มหาภารตะ · อัธยายะ 6.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.86.1
विरथं तं समासाद्य चित्रसेनं यशस्विनम् ।
रथमारोपयामास विकर्णस्तनयस्तव ॥ ६.८६.१ ॥
วิกรรณบุตรของท่าน เข้าถึงจิตรเสนผู้มีชื่อเสียงซึ่งไม่มีรถ แล้วให้เขาขึ้นรถ
6.86.2
तस्मिंस्तथा वर्तमाने तुमुले संकुले भृशम् ।
भीष्मः शान्तनवस्तूर्णं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.८६.२ ॥
ขณะที่การรบอันอลหม่านและสับสนนั้นดำเนินไปอย่างดุเดือด ภีษมะบุตรของศานตนุก็รีบพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ
6.86.3
ततः सरथनागाश्वाः समकम्पन्त सृञ्जयाः ।
मृत्योरास्यमनुप्राप्तं मेनिरे च युधिष्ठिरम् ॥ ६.८६.३ ॥
ครั้นแล้ว พวกสฤญชัยพร้อมทั้งรถ ช้าง และม้า ต่างสั่นสะท้านไปด้วยกัน และคิดว่ายุธิษฐิระได้เข้าไปถึงปากของความตายแล้ว
6.86.4
युधिष्ठिरोऽपि कौरव्यो यमाभ्यां सहितः प्रभुः ।
महेष्वासं नरव्याघ्रं भीष्मं शान्तनवं ययौ ॥ ६.८६.४ ॥
ยุธิษฐิระผู้เป็นใหญ่แห่งตระกูลกุรุ ก็ไปพร้อมกับยมทั้งสองด้วย มุ่งหน้าสู่ภีษมะบุตรของศานตนุ ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์
6.86.5
ततः शरसहस्राणि प्रमुञ्चन्पाण्डवो युधि ।
भीष्मं संछादयामास यथा मेघो दिवाकरम् ॥ ६.८६.५ ॥
ปาณฑพนั้นจึงยิงลูกศรนับพันในการรบ ปกคลุมภีษมะไว้โดยสิ้นเชิง ดุจเมฆปกคลุมพระอาทิตย์
6.86.6
तेन सम्यक्प्रणीतानि शरजालानि मारिष ।
प्रतिजग्राह गाङ्गयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.६ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐ ตาข่ายลูกศรที่เขาระดมยิงออกไปอย่างชำนาญ บุตรแห่งคงคาคือภีษมะรับไว้ทีละหลายร้อยและหลายพัน
6.86.7
तथैव शरजालानि भीष्मोणास्तानि मारिष ।
आकाशे समदृश्यन्त स्वगमानां व्रजा इव ॥ ६.८६.७ ॥
เช่นเดียวกัน โอ้ผู้ประเสริฐ ตาข่ายลูกศรแผดเผาของภีษมะก็ถูกยิงออกไป และในท้องฟ้าปรากฏดุจฝูงหงส์ที่กำลังบิน
6.86.8
निमेषार्धेन कौन्तेयं भीष्मः शान्तनवो युधि ।
अदृश्यं समरे चक्रे शरजालेन भारत ॥ ६.८६.८ ॥
ในพริบตาเดียว โอ้ภารตะ ภีษมะบุตรของศานตนุ ทำให้บุตรแห่งกุนตีมองไม่เห็นในการรบ ด้วยข่ายลูกศร
6.86.9
ततो युधिष्ठिरे राजा कौरव्यस्य महात्मनः ।
नाराचं प्रेषयामास क्रुद्ध आशीविषोपमम् ॥ ६.८६.९ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาแห่งเผ่ากุรุผู้ยิ่งใหญ่ ทรงกริ้ว ส่งลูกศรเหล็กดุจงูพิษไปยังยุธิษฐิระ
6.86.10
असंप्राप्तं ततस्तं तु क्षुरप्रेण महारथः ।
चच्छेद समरे राजन्भीष्मस्तस्य धनुश्च्युतम् ॥ ६.८६.१० ॥
ครั้นแล้ว โอ้พระราชา มหารถภีษมะตัดลูกศรนั้นก่อนที่มันจะถึงตัวเขา ในการรบ ด้วยลูกศรปลายคม และธนูของพระราชาก็หลุดตกลง
6.86.11
तं तु च्छित्वा रणे भीष्मो नाराचं कलसंमितम् ।
नजघ्ने कौरवेन्द्रस्य हयान्काञ्चनभूषणान् ॥ ६.८६.११ ॥
เมื่อตัดลูกศรนั้นในการรบแล้ว ภีษมะก็สังหารม้าอันประดับทองของเจ้าแห่งกุรุด้วยลูกศรอีกดอกหนึ่งซึ่งมีขนาดเท่าคันธนู
6.86.12
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आरुरोह रथं तूर्णं नकुलस्य महात्मनःक ॥ ६.८६.१२ ॥
เมื่อม้าของตนถูกฆ่าแล้ว บุตรแห่งธรรม ยุธิษฐิระ ก็ละทิ้งรถของตน แล้วรีบขึ้นรถของนกุลผู้ยิ่งใหญ่
6.86.13
यमावपि हि संक्रुद्धः समासाद्य रणे तदा ।
शरैः संछादयामास भीष्मः परपुरंजयः ॥ ६.८६.१३ ॥
ครั้นแล้ว ในการรบ ภีษมะผู้ทรงกริ้วมาประจันหน้ากับยมทั้งสอง และปกคลุมทั้งสองด้วยลูกศร เขาเป็นผู้พิชิตนครของศัตรู
6.86.14
तौ तु दृष्ट्वा महाराज भीष्मबाणप्रपीडितौ ।
जगाम परमां चिन्तां भीष्मस्य वधकाङ्क्षया ॥ ६.८६.१४ ॥
โอ้มหาราช เมื่อเห็นทั้งสองถูกลูกศรของภีษมะทำให้ทุกข์ระทม เขาก็เกิดความกังวลอย่างยิ่ง ปรารถนาให้ภีษมะสิ้นชีวิต
6.86.15
ततो युधिष्ठिरो वश्यान्राज्ञस्तान्समचोदयत् ।
भीष्मं शान्तनवं सर्वे निहतेति सुहृद्गणान् ॥ ६.८६.१५ ॥
ครั้นแล้ว ยุธิษฐิระจึงเร่งเหล่ากษัตริย์ผู้อยู่ใต้อำนาจ บอกกลุ่มพันธมิตรทั้งหมดว่า ภีษมะบุตรของศานตนุถูกสังหารแล้ว
6.86.16
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ।
महता रथवंशेन परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.८६.१६ ॥
ครั้นแล้ว กษัตริย์ทั้งหมดนั้น เมื่อได้ฟังคำกล่าวของปารถ ก็ล้อมปู่ไว้ด้วยกองรถอันยิ่งใหญ่
6.86.17
स समन्तात्परिवृतः पिता देवव्रतस्तव ।
चिक्रीड धनुषा राजन्पातयानो महारथान् ॥ ६.८६.१७ ॥
โอ้พระราชา บิดาของท่าน เทวพรต หรือภีษมะ ถูกล้อมไว้รอบด้าน ขณะเล่นด้วยคันธนูของตน พระองค์ก็ทรงทำให้มหารถนักรบล้มลงทีละคน
6.86.18
तं चरन्तं रणे पार्था ददृशुः कौरवं युधि ।
मृगमध्यं प्रविश्येव यथा सिंहशिशुं वने ॥ ६.८६.१८ ॥
บุตรแห่งปฤถาเห็นกุรุผู้นั้นเคลื่อนไหวอยู่ในการรบ ดุจลูกสิงโตที่เข้าไปกลางฝูงกวาในป่า
6.86.19
तर्जयानं रमे वीरांस्त्रासयानं च सायकैः ।
दृष्ट्वा त्रेसुर्महाराज सिंहं मृगगणा इव ॥ ६.८६.१९ ॥
โอ้มหาราช เมื่อเห็นสิงโตนั้นข่มขู่วีรบุรุษทั้งหลาย และทำให้พวกเขาหวาดกลัวด้วยลูกศร ฝูงกวาก็สั่นสะท้านดุจกัน
6.86.20
रणे भारत सिंहस्य ददृशुः क्षत्रिया गतिम् ।
अग्नेर्वायुसहायस्य यथा कक्षं दिधक्षतः ॥ ६.८६.२० ॥
โอ้ภารตะ ในการรบ นักรบทั้งหลายได้เห็นท่าทางของสิงโตนั้น ดุจไฟที่ลมพัดช่วยเผาป่าไม้พุ่มอยู่
6.86.21
शिरांसि रथिनां भीष्मः पातयामास संयुगे ।
तालेभ्यः परिपक्वानि फलानि कुशलो नरः ॥ ६.८६.२१ ॥
ในการรบ ภีษมะทำให้ศีรษะของนักรบรถศึกหล่นลง ดุจคนชำนาญเก็บผลไม้สุกจากต้นตาลฉะนั้น
6.86.22
पतद्भिश्च महाराज शिरोभिर्धरणीतले ।
बभूव तुमुलः शब्दः पततामश्मनामिव ॥ ६.८६.२२ ॥
มหาราชเอ๋ย เมื่อศีรษะหล่นลงสู่พื้นดิน ก็เกิดเสียงอึกทึกดังขึ้น เหมือนเสียงหินที่กำลังตกลงมา
6.86.23
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
सर्वेषामेव सैन्यानामासीद्व्यतिकरो महान् ॥ ६.८६.२३ ॥
ขณะที่การรบอันน่าหวาดหวั่นและอึกทึกยิ่งนั้นดำเนินอยู่ ก็เกิดความยุ่งเหยิงครั้งใหญ่ขึ้นในกองทัพทั้งหมด
6.86.24
भिन्नेषु तेषु व्यूहेषु क्षत्रिया इतरेतरम् ।
एकमेकं समाहूय युद्धायैवावतस्थिरे ॥ ६.८६.२४ ॥
เมื่อกระบวนทัพเหล่านั้นแตกกระจาย กษัตริย์นักรบต่างท้าประลองกันทีละคนและตั้งมั่นเตรียมรบ
6.86.25
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
अभिदुद्राव वेगेन तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.८६.२५ ॥
ส่วนศิขัณฑินเข้าไปหาปู่ของราชวงศ์ภรตะ แล้วพุ่งเข้าใส่ด้วยความเร็ว พลางกล่าวว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน!"
6.86.26
अनादृत्य ततो भीष्मस्तं शिखण्डिनमाहवे ।
प्रययौ सृञ्जयान्क्रुद्धः स्त्रीत्वं तस्य विचिन्तयन् ॥ ६.८६.२६ ॥
จากนั้น ภีษมะไม่สนใจศิขัณฑินในการรบ ด้วยความโกรธและครุ่นคิดถึงความเป็นหญิงของเขา จึงเคลื่อนไปต่อสู้กับพวกสฤัญชัย
6.86.27
सृंजयास्तु ततो दृष्ट्वा हृष्टं भीष्म महारणे ।
सिंहनादांश्च विविधांश्चक्रुः शङ्खविमिश्रितान् ॥ ६.८६.२७ ॥
ฝ่ายพวกสฤัญชัยเมื่อเห็นภีษมะฮึกเหิมในมหาสงคราม ก็ส่งเสียงคำรามของราชสีห์หลากหลายรูปแบบปนกับเสียงสังข์
6.86.28
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ।
पश्चिमां दिशमासाद्य स्थिते सवितरि प्रभो ॥ ६.८६.२८ ॥
จากนั้น ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ เมื่อดวงอาทิตย์ไปถึงทิศตะวันตกและประทับอยู่ที่นั่น การรบก็เริ่มขึ้น โดยรถศึกและช้างปะปนกัน
6.86.29
धृष्टद्युम्नोऽथ पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
पीडयन्तौ भृशं सैन्यं शक्तितोमरवृष्टिभिः ॥ ६.८६.२९ ॥
ครั้นแล้ว ธฤษฏัทยุมนะเจ้าชายแห่งปาญจาละ และสาตยกีนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ได้บีบคั้นกองทัพอย่างหนักด้วยห่าฝนของหอกและง้าว
6.86.30
शस्त्रैश्च बहुभी राजञ्जघ्नतुस्तावकान्रणे ।
ते हन्यमानाः समरे तावका भरतर्षभ ॥ ६.८६.३० ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ทั้งสองได้ฆ่าทหารของท่านในการรบด้วยอาวุธมากมาย และทหารของท่าน ข้าแต่วีรบุรุษแห่งราชวงศ์ภรตะ ก็ถูกสังหารในการรบนั้น
6.86.31
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा न त्यजन्ति स्म संयुगम् ।
यथोत्साहं तु समरे निजघ्नुस्तावका रणे ॥ ६.८६.३१ ॥
ด้วยความตั้งใจอันสูงส่งในการรบ พวกเขาไม่ละทิ้งการประลอง และตามกำลังใจของตน ทหารของท่านก็สังหารข้าศึกในการต่อสู้
6.86.32
तत्राक्रन्दो महानासीत्तावकानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्पार्षतेन महात्मना ॥ ६.८६.३२ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ มีเสียงร้องครวญครางอันใหญ่หลวงดังขึ้นจากทหารผู้ยิ่งใหญ่ของท่าน ขณะถูกฆ่าในการรบโดยบุตรแห่งปฤษตะผู้ยิ่งใหญ่
6.86.33
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तावकानां महारथौ ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पार्षतं प्रत्युपस्थितौ ॥ ६.८६.३३ ॥
เมื่อได้ยินเสียงคำรามอันน่ากลัวของทหารท่าน มหารถวินทะและอนุวินทะ เจ้าชายแห่งอวันติ ทั้งสองจึงเข้าต่อสู้กับบุตรแห่งปฤษตะ
6.86.34
तौ तस्य तुरगान्हत्वा त्वरमाणौ महारथौ ।
छादयामासतुरुभौ शरवर्षेण पार्षतम् ॥ ६.८६.३४ ॥
นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองนั้นรีบเร่ง สังหารม้าของเขาแล้วทั้งคู่ก็ปกคลุมบุตรแห่งปฤษตะด้วยห่าฝนของลูกศร
6.86.35
अवप्लुत्याथ पाञ्चाल्यो रथात्तूर्णं महाबलः ।
आरुरोहक रथं तूर्णं सात्यकेस्तु महात्मनः ॥ ६.८६.३५ ॥
ครั้นแล้ว เจ้าชายแห่งปาญจาละผู้มีกำลังมหาศาลก็กระโดดลงจากรถโดยเร็ว แล้วรีบขึ้นรถของสาตยกีผู้มีใจสูง
6.86.36
ततो युधिष्ठिरो राजा महत्या सेनया वृतः ।
आवन्त्यौ समरे क्रुद्धावभ्ययात्स परंतपौ ॥ ६.८६.३६ ॥
จากนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระ ล้อมรอบด้วยกองทัพอันใหญ่หลวง ได้ยกไปต่อสู้กับเจ้าชายแห่งอวันติทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยว ผู้เผาผลาญข้าศึกในการรบ
6.86.37
तथैव तव पुत्रोऽपि सर्वोद्योगेन मारिष ।
विन्दानुविन्दौ समरे परिवार्यावतस्थिवान् ॥ ६.८६.३७ ॥
ฝ่ายบุตรของท่านเองก็เช่นกัน ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ด้วยความพยายามทั้งหมดของเขา ได้ยืนล้อมวินทะและอนุวินทะไว้ในการรบ
6.86.38
अर्जुनश्चापि संक्रुद्धः क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ।
अयोधयत संग्रामे वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ६.८६.३८ ॥
ฝ่ายอรชุนผู้เป็นยอดนักรบ ก็โกรธจัดยิ่งนัก ได้ต่อสู้กับกษัตริย์นักรบในการรบ ดุจพระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าต่อสู้กับอสูรฉะนั้น
6.86.39
द्रोणास्तु समरे क्रुद्धः पुत्रस्य प्रियकृत्तव ।
व्यधमत्सर्वपाञ्चालांस्तूलराशिमिवानलः ॥ ६.८६.३९ ॥
ฝ่ายโทรณะ ผู้ทำให้บุตรของท่านพอใจ เมื่อโกรธในการรบ ก็ได้ซัดพวกปาญจาละทั้งหมดให้กระเจิดกระเจิงไป ดุจไฟที่กระจัดกระจายกองสำลีฉะนั้น
6.86.40
दुर्योधनपुरोगास्तु पुत्रास्तव विशांपते ।
परिवार्य रणे भीष्मं युयुधुः पाण्डवैः सह ॥ ६.८६.४० ॥
ฝ่ายบุตรทั้งหลายของท่าน มีทุรโยธน์เป็นผู้นำ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ได้ล้อมภีษมะไว้ในการรบ แล้วต่อสู้ร่วมกับปาณฑพ
6.86.41
ततो दुर्योधनो राजा लोहितायति भास्करे ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वांस्त्वरध्वमिति भारत ॥ ६.८६.४१ ॥
จากนั้น ท้าวทุรโยธน์ เมื่อดวงอาทิตย์แดงเรื่อ ตรัสแก่ไพร่พลทั้งปวงของท่านว่า จงรีบเร่งเถิด โอ้ทายาทแห่งภรตะ
6.86.42
युध्यतां तु तथा तेषां कुर्वतां कर्म दुष्करम् ।
अस्तं गिरिमथारूढे अप्रकाशति भास्करे ॥ ६.८६.४२ ॥
ขณะที่ทั้งสองฝ่ายยังรบกันและกระทำกิจอันยากยิ่ง เมื่อดวงอาทิตย์ลับขอบเขาไปแล้ว แสงของดวงอาทิตย์ก็ค่อย ๆ มืดลง
6.86.43
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितौघतरङ्गिणी ।
गोमायुगणसंकीर्णा क्षणेन क्षणदामुखे ॥ ६.८६.४३ ॥
เมื่อย่างเข้าสู่ยามค่ำคืน ได้เกิดแม่น้ำอันน่าสะพรึงกลัวขึ้นในพริบตา มีคลื่นเป็นกระแสโลหิต เต็มไปด้วยฝูงหมาใน
6.86.44
शिवाभिरशिवाभिश्च रुवद्भिर्भैरवं रवम् ।
घोरमायोधनं जज्ञे भूतसङ्घैः समाकुलम् ॥ ६.८६.४४ ॥
ฝูงหมาในตัวเมียทั้งที่เป็นมงคลและอัปมงคลพากันหอนเสียงน่าสะพรึงกลัว สนามรบอันน่าสยองนั้นจึงเต็มไปด้วยหมู่ภูตผี
6.86.45
राक्षसाश्च पिशाचाश्च तथान्ये पिशिताशिनः ।
समन्ततो व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.४५ ॥
ยักษ์รากษสและปิศาจ รวมทั้งสัตว์กินเนื้ออื่น ๆ ปรากฏให้เห็นทุกทิศทาง นับเป็นร้อยและนับเป็นพัน
6.86.46
अर्जुनोऽथ सुशर्मादीन्राज्ञस्तान्सपदानुगान् ।
विजित्य पृतनामध्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४६ ॥
จากนั้น อรชุนได้เอาชนะท้าวสุศรมัน และบรรดากษัตริย์อื่น ๆ พร้อมทั้งทหารราบและผู้ติดตามกลางกองทัพ แล้วเสด็จกลับไปยังค่ายของตน
6.86.47
युधिष्टिरोऽपि कौरव्यो भ्रातृभ्यां सहितस्तथा ।
ययौ स्वशिबिरं राजा निशायां सेनया वृतः ॥ ६.८६.४७ ॥
พระยุธิษฐิระแห่งเผ่ากุรุ พร้อมกับพระอนุชาทั้งสอง ก็ได้เสด็จกลับไปยังค่ายของตนในยามราตรี มีกองทัพล้อมรอบอยู่
6.86.48
भीमसेनोऽपि राजेन्द्र दुर्योधनमुखान्रथान् ।
अवजित्य ततः सङ्ख्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४८ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ ภีมเสนก็ได้ตีรถศึกของบรรดาผู้นำที่มีทุรโยธน์เป็นหัวหน้าพ่ายแพ้ในการรบ แล้วจึงเสด็จกลับไปยังค่ายของตน
6.86.49
दुर्योधनोऽपि नृपतिः परिवार्य महारणे ।
भीष्मं शान्तनवं तूर्णं प्रयातः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४९ ॥
แม้พระเจ้าทุรโยธน์ ก็ได้ล้อมภีษมะ บุตรแห่งศานตนุไว้ในมหาสงคราม แล้วรีบเสด็จกลับไปยังค่าย
6.86.50
द्रोणो द्रौणिः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ।
परिवार्य चमूं सर्वाः प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५० ॥
โทรณะ บุตรของโทรณะ กฤปะ ศัลยะ และกฤตวรมันแห่งสาตวตะ ต่างล้อมกองทัพไว้ทุกด้าน แล้วก็พากันกลับไปยังค่าย
6.86.51
तथैव सात्यकी राजन्धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
परिवार्य रणे योधान्ययतुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५१ ॥
ในทำนองเดียวกัน โอ้พระราชา สาตยกีและธฤษฏทยุมน์บุตรแห่งปฤษตะ ก็ล้อมนักรบไว้ในการรบ แล้วพากันกลับไปยังค่าย
6.86.52
एवमेते महाराज तावकाः पाण्डवैः सह ।
पर्यवर्तन्त सहिता निशाकाले परंतप ॥ ६.८६.५२ ॥
โอ้มหาราชา ฝ่ายของท่านทั้งหมดเหล่านี้ พร้อมกับปาณฑพ ต่างถอยกลับไปเมื่อย่างเข้าสู่ยามค่ำคืน โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู
6.86.53
ततः स्वशिबिरं गत्वा पाण्डवाः कुरवस्तथा ।
न्यवसन्त महाराज पूजयन्तः परस्परम् ॥ ६.८६.५३ ॥
ครั้นแล้ว ปาณฑพและเการพต่างกลับไปยังค่ายของตนและพักอยู่ที่นั่น โอ้มหาราชา พร้อมทั้งให้เกียรติซึ่งกันและกัน
6.86.54
रक्षां कृत्वा ततः शूरा न्यस्य गुल्मान्यथाविधि ।
अपनीय च शल्यानि स्नात्वा च विविधैर्जलैः ॥ ६.८६.५४ ॥
จากนั้น บรรดาวีรบุรุษได้จัดการป้องกันรักษา วางกองหน่วยตามระเบียบ ถอนลูกศรออก แล้วชำระกายด้วยน้ำหลายชนิด
6.86.55
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे स्तूयमानाश्च बन्दिभिः ।
गीतवादित्रशब्देन व्यक्रीडन्त यशस्विनः ॥ ६.८६.५५ ॥
บรรดาวีรบุรุษผู้มีชื่อเสียงทั้งหมดได้ประกอบพิธีมงคล และได้รับการสรรเสริญจากนักขับกวี พวกเขาต่างเพลิดเพลินท่ามกลางเสียงขับร้องและเครื่องดนตรี
6.86.56
मुहूर्तादिव तत्सर्वमभवत्स्वर्गसन्निभम् ।
न हि युद्धकथां कांचित्तत्राकुर्वन्महारथाः ॥ ६.८६.५६ ॥
ในชั่วขณะเดียวสถานที่นั้นทั้งหมดก็กลายเป็นดุจสวรรค์ ณ ที่นั้น มหารถทั้งหลายมิได้กล่าวถึงเรื่องการรบเลยแม้แต่คำเดียว
6.86.57
ते प्रसुप्ते बले तत्र परिश्रान्तजने नृप ।
हस्त्यश्वबहुले रात्रौ प्रेक्षणीये बभूवतुः ॥ ६.८६.५७ ॥
โอ้พระราชา เมื่อกองทัพอันเต็มไปด้วยช้างและม้านั้นหลับใหลไปในยามค่ำคืน และผู้คนอันอ่อนล้าได้พักผ่อน กองทัพนั้นก็กลายเป็นภาพที่น่าชมยิ่งนัก