Mahābhārata · Adhyāya 6.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.86.1
विरथं तं समासाद्य चित्रसेनं यशस्विनम् ।
रथमारोपयामास विकर्णस्तनयस्तव ॥ ६.८६.१ ॥
Llegando junto al célebre Citrasena, que se había quedado sin carro, tu hijo Vikarṇa lo hizo subir a un carro.
6.86.2
तस्मिंस्तथा वर्तमाने तुमुले संकुले भृशम् ।
भीष्मः शान्तनवस्तूर्णं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.८६.२ ॥
Mientras aquella batalla tumultuosa y confusa arreciaba con violencia, Bhīṣma, hijo de Śantanu, se lanzó rápidamente contra Yudhiṣṭhira.
6.86.3
ततः सरथनागाश्वाः समकम्पन्त सृञ्जयाः ।
मृत्योरास्यमनुप्राप्तं मेनिरे च युधिष्ठिरम् ॥ ६.८६.३ ॥
Entonces los Sṛñjayas, con sus carros, elefantes y caballos, temblaron todos juntos, y creyeron que Yudhiṣṭhira había llegado a la boca de la muerte.
6.86.4
युधिष्ठिरोऽपि कौरव्यो यमाभ्यां सहितः प्रभुः ।
महेष्वासं नरव्याघ्रं भीष्मं शान्तनवं ययौ ॥ ६.८६.४ ॥
También Yudhiṣṭhira, señor del linaje kuru, acompañado de los dos Yamas, se dirigió hacia Bhīṣma, hijo de Śantanu, gran arquero, tigre entre los hombres.
6.86.5
ततः शरसहस्राणि प्रमुञ्चन्पाण्डवो युधि ।
भीष्मं संछादयामास यथा मेघो दिवाकरम् ॥ ६.८६.५ ॥
Entonces el Pāṇḍava, lanzando miles de flechas en la batalla, cubrió por completo a Bhīṣma, como una nube cubre el sol.
6.86.6
तेन सम्यक्प्रणीतानि शरजालानि मारिष ।
प्रतिजग्राह गाङ्गयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.६ ॥
Oh noble, las redes de flechas que él había disparado con destreza fueron recibidas por el hijo de Gaṅgā, Bhīṣma, cientos y miles a la vez.
6.86.7
तथैव शरजालानि भीष्मोणास्तानि मारिष ।
आकाशे समदृश्यन्त स्वगमानां व्रजा इव ॥ ६.८६.७ ॥
Asimismo, oh noble, las redes de flechas ardientes de Bhīṣma fueron lanzadas, y en el cielo se vieron como bandadas de cisnes en vuelo.
6.86.8
निमेषार्धेन कौन्तेयं भीष्मः शान्तनवो युधि ।
अदृश्यं समरे चक्रे शरजालेन भारत ॥ ६.८६.८ ॥
En medio parpadeo, oh Bhārata, Bhīṣma, hijo de Śantanu, hizo invisible en la batalla al hijo de Kuntī con una red de flechas.
6.86.9
ततो युधिष्ठिरे राजा कौरव्यस्य महात्मनः ।
नाराचं प्रेषयामास क्रुद्ध आशीविषोपमम् ॥ ६.८६.९ ॥
Entonces el rey, de gran alma y descendiente de los Kuru, enfurecido, lanzó contra Yudhiṣṭhira una flecha de hierro semejante a una serpiente venenosa.
6.86.10
असंप्राप्तं ततस्तं तु क्षुरप्रेण महारथः ।
चच्छेद समरे राजन्भीष्मस्तस्य धनुश्च्युतम् ॥ ६.८६.१० ॥
Entonces, oh rey, el gran carruajero Bhīṣma cortó en la batalla aquella flecha con una saeta de punta de navaja antes de que llegara a él, y su arco cayó.
6.86.11
तं तु च्छित्वा रणे भीष्मो नाराचं कलसंमितम् ।
नजघ्ने कौरवेन्द्रस्य हयान्काञ्चनभूषणान् ॥ ६.८६.११ ॥
Tras cortar aquella flecha en la batalla, Bhīṣma abatió con otra flecha, semejante a una saeta medida, a los caballos con adornos de oro del señor de los Kaurava.
6.86.12
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आरुरोह रथं तूर्णं नकुलस्य महात्मनःक ॥ ६.८६.१२ ॥
Con sus caballos muertos, el hijo de Dharma, Yudhiṣṭhira, abandonó su carro y montó rápidamente el carro del magnánimo Nakula.
6.86.13
यमावपि हि संक्रुद्धः समासाद्य रणे तदा ।
शरैः संछादयामास भीष्मः परपुरंजयः ॥ ६.८६.१३ ॥
Entonces, en la batalla, Bhīṣma, enfurecido, se acercó a los dos Yamas y los cubrió de flechas; era conquistador de ciudades enemigas.
6.86.14
तौ तु दृष्ट्वा महाराज भीष्मबाणप्रपीडितौ ।
जगाम परमां चिन्तां भीष्मस्य वधकाङ्क्षया ॥ ६.८६.१४ ॥
Oh gran rey, al ver a aquellos dos afligidos por las flechas de Bhīṣma, cayó en una profunda preocupación, deseando la muerte de Bhīṣma.
6.86.15
ततो युधिष्ठिरो वश्यान्राज्ञस्तान्समचोदयत् ।
भीष्मं शान्तनवं सर्वे निहतेति सुहृद्गणान् ॥ ६.८६.१५ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira instó a aquellos reyes sometidos, diciendo a todos los grupos de aliados que Bhīṣma, hijo de Śantanu, había sido muerto.
6.86.16
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ।
महता रथवंशेन परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.८६.१६ ॥
Entonces todos aquellos reyes, habiendo oído las palabras de Pārtha, rodearon al abuelo con una gran hueste de carros.
6.86.17
स समन्तात्परिवृतः पिता देवव्रतस्तव ।
चिक्रीड धनुषा राजन्पातयानो महारथान् ॥ ६.८६.१७ ॥
Oh rey, tu padre Devavrata, Bhīṣma, estaba rodeado por todos lados; jugando con su arco, derribaba a los grandes guerreros de carro.
6.86.18
तं चरन्तं रणे पार्था ददृशुः कौरवं युधि ।
मृगमध्यं प्रविश्येव यथा सिंहशिशुं वने ॥ ६.८६.१८ ॥
Los hijos de Pṛthā vieron a aquel Kaurava moviéndose en la batalla, como un cachorro de león que ha entrado en medio de los ciervos del bosque.
6.86.19
तर्जयानं रमे वीरांस्त्रासयानं च सायकैः ।
दृष्ट्वा त्रेसुर्महाराज सिंहं मृगगणा इव ॥ ६.८६.१९ ॥
Oh gran rey, al ver a aquel león que amenazaba a los héroes y los aterrorizaba con flechas, temblaron como rebaños de ciervos.
6.86.20
रणे भारत सिंहस्य ददृशुः क्षत्रिया गतिम् ।
अग्नेर्वायुसहायस्य यथा कक्षं दिधक्षतः ॥ ६.८६.२० ॥
Oh Bhārata, en la batalla los guerreros vieron el avance de aquel león, como el fuego avivado por el viento que quema un matorral.
6.86.21
शिरांसि रथिनां भीष्मः पातयामास संयुगे ।
तालेभ्यः परिपक्वानि फलानि कुशलो नरः ॥ ६.८६.२१ ॥
En la batalla, Bhīṣma hizo caer las cabezas de los aurigas, como un hombre hábil derriba frutos maduros de las palmeras.
6.86.22
पतद्भिश्च महाराज शिरोभिर्धरणीतले ।
बभूव तुमुलः शब्दः पततामश्मनामिव ॥ ६.८६.२२ ॥
Gran rey, al caer las cabezas sobre la tierra surgió un estruendo tumultuoso, como el de piedras que caen.
6.86.23
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
सर्वेषामेव सैन्यानामासीद्व्यतिकरो महान् ॥ ६.८६.२३ ॥
Mientras aquella batalla tan terrible y tumultuosa seguía en curso, surgió una gran confusión entre todos los ejércitos.
6.86.24
भिन्नेषु तेषु व्यूहेषु क्षत्रिया इतरेतरम् ।
एकमेकं समाहूय युद्धायैवावतस्थिरे ॥ ६.८६.२४ ॥
Cuando aquellas formaciones quedaron rotas, los guerreros se desafiaron unos a otros y se prepararon para el combate, uno contra uno.
6.86.25
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
अभिदुद्राव वेगेन तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.८६.२५ ॥
Pero Śikhaṇḍin, acercándose al abuelo de los Bharatas, se lanzó contra él con velocidad y dijo: "¡Detente, detente!"
6.86.26
अनादृत्य ततो भीष्मस्तं शिखण्डिनमाहवे ।
प्रययौ सृञ्जयान्क्रुद्धः स्त्रीत्वं तस्य विचिन्तयन् ॥ ६.८६.२६ ॥
Entonces Bhīṣma, desdeñando a Śikhaṇḍin en la batalla, airado, pensando en su condición de mujer, avanzó contra los Sṛñjayas.
6.86.27
सृंजयास्तु ततो दृष्ट्वा हृष्टं भीष्म महारणे ।
सिंहनादांश्च विविधांश्चक्रुः शङ्खविमिश्रितान् ॥ ६.८६.२७ ॥
Entonces los Sṛñjayas, viendo a Bhīṣma exultante en la gran batalla, lanzaron diversos rugidos de león mezclados con el sonido de las caracolas.
6.86.28
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ।
पश्चिमां दिशमासाद्य स्थिते सवितरि प्रभो ॥ ६.८६.२८ ॥
Entonces, oh señor, cuando el sol llegó a la región occidental y se detuvo, comenzó la batalla, con carros y elefantes entremezclados.
6.86.29
धृष्टद्युम्नोऽथ पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
पीडयन्तौ भृशं सैन्यं शक्तितोमरवृष्टिभिः ॥ ६.८६.२९ ॥
Entonces Dhṛṣṭadyumna, el príncipe de los Pāñcālas, y el gran auriga Sātyaki, atormentando sobremanera al ejército con lluvias de lanzas y jabalinas.
6.86.30
शस्त्रैश्च बहुभी राजञ्जघ्नतुस्तावकान्रणे ।
ते हन्यमानाः समरे तावका भरतर्षभ ॥ ६.८६.३० ॥
Y con muchas armas, oh rey, los dos abatieron a tus hombres en la batalla. Y tus hombres, oh toro de los Bharatas, eran muertos en la batalla.
6.86.31
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा न त्यजन्ति स्म संयुगम् ।
यथोत्साहं तु समरे निजघ्नुस्तावका रणे ॥ ६.८६.३१ ॥
Resueltos en la batalla con un propósito noble, no abandonaron el combate; y según su ardor, tus guerreros abatieron a los enemigos en la refriega.
6.86.32
तत्राक्रन्दो महानासीत्तावकानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्पार्षतेन महात्मना ॥ ६.८६.३२ ॥
Allí surgió un gran clamor de tus magnánimos, oh rey, mientras eran abatidos en batalla por el magnánimo hijo de Pṛṣata.
6.86.33
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तावकानां महारथौ ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पार्षतं प्रत्युपस्थितौ ॥ ६.८६.३३ ॥
Al oír aquel terrible clamor de tus hombres, los dos grandes guerreros de carro Vinda y Anuvinda, príncipes de Avanti, avanzaron contra el hijo de Pṛṣata.
6.86.34
तौ तस्य तुरगान्हत्वा त्वरमाणौ महारथौ ।
छादयामासतुरुभौ शरवर्षेण पार्षतम् ॥ ६.८६.३४ ॥
Aquellos dos grandes guerreros de carro, apresurándose, mataron sus caballos y ambos cubrieron al hijo de Pṛṣata con una lluvia de flechas.
6.86.35
अवप्लुत्याथ पाञ्चाल्यो रथात्तूर्णं महाबलः ।
आरुरोहक रथं तूर्णं सात्यकेस्तु महात्मनः ॥ ६.८६.३५ ॥
Entonces el poderoso príncipe de Pāñcāla, saltando rápidamente de su carro, subió de inmediato al carro del magnánimo Sātyaki.
6.86.36
ततो युधिष्ठिरो राजा महत्या सेनया वृतः ।
आवन्त्यौ समरे क्रुद्धावभ्ययात्स परंतपौ ॥ ६.८६.३६ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, rodeado de un gran ejército, avanzó contra los dos airados príncipes de Avanti, abrasadores de enemigos, en la batalla.
6.86.37
तथैव तव पुत्रोऽपि सर्वोद्योगेन मारिष ।
विन्दानुविन्दौ समरे परिवार्यावतस्थिवान् ॥ ६.८६.३७ ॥
Asimismo tu hijo, oh venerable, con todo su esfuerzo, se mantuvo en la batalla rodeando a Vinda y Anuvinda.
6.86.38
अर्जुनश्चापि संक्रुद्धः क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ।
अयोधयत संग्रामे वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ६.८६.३८ ॥
Y Arjuna, toro entre los guerreros, completamente enfurecido, combatió en la batalla contra los guerreros, como Indra, portador del rayo, combate a los asuras.
6.86.39
द्रोणास्तु समरे क्रुद्धः पुत्रस्य प्रियकृत्तव ।
व्यधमत्सर्वपाञ्चालांस्तूलराशिमिवानलः ॥ ६.८६.३९ ॥
Droṇa, que complace a tu hijo, enfurecido en la batalla, dispersó a todos los Pāñcālas como el fuego dispersa un montón de algodón.
6.86.40
दुर्योधनपुरोगास्तु पुत्रास्तव विशांपते ।
परिवार्य रणे भीष्मं युयुधुः पाण्डवैः सह ॥ ६.८६.४० ॥
Y tus hijos, encabezados por Duryodhana, oh señor de los hombres, rodeando a Bhīṣma en la batalla, lucharon junto con los Pāṇḍavas.
6.86.41
ततो दुर्योधनो राजा लोहितायति भास्करे ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वांस्त्वरध्वमिति भारत ॥ ६.८६.४१ ॥
Entonces el rey Duryodhana, mientras el sol enrojecía, dijo a todos tus hombres: 'Apresuraos', oh descendiente de Bharata.
6.86.42
युध्यतां तु तथा तेषां कुर्वतां कर्म दुष्करम् ।
अस्तं गिरिमथारूढे अप्रकाशति भास्करे ॥ ६.८६.४२ ॥
Y mientras ellos combatían y realizaban hazañas difíciles, cuando el sol subió a la montaña del ocaso, su luz se apagó.
6.86.43
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितौघतरङ्गिणी ।
गोमायुगणसंकीर्णा क्षणेन क्षणदामुखे ॥ ६.८६.४३ ॥
Al comienzo de la noche, en un instante, brotó un río terrible, con olas de un torrente de sangre, abarrotado de manadas de chacales.
6.86.44
शिवाभिरशिवाभिश्च रुवद्भिर्भैरवं रवम् ।
घोरमायोधनं जज्ञे भूतसङ्घैः समाकुलम् ॥ ६.८६.४४ ॥
Con chacales y chacales hembras de mal augurio aullando un clamor espantoso, aquel terrible campo de batalla se llenó de huestes de espíritus.
6.86.45
राक्षसाश्च पिशाचाश्च तथान्ये पिशिताशिनः ।
समन्ततो व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.४५ ॥
Rākṣasas y piśācas, y otros devoradores de carne, se vieron por todas partes por cientos y por miles.
6.86.46
अर्जुनोऽथ सुशर्मादीन्राज्ञस्तान्सपदानुगान् ।
विजित्य पृतनामध्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४६ ॥
Entonces Arjuna, habiendo vencido en medio del ejército a aquellos reyes, Suśarman y los demás, junto con sus infantes y seguidores, se dirigió hacia su propio campamento.
6.86.47
युधिष्टिरोऽपि कौरव्यो भ्रातृभ्यां सहितस्तथा ।
ययौ स्वशिबिरं राजा निशायां सेनया वृतः ॥ ६.८६.४७ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, descendiente de los Kuru, también se fue con sus dos hermanos, rodeado por el ejército, de noche a su propio campamento.
6.86.48
भीमसेनोऽपि राजेन्द्र दुर्योधनमुखान्रथान् ।
अवजित्य ततः सङ्ख्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४८ ॥
Oh señor de reyes, también Bhīmasena, habiendo vencido en batalla a los aurigas encabezados por Duryodhana, luego se dirigió hacia su propio campamento.
6.86.49
दुर्योधनोऽपि नृपतिः परिवार्य महारणे ।
भीष्मं शान्तनवं तूर्णं प्रयातः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४९ ॥
También el rey Duryodhana, habiendo rodeado en la gran batalla a Bhīṣma, hijo de Śantanu, se dirigió rápidamente hacia el campamento.
6.86.50
द्रोणो द्रौणिः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ।
परिवार्य चमूं सर्वाः प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५० ॥
Droṇa, el hijo de Droṇa, Kṛpa, Śalya y Kṛtavarman el Sātvata, todos rodeando el ejército, se dirigieron hacia el campamento.
6.86.51
तथैव सात्यकी राजन्धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
परिवार्य रणे योधान्ययतुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५१ ॥
Igualmente, oh rey, Sātyaki y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata, rodeando a los guerreros en la batalla, se dirigieron hacia el campamento.
6.86.52
एवमेते महाराज तावकाः पाण्डवैः सह ।
पर्यवर्तन्त सहिता निशाकाले परंतप ॥ ६.८६.५२ ॥
Así, oh gran rey, estos tuyos, junto con los Pāṇḍavas, se retiraron al caer la noche, oh abrasador de enemigos.
6.86.53
ततः स्वशिबिरं गत्वा पाण्डवाः कुरवस्तथा ।
न्यवसन्त महाराज पूजयन्तः परस्परम् ॥ ६.८६.५३ ॥
Luego, habiendo ido a su propio campamento, los Pāṇḍavas y los Kurus permanecieron allí del mismo modo, oh gran rey, honrándose mutuamente.
6.86.54
रक्षां कृत्वा ततः शूरा न्यस्य गुल्मान्यथाविधि ।
अपनीय च शल्यानि स्नात्वा च विविधैर्जलैः ॥ ६.८६.५४ ॥
Entonces los héroes hicieron la guardia, colocaron las unidades según la regla, retiraron las flechas y se bañaron en diversas aguas.
6.86.55
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे स्तूयमानाश्च बन्दिभिः ।
गीतवादित्रशब्देन व्यक्रीडन्त यशस्विनः ॥ ६.८६.५५ ॥
Habiendo realizado los ritos auspiciosos, todos los renombrados guerreros, alabados por los bardos, se divertían entre el sonido de cantos e instrumentos.
6.86.56
मुहूर्तादिव तत्सर्वमभवत्स्वर्गसन्निभम् ।
न हि युद्धकथां कांचित्तत्राकुर्वन्महारथाः ॥ ६.८६.५६ ॥
En un instante, todo aquel lugar se volvió semejante al cielo; allí los grandes guerreros no hablaron en absoluto de la batalla.
6.86.57
ते प्रसुप्ते बले तत्र परिश्रान्तजने नृप ।
हस्त्यश्वबहुले रात्रौ प्रेक्षणीये बभूवतुः ॥ ६.८६.५७ ॥
Oh rey, cuando aquel ejército, rebosante de elefantes y caballos, se durmió de noche y su gente cansada descansaba, se volvieron un espectáculo digno de verse.