มหาภารตะ · อัธยายะ 6.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.85.1
स ताड्यमानस्तु शरैर्धनंजयः ।
पदाहतो नाग इव श्वसन्बली ।
बाणांश्च बाणेन महारथानां ।
चिच्छेद चापानि रणे प्रसह्य ॥ ६.८५.१ ॥
ธนัญชัยถูกลูกศรแทงแล้ว หายใจดังเหมือนช้างใหญ่ที่ถูกเหยียบด้วยเท้า เขาได้ตัดลูกศรของมหารถทั้งหลายและคันธนูของพวกเขาในสนามรบอย่างรุนแรง
6.85.2
संछिद्य चापानि च तानि राज्ञां ।
तेषां रणे वीर्यवतां क्षणेन।
विव्याध बाणैर्युगपन्महात्मा ।
निःशेषतां तेष्वथ मन्यमानः ॥ ६.८५.२ ॥
เขาตัดคันธนูของกษัตริย์เหล่านั้นได้ในพริบตา ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้นคิดจะทำลายนักรบผู้กล้าเหล่านั้นให้สิ้นซาก จึงแทงพวกเขาทั้งหมดพร้อมกันด้วยลูกศร
6.85.3
निपेतुराजौ रुधिरप्रदिग्धा-
स्ते ताडिताः शक्रसुतेन राजन्।
विभिन्नगात्राः पतितोत्तमाङ्गा ।
गतासवश्छिन्नतनुक्रकायाः ॥ ६.८५.३ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกเขาถูกบุตรแห่งพระอินทร์แทงจนเปื้อนเลือด ล้มลงในสนามรบ ร่างกายขาดกระจุย ศีรษะตกลง ลมหายใจสิ้นไป แขนขาและลำตัวถูกตัดเป็นท่อนๆ
6.85.4
महीं गताः पर्थबलाभिभूता ।
विचित्ररूपा युगपद्विनेशुः।
दृष्ट्वा हतांस्तान्युधि राजपुत्रां-
स्त्रिगर्तराजः प्रययौ रथेन ॥ ६.८५.४ ॥
พวกเขาถูกพลังของปารถะครอบงำ ล้มลงสู่พื้นดินพร้อมกัน รูปร่างแปลกประหลาดต่างๆ แล้วก็วอดวาย เมื่อท้าวตรีคารตะเห็นเจ้าชายเหล่านั้นถูกฆ่าในการรบ ก็ขับรถศึกหนีไป
6.85.5
तेषां रथानामथ पृष्ठगोपा ।
द्वात्रिंशदन्येऽभ्यपतन्त पार्थम्।
तथैव ते तं परिवार्य पार्थं ।
विकृष्य चापानि महारवाणि ॥ ६.८५.५ ॥
ต่อมามีนักรบสามสิบสองคนซึ่งเป็นผู้คุ้มกันท้ายรถของพวกเขา พุ่งเข้าใส่ปารถะ พวกเขาล้อมปารถะไว้และดึงคันธนูที่ดังกึกก้อง
6.85.6
अवीवृषन्बाणमहौघवृष्ट्या ।
यथा गिरिं तोयधरा जलौघैः।
संपीड्यमानस्तु शरौघवृष्ट्या ।
धनंजयस्तान्युधि जातरोषः ॥ ६.८५.६ ॥
พวกเขาโปรยลูกศรเป็นกระแสใหญ่ดั่งฝนตก เหมือนเมฆฝนที่หลั่งน้ำลงบนภูเขา ธนัญชัยถูกกระแสลูกศรกดทับ ความโกรธก็ปะทุขึ้นในการรบ
6.85.7
षष्ट्या शरैः संयति तैलधौतै-
र्जघान तानप्यथ पृष्ठगोपान्।
रथांश्च तांस्तनवजित्य सङ्ख्ये ।
धनञ्जयः प्रीतमना यशस्वी ॥ ६.८५.७ ॥
เขาใช้ลูกศรหกสิบดอกที่ชุบด้วยน้ำมันยิงสังหารผู้คุ้มกันท้ายรถเหล่านั้นในการรบ และเมื่อพิชิตรถศึกเหล่านั้นได้โดยง่ายแล้ว ธนัญชัยผู้มีชื่อเสียงก็มีใจยินดี
6.85.8
अथात्वरद्भीष्मवधाय जिष्णु-
र्बलानि राजन्समरे निहत्य।
त्रिगर्तराजो निहतान्समीक्ष्य ।
महात्मना तानथ बन्धुवर्गान् ॥ ६.८५.८ ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้นชิษณุ (อรชุน) รีบมุ่งหน้าไปสังหารภีษมะ หลังจากฆ่ากองทัพในการรบแล้ว เมื่อท้าวตรีคารตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เห็นญาติพี่น้องของตนถูกฆ่าตาย...
6.85.9
रणे पुरस्कृत्य नराधिपांस्तान् ।
जगाम पार्थं त्वरितो वधाय
अभिद्रुतं चास्त्रभृतां वरिष्ठं ।
धनंजयं वीक्ष्य शिखण्डिमुख्याः ॥ ६.८५.९ ॥
ในสนามรบ เขาจัดให้บรรดาจอมคนเหล่านั้นอยู่เบื้องหน้า แล้วรีบมุ่งไปยังปารถะเพื่อจะสังหาร เมื่อศิขัณฑินและบรรดาผู้นำเห็นธนัญชัยผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธกำลังพุ่งเข้ามา
6.85.10
अभ्यद्ययुस्ते शितशस्त्रहस्ता ।
रिरक्षिषन्तो रथमर्जुनस्य।
पार्थोऽपि तानापततः समीक्ष्य ।
त्रिगर्तराज्ञा सहितान्नृवीरान ॥ ६.८५.१० ॥
พวกเขาถือศัสตราที่คมกล้าในมือ บุกเข้าหาพร้อมปรารถนาจะปกป้องรถของอรชุน ส่วนปารถะเมื่อเห็นวีรบุรุษเหล่านั้นพุ่งเข้าหาตน พร้อมกับท้าวตรีคารตะ
6.85.11
विध्वंसयित्वा समरे धनुष्मान् ।
गाण्डीवमुक्तैर्निशितैः पृषत्कैः ।
भीष्मं यियासुर्युधि संददर्श ।
दुर्योधनं सैन्धवादींश्च राज्ञः ॥ ६.८५.११ ॥
ธนุษมานผู้เป็นนักธนูทำลายศัตรูในการรบจนย่อยยับ ด้วยลูกศรคมที่ยิงจากคาณฑีวะ ปรารถนาจะไปหาภีษมะ จึงได้เห็นทุรโยธน์และกษัตริย์ทั้งหลาย มีท้าวสินธพเป็นต้น ในการต่อสู้
6.85.12
गाङ्गेयमाजौ शरचापपाणिः ॥ ६.८५.१२ ॥
คงคาเตยะ (ภีษมะ) ถือธนูและลูกศรอยู่ในมือ ในการรบ...
6.85.13
भीष्मोऽपि दृष्ट्वा समरे कृतास्त्रान् ।
स पाण्डवानां रथिनोऽभ्युदारान्।
विहाय संग्राममुखे धनंजयं ।
जवेन पार्थं पुनराजगाम ॥ ६.८५.१३ ॥
ภีษมะเมื่อเห็นรถศึกผู้ชำนาญอาวุธและมีคุณธรรมของปาณฑพในการรบ ก็ละทิ้งธนัญชัยไว้หน้าสนามรบ แล้วรีบกลับมาหาปารถะอีกครั้งอย่างรวดเร็ว
6.85.14
र्भीष्मं ययौ शान्तनवं रणाय ॥ ६.८५.१४ ॥
...ภีษมะ บุตรของศานตนุ ได้ไปทำสงคราม
6.85.15
तैः संप्रयुक्तैः स महारथाग्र्यै-
र्गङ्गासुतः समरे चित्रयोधी।
न विव्यधे शान्तनवो महात्मा ।
समागतैः पाण्डुसुतैः समस्तैः ॥ ६.८५.१५ ॥
ภีษมะบุตรแห่งแม่คงคา นักรบผู้วิจิตร ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ บุตรของศานตนุ ไม่ถูกลูกศรที่รถศึกผู้เลิศเหล่านั้นยิงมาถูกเลย ในการรบ เพราะบุตรทั้งหมดของปาณฑุได้มาประชุมกันแล้ว
6.85.16
अथैत्य राजा युधि सत्यसन्धो ।
जयद्रथोऽत्युग्रबलो मनस्वी।
चिच्छेद चापानि महारथानां ।
प्रसह्य तेषां धनुषा वरेण ॥ ६.८५.१६ ॥
จากนั้นท้าวชยัทรถผู้ซื่อสัตย์ต่อคำมั่น มีกำลังดุร้ายยิ่งและมีจิตที่แน่วแน่ เข้ามาในการรบ แล้วใช้คันธนูอันประเสริฐของตนตัดคันธนูของรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นอย่างรุนแรง
6.85.17
युधिष्ठिरं भीमसेनं यमौ च ।
पार्थं कृष्णं युधि संजातकोपः ।
दुर्योदनः क्रोधविषो महात्मा ।
जघान बाणैरनलप्रकाशैः ॥ ६.८५.१७ ॥
ในการรบ ทุรโยธน์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งมีความโกรธเป็นพิษ โกรธจัดขึ้นมา แล้วยิงยุธิษฐิระ ภีมเสนะ ยมทั้งสอง ปารถะ และกฤษณะด้วยลูกศรที่ลุกโชนดั่งเพลิง
6.85.18
कृपेण शल्येन शलेन चैव ।
तथा विभो चित्रसेनेन चौजौ।
विद्धाः शरैस्तेऽतिविवृद्धकोपै-
र्देवा यथा दैत्यगणैः समेतैः ॥ ६.८५.१८ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ยิ่งใหญ่ กฤปะ ศัลยะ ศละ และจิตรเสนะ รวมทั้งโอชะทั้งสอง ถูกทุรโยธน์ยิงด้วยลูกศรในขณะที่ความโกรธของเขาเพิ่มพูนขึ้นอย่างมาก เหมือนเทวดาถูกหมู่ไทตยะที่รวมกันมายิงแทง
6.85.19
छिन्नायुधं शान्तनवेन राजा ।
शिखण्डिनं प्रेक्ष्य च जातकोपः।
अजातशत्रुः समरे महात्मा ।
शिखण्डिनं क्रुद्ध उवाच वाक्यम् ॥ ६.८५.१९ ॥
เมื่อกษัตริย์อชาตศัตรูผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในการรบเห็นศิขัณฑินซึ่งอาวุธถูกภีษมะบุตรศานตนุตัดขาด ก็เกิดความโกรธขึ้น แล้วกล่าวคำเหล่านี้ต่อศิขัณฑินด้วยความกริ้ว
6.85.20
उक्त्वा तथा त्वं पितुरग्रतो मा-
महं हनिष्यामि महाव्रतं तम्।
भीष्मं शरौघैर्विमलार्कवर्णैः ।
सत्यं वदामीति कृता प्रतिज्ञा ॥ ६.८५.२० ॥
เจ้าได้กล่าวไว้ต่อหน้าบิดาของเจ้าว่า ‘ข้าจะสังหารภีษมะผู้มีวรตอันยิ่งใหญ่นั้น ด้วยลูกศรนับร้อยที่มีสีดุจดวงอาทิตย์อันบริสุทธิ์ ข้าพูดความจริง นี่คือคำปฏิญาณของข้า’
6.85.21
त्वया च नैनां सफलां करोषि ।
देवव्रतं यन्न निहंसि युद्धे।
मिथ्याप्रतिज्ञो भव मात्र वीर ।
रक्षस्व धर्मं स्वकुलं यशश्च ॥ ६.८५.२१ ॥
หากในสงครามท่านไม่สังหารเทวพรตนี้ ท่านก็ไม่ทำให้คำปฏิญาณนี้สำเร็จ โอ วีรบุรุษ อย่าเป็นผู้มีคำปฏิญาณเป็นเท็จ จงปกป้องธรรม ตระกูลของตน และเกียรติยศ
6.85.22
प्रेक्षस्व भीष्मं युधि भीमवेगं ।
सर्वांस्तपन्तं मम सैन्यसङ्घान्।
शरौघजालैरतितिग्मवेगैः ।
कालं यथा कालकृतं क्षणेन ॥ ६.८५.२२ ॥
จงมองดูภีษมะในการรบผู้มีความเร็วอันน่าสะพรึงกลัว ผู้กำลังเผาผลาญกองทัพทั้งหมดของข้า ดุจกาลเวลาที่ทำให้สิ่งทั้งปวงถึงความตายในพริบตา ด้วยตาข่ายแห่งลูกศรและด้วยความเร็วอันคมกล้ายิ่ง
6.85.23
निकृत्तचापः समरेऽनपेक्षः ।
पराजितः शान्तनवेन चाजौ ।
विहाय बन्धूनथ सदरांश्च ।
क्व यास्यसे नानुरूपं तवेदम् ॥ ६.८५.२३ ॥
ท่านมีคันธนูขาด ไม่แยแสในการรบ ถูกบุตรของศานตนุเอาชนะในการต่อสู้ ท่านจะไปที่ใดเล่า เมื่อละทิ้งญาติพี่น้องและภรรยาทั้งหลาย การกระทำนี้ไม่เหมาะสมกับท่านเลย
6.85.24
दृष्ट्वा हि भीष्मं तमनन्तवीर्यं ।
भग्नं च सैन्यं द्रवमाणमेवम् ।
भीतोऽसि नूनं द्रुपदस्य पुत्र ।
तथा हि ते मुखवर्णोऽप्रहृष्टः ॥ ६.८५.२४ ॥
เมื่อเห็นภีษมะผู้มีวีรภาพไม่มีที่สิ้นสุดนั้น และกองทัพที่แตกพ่ายหนีไปเช่นนี้ โอ บุตรของทฤษฏุมนะ ท่านคงจะกลัวแน่แท้ เพราะสีหน้าของท่านไม่แช่มชื่นเลย
6.85.25
अज्ञायमाने च धनंजये तु ।
महाहावे संप्रसक्ते नृवीरे।
कथं हि भीष्मात्प्रथितः पृथिव्यां ।
भयं त्वमद्य प्रकरोषि वीर ॥ ६.८५.२५ ॥
เมื่ออรชุนยังไม่รู้เรื่องและกำลังพัวพันอยู่ในการรบใหญ่ โอ วีรบุรุษ ท่านผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในแผ่นดิน เหนือกว่าภีษมะ ไฉนวันนี้จึงทำให้เกิดความกลัวเล่า
6.85.26
स धर्मराजस्य वचो निशम्य ।
रूक्षाक्षरं विप्रलापानुबद्धम् ।
प्रत्यादेशं मन्यमानो महात्मा ।
प्रतत्वरे भीष्मवधाय राजन् ॥ ६.८५.२६ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำอันรุนแรงของพระยุธิษฐิระผู้เป็นกษัตริย์แห่งธรรม ซึ่งปนไปด้วยคำรำพึงรำพัน ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นถือเป็นการตำหนิ โอ กษัตริย์ จึงรีบรุดไปข้างหน้าเพื่อสังหารภีษมะ
6.85.27
तमापतन्तं महता जवेन ।
शिखण्डिनं भीष्ममभिद्रवन्तम्।
निवारयामास हि शल्य एन-
मस्त्रेण घोरेण सुदुर्जयेन ॥ ६.८५.२७ ॥
ศัลยะใช้อาวุธอันน่าสะพรึงกลัวและยากที่จะต้านทาน ห้ามการพุ่งเข้ามาด้วยความเร็วอันยิ่งใหญ่ของศิขัณฑินผู้กำลังรุดเข้าหาภีษมะ
6.85.28
शरैस्तदस्त्रं प्रतिबाधमानः ॥ ६.८५.२८ ॥
ต้านทานอาวุธนั้นด้วยลูกศร
6.85.29
अथाददे वारुणमन्यदस्त्रं ।
शिखण्ड्यथोऽग्रं प्रतिघातमस्य।
तदस्त्रमस्त्रेण विदार्यमाणं ।
खस्थाः सुरा ददृशुः पार्थिवाश्च ॥ ६.८५.२९ ॥
จากนั้นศิขัณฑินหยิบอาวุธอีกชนิดหนึ่ง คืออาวุธของวรุณ เพื่อตอบโต้อาวุธของศัลยะ เทพเจ้าที่ยืนอยู่บนท้องฟ้าและเหล่ากษัตริย์ได้เห็นอาวุธนั้นถูกผ่าทำลายด้วยอาวุธอีกชนิดหนึ่ง
6.85.30
भीष्मस्तु राजन्समरे महात्मा ।
धनुश्च चित्रं ध्वजमेव चापि।
छित्त्वाऽनदत्पाण्डुसुतस्य वीरो ।
युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ ६.८५.३० ॥
ส่วนภีษมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โอ กษัตริย์ ในการรบ ได้ตัดคันธนูอันงดงามและธงของพระยุธิษฐิระ บุตรของปาณฑุ กษัตริย์แห่งวงศ์อชมีฒ ไปพร้อมกัน แล้วคำรามลั่น
6.85.31
ततः समुत्सृज्य धनुः सबाणं ।
युधिष्ठिरं वीक्ष्य भयाभिभूतम्।
गदां प्रगृह्याभिपपात सङ्ख्ये ।
जयद्रथं भीमसेनः पदातिः ॥ ६.८५.३१ ॥
จากนั้นภีมเสนซึ่งเห็นพระยุธิษฐิระถูกความกลัวครอบงำ จึงวางคันธนูพร้อมลูกศรลง หยิบคทาขึ้นมา แล้วเดินเท้าพุ่งเข้าหาชยัทรถในการรบ
6.85.32
तमापतन्तं सहसा जवेन ।
जयद्रथः सगदं भीमसेनम्।
विव्याध घोरैर्यमदण्डकल्पैः ।
शितैः शरैः पञ्चशरैः समन्तात् ॥ ६.८५.३२ ॥
ชยัทรถแทงภีมเสนผู้กำลังพุ่งเข้าใส่ด้วยความเร็วพร้อมคทา อย่างรวดเร็วทันที ด้วยลูกศรอันน่าสะพรึง คมกล้า คล้ายไม้เท้าของพระยม ทีละห้าดอกจากทุกทิศ
6.85.33
अचिन्तयित्वा स शरांस्तरस्वी ।
वृकोदरः क्रोधपरीतचेताः ।
जघान वाहान्समरे समन्तात् ।
सुसंमतान्सिन्धुराजस्य सङ्ख्ये ॥ ६.८५.३३ ॥
วฤโกทระผู้ว่องไว ไม่ใส่ใจลูกศรเหล่านั้น จิตใจถูกความโกรธครอบงำ ได้สังหารม้าทั้งหลายที่เป็นที่รักยิ่งของกษัตริย์แห่งสินธุ ซึ่งอยู่รอบด้านในการรบ
6.85.34
ततोऽभिवीक्ष्याप्रतिमप्रभाव-
स्तवात्मजस्त्वरमाणो रथेन
अभ्यायौ भीमसेनं निहन्तुं ।
समुद्यतास्त्रः सुरराजकल्पः ॥ ६.८५.३४ ॥
ครั้นแล้ว บุตรของท่านผู้มีอานุภาพหาใครเปรียบมิได้ เห็นภีมเสนแล้ว จึงรีบรุดด้วยรถศึกเพื่อจะสังหารเขา พร้อมอาวุธที่ยกขึ้นเตรียมไว้ ดุจพระอินทร์ราชาแห่งเทพ
6.85.35
जयद्रथो भग्रवाहं रथं त ।
त्यक्त्वा ययौ यत्र राजा कुरूणाम् ।
भयेन भीमस्य समूढचेताः ।
ससौबलस्तत्र युद्धस्य भीतः ॥ ६.८५.३५ ॥
ชยัทรถละทิ้งรถศึกที่มีม้าถูกทำลาย แล้วหนีไปยังที่ที่พระราชาแห่งกุรุประทับ จิตใจสับสนด้วยความกลัวภีมะ ท่านพร้อมด้วยศกุนีไปที่นั่นด้วยความหวาดกลัวการรบ
6.85.36
भीमोऽप्यथैनं सहसा विनद्य ।
प्रत्युद्ययौ गदया तर्जयानः।
समुद्यतां तां यमदण्डकल्पां ।
दृष्ट्वा गदां ते कुरवः समन्तात् ॥ ६.८५.३६ ॥
ภีมะก็คำรามลั่นทันที แล้วรีบรุดไปข้างหน้า ขู่ด้วยคทา เมื่อเห็นคทานั้นถูกยกขึ้น ดุจไม้เท้าของพระยม เหล่าชาวกุรุก็กระจัดกระจายไปทุกทิศ
6.85.37
विहाय सर्वे तव पुत्रमुग्नं ।
पातं गदायाः परिहर्तुकामाः।
अपक्रान्तास्तुमुले संप्रमर्दे ।
सुदूरुणे भारत मोहनीये ॥ ६.८५.३७ ॥
โอ ภารตะ ทุกคนละทิ้งบุตรของท่านผู้ดุร้ายไว้ ต่างปรารถนาจะหลบพ้นการกระแทกของคทา แล้วถอยหนีไปในการปะทะอันโกลาหล น่าสะพรึง และน่าหลงใหลนั้น
6.85.38
ज्जगामान्यं भ्रमप भूमिदेशम् ॥ ६.८५.३८ ॥
…เขาไปยังอีกส่วนหนึ่งของพื้นดิน
6.85.39
गदापि सा प्राप्य रथं सुचित्रं ।
साश्व ससूतं विनिहत्य सङ्ख्ये।
जगाम भूमिं ज्वलिता महोल्क ।
भ्रष्टाऽम्बराद्गामिव संपतन्ती ॥ ६.८५.३९ ॥
คทานั้นเองก็พุ่งไปถึงรถศึกอันงดงามวิจิตร ทำลายทั้งม้า สารถี และรถในการรบ แล้วตกลงสู่พื้นดิน ดุจอุกกาบาตใหญ่ลุกโชนที่ร่วงลงจากท้องฟ้า
6.85.40
आश्चर्यभूतं सुमहत्त्वदीया ।
दृष्ट्वैव तद्भारत संप्रहृष्टाः।
सर्वे विनेदुः सहिताः समन्ता-
त्पुपूजिरे तव पुत्रस्य शौर्यम् ॥ ६.८५.४० ॥
โอ ภารตะ เมื่อเห็นเหตุการณ์อันน่าอัศจรรย์ยิ่งนั้น ทหารทั้งหมดของท่านต่างปีติยินดียิ่ง ร้องก้องพร้อมกันจากทุกทิศ และยกย่องความกล้าหาญของบุตรของท่าน