మహాభారతం · అధ్యాయం 6.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.85.1
स ताड्यमानस्तु शरैर्धनंजयः ।
पदाहतो नाग इव श्वसन्बली ।
बाणांश्च बाणेन महारथानां ।
चिच्छेद चापानि रणे प्रसह्य ॥ ६.८५.१ ॥
బాణాలతో కొట్టబడినవాడై, కాలితో తన్నబడిన బలిష్ఠ ఏనుగులా ఊపిరి పీలుస్తూ, ధనంజయుడు యుద్ధంలో మహారథుల బాణాలను, విల్లులను బలంగా ఛేదించాడు.
6.85.2
संछिद्य चापानि च तानि राज्ञां ।
तेषां रणे वीर्यवतां क्षणेन।
विव्याध बाणैर्युगपन्महात्मा ।
निःशेषतां तेष्वथ मन्यमानः ॥ ६.८५.२ ॥
ఆ రాజుల విల్లులను ఛేదించి, యుద్ధంలో ఆ పరాక్రమవంతులను క్షణంలో, వారిని పూర్తిగా నాశనం చేయాలని భావించి, ఆ మహాత్ముడు ఒకేసారి బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.85.3
निपेतुराजौ रुधिरप्रदिग्धा-
स्ते ताडिताः शक्रसुतेन राजन्।
विभिन्नगात्राः पतितोत्तमाङ्गा ।
गतासवश्छिन्नतनुक्रकायाः ॥ ६.८५.३ ॥
ఓ రాజా! ఇంద్రపుత్రుని చేత కొట్టబడిన వారు రక్తంతో తడిసి యుద్ధభూమిలో పడిపోయారు. శరీరాలు ఛిద్రమై, తలలు రాలి, ప్రాణాలు పోయి, అవయవాలు తెగి పడి ఉన్నారు.
6.85.4
महीं गताः पर्थबलाभिभूता ।
विचित्ररूपा युगपद्विनेशुः।
दृष्ट्वा हतांस्तान्युधि राजपुत्रां-
स्त्रिगर्तराजः प्रययौ रथेन ॥ ६.८५.४ ॥
పార్థుని బలంతో ఓడించబడిన వారు, విచిత్ర రూపాలతో, ఒకేసారి భూమిపై పడి నశించారు. యుద్ధంలో ఆ రాజకుమారులు చంపబడడం చూసి, త్రిగర్తరాజు రథంపై వెళ్లిపోయాడు.
6.85.5
तेषां रथानामथ पृष्ठगोपा ।
द्वात्रिंशदन्येऽभ्यपतन्त पार्थम्।
तथैव ते तं परिवार्य पार्थं ।
विकृष्य चापानि महारवाणि ॥ ६.८५.५ ॥
తర్వాత ఆ రథాలకు వెనుక కాపలాగా ఉన్న ముప్పై రెండు మంది ఇతర యోధులు పార్థునిపై దూకారు. అలాగే వారు అతన్ని చుట్టుముట్టి, భయంకర ధ్వనిచేసే విల్లులను లాగారు.
6.85.6
अवीवृषन्बाणमहौघवृष्ट्या ।
यथा गिरिं तोयधरा जलौघैः।
संपीड्यमानस्तु शरौघवृष्ट्या ।
धनंजयस्तान्युधि जातरोषः ॥ ६.८५.६ ॥
మేఘాలు పర్వతంపై జలప్రవాహాలతో కురిపించినట్లు వారు బాణాల మహావర్షంతో అతన్ని కప్పారు. బాణ-ధారల వర్షంతో పీడితుడైన ధనంజయుడు యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు.
6.85.7
षष्ट्या शरैः संयति तैलधौतै-
र्जघान तानप्यथ पृष्ठगोपान्।
रथांश्च तांस्तनवजित्य सङ्ख्ये ।
धनञ्जयः प्रीतमना यशस्वी ॥ ६.८५.७ ॥
యుద్ధంలో నూనెతో కడిగిన అరవై బాణాలతో అతను వెనుక రక్షకులను కూడా సంహరించాడు; ఆ రథాలను కూడా తేలికగా జయించి యశస్వి ధనంజయుడు సంతోషించాడు.
6.85.8
अथात्वरद्भीष्मवधाय जिष्णु-
र्बलानि राजन्समरे निहत्य।
त्रिगर्तराजो निहतान्समीक्ष्य ।
महात्मना तानथ बन्धुवर्गान् ॥ ६.८५.८ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, జిష్ణువు (అర్జునుడు) భీష్ముని వధకై త్వరపడ్డాడు; యుద్ధంలో సేనలను సంహరించి, త్రిగర్తరాజు తన బంధువులు హతులవడం చూసి...
6.85.9
रणे पुरस्कृत्य नराधिपांस्तान् ।
जगाम पार्थं त्वरितो वधाय
अभिद्रुतं चास्त्रभृतां वरिष्ठं ।
धनंजयं वीक्ष्य शिखण्डिमुख्याः ॥ ६.८५.९ ॥
యుద్ధంలో ఆ రాజులను ముందుంచి అతను వధకై వేగంగా పార్థుని వైపు వెళ్ళాడు; ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ధనంజయుడు ఎదురుగా దూసుకురావడం చూసి శిఖండి ముఖ్యులు...
6.85.10
अभ्यद्ययुस्ते शितशस्त्रहस्ता ।
रिरक्षिषन्तो रथमर्जुनस्य।
पार्थोऽपि तानापततः समीक्ष्य ।
त्रिगर्तराज्ञा सहितान्नृवीरान ॥ ६.८५.१० ॥
పదునైన ఆయుధాలు చేతపట్టి అర్జునుని రథాన్ని రక్షించాలనే కోరికతో వారు అతనిపై దూకారు; పార్థుడు కూడా త్రిగర్తరాజుతో కలిసి దాడి చేస్తూ వస్తున్న ఆ నరవీరులను చూశాడు.
6.85.11
विध्वंसयित्वा समरे धनुष्मान् ।
गाण्डीवमुक्तैर्निशितैः पृषत्कैः ।
भीष्मं यियासुर्युधि संददर्श ।
दुर्योधनं सैन्धवादींश्च राज्ञः ॥ ६.८५.११ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను చెదరగొట్టిన ధనుర్ధారి (అర్జునుడు), గాండీవం నుండి ప్రయోగించిన వాడి బాణాలతో భీష్ముని వైపు వెళ్లగోరి, యుద్ధంలో దుర్యోధనుడిని, సైంధవుడు మొదలైన రాజులను చూశాడు.
6.85.12
गाङ्गेयमाजौ शरचापपाणिः ॥ ६.८५.१२ ॥
యుద్ధంలో విల్లు, బాణం చేతపట్టిన గాంగేయుడు (భీష్ముడు)…
6.85.13
भीष्मोऽपि दृष्ट्वा समरे कृतास्त्रान् ।
स पाण्डवानां रथिनोऽभ्युदारान्।
विहाय संग्राममुखे धनंजयं ।
जवेन पार्थं पुनराजगाम ॥ ६.८५.१३ ॥
భీష్ముడు కూడా యుద్ధంలో అస్త్రవిద్యా నిపుణులైన, పాండవుల ఉదార రథికులను చూసి, యుద్ధ ముఖంలో ధనంజయుడిని విడిచి వేగంగా పార్థుని వద్దకు మళ్లీ వచ్చాడు.
6.85.14
र्भीष्मं ययौ शान्तनवं रणाय ॥ ६.८५.१४ ॥
…భీష్ముడు, శంతనుని కుమారుడు, యుద్ధం కోసం వెళ్లాడు.
6.85.15
तैः संप्रयुक्तैः स महारथाग्र्यै-
र्गङ्गासुतः समरे चित्रयोधी।
न विव्यधे शान्तनवो महात्मा ।
समागतैः पाण्डुसुतैः समस्तैः ॥ ६.८५.१५ ॥
ఆ ప్రధాన మహారథులు ప్రయోగించిన బాణాలతో యుద్ధంలో గంగాసుతుడు, విచిత్ర యోధుడు, మహాత్ముడైన శంతనుని కుమారుడు గాయపడలేదు; పాండుపుత్రులంతా కూడి ఉన్నారు.
6.85.16
अथैत्य राजा युधि सत्यसन्धो ।
जयद्रथोऽत्युग्रबलो मनस्वी।
चिच्छेद चापानि महारथानां ।
प्रसह्य तेषां धनुषा वरेण ॥ ६.८५.१६ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో సత్యసంధుడు, అత్యంత ఉగ్రబలుడు, మనస్వి అయిన రాజు జయద్రథుడు ముందుకు వచ్చి, శ్రేష్ఠ ధనుస్సుతో బలవంతంగా ఆ మహారథుల విల్లులను తెగగొట్టాడు.
6.85.17
युधिष्ठिरं भीमसेनं यमौ च ।
पार्थं कृष्णं युधि संजातकोपः ।
दुर्योदनः क्रोधविषो महात्मा ।
जघान बाणैरनलप्रकाशैः ॥ ६.८५.१७ ॥
యుద్ధంలో కోపం పెంచుకున్న మహాత్ముడైన దుర్యోధనుడు, కోపమే విషంగా కలవాడు, యుధిష్ఠిరుడిని, భీమసేనుడిని, ఇద్దరు యములను, పార్థుడిని, కృష్ణుడిని అగ్నిలా ప్రకాశించే బాణాలతో కొట్టాడు.
6.85.18
कृपेण शल्येन शलेन चैव ।
तथा विभो चित्रसेनेन चौजौ।
विद्धाः शरैस्तेऽतिविवृद्धकोपै-
र्देवा यथा दैत्यगणैः समेतैः ॥ ६.८५.१८ ॥
ఓ విభూ, కృపుడు, శల్యుడు, శలుడు, చిత్రసేనుడు, ఇద్దరు ఓజసులు అత్యధిక కోపంతో వారిని బాణాలతో కొట్టారు, కలసిన దైత్య సమూహాలు దేవతలను కొట్టినట్టు.
6.85.19
छिन्नायुधं शान्तनवेन राजा ।
शिखण्डिनं प्रेक्ष्य च जातकोपः।
अजातशत्रुः समरे महात्मा ।
शिखण्डिनं क्रुद्ध उवाच वाक्यम् ॥ ६.८५.१९ ॥
శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడి చేత ఆయుధం తెగిపోయిన శిఖండిని చూసి, యుద్ధంలో మహాత్ముడైన అజాతశత్రువు రాజు కోపంతో శిఖండితో మాట్లాడాడు.
6.85.20
उक्त्वा तथा त्वं पितुरग्रतो मा-
महं हनिष्यामि महाव्रतं तम्।
भीष्मं शरौघैर्विमलार्कवर्णैः ।
सत्यं वदामीति कृता प्रतिज्ञा ॥ ६.८५.२० ॥
నీ తండ్రి ముందు నాతో అలా చెప్పావు: 'స్వచ్ఛమైన సూర్యకాంతి వంటి బాణాల సమూహంతో మహావ్రతుడైన భీష్ముడిని చంపుతాను; సత్యం పలుకుతున్నాను, ఇదే నా ప్రతిజ్ఞ' అని.
6.85.21
त्वया च नैनां सफलां करोषि ।
देवव्रतं यन्न निहंसि युद्धे।
मिथ्याप्रतिज्ञो भव मात्र वीर ।
रक्षस्व धर्मं स्वकुलं यशश्च ॥ ६.८५.२१ ॥
యుద్ధంలో దేవవ్రతుడిని నువ్వు చంపకపోతే, ఈ ప్రతిజ్ఞను నిజం చేయనట్టే. వీరా, అబద్ధ ప్రతిజ్ఞ కలవాడిగా మారకు; ధర్మాన్ని, నీ కులాన్ని, కీర్తిని కాపాడుకో.
6.85.22
प्रेक्षस्व भीष्मं युधि भीमवेगं ।
सर्वांस्तपन्तं मम सैन्यसङ्घान्।
शरौघजालैरतितिग्मवेगैः ।
कालं यथा कालकृतं क्षणेन ॥ ६.८५.२२ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని చూడు, అతని వేగం భయంకరం; అతడు నా సైన్యపు సమూహాలన్నింటినీ దహిస్తున్నాడు, కాలం క్షణంలో జీవులను నాశనం చేసినట్లు, బాణాల జాలాలతో, అతి తీక్ష్ణమైన వేగంతో.
6.85.23
निकृत्तचापः समरेऽनपेक्षः ।
पराजितः शान्तनवेन चाजौ ।
विहाय बन्धूनथ सदरांश्च ।
क्व यास्यसे नानुरूपं तवेदम् ॥ ६.८५.२३ ॥
విల్లు తెగిపోయి, యుద్ధంలో నిర్లక్ష్యంగా ఉండి, శంతనుని కుమారుని చేత యుద్ధంలో ఓడిపోయిన నీవు, బంధువులను భార్యలను విడిచి ఎక్కడికి వెళ్తావు? ఇది నీకు తగదు.
6.85.24
दृष्ट्वा हि भीष्मं तमनन्तवीर्यं ।
भग्नं च सैन्यं द्रवमाणमेवम् ।
भीतोऽसि नूनं द्रुपदस्य पुत्र ।
तथा हि ते मुखवर्णोऽप्रहृष्टः ॥ ६.८५.२४ ॥
అనంత పరాక్రమశాలి భీష్ముని చూసి, ఈ విధంగా విరిగిపోయి పారిపోతున్న సైన్యాన్ని చూసి, ద్రుపదుని కుమారా, నీవు నిశ్చయంగా భయపడ్డావు; ఎందుకంటే నీ ముఖవర్ణం ఆనందంగా లేదు.
6.85.25
अज्ञायमाने च धनंजये तु ।
महाहावे संप्रसक्ते नृवीरे।
कथं हि भीष्मात्प्रथितः पृथिव्यां ।
भयं त्वमद्य प्रकरोषि वीर ॥ ६.८५.२५ ॥
ధనంజయుడు కనబడకుండా, మహాయుద్ధంలో నిమగ్నుడై ఉండగా, వీరుడా, భూమిపై భీష్ముని కంటే ప్రసిద్ధుడవైన నీవు ఈ రోజు భయాన్ని ఎలా కలిగిస్తున్నావు?
6.85.26
स धर्मराजस्य वचो निशम्य ।
रूक्षाक्षरं विप्रलापानुबद्धम् ।
प्रत्यादेशं मन्यमानो महात्मा ।
प्रतत्वरे भीष्मवधाय राजन् ॥ ६.८५.२६ ॥
ధర్మరాజు పలికిన కఠినమైన, విలాపంతో కూడిన మాటలు విని, ఆ మహాత్ముడు దానిని నిందగా భావించి, ఓ రాజా, భీష్ముని వధకై వేగంగా ముందుకు సాగాడు.
6.85.27
तमापतन्तं महता जवेन ।
शिखण्डिनं भीष्ममभिद्रवन्तम्।
निवारयामास हि शल्य एन-
मस्त्रेण घोरेण सुदुर्जयेन ॥ ६.८५.२७ ॥
మహా వేగంతో భీష్ముని పైకి దూసుకువస్తున్న శిఖండిని, శల్యుడు భయంకరమైన, అతి దుర్జయమైన అస్త్రంతో నిశ్చయంగా అడ్డుకున్నాడు.
6.85.28
शरैस्तदस्त्रं प्रतिबाधमानः ॥ ६.८५.२८ ॥
బాణాలతో ఆ అస్త్రాన్ని ఎదిరిస్తూ (అతడు దాన్ని అడ్డుకున్నాడు).
6.85.29
अथाददे वारुणमन्यदस्त्रं ।
शिखण्ड्यथोऽग्रं प्रतिघातमस्य।
तदस्त्रमस्त्रेण विदार्यमाणं ।
खस्थाः सुरा ददृशुः पार्थिवाश्च ॥ ६.८५.२९ ॥
అప్పుడు శిఖండి వరుణ సంబంధమైన మరో అస్త్రాన్ని తీసుకున్నాడు; అది అతని అస్త్రానికి ప్రతిఘాతం. ఆ అస్త్రం మరో అస్త్రంతో ఛేదించబడటాన్ని ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, రాజులు చూశారు.
6.85.30
भीष्मस्तु राजन्समरे महात्मा ।
धनुश्च चित्रं ध्वजमेव चापि।
छित्त्वाऽनदत्पाण्डुसुतस्य वीरो ।
युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ ६.८५.३० ॥
ఓ రాజా! కానీ మహాత్ముడైన భీష్ముడు యుద్ధంలో పాండుపుత్రుడు, అజమీఢ వంశపు రాజు యుధిష్ఠిరుని విచిత్రమైన ధనుస్సును, ధ్వజాన్ని కూడా ఛేదించి గర్జించాడు.
6.85.31
ततः समुत्सृज्य धनुः सबाणं ।
युधिष्ठिरं वीक्ष्य भयाभिभूतम्।
गदां प्रगृह्याभिपपात सङ्ख्ये ।
जयद्रथं भीमसेनः पदातिः ॥ ६.८५.३१ ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు, భయంతో కలత చెందిన యుధిష్ఠిరుని చూసి, బాణాలతో కూడిన ధనుస్సును విడిచి, గదను చేపట్టి, కాలినడకన యుద్ధంలో జయద్రథుని పైకి దూకాడు.
6.85.32
तमापतन्तं सहसा जवेन ।
जयद्रथः सगदं भीमसेनम्।
विव्याध घोरैर्यमदण्डकल्पैः ।
शितैः शरैः पञ्चशरैः समन्तात् ॥ ६.८५.३२ ॥
అకస్మాత్తుగా వేగంగా దూసుకువస్తున్న గదాధారి భీమసేనుని, జయద్రథుడు యమదండంలా భయంకరమైన, వాడి బాణాలతో అన్ని వైపులా గుచ్చాడు.
6.85.33
अचिन्तयित्वा स शरांस्तरस्वी ।
वृकोदरः क्रोधपरीतचेताः ।
जघान वाहान्समरे समन्तात् ।
सुसंमतान्सिन्धुराजस्य सङ्ख्ये ॥ ६.८५.३३ ॥
బాణాలను లెక్కచేయక, కోపంతో కలత చెందిన మనసుతో, ఆ వేగవంతుడైన వృకోదరుడు యుద్ధంలో సింధురాజుకు ప్రియమైన గుర్రాలను అన్నివైపులా చంపాడు.
6.85.34
ततोऽभिवीक्ष्याप्रतिमप्रभाव-
स्तवात्मजस्त्वरमाणो रथेन
अभ्यायौ भीमसेनं निहन्तुं ।
समुद्यतास्त्रः सुरराजकल्पः ॥ ६.८५.३४ ॥
అప్పుడు అసమాన ప్రభావం గల మీ కుమారుడు భీమసేనుణ్ణి చూసి అతన్ని చంపడానికి రథంపై వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు; ఆయుధాలు ఎత్తిన అతడు దేవేంద్రునిలా ఉన్నాడు.
6.85.35
जयद्रथो भग्रवाहं रथं त ।
त्यक्त्वा ययौ यत्र राजा कुरूणाम् ।
भयेन भीमस्य समूढचेताः ।
ससौबलस्तत्र युद्धस्य भीतः ॥ ६.८५.३५ ॥
విరిగిన గుర్రాలున్న రథాన్ని విడిచి జయద్రథుడు కౌరవ రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు; భీముని భయంతో మనసు కలత చెంది, సౌబలునితో కలిసి యుద్ధభయంతో అక్కడికే వెళ్ళాడు.
6.85.36
भीमोऽप्यथैनं सहसा विनद्य ।
प्रत्युद्ययौ गदया तर्जयानः।
समुद्यतां तां यमदण्डकल्पां ।
दृष्ट्वा गदां ते कुरवः समन्तात् ॥ ६.८५.३६ ॥
భీముడు కూడా ఒక్కసారిగా గర్జించి, గదతో బెదిరిస్తూ అతనిపైకి దూకాడు; పైకెత్తిన యమదండంలా ఉన్న ఆ గదను చూసి కౌరవులు నలుదిక్కులకూ పారిపోయారు.
6.85.37
विहाय सर्वे तव पुत्रमुग्नं ।
पातं गदायाः परिहर्तुकामाः।
अपक्रान्तास्तुमुले संप्रमर्दे ।
सुदूरुणे भारत मोहनीये ॥ ६.८५.३७ ॥
భరతా, నీ ఆ భయంకర కుమారుణ్ణి వదిలి అందరూ గద పడకుండా తప్పించుకోవాలనే కోరికతో, ఆ భయంకరమైన, గందరగోళపరచే యుద్ధ తాకిడిలో వెనుదిరిగారు.
6.85.38
ज्जगामान्यं भ्रमप भूमिदेशम् ॥ ६.८५.३८ ॥
…అతడు మరో భూభాగం వైపు వెళ్ళాడు.
6.85.39
गदापि सा प्राप्य रथं सुचित्रं ।
साश्व ससूतं विनिहत्य सङ्ख्ये।
जगाम भूमिं ज्वलिता महोल्क ।
भ्रष्टाऽम्बराद्गामिव संपतन्ती ॥ ६.८५.३९ ॥
ఆ గద కూడా ఆ అందమైన రథాన్ని చేరి, యుద్ధంలో గుర్రాలను, సారథిని సహా నాశనం చేసి, ఆకాశం నుండి పడే మండుతున్న మహోల్కలా భూమిపై పడింది.
6.85.40
आश्चर्यभूतं सुमहत्त्वदीया ।
दृष्ट्वैव तद्भारत संप्रहृष्टाः।
सर्वे विनेदुः सहिताः समन्ता-
त्पुपूजिरे तव पुत्रस्य शौर्यम् ॥ ६.८५.४० ॥
ఓ భారతా, ఆ అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూసి మీ వారందరూ ఎంతో సంతోషించి, అన్ని వైపుల నుండి కలిసి గర్జించి, మీ కుమారుని పరాక్రమాన్ని పూజించారు.