મહાભારત · અધ્યાય 6.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.86.1
विरथं तं समासाद्य चित्रसेनं यशस्विनम् ।
रथमारोपयामास विकर्णस्तनयस्तव ॥ ६.८६.१ ॥
રથહીન યશસ્વી ચિત્રસેન પાસે પહોંચીને તમારા પુત્ર વિકર્ણે તેને રથ પર ચઢાવ્યો.
6.86.2
तस्मिंस्तथा वर्तमाने तुमुले संकुले भृशम् ।
भीष्मः शान्तनवस्तूर्णं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ६.८६.२ ॥
એ તુમુલ અને ગૂંચવાયેલું યુદ્ધ અતિશય ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે શંતનુના પુત્ર ભીષ્મ ઝડપથી યુધિષ્ઠિર તરફ દોડ્યા.
6.86.3
ततः सरथनागाश्वाः समकम्पन्त सृञ्जयाः ।
मृत्योरास्यमनुप्राप्तं मेनिरे च युधिष्ठिरम् ॥ ६.८६.३ ॥
ત્યારે રથ, હાથી, ઘોડા સહિત સૃંજયો સૌ કંપી ઊઠ્યા; તેમણે માન્યું કે યુધિષ્ઠિર મૃત્યુના મુખમાં પહોંચી ગયા છે.
6.86.4
युधिष्ठिरोऽपि कौरव्यो यमाभ्यां सहितः प्रभुः ।
महेष्वासं नरव्याघ्रं भीष्मं शान्तनवं ययौ ॥ ६.८६.४ ॥
કૌરવવંશના પ્રભુ યુધિષ્ઠિર પણ બે યમો (નકુલ-સહદેવ) સાથે, શંતનુના પુત્ર મહાધનુર્ધર નરશ્રેષ્ઠ ભીષ્મ તરફ ગયા.
6.86.5
ततः शरसहस्राणि प्रमुञ्चन्पाण्डवो युधि ।
भीष्मं संछादयामास यथा मेघो दिवाकरम् ॥ ६.८६.५ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં એ પાંડુપુત્રે હજારો બાણો છોડીને ભીષ્મને ઢાંકી દીધા, જેમ મેઘ સૂર્યને ઢાંકે છે.
6.86.6
तेन सम्यक्प्रणीतानि शरजालानि मारिष ।
प्रतिजग्राह गाङ्गयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.६ ॥
હે માનનીય, એણે સારી રીતે છોડેલી બાણજાળને ગંગાપુત્ર ભીષ્મે સેંકડો અને હજારો કરીને ઝીલી લીધી.
6.86.7
तथैव शरजालानि भीष्मोणास्तानि मारिष ।
आकाशे समदृश्यन्त स्वगमानां व्रजा इव ॥ ६.८६.७ ॥
હે મારિષ, એ જ રીતે ભીષ્મનાં તપ્ત બાણસમૂહો છોડાયા; તે આકાશમાં હંસોનાં ટોળાં જેવાં દેખાયાં.
6.86.8
निमेषार्धेन कौन्तेयं भीष्मः शान्तनवो युधि ।
अदृश्यं समरे चक्रे शरजालेन भारत ॥ ६.८६.८ ॥
હે ભારત, શંતનુના પુત્ર ભીષ્મે યુદ્ધમાં અર્ધ પલકારામાં બાણજાળથી કૌંતેયને રણભૂમિમાં અદૃશ્ય કરી દીધો.
6.86.9
ततो युधिष्ठिरे राजा कौरव्यस्य महात्मनः ।
नाराचं प्रेषयामास क्रुद्ध आशीविषोपमम् ॥ ६.८६.९ ॥
ત્યારે કૌરવવંશના મહાત્મા રાજાએ ક્રોધે ભરાઈ યુધિષ્ઠિર તરફ ઝેરી સાપ જેવો એક નારાચ છોડ્યો.
6.86.10
असंप्राप्तं ततस्तं तु क्षुरप्रेण महारथः ।
चच्छेद समरे राजन्भीष्मस्तस्य धनुश्च्युतम् ॥ ६.८६.१० ॥
હે રાજન, ત્યારે તે મહારથી ભીષ્મે યુદ્ધમાં તે પહોંચે તે પહેલાં જ ક્ષુરપ્રથી તે બાણ કાપી નાખ્યું, અને તેનું ધનુષ્ય પણ પડી ગયું.
6.86.11
तं तु च्छित्वा रणे भीष्मो नाराचं कलसंमितम् ।
नजघ्ने कौरवेन्द्रस्य हयान्काञ्चनभूषणान् ॥ ६.८६.११ ॥
યુદ્ધમાં તે નારાચને કાપીને ભીષ્મે કૌરવેન્દ્રના સોનાનાં આભૂષણોવાળા ઘોડાઓને બીજા બાણથી મારી નાખ્યા.
6.86.12
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आरुरोह रथं तूर्णं नकुलस्य महात्मनःक ॥ ६.८६.१२ ॥
ઘોડા મરાઈ જતાં રથ છોડીને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર તરત જ મહાત્મા નકુલના રથ પર ચઢી ગયા.
6.86.13
यमावपि हि संक्रुद्धः समासाद्य रणे तदा ।
शरैः संछादयामास भीष्मः परपुरंजयः ॥ ६.८६.१३ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલા ભીષ્મે તે બે યમજોડિયાઓ પાસે પહોંચીને બાણોથી તેમને ઢાંકી દીધા; તે શત્રુનગરોને જીતનાર હતો.
6.86.14
तौ तु दृष्ट्वा महाराज भीष्मबाणप्रपीडितौ ।
जगाम परमां चिन्तां भीष्मस्य वधकाङ्क्षया ॥ ६.८६.१४ ॥
હે મહારાજ, ભીષ્મના બાણોથી પીડિત થયેલા તે બંનેને જોઈને ભીષ્મને મારવાની ઇચ્છાથી તે અત્યંત ચિંતિત થયો.
6.86.15
ततो युधिष्ठिरो वश्यान्राज्ञस्तान्समचोदयत् ।
भीष्मं शान्तनवं सर्वे निहतेति सुहृद्गणान् ॥ ६.८६.१५ ॥
પછી યુધિષ્ઠિરે તે આધીન રાજાઓને પ્રેર્યા; બધા મિત્રગણોને કહ્યું કે શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ હણાઈ ગયો છે.
6.86.16
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ।
महता रथवंशेन परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.८६.१६ ॥
ત્યારે પાર્થના વચન સાંભળીને તે બધા રાજાઓ મોટા રથસમૂહ સાથે પિતામહ ભીષ્મને ઘેરી વળ્યા.
6.86.17
स समन्तात्परिवृतः पिता देवव्रतस्तव ।
चिक्रीड धनुषा राजन्पातयानो महारथान् ॥ ६.८६.१७ ॥
હે રાજન, તારા પિતા દેવવ્રત ભીષ્મ ચારેય તરફથી ઘેરાયેલા હતા; ધનુષથી રમતા હોય તેમ મહારથીઓને પાડતા રહ્યા.
6.86.18
तं चरन्तं रणे पार्था ददृशुः कौरवं युधि ।
मृगमध्यं प्रविश्येव यथा सिंहशिशुं वने ॥ ६.८६.१८ ॥
યુદ્ધમાં વિચરતા તે કૌરવને પાર્થોએ જોયો; વનમાં હરણોની વચ્ચે ઘૂસેલા સિંહના બચ્ચા જેવો.
6.86.19
तर्जयानं रमे वीरांस्त्रासयानं च सायकैः ।
दृष्ट्वा त्रेसुर्महाराज सिंहं मृगगणा इव ॥ ६.८६.१९ ॥
હે મહારાજ, વીરોને લલકારતા અને બાણોથી ભયભીત કરતા તે સિંહને જોઈને તેઓ મૃગોના ટોળાની જેમ ત્રાસી ગયા.
6.86.20
रणे भारत सिंहस्य ददृशुः क्षत्रिया गतिम् ।
अग्नेर्वायुसहायस्य यथा कक्षं दिधक्षतः ॥ ६.८६.२० ॥
હે ભરતવંશી, યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોએ તે સિંહની ગતિ જોઈ; પવનની સહાયથી વનઝાડીને બાળતા અગ્નિની જેમ.
6.86.21
शिरांसि रथिनां भीष्मः पातयामास संयुगे ।
तालेभ्यः परिपक्वानि फलानि कुशलो नरः ॥ ६.८६.२१ ॥
ભીષ્મે યુદ્ધમાં રથીઓનાં માથાં પાડી નાખ્યાં; કુશળ માણસ તાડના વૃક્ષ પરથી પાકાં ફળ પાડે તેમ.
6.86.22
पतद्भिश्च महाराज शिरोभिर्धरणीतले ।
बभूव तुमुलः शब्दः पततामश्मनामिव ॥ ६.८६.२२ ॥
હે મહારાજ, ધરતી પર પડતાં માથાંથી પડતા પથ્થરોના જેવો ભારે અવાજ થયો.
6.86.23
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके ।
सर्वेषामेव सैन्यानामासीद्व्यतिकरो महान् ॥ ६.८६.२३ ॥
તે અતિ ભયાનક અને ભીષણ યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે સર્વ સેનાઓમાં મોટો ગૂંચવાડો થયો.
6.86.24
भिन्नेषु तेषु व्यूहेषु क्षत्रिया इतरेतरम् ।
एकमेकं समाहूय युद्धायैवावतस्थिरे ॥ ६.८६.२४ ॥
તે વ્યૂહો ભાંગી જતાં ક્ષત્રિયો એકબીજાને પડકારીને, એક પછી એક યુદ્ધ માટે ઊભા રહ્યા.
6.86.25
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
अभिदुद्राव वेगेन तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.८६.२५ ॥
પરંતુ શિખંડી ભરતવંશના પિતામહ ભીષ્મની સમીપ જઈ, વેગથી તેમના પર ધસી ગયો અને કહ્યું, "ઊભા રહો, ઊભા રહો!"
6.86.26
अनादृत्य ततो भीष्मस्तं शिखण्डिनमाहवे ।
प्रययौ सृञ्जयान्क्रुद्धः स्त्रीत्वं तस्य विचिन्तयन् ॥ ६.८६.२६ ॥
ત્યારે ભીષ્મે યુદ્ધમાં તે શિખંડીની અવગણના કરી, ક્રોધિત થઈ તેના સ્ત્રીત્વનો વિચાર કરતાં સૃંજયો તરફ આગળ વધ્યા.
6.86.27
सृंजयास्तु ततो दृष्ट्वा हृष्टं भीष्म महारणे ।
सिंहनादांश्च विविधांश्चक्रुः शङ्खविमिश्रितान् ॥ ६.८६.२७ ॥
પછી સૃંજયોએ મહાયુદ્ધમાં હર્ષિત ભીષ્મને જોયા અને શંખનાદ સાથે મિશ્રિત અનેક પ્રકારના સિંહનાદ કર્યા.
6.86.28
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ।
पश्चिमां दिशमासाद्य स्थिते सवितरि प्रभो ॥ ६.८६.२८ ॥
ત્યારે હે પ્રભુ, સૂર્ય પશ્ચિમ દિશામાં પહોંચી સ્થિર થયો ત્યારે રથો અને હાથીઓથી ભળેલું યુદ્ધ શરૂ થયું.
6.86.29
धृष्टद्युम्नोऽथ पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
पीडयन्तौ भृशं सैन्यं शक्तितोमरवृष्टिभिः ॥ ६.८६.२९ ॥
ત્યારે પાંચાલ રાજકુમાર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને મહારથી સાત્યકિ શક્તિ અને તોમરોની વર્ષા કરીને સૈન્યને ભારે પીડા આપતા હતા.
6.86.30
शस्त्रैश्च बहुभी राजञ्जघ्नतुस्तावकान्रणे ।
ते हन्यमानाः समरे तावका भरतर्षभ ॥ ६.८६.३० ॥
હે રાજન્, તે બંનેએ યુદ્ધમાં અનેક શસ્ત્રોથી તમારા યોદ્ધાઓને માર્યા. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારા તે યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં મરાતા હતા.
6.86.31
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा न त्यजन्ति स्म संयुगम् ।
यथोत्साहं तु समरे निजघ्नुस्तावका रणे ॥ ६.८६.३१ ॥
યુદ્ધમાં આર્ય નિશ્ચય ધારણ કરીને તેઓ સંગ્રામ છોડતા ન હતા; પોતાના ઉત્સાહ પ્રમાણે તમારા યોદ્ધાઓએ રણમાં પ્રહાર કર્યા.
6.86.32
तत्राक्रन्दो महानासीत्तावकानां महात्मानाम् ।
वध्यतां समरे राजन्पार्षतेन महात्मना ॥ ६.८६.३२ ॥
ત્યાં તમારા મહાત્માઓનો મોટો આક્રંદ થયો, હે રાજન્; સંગ્રામમાં મહાત્મા પાર્ષત દ્વારા તેઓ માર્યા જતા હતા.
6.86.33
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तावकानां महारथौ ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पार्षतं प्रत्युपस्थितौ ॥ ६.८६.३३ ॥
તમારા લોકોનો એ ભયંકર નાદ સાંભળીને અવંતીના બે મહારથીઓ વિંદ અને અનુવિંદ પાર્ષત તરફ આગળ વધ્યા.
6.86.34
तौ तस्य तुरगान्हत्वा त्वरमाणौ महारथौ ।
छादयामासतुरुभौ शरवर्षेण पार्षतम् ॥ ६.८६.३४ ॥
તે બંને મહારથીઓએ ઉતાવળે તેના ઘોડાઓને મારીને બાણોની વર્ષાથી પાર્ષતને બંનેએ ઢાંકી દીધો.
6.86.35
अवप्लुत्याथ पाञ्चाल्यो रथात्तूर्णं महाबलः ।
आरुरोहक रथं तूर्णं सात्यकेस्तु महात्मनः ॥ ६.८६.३५ ॥
પછી પાંચાલનો મહાબલી રાજકુમાર રથ પરથી કૂદીને તરત મહાત્મા સાત્યકિના રથ પર ચઢી ગયો.
6.86.36
ततो युधिष्ठिरो राजा महत्या सेनया वृतः ।
आवन्त्यौ समरे क्रुद्धावभ्ययात्स परंतपौ ॥ ६.८६.३६ ॥
ત્યારે મોટી સેનાથી ઘેરાયેલા રાજા યુધિષ્ઠિર યુદ્ધમાં ક્રોધિત એ બે શત્રુતાપક અવંતી રાજકુમારો તરફ આગળ વધ્યા.
6.86.37
तथैव तव पुत्रोऽपि सर्वोद्योगेन मारिष ।
विन्दानुविन्दौ समरे परिवार्यावतस्थिवान् ॥ ६.८६.३७ ॥
એવી જ રીતે આપનો પુત્ર પણ, હે માન્યવર, સર્વ પ્રયત્નથી યુદ્ધમાં વિંદ અને અનુવિંદને ઘેરીને ઊભો રહ્યો.
6.86.38
अर्जुनश्चापि संक्रुद्धः क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ।
अयोधयत संग्रामे वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ ६.८६.३८ ॥
ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન પણ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને, વજ્રધારી ઇન્દ્ર જેમ અસુરો સાથે લડે તેમ યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયો સાથે લડ્યો.
6.86.39
द्रोणास्तु समरे क्रुद्धः पुत्रस्य प्रियकृत्तव ।
व्यधमत्सर्वपाञ्चालांस्तूलराशिमिवानलः ॥ ६.८६.३९ ॥
તમારા પુત્રનો પ્રિય કરનાર દ્રોણ યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાઈને, અગ્નિ રૂની ઢગલીને વિખેરી નાખે તેમ બધા પાંચાલોને વિખેરી નાખ્યા.
6.86.40
दुर्योधनपुरोगास्तु पुत्रास्तव विशांपते ।
परिवार्य रणे भीष्मं युयुधुः पाण्डवैः सह ॥ ६.८६.४० ॥
હે રાજન, દુર્યોધનની આગેવાની હેઠળ તમારા પુત્રોએ યુદ્ધમાં ભીષ્મને ઘેરીને પાંડવો સાથે યુદ્ધ કર્યું.
6.86.41
ततो दुर्योधनो राजा लोहितायति भास्करे ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वांस्त्वरध्वमिति भारत ॥ ६.८६.४१ ॥
ત્યારે રાજા દુર્યોધને, સૂર્ય લાલ થતો હતો ત્યારે, તમારા બધાને કહ્યું, 'ઉતાવળ કરો', હે ભરતવંશી.
6.86.42
युध्यतां तु तथा तेषां कुर्वतां कर्म दुष्करम् ।
अस्तं गिरिमथारूढे अप्रकाशति भास्करे ॥ ६.८६.४२ ॥
તેઓ યુદ્ધ કરતા અને દુષ્કર કર્મો કરતા હતા ત્યારે, સૂર્ય અસ્તાચલ પર ચઢ્યો અને તેનો પ્રકાશ મંદ પડ્યો.
6.86.43
प्रावर्तत नदी घोरा शोणितौघतरङ्गिणी ।
गोमायुगणसंकीर्णा क्षणेन क्षणदामुखे ॥ ६.८६.४३ ॥
રાત્રિના આરંભે ક્ષણવારમાં લોહીના પ્રવાહની લહેરોથી ભરેલી એક ભયંકર નદી વહેવા લાગી; તે શિયાળોના ટોળાંથી ભરેલી હતી.
6.86.44
शिवाभिरशिवाभिश्च रुवद्भिर्भैरवं रवम् ।
घोरमायोधनं जज्ञे भूतसङ्घैः समाकुलम् ॥ ६.८६.४४ ॥
શિયાળો અને અશુભ શિયાળણીઓના ભયાનક અવાજોથી તે ઘોર રણભૂમિ ભૂતોના સમૂહોથી ભરાઈ ગઈ.
6.86.45
राक्षसाश्च पिशाचाश्च तथान्ये पिशिताशिनः ।
समन्ततो व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.८६.४५ ॥
રાક્ષસો, પિશાચો અને અન્ય માંસભક્ષકો ચારે બાજુ સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં દેખાયા.
6.86.46
अर्जुनोऽथ सुशर्मादीन्राज्ञस्तान्सपदानुगान् ।
विजित्य पृतनामध्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४६ ॥
પછી અર્જુને સુશર્મા વગેરે તે રાજાઓને, તેમના પાયદળ અને અનુચરો સહિત, સેનાની મધ્યમાં જીતીને પોતાના શિબિર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.86.47
युधिष्टिरोऽपि कौरव्यो भ्रातृभ्यां सहितस्तथा ।
ययौ स्वशिबिरं राजा निशायां सेनया वृतः ॥ ६.८६.४७ ॥
કૌરવવંશી રાજા યુધિષ્ઠિર પણ પોતાના બે ભાઈઓ સહિત, સેનાથી ઘેરાયેલા, રાત્રે પોતાના શિબિર તરફ ગયા.
6.86.48
भीमसेनोऽपि राजेन्द्र दुर्योधनमुखान्रथान् ।
अवजित्य ततः सङ्ख्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४८ ॥
હે રાજેન્દ્ર! ભીમસેને પણ દુર્યોધન જેમાં મુખ્ય છે તે રથીઓને યુદ્ધમાં જીતીને પછી પોતાના શિબિર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.86.49
दुर्योधनोऽपि नृपतिः परिवार्य महारणे ।
भीष्मं शान्तनवं तूर्णं प्रयातः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.४९ ॥
રાજા દુર્યોધન પણ મહાયુદ્ધમાં શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મને ઘેરીને ઝડપથી છાવણી તરફ ગયો.
6.86.50
द्रोणो द्रौणिः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ।
परिवार्य चमूं सर्वाः प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५० ॥
દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર, કૃપ, શલ્ય અને સાત્વત કૃતવર્મા બધાએ સેનાને ઘેરીને છાવણી તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.86.51
तथैव सात्यकी राजन्धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
परिवार्य रणे योधान्ययतुः शिबिरं प्रति ॥ ६.८६.५१ ॥
એ જ રીતે હે રાજન, સાત્યકિ અને પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને રણમાં યોદ્ધાઓને ઘેરીને છાવણી તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.86.52
एवमेते महाराज तावकाः पाण्डवैः सह ।
पर्यवर्तन्त सहिता निशाकाले परंतप ॥ ६.८६.५२ ॥
આ રીતે હે મહારાજ, તમારા આ માણસો પાંડવો સાથે મળીને, હે પરંતપ, રાત્રિકાળે પાછા ફર્યા.
6.86.53
ततः स्वशिबिरं गत्वा पाण्डवाः कुरवस्तथा ।
न्यवसन्त महाराज पूजयन्तः परस्परम् ॥ ६.८६.५३ ॥
પછી પોતપોતાની છાવણીમાં જઈને પાંડવો અને કૌરવો ત્યાં રહ્યા, હે મહારાજ, એકબીજાનું સન્માન કરતા.
6.86.54
रक्षां कृत्वा ततः शूरा न्यस्य गुल्मान्यथाविधि ।
अपनीय च शल्यानि स्नात्वा च विविधैर्जलैः ॥ ६.८६.५४ ॥
પછી વીરોએ રક્ષણની વ્યવસ્થા કરી, વિધિ પ્રમાણે ટુકડીઓ ગોઠવી, બાણો કાઢ્યા અને વિવિધ જળથી સ્નાન કર્યું.
6.86.55
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे स्तूयमानाश्च बन्दिभिः ।
गीतवादित्रशब्देन व्यक्रीडन्त यशस्विनः ॥ ६.८६.५५ ॥
સ્વસ્ત્યયન વિધિ કરીને સર્વ યશસ્વી વીરો, બંદીજનો દ્વારા સ્તુતિ પામતા, ગીત અને વાદ્યોના અવાજ સાથે આનંદ માણવા લાગ્યા.
6.86.56
मुहूर्तादिव तत्सर्वमभवत्स्वर्गसन्निभम् ।
न हि युद्धकथां कांचित्तत्राकुर्वन्महारथाः ॥ ६.८६.५६ ॥
ક્ષણમાં જ તે બધું સ્વર્ગ જેવું બની ગયું. ત્યાં મહારથીઓએ યુદ્ધની કોઈ વાત પણ કરી નહીં.
6.86.57
ते प्रसुप्ते बले तत्र परिश्रान्तजने नृप ।
हस्त्यश्वबहुले रात्रौ प्रेक्षणीये बभूवतुः ॥ ६.८६.५७ ॥
હે રાજન, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલી તે સેના રાત્રે સૂઈ ગઈ અને થાકેલા લોકો વિશ્રામ કરતા હતા ત્યારે તે જોવા યોગ્ય બન્યા.