్యాన్ని చెదరగొట్టాడు.
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
యుద్ధంలో దెబ్బతింటున్న ధార్తరాష్ట్రుల ఆ మహాసేన, విషం తాగిన మనిషి వలె అనేక విధాలుగా వేదనతో విలవిలలాడింది.
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
హైడింబుడు, రాక్షసేంద్రుడు, భగదత్తుని వైపు దూసుకెళ్ళాడు; సూర్యవర్ణపు రథంపై, ధ్వజంతో, ఆ మహాబలుడు.
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
అప్పుడు ప్రాగ్జ్యోతిష రాజు గజరాజు మీద ఆరూఢుడయ్యాడు; పూర్వం తారకాసుర యుద్ధంలో వజ్రధరుడు (ఇంద్రుడు) వలె.
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
అక్కడ గంధర్వులతో దేవతలు, ఋషులు సమకూడారు; హైడింబునికి, భగదత్తునికి మధ్య తేడాను వారు గమనించలేదు.
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
దేవేంద్రుడు దానవులను భయపెట్టినట్లు, ఆ రాజు యుద్ధంలో పాండవులను పారద్రోలాడు.
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
అతనిచే పారద్రోలబడిన ఆ పాండవులు నాలుగు దిక్కులకూ పారిపోయారు; భారతా, తమ సేనల్లో ఒక రక్షకుడిని వారు పొందలేకపోయారు.
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
భారతా, అక్కడ భీమసేనుని కుమారుడు రథంపై నిలబడటం మేము చూశాము; మిగిలిన మహారథులు నిరుత్సాహంతో పారిపోయారు.
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
భారతా, పాండవుల సేనలు మళ్ళీ వెనుదిరిగినప్పుడు, మీ సైన్యంలో యుద్ధంలో ఒక భయంకరమైన నిష్టానక (యుద్ధభేరి) ధ్వని మొదలైంది.
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
ఓ రాజా, తరువాత ఘటోత్కచుడు ఆ మహాయుద్ధంలో భగదత్తుని బాణాలతో కప్పివేశాడు, మేఘం మేరు పర్వతాన్ని కప్పినట్లు.
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
రాజు (భగదత్తుడు) ఆ రాక్షసుని విల్లు నుండి వచ్చిన బాణాలను ఖండించి, యుద్ధంలో వెంటనే భీమసేనుని కుమారుడిని అన్ని మర్మస్థానాలలో కొట్టాడు.
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
వంగిన కొనలున్న అనేక బాణాలతో కొట్టబడినా, రాక్షసరాజు (ఘటోత్కచుడు) వ్యథ చెందలేదు; చీలిపోతున్న పర్వతంలా అతడు కదలలేదు.
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిషుని (భగదత్తుడు) కోపంతో యుద్ధంలో పద్నాలుగు తోమరాలను పంపాడు; ఆ రాక్షసుడు వాటిని ఖండించాడు.
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
ఆ మహాబాహుడు (ఘటోత్కచుడు) ఆ తోమరాలను పదునైన బాణాలతో ఖండించి, భగదత్తుని డెబ్బై కంక-పింఛ బాణాలతో గాయపరిచాడు.
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
అప్పుడు ప్రాగ్జ్యోతిష రాజు నవ్వుతున్నట్లుగా, ఓ భారతా, యుద్ధంలో అతని నాలుగు గుర్రాలను తన బాణాలతో కూల్చాడు.
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
గుర్రాలు చనిపోయిన రథంపై నిలిచిన ఆ పరాక్రమశాలి రాక్షసేంద్రుడు ప్రాగ్జ్యోతిష గజంపై వేగంగా శక్తిని విసిరాడు.
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
అకస్మాత్తుగా వచ్చిపడుతున్న ఆ బంగారు దండం గల అత్యంత వేగవంతమైన శక్తిని రాజు మూడు ముక్కలుగా నరికాడు; అది భూమిపై చెల్లాచెదురైంది.
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
నాశనమైన శక్తిని చూసి హైడింబుడు భయంతో పారిపోయాడు; పూర్వం ఇంద్రుని యుద్ధం నుండి దైత్యోత్తముడు నముచి పారిపోయినట్లు.
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
యుద్ధంలో ఆ శూరుడిని, పరాక్రమశాలిని, ప్రసిద్ధ పౌరుషం గలవానిని, యుద్ధంలో జయించలేనివానిని—యముడు, వరుణుడు కూడా—జయించి.
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
ఓ రాజా, అడవి ఏనుగు పద్మ సరస్సును తొక్కుతూ సంచరించినట్లు, ఆ గజం యుద్ధంలో పాండవ సేనను నలిపివేసింది.
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
మద్రేశ్వరుడు యుద్ధంలో యముని ఇద్దరు కుమారులతో తలపడ్డాడు. తన సోదరి కుమారులైన పాండు పుత్రులను బాణ సమూహాలతో కప్పివేశాడు.
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
సహదేవుడు యుద్ధంలో తన మేనమామ ఎదురుగా రావడం చూసి, మేఘం సూర్యుని అడ్డుకున్నట్లు బాణ సమూహంతో అతన్ని అడ్డగించాడు.
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
బాణ సమూహంతో కప్పబడినప్పటికీ అతడు మరింత సంతోషంగా కనిపించాడు. తల్లి కారణంగా వారిద్దరి మధ్య సాటిలేని ప్రీతి కలిగింది.
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
అప్పుడు నవ్వుతూ యుద్ధంలో ఆ మహారథుడు నకులుని ధ్వజాన్ని ఒక బాణంతో నరికాడు. ఓ మారిష, ఒకే బాణంతో అతని ధనుస్సును కూడా ఖండించాడు.
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
అప్పుడు విరిగిన ధనుస్సు కలిగిన అతన్ని అతడు కప్పివేశాడు. ఓ భారత, యుద్ధంలో అతన్ని చంపి, అతని సారథిని కూడా కూల్చాడు.
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, యుద్ధంలో ఆ మహారథుడు బలంగా నకులుని నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు ఉత్తమ బాణాలతో కొట్టాడు.
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
యుద్ధంలో అతడిని యముని నివాసానికి పంపాడు. గుర్రాలు చచ్చిపోయిన ఆ మహారథుడు వెంటనే రథం నుండి దూకాడు.
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
తరువాత అతడు యశస్వి అయిన సోదరుడి రథంపైనే ఎక్కాడు. యుద్ధంలో ఇద్దరు శూరులు ఒకే రథంపై నిలిచి దృఢమైన విల్లులను ఎక్కుపెట్టారు.
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
ఆ ఇద్దరు క్షణంలోనే మద్రరాజు రథాన్ని త్వరగా కప్పేశారు. వంగిన కీళ్ల బాణాలతో అనేకంగా కప్పబడిన అతడు.
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
మేనల్లుళ్ల దాడికి ఆ నరవ్యాఘ్రుడు పర్వతంలా కదలలేదు. నవ్వుతున్నట్లుగా ఆ శస్త్రవర్షాన్ని కూడా అతడు నిర్మూలించాడు.
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
అప్పుడు కోపించిన పరాక్రమశాలి సహదేవుడు బాణాన్ని తీసుకుని, మద్రరాజును చూసి ప్రయోగించాడు, ఓ భారతా!
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
అతడు ప్రయోగించిన ఆ బాణం గరుడుడు, వాయువుల వేగంతో ఉంది. మద్రరాజును చీల్చి అది నేలపై పడింది.
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
లోతుగా గాయపడి బాధపడిన ఆ మహారథుడు రథపు అడుగున కూర్చున్నాడు; ఓ మహారాజా, మూర్ఛను పొందాడు.
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
యుద్ధంలో అతడు మూర్ఛపోయి పడిపోవడం చూసి, కవల వీరులచే తీవ్రంగా బాధింపబడిన అతడిని సారథి రథంపై యుద్ధభూమి నుండి తీసుకెళ్లాడు.
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
మద్ర రాజు రథం వెనుదిరిగి పోవడం చూసి ధృతరాష్ట్రుని కుమారులందరూ మనోవేదనతో, ‘ఇది ఇక సాధ్యం కాదు’ అని భావించారు.
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
యుద్ధంలో మేనమామను జయించిన మాద్రి ఇద్దరు మహారథ కుమారులు సంతోషంతో శంఖాలు ఊదుతూ సింహగర్జన చేశారు.
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
ఓ రాజా, ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు దైత్యసేనపై విరుచుకుపడినట్లు ఆ ఇద్దరు సంతోషంతో మీ సైన్యంపై విరుచుకుపడ్డారు.