ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय ।
पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः ॥ ६.८३.१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ମୋ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ତୁମେ କହୁଥିବାର ମୁଁ ଶୁଣିଲି।
6.83.2
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय ।
नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि ॥ ६.८३.२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ମୋ ପକ୍ଷର କୌଣସି ସାହସୀ ପରାକ୍ରମର ବର୍ଣ୍ଣନା କର ନାହଁ; ତୁମେ ସର୍ବଦା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଅକ୍ଷତ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କର।
6.83.3
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः ।
वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः ॥ ६.८३.३ ॥
ହେ ସୂତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଲୋକମାନେ ପରାଜିତ, ଉଦାସ ଓ ତେଜହୀନ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ କହୁଛ; ଏହା ଭାଗ୍ୟ ହିଁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
6.83.4
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः ।
दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ ॥ ६.८३.४ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଲୋକେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ପରମ ପୌରୁଷ ଦେଖାଉଛନ୍ତି।
6.83.5
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् ।
महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति ॥ ६.८३.५ ॥
ଯେପରି ଦେବନଦୀ ଗଙ୍ଗାର ମିଠା ଜଳ ମହାସାଗର ନିକଟରେ ଲୁଣିଆ ହୋଇଯାଏ।
6.83.6
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप ।
प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे ॥ ६.८३.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ସେହିପରି ତୁମ ଲୋକଙ୍କର ସେ ପୌରୁଷ ପାଣ୍ଡୁର ବୀରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସାମନା କଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।
6.83.7
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् ।
न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि ॥ ६.८३.७ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଥାଶକ୍ତି କଠିନ କର୍ମ କରୁଥିବା କୌରବମାନଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.83.8
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते ।
पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ६.८३.८ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପାଳକ, ତୁମ ଅପରାଧରୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ପୃଥିବୀର ଅତି ମହାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଘଟିଛି, ଯାହା ଯମରାଜ୍ୟ ବଢ଼ାଉଛି।
6.83.9
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप ।
न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम् ॥ ६.८३.९ ॥
ହେ ନୃପ, ନିଜ ଦୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଘଟଣା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏଠାରେ ରାଜାମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିଜର ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
6.83.10
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः ।
चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः ॥ ६.८३.१० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କର ଲୋକ ଇଚ୍ଛା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ରାଜାମାନେ ସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସର୍ବଦା ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
6.83.11
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ।
तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम् ॥ ६.८३.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ଜନକ୍ଷୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ସଦୃଶ ସେହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ।
6.83.12
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ ।
युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ ॥ ६.८३.१२ ॥
ମହାଧନୁର୍ଧର, ମହାସେନା ଓ ମହାବଳୀ ଦୁଇ ଆବନ୍ତ୍ୟ ରାଜକୁମାର ଯୁଧାମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଗ୍ର ହୋଇ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
6.83.13
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् ।
युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ ॥ ६.८३.१३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଡ଼ିତ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଦେବରୂପୀ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.83.14
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ ॥ ६.८३.१४ ॥
ସେ ତୁରନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଥିବା ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ତା’ପରେ ସେହି ଦୁଇ ବିଚିତ୍ର ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.83.15
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत ।
यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम् ॥ ६.८३.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରତ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେତେବେଳେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟାରତ, ପ୍ରତିଆଘାତ ଓ ପ୍ରତିଶୋଧ ଖୋଜୁଥିବା ସେମାନେ ସମାନ ଦିଶୁଥିଲେ।
6.83.16
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् ॥ ६.८३.१६ ॥
ତା’ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଅନୁବିନ୍ଦଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରି ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ।
6.83.17
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष ।
चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.८३.१७ ॥
ହେ ମାରିଷ, ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ ପତାକା କାଟିଦେଲେ। ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ଲାଗିଲା।
6.83.18
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः ।
धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.८३.१८ ॥
ତା’ପରେ ଅନୁବିନ୍ଦ ନିଜ ରଥ ତ୍ୟାଗ କରି ବିନ୍ଦଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଯୁଦ୍ଧଭାର ବହନ କରୁଥିବା ଉତ୍ତମ ସାଧନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ହାତରେ ନେଲେ।
6.83.19
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ ।
शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि ॥ ६.८३.१९ ॥
ରଣରେ ଏକତ୍ର ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆବନ୍ତ୍ୟ ଭାଇମାନେ, ଶୀଘ୍ର ମହାତ୍ମା ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଉପରେ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.83.20
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः ।
दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम् ॥ ६.८३.२० ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ମହାବେଗଶାଳୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ବାଣସବୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପଥରେ ପହଞ୍ଚି ଆକାଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
6.83.21
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ ।
ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत् ॥ ६.८३.२१ ॥
ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ସେହି ଦୁଇ ମହାରଥୀ ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ପାତିତ କଲେ।
6.83.22
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ ।
रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः ॥ ६.८३.२२ ॥
ସାରଥି ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ବିହ୍ୱଳ ଘୋଡ଼ା ରଥ ନେଇ ଦିଗରେ ଦିଗରେ ଧାଇଲେ।
6.83.23
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः ।
पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम् ॥ ६.८३.२३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ ସେହି ସମର୍ଥ ପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଜିଣି, ନିଜ ପୌରୁଷ ପ୍ରକାଶ କରି, ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ସେନାକୁ ବିଦାରିତ କଲେ।
6.83.24
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः ॥ ६.८३.२४ ॥
ରଣରେ ବଧ ହେଉଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେହି ମହାସେନା, ବିଷ ପିଇଥିବା ମଣିଷ ପରି ନାନା ପ୍ରକାରେ ଛଟପଟ ହେଲା।
6.83.25
हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत् ।
रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबलः ॥ ६.८३.२५ ॥
ହୈଡିମ୍ବ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଭଗଦତ୍ତ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ ରଥରେ, ସେହି ମହାବଳ।
6.83.26
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थितःक ।
यथा वज्रधरः पूर्वं संग्रामे तारकामये ॥ ६.८३.२६ ॥
ତାପରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜା ଗଜରାଜ ଉପରେ ଆରୂଢ ହେଲେ; ପୂର୍ବେ ତାରକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
6.83.27
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च समागताः ।
विशेषं न स्म विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयोः ॥ ६.८३.२७ ॥
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ହୈଡିମ୍ବ ଓ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସେମାନେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.83.28
यथा सुरपतिः शक्रस्त्रासयामास दानवान् ।
तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान् ॥ ६.८३.२८ ॥
ସୁରପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ପଳାଇ ଦେଲେ।
6.83.29
तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवाः सर्वतो दिशम् ।
त्रातारं नाभ्यगच्छन्तः स्वेष्वनीकेषु भारत ॥ ६.८३.२९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଳାଯାଉଥିବା ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଧାଇଁଗଲେ; ହେ ଭାରତ, ନିଜ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
6.83.30
भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत ।
शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथाः ॥ ६.८३.३० ॥
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଆମେ ଦେଖିଲୁ; ଅବଶିଷ୍ଟ ମହାରଥୀମାନେ ଖିନ୍ନ ହୋଇ ପଳାଇଲେ।
6.83.31
निवृत्तेषु तु पाण्डूनां पुनः सैन्येषु भारत ।
आसीन्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे ॥ ६.८३.३१ ॥
ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ପୁନର୍ବାର ପଛକୁ ହଟିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ସେନାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନିଷ୍ଠାନକ (ରଣଭେରୀ) ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
6.83.32
घटोत्कचस्ततो राजन्भगदत्तं महारणे ।
शरैः प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुदः ॥ ६.८३.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ଘଟୋତ୍କଚ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ, ମେଘ ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ।
6.83.33
निहत्य ताञ्शरान्राजा राक्षसस्य धनुश्र्युतान् ।
भैमसेनिं रणे तूर्णं सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ६.८३.३३ ॥
ରାଜା (ଭଗଦତ୍ତ) ରାକ୍ଷସର ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.83.34
स ताड्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न विव्यथे राक्षसन्द्रो भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.८३.३४ ॥
ବଙ୍କା ପଖାଯୁକ୍ତ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସରାଜ (ଘଟୋତ୍କଚ) ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ବିଦାରିତ ହେଉଥିବା ପର୍ବତ ପରି ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ।
6.83.35
तस्य प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरांश्च चतुर्दश ।
प्रेषयामास समरे तांश्चिच्छेद स राक्षसः ॥ ६.८३.३५ ॥
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର (ଭଗଦତ୍ତ) କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚଉଦଟି ତୋମର ପଠାଇଲେ; ସେହି ରାକ୍ଷସ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ପକାଇଲେ।
6.83.36
स तांश्छित्त्वा महाबाहुस्तोमरान्निशितैः शरैः ।
भगदत्तं च विव्याध सप्तत्या कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.८३.३६ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ (ଘଟୋତ୍କଚ) ସେହି ତୋମରଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟି, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ସତୁରି କଙ୍କପକ୍ଷୀ ପଖା ଥିବା ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ।
6.83.37
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत ।
तस्याश्वांश्चतुरः सङ्ख्ये पातयामास सायकैः ॥ ६.८३.३७ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ରାଜା ହସୁଥିବା ପରି, ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାର ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ପାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।
6.83.38
स हताश्वे रथे तिष्ठन्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रग्ज्योतिषगजं प्रति ॥ ६.८३.३८ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିଥିବା ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ହାତୀ ଉପରକୁ ବେଗରେ ଶକ୍ତି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.83.39
तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम् ।
त्रिधा चिच्छेद नृपतिः सा व्यकीर्यत मेदिनीं ॥ ६.८३.३९ ॥
ହଠାତ୍ ଆସୁଥିବା ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅତି ବେଗବତୀ ଶକ୍ତିକୁ ରାଜା ତିନି ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ; ତାହା ପୃଥିବୀରେ ବିକିରି ପଡ଼ିଲା।
6.83.40
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा हैडिम्बः प्राद्रवद्भयात् ।
यथेन्द्रस्य रणात्पूर्वं नमुचिर्दैत्यसत्तमः ॥ ६.८३.४० ॥
ବିନଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦେଖି ହୈଡିମ୍ବ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ; ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମୁଚି ପଳାଇଥିବା ପରି।
6.83.41
तं विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् ।
अजय्यं समरे वीरं यमेन वरुणेन च ॥ ६.८३.४१ ॥
ରଣରେ ସେହି ଶୂର, ପରାକ୍ରମୀ, ଖ୍ୟାତ ପୌରୁଷ ବିଶିଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ ବୀରଙ୍କୁ—ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଜିତି।
6.83.42
पाण्डवीं समरे सेनां संममर्द स कुञ्जरः ।
यथा वनगजो राजन्मृद्गश्चरति पद्मिनीम् ॥ ६.८३.४२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବନହସ୍ତୀ ଯେପରି ପଦ୍ମ ସରୋବରକୁ ଦଳି ବୁଲେ, ସେହିପରି ସେହି ହସ୍ତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଦଳିଦେଲା।
6.83.43
मद्रेश्वरस्तु समरे यमाभ्यां समसञ्जत ।
स्वस्त्रीयौ छादयांचक्रे शरौघैः पाण्डुनन्दनौ ॥ ६.८३.४३ ॥
ମଦ୍ରେଶ୍ୱର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସହ ଭିଡ଼ିଗଲେ। ନିଜ ଭଉଣୀର ପୁଅ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଶରବର୍ଷଣରେ ଆବୃତ କଲେ।
6.83.44
सहदेवस्तु समरे मातुलं दृश्य संगतम् ।
अवारयच्छरौघेण मेघो यद्वद्दिवाकरम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ସହଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ମାମୁଁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିବା ଦେଖି, ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା ପରି ଶରବର୍ଷଣରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
6.83.45
छाद्यमानः शरौघेण हृष्टरूपतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यभवत्प्रीतिरतुला मातृकारणात् ॥ ६.८३.४५ ॥
ଶରବର୍ଷଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଗଲେ। ମାତୃକାରଣରୁ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତୁଳନୀୟ ସ୍ନେହ ଉପୁଜିଲା।
6.83.46
ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथः ।
ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्चैकेन मारिष ॥ ६.८३.४६ ॥
ତା'ପରେ ହସି ହସି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ମହାରଥ ନକୁଳଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଏକ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ; ହେ ମାରିଷ, ଏକ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟ କାଟିଲେ।
6.83.47
अथैनं छिन्नधन्वानं छादयामास भारत ।
निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत् ॥ ६.८३.४७ ॥
ତା'ପରେ ଧନୁଷ କଟିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ସେ ଆବୃତ କଲେ। ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ପାଡ଼ିଦେଲେ।
6.83.48
ततः प्रसह्य समरे नकुलस्य महारथः ।
अश्वांश्च चतुरो राजंश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.८३.४८ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ମହାରଥ ବଳପୂର୍ବକ ନକୁଳଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରି ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.83.49
प्रेषयामास समरे यमस्य सदनं प्रति ।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः ॥ ६.८३.४९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ପଠାଇଲେ। ଘୋଡା ମରିଯିବାରୁ ସେ ମହାରଥୀ ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ।
6.83.50
आरुरोह ततो यानं भ्रातुरेव यशस्विनः ।
एकस्थौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुके ॥ ६.८३.५० ॥
ତା'ପରେ ସେ ଯଶସ୍ବୀ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ରଥରେ ହିଁ ଚଢ଼ିଲେ। ରଣରେ ଦୁଇ ବୀର ଏକ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଧନୁ ଟାଣିଲେ।
6.83.51
मद्रराजरथं तूर्णं च्छादयामासतुः क्षणात् ।
स च्छाद्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.८३.५१ ॥
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ କ୍ଷଣକରେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଢାଙ୍କି ଦେଲେ। ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେ।
6.83.52
स्वस्त्रीयाभ्यां नरव्याघ्रो नाकम्पत यथाऽचलः ।
प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह ॥ ६.८३.५२ ॥
ଭାଗିନାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ପର୍ବତ ପରି କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ। ହସୁଥିବା ପରି ସେ ସେହି ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.83.53
सहदेवस्ततः क्रुद्धः शरमुद्गृह्य वीर्यवान् ।
मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत ॥ ६.८३.५३ ॥
ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ସହଦେବ ବାଣ ଧରି, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଚାହିଁ ତାହା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ହେ ଭାରତ!
6.83.54
स शरः प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान् ।
मद्रराजं विनिर्भिद्य निपपात महीतले ॥ ६.८३.५४ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେ ବାଣ ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଥିଲା। ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
6.83.55
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः ।
निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह ॥ ६.८३.५५ ॥
ଗଭୀର ଭାବେ ବିଦ୍ଧ ଓ ପୀଡ଼ିତ ସେ ମହାରଥୀ ରଥର ତଳେ ବସିପଡ଼ିଲେ; ହେ ମହାରାଜ, ସେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
6.83.56
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे ।
अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम् ॥ ६.८३.५६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଯମଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ତାଙ୍କୁ ସାରଥି ରଥରେ ରଣଭୂମିରୁ ନେଇଗଲା।
6.83.57
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम् ।
सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन् ॥ ६.८३.५७ ॥
ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ରଥକୁ ପୃଷ୍ଠ ଫେରାଇ ପଳାଇବାର ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଭାବିଲେ, ‘ଏହା ଆଉ ହେବ ନାହିଁ।’
6.83.58
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः ॥ ६.८३.५८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମାମୁଙ୍କୁ ଜିତି ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ ଏବଂ ସିଂହନାଦ କଲେ।
6.83.59
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते ।
यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ ॥ ६.८३.५९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦୈତ୍ୟସେନା ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ନ୍ତି, ସେହିପରି ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦରେ ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଉପରେ ଧାଇଁଗଲେ।