Mahābhārata · Adhyāya 6.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.84.1
ततो युधिष्ठिरो राजा मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
श्रुतायुपमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास वाजिनः ॥ ६.८४.१ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, cuando el sol llegó al mediodía, mirando a Śrutāyus, envió los caballos.
6.84.2
ततस्तु त्वरितो राजञ्श्रुतायुषमरिन्दमन् ।
निजघ्ने सायकैस्तीक्ष्णैर्नवभिर्नतपर्वभिःक ॥ ६.८४.२ ॥
Entonces, oh rey, el domador de enemigos hirió rápidamente a Śrutāyus con nueve flechas afiladas de nudos curvados.
6.84.3
स संवार्य रमे राजा प्रेषितान्धर्मसूनुना ।
शरान्सप्त महेष्वासः कौन्तेयाया समार्षयत् ॥ ६.८४.३ ॥
Aquel gran arquero rey, rechazando el ataque enviado por el hijo de Dharma, disparó siete flechas contra el hijo de Kuntī.
6.84.4
ते तस्व कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ।
असूनिव विचिन्वन्तो देहे तस्य महात्मनः ॥ ६.८४.४ ॥
Atravesando su armadura, bebieron sangre en la batalla, como si buscaran los alientos vitales en el cuerpo de aquel magnánimo.
6.84.5
पाण्डवस्तु भृशं क्रुद्धो विद्धस्तेन महात्मना ।
रणे वराहकर्णेन राजानं हृद्यविध्यता ॥ ६.८४.५ ॥
Pero el Pāṇḍava, muy enfurecido, herido en la batalla por aquel magnánimo, que había atravesado el corazón del rey con una flecha de orejas de jabalí.
6.84.6
अथापरेण भल्लेन केतुं तस्य महात्मनः ।
रथश्रेष्ठो रथात्तूर्णं भूमौ पार्थो न्यपातयत् ॥ ६.८४.६ ॥
Entonces, con otra flecha bhalla, Pārtha derribó rápidamente al suelo el estandarte de aquel magnánimo desde su carro, el mejor de los aurigas.
6.84.7
केतु निपतितं दृष्ट्वा श्रुतायुः स तु पार्थिवः ।
पाण्डवं विशिखैतीक्ष्णै राजन्विव्याध सप्तभिः ॥ ६.८४.७ ॥
Al ver caído el estandarte, el rey Śrutāyus hirió al Pāṇḍava con siete flechas afiladas, oh rey.
6.84.8
ततः क्रोघात्प्रजज्वल धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यथा युगान्ते भूतानि दिधक्षुरिव पावकः ॥ ६.८४.८ ॥
Entonces, colérico, Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, ardió como el fuego que desea quemar a todos los seres al fin de la edad.
6.84.9
क्रुद्धं तु पाण्डवं दृष्ट्वा देवगन्धर्वराक्षसाः ।
प्रविव्यधुर्महाराज व्याकुलं जाप्यभूज्जगत् ॥ ६.८४.९ ॥
Al ver al Pāṇḍava airado, oh gran rey, dioses, gandharvas y rākṣasas quedaron consternados, y el mundo se llenó de confusión.
6.84.10
सर्वेषां चैव भूतानामिदमासीन्मनोगतम् ।
त्रींल्लोकान्म संक्रुद्धो नृपोऽयं धक्ष्यतीति वै ॥ ६.८४.१० ॥
Este era el pensamiento en la mente de todos los seres: que este rey airado quemaría los tres mundos.
6.84.11
ऋष… देवाश्च चक्रुः स्वस्त्ययनं महत् ।
लोकानां नृपाशान्त्यर्थं क्रोधिते पाण्डवे तदा ॥ ६.८४.११ ॥
…Los sabios y los dioses realizaron un gran rito de bienestar por los mundos, para apaciguar al rey, cuando el Pāṇḍava estaba airado.
6.84.12
स च क्रोधसमाविष्टः सृक्विणी परिसंलिहन ।
इवारात्सवपुर्घोरं युगान्तादित्यसन्निभम् ॥ ६.८४.१२ ॥
Poseído por la ira, lamiéndose las comisuras de la boca, se mostró desde lejos, con un cuerpo terrible como el sol al fin de la edad.
6.84.13
ततः सैन्यानि सर्वाणि तावकानि विशांपते ।
निराशान्यभवंस्तत्र जीवितं प्रति भारत ॥ ६.८४.१३ ॥
Entonces todos tus ejércitos, oh señor de los hombres, quedaron sin esperanza por sus vidas, oh descendiente de Bharata.
6.84.14
स तु धैर्येण तं कोपं सन्निवार्य महायशाः ।
श्रुतायुषः प्रचिच्छेद मुष्टिदेशे महाधनुः ॥ ६.८४.१४ ॥
Pero él, de gran fama, contuvo aquella ira con firmeza y cortó el gran arco de Śrutāyus por la empuñadura.
6.84.15
अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचेन स्तनान्तरे ।
निर्बिभेद रणे राजा सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.८४.१५ ॥
Entonces el rey, mientras todo el ejército observaba, lo atravesó, cuyo arco estaba roto, en el pecho con una flecha nārāca en la batalla.
6.84.16
सत्वरं च रणे राजंस्तस्य वाहान्महात्मनः ।
निजघान शरैः क्षिप्रं सूतं च सुमहाबलः ॥ ६.८४.१६ ॥
Y con rapidez en la batalla, oh rey, aquel de gran fuerza mató con flechas los caballos de ese magnánimo, y también a su auriga.
6.84.17
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य पौरुषम् ।
विप्रदुद्राव वेगेन श्रुतायुः समरे तदा ॥ ६.८४.१७ ॥
Habiendo abandonado su carro con los caballos muertos, al ver el valor de este rey, entonces Śrutāyus huyó velozmente en la batalla.
6.84.18
तस्मिञ्जिते महेष्वासे धर्मपुत्रेण संयुगे ।
दुर्योधनबलं राजन्सर्वमासीत्पराङ्भुखम् ॥ ६.८४.१८ ॥
Cuando aquel gran arquero fue vencido en la batalla por el hijo de Dharma, oh rey, todo el ejército de Duryodhana volvió la espalda y huyó.
6.84.19
एवं जित्वा महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
व्यात्ताननो यथा कालस्तव सैन्यं जघान ह ॥ ६.८४.१९ ॥
Así, tras vencer, oh gran rey, Yudhiṣṭhira, el hijo de Dharma, como el Tiempo con la boca abierta, abatió a tu ejército.
6.84.20
चेकितानस्तु वार्ष्णेयो गौतमं रथिनां वरम् ।
प्रेक्षतां सर्वसैन्यानां छादयामास सायकैः ॥ ६.८४.२० ॥
Pero Chekitāna, el Vṛṣṇi, mientras todos los ejércitos miraban, cubrió a Gautama (Kṛpa), el mejor de los aurigas, con flechas.
6.84.21
संनिवार्य शरांस्तांस्तु कृपः शारद्वतो युधि ।
चेकितानां रणे यत्तं राजन्विव्याध पत्रिभिः ॥ ६.८४.२१ ॥
Pero Kṛpa, hijo de Śaradvat, desviando aquellas flechas, oh rey, hirió con flechas a Chekitāna, que se esforzaba en la batalla.
6.84.22
अथापरेण भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष ।
सारथिं चास्य समरे क्षिप्रहस्तो न्यपातयत् ॥ ६.८४.२२ ॥
Entonces, oh señor, con otra flecha bhalla le cortó el arco, y el de manos ágiles derribó en la batalla a su auriga.
6.84.23
अश्वांस्छास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णं गदां जग्राह सात्वतः ॥ ६.८४.२३ ॥
Oh rey, mató los caballos de aquellos dos aurigas traseros; entonces el Sātvata saltó rápidamente de su carro y empuñó una maza.
6.84.24
स तया वीरघातिन्या गदया गदिनां वरः ।
गौतमस्य हयान्हत्वा सारथिं च न्यपातयत् ॥ ६.८४.२४ ॥
El mejor de los portadores de maza, con aquella maza mata-héroes, mató los caballos de Gautama (Kṛpa) y derribó a su auriga.
6.84.25
भूमिष्ठो गौतमस्तस्य शरांश्चिक्षेप षोडशक ।
शरास्ते सात्वतं भित्त्वा प्राविशन्धरणीतलम् ॥ ६.८४.२५ ॥
Gautama, de pie sobre el suelo, le disparó dieciséis flechas. Esas flechas atravesaron al Sātvata y penetraron en la superficie de la tierra.
6.84.26
चेकितानस्ततः क्रुद्धः पुनश्चिक्षेप तां गदाम् ।
गौतमस्य वधाकाङ्क्षी वृत्रस्येव पुरन्दरः ॥ ६.८४.२६ ॥
Entonces Chekitāna, enfurecido, arrojó de nuevo aquella maza, deseando la muerte de Gautama, como Purandara (Indra) deseó la muerte de Vṛtra.
6.84.27
तामापतन्तीं विमलामश्यमगर्भां महागदाम् ।
शरैरनेकसाहस्त्रैर्वारयामास गौतमः ॥ ६.८४.२७ ॥
Al ver que la gran maza, brillante, de piedra y sin hueco, se abalanzaba sobre él, Gautama la detuvo con muchos miles de flechas.
6.84.28
चेकितानस्ततः खङ्गं क्रोधादुद्धृत्य भारत ।
लाघवं परमास्थाय गौतमं समुपाद्रवत् ॥ ६.८४.२८ ॥
Entonces, oh Bhārata, Chekitāna, lleno de ira, empuñó su espada y, con suma agilidad, se lanzó contra Gautama.
6.84.29
गौतमोऽपि धनुस्त्यक्त्वा प्रगृह्यासिं सुसंयतः ।
वेगेन महता राजंश्चेकितानमुपाद्रवत् ॥ ६.८४.२९ ॥
Gautama también, abandonando su arco y empuñando una espada, con gran control y gran velocidad, oh rey, se lanzó contra Chekitāna.
6.84.30
तावुभौ बलसंपन्नौ निस्त्रिंशवरधारिणौ ।
निस्त्रिंशाभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यामन्योन्यं संततक्षतुः ॥ ६.८४.३० ॥
Aquellos dos, ambos dotados de fuerza, portando excelentes espadas, se cortaban uno a otro una y otra vez con sus hojas muy afiladas.
6.84.31
निस्त्रिंशवेगाभिहतौ ततस्तौ पुरुषर्षभौ ।
धरणीं समनुप्राप्तौ सर्वभूतनिषेविताम् ॥ ६.८४.३१ ॥
Heridos por la fuerza de sus espadas, aquellos dos toros entre los hombres cayeron entonces sobre la tierra que todos los seres habitan.
6.84.32
मूर्छयाऽभिपरीताङ्गौ व्यायामेन तु मोहितौ ।
ततोऽभ्यधावद्वेगेन भीमसेनः सुहृत्तया ॥ ६.८४.३२ ॥
Con los miembros abrumados por el desvanecimiento y confundidos por el esfuerzo, Bhīmasena se lanzó entonces velozmente hacia ellos por amistad.
6.84.33
चेकितानं तथाभूतं दृष्ट्वा समरदुर्मदः ।
रथमारोपयच्चैनं सर्वसैकन्यस्य पश्यतः ॥ ६.८४.३३ ॥
Al ver a Cekitāna en aquel estado, el héroe embriagado de furia bélica lo subió a su carro ante la mirada de todos los soldados.
6.84.34
तथैव शकुनि शूरः स्यालस्तव विशांपतेक ।
आरोपयद्रथं तूर्णं गौतमं रथिनां वरम् ॥ ६.८४.३४ ॥
Igualmente, oh rey, vuestro cuñado el héroe Śakuni subió rápidamente a Gautama, el mejor de los guerreros de carro, a su carro.
6.84.35
सौमदत्तिं ततः क्रुद्धो धृष्टकेतुर्महाबलः ।
नवत्या सायकैः क्षिप्रं राजन्विव्याध वक्षसि ॥ ६.८४.३५ ॥
Entonces el poderoso y airado Dhṛṣṭaketu atravesó rápidamente en el pecho al hijo de Somadatta, oh rey, con noventa flechas.
6.84.36
सौमदत्तिरुरस्थैस्तैर्भृशं बाणैरशोभत ।
मध्यंदिने महाराज रश्मिभिस्तपनो यथा ॥ ६.८४.३६ ॥
El hijo de Somadatta resplandeció intensamente con aquellas flechas clavadas en su pecho, oh gran rey, como el sol brilla con sus rayos al mediodía.
6.84.37
भूरिश्रवास्तु समरे धृष्टकेतुं महारथम् ।
हतसूतहयं चक्रे विरथं सायकोत्तमैः ॥ ६.८४.३७ ॥
En la batalla, Bhūriśravas, con flechas excelentes, dejó sin carro al gran guerrero Dhṛṣṭaketu, cuyo auriga y caballos habían sido muertos.
6.84.38
विरथं तं समालोक्य हताश्वं हतसारथिम् ।
महता शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे ॥ ६.८४.३८ ॥
Al verlo sin carro, sin caballos y sin auriga, lo cubrió en la batalla con una gran lluvia de flechas.
6.84.39
स तु तं रथमुत्सृज्य धृष्टकेतुर्महामनाः ।
आरुरोह ततो यानं शतानीकस्य मारिष ॥ ६.८४.३९ ॥
Entonces Dhṛṣṭaketu, de gran ánimo, abandonando aquel carro, oh señor, subió al vehículo de Śatānīka.
6.84.40
चित्रसेनो विकर्णश्च राजन्दुर्मर्षणस्तथा ।
रथिनो हेमसन्नाहाः सौभद्रमभिदुद्रुवुः ॥ ६.८४.४० ॥
Oh rey, Citrasena, Vikarṇa y Durmarṣaṇa, y los guerreros de carro con armaduras doradas, se lanzaron contra el hijo de Subhadrā.
6.84.41
अभिमन्योस्ततस्तैस्तु घोरं युद्धमवर्तत ।
शरीरस्य यथा राजन्वातपित्तकफैस्त्रिभिः ॥ ६.८४.४१ ॥
Entonces se produjo un combate terrible entre Abhimanyu y ellos, oh rey, como el de los tres humores del cuerpo: viento, bilis y flema.
6.84.42
विरथांस्तव पुत्रांस्तु कृत्वा राजन्महाहवे ।
न जघान नरव्याघ्रः स्मरन्भीमवचस्तदा ॥ ६.८४.४२ ॥
Oh rey, aunque en aquella gran batalla había dejado sin carro a tus hijos, el tigre entre los hombres, recordando las palabras de Bhīma, no los mató entonces.
6.84.43
ततो राज्ञां बहुशतैर्गजाश्वरथयायिभिः ।
संवृतं समरे भीष्मं देवैरपि दुरासदम् ॥ ६.८४.४३ ॥
Entonces cientos de reyes, montados en elefantes, caballos y carros, rodearon a Bhīṣma en la batalla, inaccesible incluso para los dioses.
6.84.44
प्रयान्तं शीघ्रमुद्वीक्ष्य परित्रातुं सुतांस्तव ।
अभिमन्युं समुद्दिश्य बालमेकं महारथम् ॥ ६.८४.४४ ॥
Al verlo avanzar rápidamente para proteger a tus hijos, dirigido hacia Abhimanyu, el joven gran guerrero.
6.84.45
वासुदेवमुवाचेदं कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
चोदयाश्वान्हृषीकेश यत्रैते बहुला रथाः ॥ ६.८४.४५ ॥
Arjuna, hijo de Kuntī, de caballos blancos, dijo a Vāsudeva: 'Oh Hṛṣīkeśa, conduce los caballos hacia donde están estos muchos carros.'
6.84.46
एते हि बहवः शूराः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ।
यथा हन्युर्न नः सेनां तथा माधव चोदय ॥ ६.८४.४६ ॥
Estos muchos héroes, diestros en las armas y enloquecidos por el ardor de la batalla, conduce de modo que no puedan golpear nuestro ejército, oh Mādhava.
6.84.47
एवमुक्तः स वार्ष्णेयः कौन्तेयेनामितौजसा ।
रथं श्वेतहयैर्युक्तं प्रेषयामास संयुगे ॥ ६.८४.४७ ॥
Así instado por el hijo de Kuntī, de poder sin límite, aquel descendiente de Vṛṣṇi condujo en la batalla el carro uncido de caballos blancos.
6.84.48
निष्ठानको महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष ।
यदर्जुनो रणे क्रुद्धः संयातस्तावकान्प्रति ॥ ६.८४.४८ ॥
Señor, cuando Arjuna, airado en la batalla, avanzó contra tus hombres, un gran tumulto se alzó en tu ejército.
6.84.49
समासाद्य तु कौन्तेयो राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ।
सुशर्माणमथो राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.८४.४९ ॥
Oh rey, el hijo de Kuntī, tras acercarse a aquellos reyes que protegían a Bhīṣma, dijo estas palabras a Suśarman.
6.84.50
जानामि त्वां युधां श्रेष्ठमत्यन्तं पूर्ववैरिणम् ।
अनयस्याद्य संप्राप्तं फलं पश्य सुदारुणम् ॥ ६.८४.५० ॥
Sé que eres el mejor de los guerreros y un antiguo enemigo. Contempla hoy el fruto más terrible de tu injusticia.
6.84.51
अद्य ते दर्शयिष्यामि पूर्वप्रेतान्पितामहान् ।
एवं संजल्पतस्तस्य बीभत्सोः शत्रुघातिनः ॥ ६.८४.५१ ॥
Hoy te mostraré a tus antiguos antepasados fallecidos. Así, mientras hablaba Bībhatsu, matador de enemigos,
6.84.52
श्रुत्वापि परुषं वाक्यं सुशर्मा रथयूथपः ।
न चैनमब्रवीत्किंचिच्छुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ ६.८४.५२ ॥
Aunque había oído palabras duras, Suśarman, señor de las escuadras de carros, no le dijo nada, ni bueno ni malo.
6.84.53
अभिगम्यार्जुनं वीरं राजभिर्बहुभिर्वृतः ।
पुरस्तात्पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्चैव सर्वतः ॥ ६.८४.५३ ॥
Acercándose al héroe Arjuna, rodeado por muchos reyes, por delante, por detrás y por los costados, por todos lados.
6.84.54
परिवार्यार्जुनं सङ्ख्ये तव पुत्रैर्महारथः ।
शरैः संछादयामास मेघैरिव दिवाकरम् ॥ ६.८४.५४ ॥
Rodeando a Arjuna en la batalla junto con tus hijos, aquel gran guerrero de carro lo cubrió de flechas, como las nubes cubren el sol.
6.84.55
ततः प्रवृत्तः सुमहान्संग्रामः शोणितोदकः ।
तावकानां च समरे पाण्डवानां च भारत ॥ ६.८४.५५ ॥
Entonces, oh descendiente de Bharata, comenzó en el campo de batalla una gran contienda, con sangre como agua, entre tu gente y los Pāṇḍavas.