മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
സഞ്ജയാ, പാണ്ഡവരും എന്റെ ജനങ്ങളും തമ്മിൽ നടന്ന അനേകം വിചിത്രമായ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് നീ പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു.
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
സഞ്ജയാ, എന്റെ പക്ഷത്തിലെ ഒരു ധീരപ്രവൃത്തിയും നീ പറയുന്നില്ല; പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ എപ്പോഴും സന്തോഷവാന്മാരും തളരാത്തവരുമായി നീ പുകഴ്ത്തുന്നു.
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
സൂതാ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ ജനങ്ങൾ തോറ്റ്, മനംമടുത്ത്, ഓജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി എന്ന് നീ പറയുന്നു; ഇത് വിധിയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ജനങ്ങൾ അവരുടെ ശക്തിക്കും ഉത്സാഹത്തിനും അനുസരിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ പരിശ്രമിക്കുന്നു, തങ്ങളുടെ ബലംകൊണ്ട് മഹത്തായ പൗരുഷം കാണിക്കുന്നു.
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
ദേവനദിയായ ഗംഗയുടെ മധുരജലം മഹാസമുദ്രത്തിന് സമീപമെത്തുമ്പോൾ ഉപ്പുരസം പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ.
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
രാജാവേ, ശത്രുതാപകനേ, അതുപോലെ നിന്റെ ജനങ്ങളുടെ ആ പൗരുഷം പാണ്ഡുവിന്റെ വീരപുത്രന്മാരെ നേരിടുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ വ്യർത്ഥമാകുന്നു.
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് കഠിനകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് പൊരുതുന്ന കൗരവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, നിന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട് പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഭൂമിക്ക് അതിമഹത്തായ ഭയങ്കര നാശം സംഭവിച്ചു; അത് യമരാജ്യം വളർത്തുന്നു.
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ സ്വന്തം തെറ്റിൽ നിന്നുണ്ടായതിനെക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കുന്നത് യോജിച്ചതല്ല; ഇവിടെ രാജാക്കന്മാർ ഒരു വിധത്തിലും സ്വന്തം ജീവൻ രക്ഷിക്കാറില്ല.
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
യുദ്ധത്തിൽ പുണ്യവാന്മാരുടെ ലോകങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച്, സ്വർഗ്ഗത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കിയ രാജാക്കന്മാർ സേനയിൽ കടന്ന് എപ്പോഴും പൊരുതുന്നു.
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
മഹാരാജാവേ, പൂർവാഹ്നത്തിൽ മനുഷ്യക്ഷയം ആരംഭിച്ചു; ദേവാസുരയുദ്ധത്തിനു സമാനമായ അതിനെ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക.
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
മഹാവില്ലാളികളും മഹാസേനയുള്ളവരും മഹാബലവാന്മാരുമായ ആവന്ത്യ രാജകുമാരന്മാർ യുധാമന്യുവിനെ കണ്ട് യുദ്ധോത്സാഹത്തോടെ എതിരിട്ടു.
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
അവർ തമ്മിൽ സമുദ്രത്തെപ്പോലും ഇളക്കുന്ന യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. അതിക്രുദ്ധനായ യുധാമന്യു ദേവരൂപികളായ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു.
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
അവൻ ഉടൻ മൂർച്ചയുള്ള, വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള അമ്പുകളാൽ അവരെ തുളച്ചു. അപ്പോൾ ആ വിചിത്ര യോദ്ധാക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ തിരിച്ചടിച്ചു.
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്കിടയിൽ അപ്പോൾ യാതൊരു വ്യത്യാസവും കാണപ്പെട്ടില്ല. ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച്, തിരിച്ചടിയും പ്രതികാരവും തേടിയ അവരെല്ലാം ഒരുപോലെയായിരുന്നു.
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
പിന്നീട്, രാജാവേ, യുധാമന്യു അനുവിന്ദന്റെ നാല് കുതിരകളെ നാല് അമ്പുകൾകൊണ്ട് യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
മാരിഷാ, രാജാവേ, രണ്ട് അതിമൂർച്ചയുള്ള ഭല്ല അമ്പുകളാൽ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ വില്ലും കൊടിയും മുറിച്ചു. അത് അദ്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
പിന്നെ അനുവിന്ദൻ തന്റെ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് വിന്ദന്റെ രഥത്തിൽ കയറി; യുദ്ധഭാരം വഹിക്കുന്ന ഉത്തമോപാധിയായ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലെടുത്തു.
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നിച്ചു നിന്ന ആ രണ്ടു വീരന്മാരായ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ആവന്ത്യ സഹോദരന്മാർ, മഹാത്മാവായ യുധാമന്യുവിന്റെ നേരെ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ എയ്തു.
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
അവരാൽ തൊടുക്കപ്പെട്ട, അതിവേഗമുള്ള, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള അമ്പുകൾ സൂര്യപഥത്തിലെത്തി ആകാശത്തെ മറച്ചു.
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച യുധാമന്യു ആ രണ്ടു മഹാരഥ സഹോദരന്മാരുടെ മേൽ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു; സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി.
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
സാരഥി ജീവനറ്റ് നിലത്തുവീണപ്പോൾ, ഭ്രാന്തമായി പരിഭ്രമിച്ച കുതിരകൾ രഥവുമായി ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
മഹാരാജാവേ, യജ്ഞസേനന്റെ ആ പ്രബലപുത്രൻ അവരിരുവരെയും ജയിച്ച്, തന്റെ വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച്, വേഗത്തിൽ അങ്ങയുടെ സേനയെ ചിതറിച്ചു.
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ധാർത്തരാഷ്ട്രരുടെ ആ മഹാസേന, വിഷം കുടിച്ച മനുഷ്യനെപ്പോലെ പലവിധത്തിൽ പിടഞ്ഞു.
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
ഹൈഡിംബൻ എന്ന രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ഭഗദത്തനെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു; സൂര്യവർണ്ണമുള്ള ധ്വജത്തോടുകൂടിയ രഥത്തിൽ, ആ മഹാബലൻ.
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
അപ്പോൾ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ രാജാവ് ഗജരാജനെ കയറി; പണ്ട് താരകയുദ്ധത്തിൽ വജ്രധരനായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ.
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
അവിടെ ഗന്ധർവരോടുകൂടി ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഒത്തുചേർന്നു; ഹൈഡിംബനും ഭഗദത്തനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അവർ കണ്ടില്ല.
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
ദേവേന്ദ്രൻ ദാനവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തിയതുപോലെ, ആ രാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവരെ ഓടിച്ചു.
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
അവനാൽ ഓടിക്കപ്പെട്ട ആ പാണ്ഡവർ എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ചിതറിയോടി; ഭാരതാ, സ്വന്തം സേനകളിൽ ഒരു രക്ഷകനെയും അവർ കണ്ടില്ല.
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
ഭാരതാ, അവിടെ ഭീമസേനന്റെ പുത്രൻ രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് ഞങ്ങൾ കണ്ടു; ശേഷിച്ച മഹാരഥന്മാർ വിഷാദിച്ച് ഓടിപ്പോയി.
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
ഭാരതാ, പാണ്ഡവസേനകൾ വീണ്ടും പിന്മാറിയപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ സേനയിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു ഭയങ്കരമായ നിഷ്ഠാനകം (യുദ്ധഭേരി) മുഴങ്ങി.
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
രാജാവേ, പിന്നെ ഘടോത്കചൻ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭഗദത്തനെ അമ്പുകളാൽ മൂടി, മേഘം മേരുപർവതത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ.
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
രാജാവ് (ഭഗദത്തൻ) രാക്ഷസന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് വന്ന ആ അമ്പുകൾ മുറിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ വേഗം ഭീമസേനന്റെ പുത്രനെ എല്ലാ മർമസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രഹരിച്ചു.
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
വളഞ്ഞ ചിറകുകളുള്ള പല അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടും രാക്ഷസരാജാവ് (ഘടോത്കചൻ) വ്യഥപ്പെട്ടില്ല; പിളരുന്ന പർവതംപോലെ അവൻ ഇളകിയില്ല.
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷത്തിലെ രാജാവ് (ഭഗദത്തൻ) കോപിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ പതിനാലു തോമരങ്ങൾ അയച്ചു; ആ രാക്ഷസൻ അവയെ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
ആ മഹാബാഹു (ഘടോത്കചൻ) ആ തോമരങ്ങളെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ മുറിച്ച്, ഭഗദത്തനെ എഴുപതു കങ്കപ്പക്ഷിച്ചിറകുള്ള അമ്പുകളാൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
അപ്പോൾ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷത്തിലെ രാജാവ് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഹേ ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ നാല് കുതിരകളെ തന്റെ അമ്പുകളാൽ വീഴ്ത്തി.
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
കുതിരകൾ ചത്ത രഥത്തിൽ നിന്ന പ്രതാപശാലിയായ ആ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ ഗജത്തിനുനേരെ വേഗത്തിൽ ശക്തി എറിഞ്ഞു.
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
പെട്ടെന്ന് വന്നുവീഴുന്ന സ്വർണദണ്ഡമുള്ള, അതിവേഗമുള്ള ആ ശക്തിയെ രാജാവ് മൂന്നായി മുറിച്ചു; അത് ഭൂമിയിൽ ചിതറിവീണു.
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
നശിച്ച ശക്തി കണ്ട് ഹൈഡിംബൻ ഭയത്താൽ ഓടി; പണ്ട് ഇന്ദ്രന്റെ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനായ നമുചി ഓടിയതുപോലെ.
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ ശൂരനെയും, വിക്രമശാലിയെയും, പ്രസിദ്ധപൗരുഷമുള്ളവനെയും, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത വീരനെയും—യമനാലും വരുണനാലും പോലും—ജയിച്ചവനായി.
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
രാജാവേ, കാട്ടാന താമരക്കുളത്തെ ചവിട്ടിമെതിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, ആ ആന യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ തകർത്തു.
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
മദ്രരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ യമന്റെ ഇരട്ടപുത്രന്മാരോടു ഏറ്റുമുട്ടി. തന്റെ സഹോദരിയുടെ പുത്രന്മാരായ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് മറച്ചു.
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
സഹദേവൻ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ മാതുലൻ എതിരെ വരുന്നത് കണ്ടു; മേഘം സൂര്യനെ തടയുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് അവനെ തടഞ്ഞു.
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിട്ടും അവൻ കൂടുതൽ സന്തോഷഭാവം പൂണ്ടു. മാതാവിന്റെ കാരണത്താൽ അവർ രണ്ടുപേർക്കും അതുല്യമായ സ്നേഹമുണ്ടായി.
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
പിന്നെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാരഥൻ നകുലന്റെ കൊടി ഒരമ്പുകൊണ്ട് മുറിച്ചു; ഓ മാരിഷാ, ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ലും മുറിച്ചു.
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
പിന്നെ വില്ല് മുറിഞ്ഞവനെ അവൻ മറച്ചു. ഓ ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വധിച്ചു; അവന്റെ സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി.
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
പിന്നെ, ഓ രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാരഥൻ നകുലന്റെ നാല് കുതിരകളെ നാല് ഉത്തമ അമ്പുകളാൽ ബലമായി പ്രഹരിച്ചു.
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവനെ യമന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് അയച്ചു. കുതിരകൾ ചത്ത ആ മഹാരഥൻ ഉടൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി.
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
പിന്നീട് അവൻ യശസ്വിയായ സഹോദരന്റെ തന്നെ രഥത്തിൽ കയറി. യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു വീരന്മാരും ഒരേ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഉറച്ച വില്ലുകൾ വലിച്ചു.
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
അവർ ഇരുവരും ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ മദ്രരാജന്റെ രഥം വേഗത്തിൽ മൂടി. വളഞ്ഞ പർവങ്ങളുള്ള പല അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട അവൻ.
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
സഹോദരീപുത്രന്മാരാൽ ആ നരവ്യാഘ്രൻ പർവതംപോലെ ഇളകിയില്ല. ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ആ ശസ്ത്രവർഷത്തെയും അവൻ നശിപ്പിച്ചു.
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച വീര്യവാനായ സഹദേവൻ അമ്പെടുത്ത്, മദ്രരാജനെ നോക്കി അത് തൊടുത്തുവിട്ടു, ഹേ ഭാരത!
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
അവൻ എയ്ത ആ അമ്പ് ഗരുഡന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗമുള്ളതായിരുന്നു. മദ്രരാജനെ തുളച്ച് അത് നിലത്തു വീണു.
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
ആഴത്തിൽ മുറിവേറ്റ് വേദനിച്ച ആ മഹാരഥൻ രഥത്തിന്റെ തട്ടിൽ ഇരുന്നു; ഹേ മഹാരാജാവേ, അവൻ ബോധക്ഷയം പ്രാപിച്ചു.
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ബോധരഹിതനായി വീണ അവനെ കണ്ട സാരഥി, ഇരട്ടകളാൽ കഠിനമായി പീഡിതനായ അവനെ രഥത്തിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
മദ്രരാജാവിന്റെ രഥം പുറംതിരിഞ്ഞു പോകുന്നത് കണ്ട് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെല്ലാം മനസ്സ് തളർന്ന്, ‘ഇത് ഇനി ഉണ്ടാകില്ല’ എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മാതുലനെ ജയിച്ച മാദ്രിയുടെ രണ്ട് മഹാരഥ പുത്രന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ശംഖം ഊതി സിംഹഗർജ്ജനം ചെയ്തു.
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
രാജാവേ, ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും ദൈത്യസേനയിൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്നതുപോലെ അവർ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ അങ്ങയുടെ സേനയിൽ പാഞ്ഞടുത്തു.